Nằm trên trục đường lịch sử Hagan Street (nay mang tên Daniel Goddard Street, tại góc giao với đường Picton Street) giữa trung tâm khu phố cổ của thủ đô Banjul trên đảo St. Mary, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời, Banjul (Cathedral of Our Lady of the Assumption) vươn lên thanh lịch với mặt tiền sơn màu vàng kem ấm áp điểm những đường gờ chỉ trắng tinh khôi. Là ngôi nhà thờ Kitô giáo có quy mô lớn nhất tại Gambia (vượt xa kích thước của Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria, Banjul cách đó vài dãy phố), công trình này là trái tim phụng vụ và là ngai tòa giám mục (Cathedra) của Giáo phận Công giáo Banjul (Dioecesis Baniulensis) bao trùm toàn bộ lãnh thổ Cộng hòa Gambia.
Trong bức tranh đa dạng tôn giáo của đất nước Tây Phi bên dòng sông Gambia, nơi đa số cư dân theo đạo Hồi quy tụ tại Đại thánh đường Quốc vương Fahd, Banjul và lưu giữ di sản tổ tiên tại Vòng đá Wassu cùng Vòng đá cổ Kerr Batch, sự hiện diện của Đạo Công Giáo tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời từ năm 1913 tới 1916 (trên nền điểm truyền giáo lập từ năm 1849) là biểu tượng rực rỡ cho truyền thống giáo dục, y tế bác ái và tình huynh đệ đối thoại liên tôn đã được chính Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II ca ngợi khi Ngài đặt chân tới ngôi thánh đường này vào ngày 23 tháng 2 năm 1992.
ITước Hiệu Đức Trinh Nữ Maria Hồn Xác Lên Trời, Sứ Vụ Của Dòng Chúa Thánh Thần (CSSp) Và Giáo Phận Banjul Giữa Lòng Tây Phi
Ngôi đại giáo đường trung tâm của thủ đô Banjul được cung hiến dưới tước hiệu Đức Bà Lên Trời (Our Lady of the Assumption / Notre-Dame de l'Assomption), tôn vinh tín điều Đức Trinh Nữ Maria sau khi hoàn tất cuộc đời trần thế đã được Thiên Chúa đưa cả hồn lẫn xác về hưởng vinh quang thiên quốc. Tước hiệu này gắn liền với truyền thống sùng kính Đức Mẹ sâu sắc của các nhà truyền giáo người Pháp và người Ireland đã đem hạt giống Phúc Âm đến cửa sông Gambia từ giữa thế kỷ 19.
Mặc dù cộng đồng tín hữu Công giáo tại Gambia chỉ chiếm một tỷ lệ khiêm tốn (khoảng 2 đến 3 phần trăm dân số cả nước, tập trung đông đảo trong các cộng đồng sắc tộc Aku / Creole, Serer, Jola, Manjago, Balanta và Karoninka tại vùng đô thị Banjul, Kanifing và vùng Bờ Tây), nhưng Giáo phận Banjul và Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời lại có tầm ảnh hưởng xã hội vô cùng sâu rộng: hàng chục thế hệ lãnh đạo, trí thức, bác sĩ và công chức của Gambia (bất kể theo đạo Hồi hay đạo Kitô) đều từng trưởng thành từ mái trường Công giáo St. Augustine và St. Joseph gắn liền với nhà thờ chính tòa này.
Về mặt lịch sử giáo luật, Nhà thờ Đức Bà Lên Trời đã đồng hành cùng từng bước trưởng thành của Giáo hội địa phương. Sau thời kỳ đầu trực thuộc Hạt Đại diện Tông tòa Senegambia (đặt tại Dakar / Gorée), vùng đất Gambia được Tòa Thánh tách thành Cơ sở Truyền giáo Độc lập (Mission sui iuris) ngày 6 tháng 5 năm 1931, nâng lên hàng Hạt Phủ doãn Tông tòa Bathurst ngày 8 tháng 3 năm 1951, và đến ngày 24 tháng 6 năm 1957, Đức Giáo hoàng Piô XII đã ban hành tông sắc chính thức nâng giáo miền lên hàng Giáo phận Bathurst tại Gambia (đổi tên thành Giáo phận Banjul ngày 9 tháng 5 năm 1974) trực thuộc trực tiếp Tòa Thánh (immediately subject to the Holy See).
