Ngự trị uy nghiêm ở cạnh phía bắc của Quảng trường Plaza Gerardo Barrios (đối diện với Cung điện Quốc gia và Thư viện Quốc gia) ngay tại giao điểm trung tâm của Khu Phố Cổ (Centro Histórico) thủ đô San Salvador, Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế, San Salvador (tên đầy đủ bằng tiếng Tây Ban Nha là Catedral Metropolitana del Divino Salvador del Mundo, tiếng Anh là Metropolitan Cathedral of San Salvador) không chỉ là ngai tòa mẫu của Giáo hội Công giáo tại Cộng hòa El Salvador mà còn là một trong những thánh địa lương tri chấn động nhất của thế giới hiện đại. Dưới bầu trời nhiệt đới của thung lũng núi lửa Quezaltepec, ngôi đại thánh đường với hai tháp chuông trắng vươn cao, vòm đại sảnh khổng lồ mô phỏng bầu trời thiên quốc và bức phù điêu mặt tiền La Armonía de mi Pueblo (Sự hài hòa của dân tộc tôi) là nơi giao hội giữa đức tin ngàn đời của người dân El Salvador với ký ức bi tráng về công lý và hòa bình.
Trong dòng chảy của Công giáo tại khu vực Trung Mỹ, nếu như ở miền tây đất nước, Nhà thờ chính tòa Santa Ana, El Salvador nổi tiếng với vẻ đẹp tân Gothic thanh thoát, và cách đó chỉ hai khu phố về phía đông nam bên quảng trường Plaza Libertad, Nhà thờ Mân Côi (Iglesia El Rosario), San Salvador là kiệt tác kiến trúc vòm bê tông ánh sáng cầu vồng gắn với cái nôi độc lập năm 1811, thì Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế tại San Salvador lại là trái tim tâm linh của toàn quốc gia. Chính từ bục giảng của ngôi nhà thờ chính tòa còn đang xây dựng dang dở này trong những năm 1977 tới 1980, Thánh Tổng giám mục Óscar Arnulfo Romero đã cất lên những bài giảng Chúa Nhật vang vọng khắp đất nước để bảo vệ mạng sống người nghèo trước khi ngài ngã xuống bên bàn thờ ngày 24 tháng 3 năm 1980. Ngày nay, bên cạnh các không gian tâm linh đa dạng khác của El Salvador như Thánh đường Hồi giáo Dar-Al-Ibrahim, San Salvador và di sản cổ đại Khu đền tháp nghi lễ Maya cổ Tazumal, Chalchuapa, hầm mộ của Thánh Óscar Romero dưới lòng Nhà thờ chính tòa San Salvador mỗi năm đón hàng trăm nghìn người hành hương từ khắp năm châu đến cúi đầu tưởng niệm.
IMầu Nhiệm Chúa Cứu Thế Hiển Dung (El Divino Salvador Del Mundo) Và Chứng Nhân Tử Đạo Của Thánh Tổng Giám Mục Óscar Arnulfo Romero
Ngôi đại thánh đường chính tòa tại thủ đô mang chính danh hiệu đã đặt tên cho toàn bộ đất nước và thành phố: Đấng Cứu Thế Trần Gian (El Divino Salvador del Mundo), tôn kính Đức Chúa Giêsu Kitô trong Mầu nhiệm Hiển Dung trên núi Tabor (La Transfiguración del Señor). Theo trình thuật của ba Tin Mừng Nhất Lãm (Matthêu chương 17, Marcô chương 9 và Luca chương 9), khi Chúa Giêsu dẫn ba môn đệ Phêrô, Giacôbê và Gioan lên một ngọn núi cao, dung mạo Ngài bỗng biến đổi chiếu sáng như mặt trời và y phục Ngài trở nên trắng tinh như tuyết giữa sự hiện diện của ông Môsê và ngôn sứ Êlia, cùng tiếng Chúa Cha phán từ đám mây sáng: Đây là Con yêu dấu của Ta, đẹp lòng Ta mọi đàng, các ngươi hãy vâng nghe Lời Người.
Ngay từ năm 1525 và 1528, khi những người Tây Ban Nha thành lập thị trấn Villa de San Salvador trong thung lũng Cuscatlán của người Pipil bản địa, họ đã chọn ngày lễ Chúa Giêsu Hiển Dung (ngày 6 tháng 8) làm ngày lễ bổn mạng tối cao của thành phố. Trải qua năm thế kỷ, El Salvador trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới lấy chính danh hiệu của Đức Chúa Giêsu Cứu Thế (El Salvador) làm quốc hiệu chính thức, và Nhà thờ chính tòa San Salvador chính là ngai tòa trung tâm tôn thờ Đấng Cứu Thế Hiển Dung ấy.