Chính vào ngày 24 tháng 6 năm 1957 ấy, Nhà thờ Đức Bà Lên Trời trên đường Hagan chính thức được tôn phong làm Nhà thờ chính tòa (Cathedral), nơi đặt ngai tòa của các vị Giám mục: từ Đức Giám mục tiên khởi Michael Joseph Moloney CSSp (1957 tới 1980), Đức Giám mục Michael J. Cleary CSSp (1981 tới 2006), Đức Giám mục Robert Patrick Ellison CSSp (2006 tới 2017) cho đến vị Giám mục người bản địa Gambia đầu tiên trong lịch sử là Đức Giám mục Gabriel Mendy CSSp (được Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm ngày 30 tháng 11 năm 2017).
Hành trình hy sinh của các thừa sai Dòng Chúa Thánh Thần (Spiritans) từ năm 1849 và công cuộc xây dựng đại giáo đường năm 1913 tới 1916. Trước thế kỷ 19, các nhà hàng hải và linh mục Bồ Đào Nha từ Giáo phận Santiago de Cabo Verde từng ghé qua lưu vực sông Gambia từ thế kỷ 15 đến 17 nhưng chưa lập được giáo xứ thường trực tại cửa sông. Mốc khởi đầu thực sự của Giáo hội Công giáo tại Bathurst (Banjul) diễn ra vào ngày 10 tháng 5 năm 1849, khi bốn nhà truyền giáo người Pháp thuộc Dòng Chúa Thánh Thần (Congregation of the Holy Spirit / Spiritans, viết tắt là CSSp) từ đảo Gorée (Senegal) đặt chân lên đảo St. Mary, tiếp nối ngay sau đó bởi các nữ tu Dòng Thánh Giuse Cluny (Sisters of St. Joseph of Cluny).
Bất chấp khí hậu đầm lầy nhiệt đới khắc nghiệt và các dịch bệnh sốt vàng da từng cướp đi sinh mạng của nhiều thừa sai trẻ tuổi, cộng đoàn Công giáo trên đường Hagan không ngừng lớn mạnh. Sau khi ngôi nhà nguyện gỗ và đá nhỏ xây từ thế kỷ 19 trở nên quá chật chội, vào năm 1905, các Cha Bề trên của phái bộ Spiritans người Pháp và Ireland đã khởi xướng quy hoạch một ngôi nhà thờ lớn. Được khởi công xây dựng chính thức vào năm 1913 và hoàn tất vào năm 1916 ngay giữa thời kỳ Thế chiến thứ nhất, ngôi thánh đường Đức Bà Lên Trời đã vươn lên thành công trình kiến trúc tôn giáo đồ sộ nhất thuộc địa Gambia suốt nửa đầu thế kỷ 20.
Du khách khi đi dạo quanh khu phố cổ Banjul thường dễ nhầm lẫn giữa hai nhà thờ chính tòa đều mang tên Đức Mẹ Maria nằm cách nhau chỉ khoảng 300 mét: một là Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Bà Lên Trời (Cathedral of Our Lady of the Assumption) trên đường Hagan (Daniel Goddard Street), và hai là Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria (St. Mary's Anglican Cathedral) trên đường Liberation Avenue. Cách phân biệt chính xác nhất cả về niên đại lẫn kiến trúc là: Nhà thờ chính tòa Anh giáo xây năm 1869 có kích thước nhỏ hơn, mang phong cách Tân Gothic nước Anh với tường đá ong màu nâu đỏ sẫm và một tháp vuông lệch bên; trong khi Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Bà Lên Trời xây năm 1913 tới 1916 có quy mô lớn gấp đôi, mang phong cách Tân Romanesque cổ điển với tường quét vôi màu vàng kem sáng và hai tháp mặt tiền đối xứng.
IIBiên Niên Sử Từ Phái Bộ Dòng Chúa Thánh Thần Năm 1849, Xây Dựng Thánh Đường Năm 1913 Tới 1916, Lập Giáo Phận Năm 1957 Đến Chuyến Tông Du Giáo Hoàng Năm 1992
Hơn một trăm bảy mươi lăm năm hiện diện của Giáo xứ và Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời trên đường Hagan là biên niên sử sống động của đức tin, giáo dục và bác ái tại thủ đô Gambia.
- Ngày 10 tháng 5 năm 1849Các thừa sai Dòng Chúa Thánh Thần (CSSp) và Nữ tu Dòng Thánh Giuse Cluny mở điểm truyền giáo Công giáo tại BathurstBốn nhà truyền giáo Dòng Chúa Thánh Thần từ Gorée (Senegal) đến đảo St. Mary (Bathurst) ngày 10 tháng 5 năm 1849, mua đất trên đường Hagan để dựng nhà nguyện đầu tiên và mở trường học cho trẻ em địa phương.
- Năm 1913 tới năm 1916Khởi công và hoàn thành xây dựng đại giáo đường Đức Bà Lên Trời trên đường HaganĐể đáp ứng số lượng giáo dân ngày càng tăng của Bathurst, các linh mục và tu huynh Dòng Chúa Thánh Thần khởi công xây dựng ngôi nhà thờ lớn ba gian dọc từ năm 1913 và hoàn thành, cung hiến vào năm 1916.
- Năm 1931 tới ngày 24 tháng 6 năm 1957Nâng cấp từ Cơ sở Truyền giáo (1931), Hạt Phủ doãn Tông tòa (1951) lên hàng Giáo phận Bathurst và Nhà thờ chính tòa (1957)Các linh mục Dòng Chúa Thánh Thần tỉnh dòng Ireland tiếp quản mục vụ từ thập niên 1930. Ngày 24 tháng 6 năm 1957, Đức Giáo hoàng Piô XII lập Giáo phận Bathurst (đổi tên thành Giáo phận Banjul ngày 9 tháng 5 năm 1974), nâng Nhà thờ Đức Bà Lên Trời lên hàng Nhà thờ chính tòa dưới thời Giám mục Michael Joseph Moloney CSSp.
- Ngày 23 tháng 2 năm 1992Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II viếng thăm mục vụ Gambia và cầu nguyện tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên TrờiTrong chuyến tông du lịch sử tới Tây Phi, ngày 23 tháng 2 năm 1992, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến thăm thủ đô Banjul, tiến vào Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời trên đường Hagan để cầu nguyện và gặp gỡ hàng giáo sĩ, tu sĩ cùng giáo dân dưới thời Giám mục Michael J. Cleary.
- Năm 2016Đại lễ Bách chu niên kỷ niệm 100 năm xây dựng Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời (1916 tới 2016)Giáo phận Banjul tiến hành đại trùng tu toàn bộ mái ngói, mặt tiền, nội thất và tổ chức Năm Thánh kỷ niệm 100 năm hoàn thành ngôi nhà thờ chính tòa lịch sử (1916 tới 2016).
- Ngày 3 tháng 2 năm 2018Tấn phong và nhậm chức của Đức cha Gabriel Mendy CSSp, vị Giám mục người bản địa Gambia đầu tiênSau khi được Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm cuối năm 2017, ngày 3 tháng 2 năm 2018 Đức cha Gabriel Mendy CSSp chính thức nhậm chức trên ngai tòa Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời, mở ra kỷ nguyên hàng giáo phẩm bản địa điều hành Giáo phận Banjul.