Thế nhưng, điều khiến Nhà thờ chính tòa San Salvador trở thành một thánh địa hành hương toàn cầu trong thế kỷ 20 và 21 chính là sự kết hợp thần học sống động giữa ánh sáng vinh quang của Chúa Cứu Thế trên núi Tabor và thập giá đau thương của dân nghèo El Salvador được hiện thân nơi Thánh Tổng giám mục Óscar Arnulfo Romero y Galdámez (sinh ngày 15 tháng 8 năm 1917 tại Ciudad Barrios, chịu tử đạo ngày 24 tháng 3 năm 1980 tại San Salvador, được Đức Giáo hoàng Phanxicô phong hiển thánh tại Rôma ngày 14 tháng 10 năm 2018). Khi nhậm chức Tổng giám mục thứ tư của San Salvador vào ngày 22 tháng 2 năm 1977, trước sự kiện người bạn thân là linh mục dòng Tên Rutilio Grande bị sát hại cùng hai nông dân nghèo vào ngày 12 tháng 3 năm 1977, Đức cha Óscar Romero đã dấn thân hoàn toàn để trở thành tiếng nói của những người không có tiếng nói (la voz de los sin voz).
Mỗi sáng Chúa Nhật suốt ba năm từ năm 1977 tới tháng 3 năm 1980, bên dưới mái vòm bê tông thô ráp chưa kịp trát vữa của Nhà thờ chính tòa San Salvador chật kín hàng nghìn nông dân, công nhân và các bà mẹ có con bị mất tích, Đức cha Romero đã giảng giải Tin Mừng Chúa Cứu Thế và đọc tên từng nạn nhân bị sát hại trong tuần qua làn sóng đài phát thanh YSAX của Tổng giáo phận. Trong bài giảng Chúa Nhật cuối cùng tại chính Nhà thờ chính tòa này vào ngày 23 tháng 3 năm 1980, ngài đã nhân danh Thiên Chúa kêu gọi các binh sĩ dừng tay sát hại đồng bào mình: Nhân danh Thiên Chúa, và nhân danh dân tộc đau khổ có tiếng kêu than thấu tới trời cao mỗi ngày một thống thiết hơn, tôi van xin anh em, tôi cầu khẩn anh em, tôi truyền lệnh cho anh em nhân danh Thiên Chúa: Hãy chấm dứt sự đàn áp! Chiều hôm sau, ngày 24 tháng 3 năm 1980, khi đang nâng Chén Thánh cử hành Thánh lễ tại nhà nguyện Bệnh viện Ung bướu Divina Providencia, Đức cha Romero đã bị bắn gục ngay tại bàn thờ, hiến dâng mạng sống làm hạt lúa mì gieo vào lòng đất El Salvador.
Bản thân các bậc thềm và quảng trường phía trước Nhà thờ chính tòa San Salvador cũng đã thấm đẫm máu của người dân trong ngày lễ an táng Đức Tổng giám mục Óscar Romero vào Chúa Nhật Lễ Lá, ngày 30 tháng 3 năm 1980. Hôm ấy, hơn 250.000 người dân El Salvador cùng các giám mục và đại diện tôn giáo quốc tế đã đổ về quảng trường Plaza Gerardo Barrios trước tiền sảnh nhà thờ chính tòa để tiễn đưa vị mục tử kính yêu. Ngay khi Đức Hồng y Ernesto Corripio Ahumada (Đặc sứ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II) đang giảng lễ bên linh cữu Đức cha Romero đặt trên thềm nhà thờ chính tòa, những tiếng nổ của bom khói và súng bắn tỉa bất ngờ vang lên từ các tòa nhà xung quanh quảng trường. Trong cơn hoảng loạn kinh hoàng, các linh mục và giáo dân đã mở toang cánh cửa sắt của Nhà thờ chính tòa để hàng chục nghìn người ùa vào bên trong lòng nhà thờ ẩn náu, đồng thời vội vã đưa linh cữu Đức cha Romero xuống an táng ngay tại hầm mộ (Cripta) dưới cung thánh trong khi bên ngoài quảng trường có hơn 40 người dân thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
Ba năm sau thảm kịch ấy, vào ngày 6 tháng 3 năm 1983, bất chấp những lời khuyên ngăn về an ninh giữa lúc cuộc nội chiến El Salvador (1980 tới 1992) đang ác liệt nhất, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã quyết định đi thẳng tới Nhà thờ chính tòa San Salvador, tự tay mở cửa bước xuống hầm mộ và quỳ gối cầu nguyện lâu giờ bên ngôi mộ giản dị của Đức cha Romero, tuyên bố ngài là vị mục tử nhiệt thành đã hiến mạng sống vì đoàn chiên của mình. Ngày 8 tháng 2 năm 1996, sau khi Hiệp định Hòa bình năm 1992 chấm dứt nội chiến, Giáo hoàng Gioan Phaolô II một lần nữa trở lại quỳ bên mộ ngài tại nhà thờ chính tòa, mở đường cho lễ phong Chân phước ngày 23 tháng 5 năm 2015 tại San Salvador và lễ phong Hiển thánh ngày 14 tháng 10 năm 2018 tại Quảng trường Thánh Phêrô.