Dấu ấn lịch sử của chuyến tông du ngày 23 tháng 2 năm 1992 của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Sự kiện trọng đại nhất từng diễn ra tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời kể từ ngày xây dựng là chuyến viếng thăm mục vụ của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II (nay là Thánh Gioan Phaolô II) vào ngày 23 tháng 2 năm 1992. Khi đoàn xe của vị Cha chung Giáo hội hoàn vũ đi dọc theo con phố Hagan rợp cờ hoa của người dân Banjul (gồm cả người Công giáo, Tin Lành và đông đảo người dân Hồi giáo đứng hai bên đường vẫy chào), Đức Giáo hoàng đã bước qua cổng chính của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời.
Ngay trước bàn thờ chính của đại giáo đường xây năm 1916, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã quỳ cầu nguyện, ban phép lành Tòa Thánh và ngỏ lời huấn dụ lịch sử với các linh mục, tu sĩ Dòng Chúa Thánh Thần, các nữ tu Dòng Thánh Giuse Cluny và các giáo lý viên. Ngài đặc biệt biểu dương Giáo hội tại Gambia tuy là một đoàn chiên nhỏ nhưng đã trở thành men muối phục vụ toàn xã hội qua giáo dục, y tế và là tấm gương sáng ngời cho toàn thế giới về cuộc đối thoại liên tôn chân thành giữa Kitô hữu và người Hồi giáo.
IIIKiến Trúc Tân Romanesque Thuộc Địa Đầu Thế Kỷ 20: Mặt Tiền Tháp Đôi Vàng Kem, Ba Gian Dọc Vòm Tròn Và Hang Đá Đức Mẹ Lộ Đức
Về mặt hình thái kiến trúc, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời, Banjul mang vẻ đẹp bề thế và cân xứng của phong cách Tân Romanesque và Tân cổ điển thuộc địa đầu thế kỷ 20 (Colonial Neo-Romanesque Basilica Style) do các tu huynh kiến trúc sư người Pháp thuộc Dòng Chúa Thánh Thần thiết kế từ năm 1913 đến năm 1916. Khác với những ngôi nhà thờ nhỏ một gian dọc, nhà thờ chính tòa được xây dựng theo quy mô vương cung thánh đường thu nhỏ với chiều dài và chiều cao vượt trội giữa khu phố Hagan Street.
Bề mặt tường ngoại thất được tô vữa nhẵn và sơn tông màu vàng kem ấm áp (warm cream and yellow-ochre), làm nổi bật hệ thống bổ trụ giả (pilasters), gờ chỉ phào ngang, khung cửa sổ vòm tròn và các chi tiết trang trí mặt tiền được sơn màu trắng sáng.
Mặt đứng chính của nhà thờ chính tòa quay ra đường Hagan (Daniel Goddard Street) được chia thành ba trục dọc rõ rệt tương ứng với ba gian bên trong: trục giữa nhô cao với cổng chính vòm bán nguyệt lớn, phía trên là cửa sổ hoa hồng / cửa sổ vòm ghép và đỉnh tam giác đầu hồi gắn thánh giá trắng; hai bên cánh là hai khối tháp mặt tiền vuông vắn vươn cao, trổ các ô cửa chớp vòm tròn thông gió cho lầu chuông nơi treo những quả chuông đồng đúc từ châu Âu.
Bước vào bên trong, không gian lòng nhà thờ mở ra rộng lớn và thoáng đãng với một gian chính cao vút ở giữa và hai gian phụ hai bên, được ngăn cách bởi hai hàng cột trụ đỡ các nhịp vòm bán nguyệt liên hoàn. Để thích ứng với khí hậu nhiệt đới ẩm của cửa sông Gambia trước khi có máy điều hòa, các kiến trúc sư năm 1913 đã thiết kế hệ thống cửa sổ vòm lớn dọc hai tường bên kết hợp hàng cửa sổ tầng cao (clerestory windows) giúp tạo luồng đối lưu không khí mát mẻ và ngập tràn ánh sáng tự nhiên.