Du khách khi tìm hiểu hành trình cuộc đời của Thánh Óscar Romero tại thủ đô San Salvador cần phân biệt rõ hai địa điểm thiêng liêng: nơi Đức cha Romero sống trong căn nhà nhỏ giản dị và bị bắn tử đạo bên bàn thờ lúc 18 giờ 26 phút chiều ngày 24 tháng 3 năm 1980 là Nhà nguyện Bệnh viện Divina Providencia (Hospitalito de la Divina Providencia) ở khu Colonia Miramonte; còn nơi Đức cha Romero đặt ngai tòa Tổng giám mục, giảng các bài giảng Chúa Nhật lịch sử (1977 tới 1980) và là nơi lưu giữ hài cốt cùng lăng mộ chính thức của Thánh Óscar Romero từ ngày 30 tháng 3 năm 1980 đến nay chính là Hầm mộ (Cripta) bên dưới Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế tại quảng trường Plaza Gerardo Barrios.
IIHơn Bốn Thế Kỷ Từ Tu Viện Đa Minh Cổ, Các Trận Động Đất Và Hỏa Hoạn Năm 1951 Tới Đại Thánh Đường Năm 1999
Khu đất phía bắc quảng trường Plaza Gerardo Barrios nơi Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế tọa lạc ngày nay đã trải qua nhiều thế kỷ biến động dữ dội của thiên tai núi lửa, động đất, hỏa hoạn và lịch sử xã hội El Salvador.
- Thế kỷ 16 tới năm 1873Tu viện và Nhà thờ Dòng Đa Minh cổ (Convento de Santo Domingo) trên khu đất quảng trườngTừ thời thuộc địa Tây Ban Nha, khu đất phía bắc quảng trường Plaza Gerardo Barrios là nơi tọa lạc của Tu viện và Nhà thờ Thánh Đa Minh; ngày 28 tháng 9 năm 1842 Giáo hoàng Grêgôriô XVI lập Giáo phận San Salvador; trận đại động đất ngày 19 tháng 3 năm 1873 phá hủy hoàn toàn các công trình đá cổ của thành phố.
- Năm 1880 tới ngày 8 tháng 8 năm 1951Nhà thờ chính tòa bằng gỗ và kim loại (1888) và vụ đại hỏa hoạn thiêu rụi thánh đường năm 1951Để chống động đất tại vùng Thung lũng Võng (Valle de las Hamacas), Đức Giám mục José Luis Cárcamo y Rodríguez cho dựng ngôi Nhà thờ chính tòa bằng gỗ và tôn nghệ thuật khánh thành ngày 29 tháng 6 năm 1888 (nơi được nâng lên hàng Tổng giáo phận ngày 11 tháng 2 năm 1913). Tuy nhiên, vào chiều ngày 8 tháng 8 năm 1951 (ngay sau đại lễ Chúa Cứu Thế), một vụ hỏa hoạn lớn đã thiêu rụi toàn bộ ngôi nhà thờ gỗ trong vòng chưa đầy hai giờ.
- Năm 1956 tới thập niên 1970Tổng giám mục Luis Chávez y González khởi công xây dựng Nhà thờ chính tòa bê tông cốt thép theo đồ án Dominikus BöhmNăm 1956, Đức Tổng giám mục thứ ba của San Salvador là Đức cha Luis Chávez y González (mục vụ 1938 tới 1977) đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi đại thánh đường mới bằng bê tông cốt thép chịu chấn động cao dựa trên bản thiết kế ban đầu của kiến trúc sư trứ danh người Đức Dominikus Böhm.
- Năm 1977 tới ngày 30 tháng 3 năm 1980Sứ vụ ngôn sứ, cái chết tử đạo và lễ an táng Thánh Tổng giám mục Óscar Arnulfo RomeroKế vị năm 1977, Đức Tổng giám mục Óscar Romero quyết định tạm dừng việc chi tiêu trang trí nhà thờ để dành tiền giúp người nghèo và nạn nhân bạo lực, đồng thời cử hành các Thánh lễ lịch sử ngay dưới khung vòm bê tông thô. Sau khi ngài tử đạo ngày 24/3/1980, thi hài ngài được an táng tại hầm mộ nhà thờ ngày 30/3/1980.