Tại đầu cung thánh hình bán nguyệt sâu và trang nghiêm là bàn thờ chính bằng đá cẩm thạch và gỗ quý, phía sau đặt bức tượng và linh ảnh tôn vinh Đức Trinh Nữ Maria Hồn Xác Lên Trời giữa triều thần thiên quốc. Bên cánh cung thánh là Ngai tòa Giám mục (Cathedra) bằng gỗ chạm khắc của Giám mục Giáo phận Banjul, cùng tấm bảng đồng kỷ niệm chuyến viếng thăm lịch sử của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II ngày 23 tháng 2 năm 1992.
Bao quanh nhà thờ chính tòa là một khuôn viên rợp bóng cây xanh được bảo vệ bởi tường rào kiên cố dọc đường Hagan và đường Picton. Ngay trong sân bên cạnh nhà thờ là Hang đá Đức Mẹ Lộ Đức (Our Lady of Lourdes Grotto) xây bằng đá tự nhiên, nơi các tín hữu thường xuyên đến thắp nến và lần hạt Mân Côi mỗi ngày, cùng tòa nhà xứ lịch sử và trung tâm mục vụ của giáo xứ chánh tòa.
| Hạng mục kiến trúc và giáo luật | Thông số và đặc điểm chi tiết | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Tên gọi chính thức và địa chỉ | Cathedral of Our Lady of the Assumption (Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời); số 73 Hagan Street (nay là Daniel Goddard Street), Banjul, Gambia | Giáo phận Công giáo Banjul (banjuldiocese.gm) và GCatholic |
| Niên đại truyền giáo và xây dựng | Lập điểm truyền giáo ngày 10 tháng 5 năm 1849 (Dòng Chúa Thánh Thần - CSSp); khởi dựng nhà thờ hiện tại năm 1913 và hoàn thành năm 1916 | Biên niên sử Giáo phận Banjul và Hội đồng Di sản Gambia (NCAC) |
| Vị thế giáo luật và lịch sử | Nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa ngày 24 tháng 6 năm 1957 (Đức Giáo hoàng Piô XII); đón Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II ngày 23 tháng 2 năm 1992 | Tông sắc Tòa Thánh Vatican (1957) và Hồ sơ Tông du 1992 |
| Phong cách và cấu trúc kiến trúc | Kiến trúc Tân Romanesque thuộc địa ba gian dọc, mặt tiền sơn vàng kem viền trắng, hệ vòm tròn thông gió nhiệt đới và Hang đá Đức Mẹ Lộ Đức | Khảo sát Di sản Kiến trúc Thuộc địa Banjul |
| Giám mục đương nhiệm | Ngai tòa của Đức Giám mục Gabriel Mendy CSSp (vị Giám mục người bản địa Gambia đầu tiên, bổ nhiệm năm 2017, nhậm chức tháng 2 năm 2018) | Giáo phận Banjul và GCatholic |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng các nhà truyền giáo Dòng Chúa Thánh Thần (CSSp) khi mua đất trên đường Hagan năm 1849 và xây dựng đại giáo đường năm 1913 hoàn toàn không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Vị trí và hướng của nhà thờ tuân theo mạng lưới quy hoạch ô bàn cờ (gridiron plan) thế kỷ 19 của thị trấn thuộc địa Bathurst do người Anh thiết lập trên đảo St. Mary, đặt mặt tiền mở thẳng ra trục phố thương mại và dân cư sầm uất Hagan Street để đón tiếp giáo dân thuận tiện nhất. Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên bản đồ địa hình khu phố cổ phía đông Đảo Banjul (St. Mary's Island) tại tọa độ 13,4553 độ vĩ bắc, 16,5756 độ kinh tây, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời tọa lạc trên dải gờ cát cao và ổn định nhất ở sườn phía đông bắc của hòn đảo cửa sông. Chỉ cách nhà thờ khoảng 300 đến 400 mét về phía đông (qua đại lộ Liberation Avenue và khu chợ Albert Market) là bờ nước mênh mông của cửa sông Gambia (Gambia River Estuary) nơi dòng sông rộng hàng chục cây số đổ ra Đại Tây Dương, đóng vai trò là một đại minh đường thủy tụ khổng lồ mang luồng gió mát lành thổi vào khu phố quanh năm.
Tại giao điểm của đường Hagan (Daniel Goddard Street) và đường Picton Street, ngôi đại giáo đường nằm ở vị trí tụ khí nội đô (ngã tư đường vuông góc thông thoáng): mặt tiền và cổng chính mở ra khoảng sân rộng đón dòng sinh khí trên trục đường Bắc - Nam, trong khi bốn phía được các dãy phố thương mại cổ và khuôn viên trường học bao bọc kín đáo theo thế tàng phong tụ khí, tránh được những cơn giông lốc trực diện từ mặt biển. Sắc tường vàng kem ấm áp (thuộc hành Thổ) kết hợp với đường viền trắng tinh khôi (thuộc hành Kim) theo nguyên lý Thổ sinh Kim giúp công trình toát lên vẻ uy nghiêm, điềm tĩnh và bền vững suốt hơn một thế kỷ giữa vùng đất đảo cát ven sông.
VĐại Lễ Bổn Mạng Đức Mẹ Lên Trời (15 Tháng 8 / Sang Marie), Truyền Thống Đèn Lồng Kankurang - Fanado Dịp Giáng Sinh Và Nhịp Sống Phụng Vụ
Là nhà thờ mẹ của toàn Giáo phận Banjul, Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời cử hành các nghi lễ phụng vụ trọng thể theo Lịch Chung Rôma của Giáo hội Công giáo (Dương lịch), đồng thời hòa quyện sâu sắc với kho tàng văn hóa lễ hội đặc sắc của vùng duyên hải Gambia.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên lễ tiết và Sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời, Banjul |
|---|---|---|---|
| Ngày 15 tháng 8 hằng năm | Lịch Phụng vụ Công giáo (Dương lịch) | Đại lễ Trọng Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Solemnity of the Assumption / Lễ Sang Marie) | Ngày lễ quan thầy trọng đại nhất trong năm của Nhà thờ chính tòa và là ngày nghỉ lễ quốc gia trên toàn đất nước Gambia (người dân địa phương gọi là lễ 'Sang Marie' từ tiếng Pháp Sainte Marie): Đức Giám mục Giáo phận Banjul chủ sự Thánh lễ Đại trào và cuộc rước kiệu Đức Mẹ trọng thể qua các con phố của Banjul. |
| Đêm 24 và Ngày 25 tháng 12 hằng năm | Lịch Phụng vụ Công giáo (Dương lịch) | Đại lễ Giáng Sinh và Lễ hội Rước Đèn Lồng Tàu Thuyền Fanado (Fanal) | Sau Thánh lễ Đêm Giáng Sinh trang nghiêm tại Nhà thờ chính tòa, đường phố Banjul bừng sáng với truyền thống văn hóa cổ truyền 'Fanado' (Fanal): các khu phố rước những chiếc đèn lồng giấy khổng lồ làm thành hình những con tàu buồm hoặc ngôi nhà thờ được thắp sáng lung linh bên trong kèm tiếng trống ca hát tưng bừng. |
| Mùa Chay, Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Lịch Phụng vụ Công giáo | Thánh lễ Làm Phép Dầu (Chrism Mass), Đàng Thánh Giá Đường Phố và Đại lễ Phục Sinh | Trong Tuần Thánh, toàn thể linh mục đoàn khắp Gambia quy tụ về Nhà thờ chính tòa trên đường Hagan để đồng tế Thánh lễ Làm Phép Dầu cùng Đức Giám mục; chiều Thứ Sáu Tuần Thánh diễn ra cuộc đi Đàng Thánh Giá ngoài trời đầy sốt sắng. |