- Ngày 16 tháng 1 năm 1992 và ngày 19 tháng 3 năm 1999Hiệp định Hòa bình năm 1992, hoàn thiện công trình sau 43 năm và lễ thánh hiến trọng thể năm 1999Sau khi Hiệp định Hòa bình Chapultepec (16/1/1992) chấm dứt 12 năm nội chiến với lễ mừng hòa bình ngay trước nhà thờ chính tòa, Đức Tổng giám mục Arturo Rivera y Damas (qua đời năm 1994 và cũng an táng tại hầm mộ) cùng người kế vị là Đức cha Fernando Sáenz Lacalle đã cho hoàn thiện toàn bộ mái vòm, nội thất và bức phù điêu gốm mặt tiền để cử hành đại lễ cung hiến ngày 19 tháng 3 năm 1999.
- Năm 2015 và ngày 14 tháng 10 năm 2018Phong Chân phước (2015) và Phong Hiển thánh cho Thánh Óscar Romero (2018), nâng tầm Hầm mộ thành Đền thánh Quốc tếĐức Giáo hoàng Phanxicô tuyên phong Đức cha Óscar Romero lên bậc Chân phước năm 2015 và bậc Hiển thánh của Giáo hội hoàn cầu ngày 14 tháng 10 năm 2018; hầm mộ Nhà thờ chính tòa San Salvador được tôn tạo với đài mộ đồng của điêu khắc gia người Ý Paolo Borghi.
Quyết định dừng hoàn thiện nhà thờ để cứu người nghèo của Đức cha Romero và câu chuyện về bức phù điêu mặt tiền. Một chi tiết lịch sử sâu sắc giải thích vì sao Nhà thờ chính tòa San Salvador phải mất tới 43 năm (từ năm 1956 tới năm 1999) mới hoàn thành chính là quyết định mục vụ của hai vị Tổng giám mục liên tiếp là Thánh Óscar Romero (1977 tới 1980) và Đức cha Arturo Rivera y Damas (1983 tới 1994). Khi đất nước rơi vào khủng hoảng nhân đạo và cuộc nội chiến tàn khốc khiến hơn 75.000 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người mất nhà cửa, Đức cha Romero đã tuyên bố rằng Đền thờ sống động của Thiên Chúa chính là con người, nên không thể dát vàng lên tường đá trong khi thân xác của dân nghèo đang chảy máu; khuôn viên nhà thờ chính tòa trong suốt thập niên 1980 đã trở thành trạm tị nạn, văn phòng cứu trợ nhân quyền (Tutela Legal) và nơi phát thuốc men, lương thực cho người tị nạn.
Khi hòa bình lập lại và nhà thờ được hoàn thiện vào cuối thập niên 1990, từ năm 1997 tới năm 2011, mặt tiền chính của Nhà thờ chính tòa từng được trang hoàng bằng bức tranh ghép gốm khổng lồ mang tên La Armonía de mi Pueblo gồm 2.700 viên gạch gốm rực rỡ sắc màu do họa sĩ Fernando Llort (1949 tới 2018, cha đẻ của trường phái nghệ thuật dân gian La Palma và là người thiết kế thánh giá gỗ El Salvador) thực hiện. Dù bức gốm của Fernando Llort đã bị tháo dỡ gây nhiều tiếc nuối trong đợt tu sửa mặt tiền cuối năm 2011 để thay bằng bức phù điêu Chúa Cứu Thế Hiển Dung cổ điển, nhưng tinh thần mỹ thuật dân gian hòa bình của nghệ thuật El Salvador vẫn hiện diện sống động trong các không gian tưởng niệm Thánh Romero tại hầm mộ.
IIIKiến Trúc Tân Romanesque Kết Hợp Vòm Byzantine Cao 45 Mét, Cung Thánh Hiển Dung Và Hầm Mộ Thánh Óscar Romero
Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế tại San Salvador là một công trình kiến trúc thánh đường chiết trung hiện đại (kết hợp bố cục Tân Romanesque với đại vòm kiểu Byzantine và kết cấu bê tông cốt thép kháng chấn), chia thành hai tầng không gian đối lập mà bổ sung hoàn hảo cho nhau: Thánh đường Thượng (Thánh đường của Vinh Quang Hiển Dung) tràn ngập ánh sáng và Hầm mộ Hạ (Cripta của Tử Đạo và Hy Vọng) trầm mặc dưới lòng đất.