| Tháng 5 và Tháng 10 hằng năm | Lịch Phụng vụ Công giáo | Tháng Hoa và Tháng Mân Côi Hành Hương Đức Mẹ (Kunka / Kunkujang Mariama) | Giáo dân từ Nhà thờ chính tòa Banjul tổ chức các buổi lần hạt Mân Côi tại Hang đá Đức Mẹ Lộ Đức trong sân nhà thờ và thực hiện cuộc hành hương giáo phận thường niên về Đền thánh Đức Mẹ Kunkujang Mariama ở vùng Bờ Tây. |
Lễ Sang Marie (15 tháng 8): khi cả một quốc gia Hồi giáo cùng nghỉ lễ tôn vinh Đức Mẹ Maria. Một trong những minh chứng cảm động nhất cho vị thế tinh thần của Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời tại Gambia chính là ngày 15 tháng 8 hằng năm (Đại lễ Đức Mẹ Lên Trời). Dù người Công giáo chỉ chiếm khoảng 2 phần trăm dân số, Chính phủ Cộng hòa Gambia vẫn công nhận ngày lễ bổn mạng của Nhà thờ chính tòa Banjul là Ngày Nghỉ Lễ Quốc Gia chính thức trên toàn quốc dưới tên gọi truyền thống là Sang Marie. Vào ngày này, tiếng trống bộ tộc, tiếng đàn kora và dàn hợp xướng thánh ca vang lên rộn rã trong lòng thánh đường ba gian dọc trên đường Hagan, và sau Thánh lễ, những người bạn Hồi giáo cùng chung vui bên bàn tiệc của các gia đình Công giáo trong bầu không khí huynh đệ hiếm có trên thế giới.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 73 Hagan Street (nay là đường Daniel Goddard Street, giao với Picton Street), Thủ đô Banjul, Cộng hòa Gambia
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời tọa lạc tại số 73 Hagan Street (nay đổi tên là Daniel Goddard Street, ngay góc giao với Picton Street) ở khu trung tâm lịch sử phía đông của thủ đô Banjul (Cộng hòa Gambia). Từ chợ trung tâm Albert Market, Quảng trường MacCarthy hoặc Bến phà Banjul, du khách chỉ cần đi bộ khoảng 5 đến 7 phút qua hai dãy phố là tới thẳng cổng chính của Nhà thờ chính tòa. Nếu đi từ Sân bay Quốc tế Banjul (24 km) hoặc các khu nghỉ dưỡng biển ở Bakau, Kololi và Serekunda, quý vị có thể đi taxi thẳng theo đại lộ Banjul-Serekunda qua cổng Arch 22 vào trung tâm Banjul mất khoảng 25 đến 35 phút.
- Toạ độ
- 13.4553, -16.5756
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời trên đường Hagan (Daniel Goddard Street) mở cửa hằng ngày đón tín hữu và du khách đến cầu nguyện, tham quan. Thánh lễ Chúa Nhật bằng tiếng Anh (kèm các bài thánh ca tiếng Wolof, Serer, Jola, Manjago và tiếng Latinh) được cử hành trọng thể vào buổi sáng và luôn chào đón du khách quốc tế. Khi bước vào khuôn viên sân nhà thờ và bên trong lòng đại giáo đường, quý vị vui lòng ăn mặc kín đáo, lịch sự (không mặc quần ngắn trên đầu gối hay áo hở vai), giữ sự tôn nghiêm trước Nhà Tạm và không chụp ảnh có đèn flash trong lúc đang cử hành Thánh lễ. Quý vị đừng quên dừng chân cầu nguyện tại Hang đá Đức Mẹ Lộ Đức thanh bình nằm ngay trong sân bên hông nhà thờ và chiêm ngưỡng tấm bảng đồng ghi dấu chuyến viếng thăm năm 1992 của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời, Banjul
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời tại Banjul được xây dựng vào thời gian nào và do dòng tu nào sáng lập?