Hướng mặt về phía nam ra Quảng trường Plaza Gerardo Barrios rộng lớn, mặt tiền của Nhà thờ chính tòa có bố cục vững chãi với hai ngọn tháp chuông hình vuông cao khoảng 40 mét đứng đối xứng hai bên, đỉnh mỗi tháp đội lầu chuông vòm tròn và chóp trắng. Ở giữa hai tháp là vòm cổng chính lớn dạng hốc vòm sâu (Tympanum), nơi tôn trí bức phù điêu khắc họa Chúa Giêsu Hiển Dung trong ánh hào quang cùng các ngôn sứ và các thánh tông đồ phía trên ba cánh cửa lớn dẫn vào tiền sảnh.
Điểm nhấn ngoạn mục nhất khi bước vào lòng Nhà thờ Thượng là khối vòm cầu khổng lồ (Cúpula) vươn lên tới độ cao 45 mét ngay tại giao điểm hình chữ thập của lòng nhà thờ chính và hai cánh ngang. Chân vòm được đỡ bởi trống vòm trổ hàng chục ô cửa sổ kính màu đưa ánh sáng mặt trời rọi xuống sàn đá cẩm thạch. Toàn bộ mặt trong của vòm cầu và các vòm phụ được tô điểm bằng những bức bích họa rực rỡ sắc xanh thiên thanh, vàng kim và trắng khắc họa Chúa Ba Ngôi, sự kiện Chúa Giêsu Hiển Dung trên núi Tabor, Đức Mẹ Đồng Trinh và các thiên thần ca hát giữa bầu trời mây trắng.
Tại hậu cung phía bắc của Nhà thờ Thượng là khu vực cung thánh rộng lớn được nâng cao trên nền đá hoa cương. Phía sau bàn thờ chính và ngai tòa Tổng giám mục (Cathedra) là khám thờ gỗ chạm trổ mạ vàng (Retablo) được bao khung bởi bốn cột xoắn kiểu Baroque Solomonic, nơi lưu giữ và tôn trí pho tượng gỗ cổ vô giá Đức Chúa Cứu Thế Trần Gian (El Divino Salvador del Mundo) do nghệ nhân Silvestre Antonio García chạm khắc từ năm 1777, pho tượng linh thiêng đã sống sót kỳ diệu qua các trận động đất năm 1854, 1873, 1917 và cả vụ đại hỏa hoạn thiêu rụi nhà thờ năm 1951.
Từ bên hông nhà thờ bước xuống những bậc thang dẫn vào Hầm mộ (Cripta de la Catedral) rộng lớn nằm ngay bên dưới lòng nhà thờ chính, du khách tiến vào không gian thiêng liêng nhất của đất nước El Salvador. Chính giữa hầm mộ có trần vòm thấp trang nghiêm là Lăng mộ của Thánh Óscar Arnulfo Romero: một tác phẩm điêu khắc bằng đồng nguyên khối do nghệ sĩ người Ý Paolo Borghi chế tác, khắc họa thi hài vị Tổng giám mục tử đạo trong phẩm phục phụng vụ nằm thanh thản trên phiến đá, được nâng đỡ ở bốn góc bởi bốn hình tượng thiên thần biểu trưng cho bốn Thánh Sử Phúc Âm (Matthêu, Marcô, Luca, Gioan). Xung quanh hầm mộ còn là nơi yên nghỉ của các vị Tổng giám mục tiền nhiệm và kế nhiệm như Đức cha Luis Chávez y González và Đức cha Arturo Rivera y Damas.
Trong không gian hầm mộ còn có khu vực bàn thờ cử hành Thánh lễ hằng ngày, các bức tranh ghép và thánh giá gỗ mang phong cách nghệ thuật dân gian La Palma đầy màu sắc khắc họa hình ảnh Đức cha Romero sống giữa những người nông dân trồng ngô, cà phê và trẻ em nghèo của El Salvador, cùng những tấm bảng ghi công các linh mục, nữ tu và giáo dân đã hy sinh trong thập niên 1970 và 1980.