Công cuộc truyền giáo Công giáo tại Bathurst (nay là Banjul) được khởi đầu vào ngày 10 tháng 5 năm 1849 bởi các linh mục thừa sai người Pháp thuộc Dòng Chúa Thánh Thần (Spiritans / CSSp) cùng các nữ tu Dòng Thánh Giuse Cluny. Ngôi đại giáo đường lớn hiện nay trên đường Hagan được xây dựng từ năm 1913 và hoàn thành vào năm 1916.
Ngôi thánh đường này được nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa vào năm nào?
Vào ngày 24 tháng 6 năm 1957, Đức Giáo hoàng Piô XII đã nâng Hạt Phủ doãn Tông tòa Bathurst lên hàng Giáo phận Bathurst (đổi tên thành Giáo phận Banjul ngày 9 tháng 5 năm 1974), đồng thời chính thức tôn phong Nhà thờ Đức Bà Lên Trời làm Nhà thờ chính tòa (Cathedral) của toàn bộ đất nước Gambia.
Vị Giáo hoàng nào đã từng trực tiếp đến viếng thăm và cầu nguyện tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời?
Vào ngày 23 tháng 2 năm 1992, trong chuyến tông du lịch sử tới Tây Phi, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến thăm thủ đô Banjul và trực tiếp tiến vào Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời trên đường Hagan để cầu nguyện, ban phép lành và gặp gỡ hàng giáo sĩ, tu sĩ cùng giáo dân Gambia.
Làm thế nào để phân biệt Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Bà Lên Trời với Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria cũng ở Banjul?
Nhà thờ chính tòa Công giáo Đức Bà Lên Trời nằm trên đường Hagan (Daniel Goddard Street), xây từ năm 1913 đến 1916 theo phong cách Tân Romanesque với quy mô rất lớn, tường sơn màu vàng kem viền trắng và mặt tiền hai tháp đối xứng. Trong khi đó, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Maria nằm trên đại lộ Liberation Avenue, xây năm 1869 theo phong cách Tân Gothic nhỏ hơn với tường đá ong màu nâu đỏ sẫm.
Ai là vị Giám mục người bản địa Gambia đầu tiên đăng quang ngai tòa tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Lên Trời?
Sau ba vị giám mục người Ireland thuộc Dòng Chúa Thánh Thần (Đức cha Michael Moloney, Đức cha Michael Cleary và Đức cha Robert Ellison), vào ngày 30 tháng 11 năm 2017 Đức Giáo hoàng Phanxicô đã bổ nhiệm Cha Gabriel Mendy CSSp làm Giám mục Giáo phận Banjul. Ngài được tấn phong và nhậm chức tại Nhà thờ chính tòa ngày 3 tháng 2 năm 2018, trở thành vị Giám mục người bản địa Gambia đầu tiên trong lịch sử.
Vì sao ngày lễ bổn mạng 15 tháng 8 của Nhà thờ chính tòa lại được gọi là lễ Sang Marie và là ngày nghỉ lễ toàn quốc tại Gambia?
Tên gọi 'Sang Marie' là cách phát âm bản địa hóa từ cụm từ tiếng Pháp 'Sainte Marie' (Thánh Maria) do các thừa sai Pháp truyền lại từ năm 1849. Dù hơn 95 phần trăm dân số Gambia theo đạo Hồi, ngày Đại lễ Đức Mẹ Lên Trời (15 tháng 8) vẫn được Nhà nước Gambia tôn trọng đặt làm Ngày Nghỉ Lễ Quốc Gia, thể hiện truyền thống hòa hợp tôn giáo mẫu mực của đất nước này.