| Hạng mục kiến trúc và Không gian | Niên đại và Tác giả / Nghệ nhân | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa tâm linh |
|---|---|---|
| Khung kết cấu Nhà thờ chính tòa và Hai tháp chuông | 1956 tới 1999 (Đồ án gốc Dominikus Böhm, hoàn thiện bởi KTS El Salvador) | Kết cấu bê tông cốt thép kháng chấn cao 40 tới 45 mét đứng phía bắc quảng trường Plaza Gerardo Barrios |
| Đại vòm trung tâm (Cúpula de la Transfiguración) | Hoàn thiện năm 1998 tới 1999 (Cao 45 mét) | Vòm cầu kiểu Byzantine với hệ cửa kính lấy sáng và bích họa bầu trời Hiển Dung rực rỡ |
| Tượng cổ Chúa Cứu Thế (El Divino Salvador del Mundo) | Chạm khắc năm 1777 bởi nghệ nhân Silvestre Antonio García | Bảo vật quốc gia trên cung thánh, sống sót qua vụ cháy năm 1951 và dùng trong nghi lễ La Bajada ngày 5/8 |
| Hầm mộ (La Cripta) và Lăng mộ Thánh Óscar Romero | An táng ngày 30/3/1980; Đài mộ đồng của điêu khắc gia Paolo Borghi | Trung tâm hành hương quốc tế dưới lòng nhà thờ, nơi yên nghỉ của vị Tổng giám mục Tử đạo được phong thánh năm 2018 |
| Quảng trường Tiền đường (Plaza Gerardo Barrios) | Không gian lịch sử trung tâm thủ đô San Salvador | Nơi diễn ra lễ tang lịch sử ngày 30/3/1980, lễ mừng Hòa bình 1992 và đại lễ Hiển Dung La Bajada hằng năm |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng quy hoạch đô thị thuộc địa Tây Ban Nha thế kỷ 16 (theo Luật Ấn Độ Leyes de Indias) và Giáo hội Công giáo khi xây dựng Nhà thờ chính tòa San Salvador hoàn toàn không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Nhà thờ được đặt ở cạnh phía bắc của quảng trường trung tâm (Plaza Mayor, nay là Plaza Gerardo Barrios) theo truyền thống đô thị Tân Thế giới. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường để bạn đọc quen lối truyền thống Á Đông có thêm góc nhìn tham khảo.
Xét trên đại cuộc địa hình của thung lũng thủ đô San Salvador (Valle de las Hamacas) tại tọa độ 13,6981 độ vĩ bắc, 89,1914 độ kinh tây, ở độ cao khoảng 658 mét so với mực nước biển, thành phố nằm trong một lòng chảo địa chất màu mỡ được bao bọc bốn phía bởi những ngọn núi lửa hùng vĩ của dãy Cordillera Apaneca. Phía tây và tây bắc của thành phố và nhà thờ chính tòa là khối núi lửa khổng lồ Volcán de San Salvador (tên bản địa Pipil là Quezaltepec, tức Núi Chim Quetzal, cao 1.893 mét với đỉnh El Picacho cao 1.960 mét) đứng sừng sững như một ngọn thái tổ sơn uy nghi trấn giữ phương Tây Bắc. Ở phía đông thành phố là mặt hồ miệng núi lửa rộng lớn Lago de Ilopango như một đại tụ thủy trì tự nhiên, còn phía nam là dãy đồi xanh Cordillera del Bálsamo và ngọn Cerro San Jacinto (cao 1.153 mét) đứng làm triều sơn và án sơn phía trước mặt.
Xét về cục thế nội đô tại trung tâm lịch sử, Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế tọa lạc theo trục tọa Bắc hướng Nam cực kỳ đắc cách trong phép chọn đất cổ truyền: lưng nhà thờ tựa vững vào khu đất cao phía bắc, trong khi mặt tiền hai tháp chuông mở thẳng ra không gian vuông vức, bằng phẳng và rộng mênh mông của Quảng trường Plaza Gerardo Barrios đóng vai trò là một nội minh đường lý tưởng, có Cung điện Quốc gia (Palacio Nacional) ở bên phải (Bạch Hổ) và Thư viện Quốc gia hiện đại ở phía trước đối xứng. Tầng Hầm mộ của Thánh Óscar Romero nằm sâu trong lòng đất bazan ấm áp ngay dưới trục trung tâm của mái vòm cao 45 mét, tạo nên sự giao cảm giữa thiên quang (ánh sáng vòm trời phía trên) và địa mạch (lòng đất mẹ phía dưới), giữ cho nơi đây nguồn linh khí trang nghiêm và bất diệt.
VĐại Lễ Quốc Gia Hạ Giá Chúa Cứu Thế (La Bajada Ngày 5 Và 6 Tháng 8) Và Ngày Hành Hương Kính Thánh Óscar Romero (24 Tháng 3)
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa San Salvador vận hành theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), trong đó hai kỳ đại lễ lớn nhất năm làm rung động toàn bộ đất nước El Salvador là Đại lễ Chúa Cứu Thế Hiển Dung vào đầu tháng 8 (Fiestas Agostinas) và Ngày Lễ Kính Thánh Tử Đạo Óscar Romero vào ngày 24 tháng 3.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và quốc lễ | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế San Salvador |
|---|---|---|---|
| Chiều ngày 5 tháng 8 và Ngày 6 tháng 8 hằng năm | Dương lịch (Quốc lễ và Lễ Bổn mạng Tối cao của El Salvador) | Nghi thức Hạ Giá Biến Hình (La Bajada) và Đại Lễ Chúa Cứu Thế Hiển Dung (Fiesta del Divino Salvador del Mundo) | Đỉnh cao của tuần lễ hội tháng Tám (Fiestas Agostinas): chiều ngày 5 tháng 8, pho tượng Chúa Cứu Thế năm 1777 được rước từ Vương cung thánh đường Thánh Tâm về quảng trường trước mặt tiền Nhà thờ chính tòa. Trên một tháp gỗ cao nhiều tầng dựng trước cửa nhà thờ, tượng Chúa mặc áo choàng tím được đưa xuống vào bên trong một quả địa cầu khổng lồ; khi quả cầu mở ra, tượng Chúa vươn lên trong bộ y phục trắng tinh khôi rực sáng giữa tiếng chuông ngân và tiếng reo hò của hàng trăm nghìn người dân. Sáng ngày 6 tháng 8 cử hành Thánh lễ Đại trào trọng thể nhất trong năm. |
| Ngày 24 tháng 3 hằng năm | Dương lịch (Lịch phụng vụ Công giáo và Ngày Quốc tế của Liên Hợp Quốc) | Đại Lễ Kính Thánh Tổng Giám Mục Tử Đạo Óscar Arnulfo Romero (Ngày Tử đạo 24/3/1980) | Hàng chục nghìn người hành hương từ khắp El Salvador, châu Mỹ Latinh và thế giới cầm hoa cúc vàng, cành cọ và chân dung Đức cha Romero tiến về Nhà thờ chính tòa và Hầm mộ để tham dự cuộc rước ánh sáng (Peregrinación de la Luz), Thánh lễ Đại trào và chạm tay cầu nguyện bên lăng mộ đồng của vị Thánh của người nghèo. |
| Ngày 15 tháng 8 và ngày 14 tháng 10 hằng năm | Dương lịch | Kỷ niệm Ngày Sinh (15/8/1917) và Ngày Phong Hiển Thánh của Thánh Óscar Romero (14/10/2018) | Các cuộc hành hương giới trẻ, diễn đàn học thuật về học thuyết xã hội Công giáo, hòa nhạc thánh ca và Thánh lễ tạ ơn tại Hầm mộ Nhà thờ chính tòa. |
| Tháng 3 hoặc Tháng 4 hằng năm | Dương lịch (Mùa Phục Sinh) | Tuần Thánh và Các Cuộc Rước Thảm Mùn Cưa Màu (Semana Santa en el Centro Histórico) | Các con phố quanh Nhà thờ chính tòa và quảng trường Plaza Gerardo Barrios được người dân trải những tấm thảm hoa và mùn cưa nhuộm màu rực rỡ (alfombras de aserrín) để đón đoàn rước Chúa Giêsu Vác Thập Giá và kiệu Chúa Phục Sinh. |
| Ngày 21 tháng 11 hằng năm | Dương lịch | Lễ Kính Đức Mẹ Hòa Bình (Nuestra Señora de la Paz, Đồng Quan Thầy của El Salvador) | Thánh lễ cầu nguyện cho hòa bình và sự hòa giải dân tộc tại Nhà thờ chính tòa thủ đô phối hợp cùng giáo phận San Miguel. |
Phép lạ thị giác của nghi thức La Bajada chiều ngày 5 tháng 8 trước mặt tiền Nhà thờ chính tòa. Không có nghi thức tôn giáo nào tại Trung Mỹ thể hiện trọn vẹn bản sắc tâm linh của một quốc gia như nghi thức La Bajada (Lễ Hạ Giá và Biến Hình) diễn ra vào mỗi buổi chiều ngày 5 tháng 8 ngay trước thềm Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế San Salvador, một truyền thống liên tục từ thế kỷ 16 tới nay. Khi buổi chiều buông xuống trên quảng trường Plaza Gerardo Barrios chật kín hàng trăm nghìn người dân từ khắp 14 tỉnh của El Salvador và kiều bào hồi hương, đoàn rước kiệu mang pho tượng cổ Chúa Cứu Thế năm 1777 khoác áo choàng màu hồng tím (tượng trưng cho thân phận con người chịu đau khổ) tiến về phía tháp lễ đài cao gần hai mươi mét dựng ngay trước cửa chính nhà thờ chính tòa.
Giữa sự im lặng hồi hộp của biển người, pho tượng Chúa từ từ được hạ thấp xuống và biến mất vào bên trong một cấu trúc hình quả địa cầu và đám mây bạc khổng lồ đặt trên lễ đài. Chỉ ít phút sau, khi hồi chuông trên hai ngọn tháp của Nhà thờ chính tòa đồng loạt gióng vang rền và đàn chim bồ câu trắng bay vút lên trời cao, những cánh hoa của quả địa cầu từ từ mở ra: pho tượng Đức Chúa Cứu Thế từ từ trồi lên cao trong bộ y phục trắng tinh khôi lấp lánh ánh vàng của Mầu nhiệm Hiển Dung trên núi Tabor. Cả quảng trường vỡ òa trong tiếng vỗ tay, nước mắt xúc động và lời tung hô Viva el Divino Salvador del Mundo!, khẳng định niềm tin bất diệt của dân tộc El Salvador rằng ánh sáng Phục Sinh và Hiển Dung luôn chiến thắng bóng tối của khổ đau.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Cạnh phía bắc Quảng trường Plaza Gerardo Barrios (Avenida España và Calle Rubén Darío), Khu trung tâm lịch sử (Centro Histórico), thủ đô San Salvador, Cộng hòa El Salvador
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế tọa lạc ngay cạnh phía bắc của Quảng trường trung tâm Plaza Gerardo Barrios (giữa đại lộ Avenida España / Avenida Cuscatlán và đường Calle Rubén Darío / 2a Calle Oriente), thuộc Khu Trung tâm Lịch sử (Centro Histórico) của thủ đô San Salvador. Từ Sân bay Quốc tế El Salvador San Óscar Arnulfo Romero y Galdámez (SAL), du khách đi taxi hoặc ô tô theo đường cao tốc Autopista a Comalapa hướng thẳng về phía bắc khoảng 42 km (mất khoảng 40 tới 45 phút di chuyển) là tới quảng trường trước nhà thờ chính tòa. Từ khu khách sạn Zona Rosa hoặc Colonia Escalón ở phía tây thủ đô, quãng đường taxi vào trung tâm lịch sử chỉ khoảng 5 tới 7 km (mất 15 phút). Từ Nhà thờ El Rosario ở Plaza Libertad, du khách chỉ cần đi bộ thẳng về phía tây hai khu phố (khoảng 250 mét, mất 3 phút) là tới Nhà thờ chính tòa.
- Toạ độ
- 13.6981, -89.1914
Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế và Hầm mộ Thánh Óscar Romero mở cửa đón tiếp tín hữu và du khách hằng ngày hoàn toàn miễn phí. Tầng Nhà thờ Thượng mở cửa từ sáng sớm tới chiều tối cho các giờ Thánh lễ và cầu nguyện cá nhân; tầng Hầm mộ (Cripta de San Óscar Romero, lối vào nằm ở phía bên hông nhà thờ) mở cửa đón khách hành hương từ 8 giờ sáng đến 12 giờ trưa và từ 14 giờ chiều đến 17 giờ chiều (Chúa Nhật mở cửa xuyên suốt các giờ lễ sáng và chiều). Nhờ chương trình chỉnh trang toàn diện Khu Trung tâm Lịch sử (Centro Histórico) của thủ đô San Salvador trong những năm gần đây, khu vực quảng trường Plaza Gerardo Barrios xung quanh nhà thờ chính tòa rất khang trang, an toàn, sạch đẹp và thuận tiện cho người đi bộ. Khi vào thăm nhà thờ và hầm mộ Thánh Romero, du khách vui lòng ăn mặc kín đáo, lịch sự, bỏ mũ nón và giữ yên lặng tôn nghiêm.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Chúa Cứu Thế (với hầm mộ Thánh Óscar Romero), San Salvador
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa San Salvador lại được cung hiến cho Chúa Cứu Thế Hiển Dung (El Divino Salvador del Mundo)?
Ngay từ khi thành lập thành phố San Salvador vào năm 1525 tới 1528, người dân đã chọn Đức Chúa Giêsu Kitô trong Mầu nhiệm Hiển Dung trên núi Tabor (mừng lễ ngày 6 tháng 8) làm Đấng Bảo Trợ tối cao. Chính tước hiệu El Divino Salvador del Mundo (Đấng Cứu Thế của Trần Gian) đã trở thành tên gọi của thủ đô San Salvador, quốc hiệu của đất nước El Salvador và tước hiệu của Nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận.
Hài cốt và lăng mộ của Thánh Tổng giám mục Tử đạo Óscar Arnulfo Romero hiện đặt ở đâu trong Nhà thờ chính tòa?
Lăng mộ của Thánh Óscar Romero (1917 tới 1980, được Giáo hoàng Phanxicô phong hiển thánh ngày 14 tháng 10 năm 2018) được đặt trang trọng ngay chính giữa tầng Hầm mộ ngầm (La Cripta) nằm bên dưới cung thánh của Nhà thờ chính tòa San Salvador, với đài mộ bằng đồng khắc họa hình tượng ngài nằm trên đá do bốn thiên thần Thánh Sử nâng đỡ.
Biến cố lịch sử nào đã xảy ra tại Nhà thờ chính tòa San Salvador vào ngày 8 tháng 8 năm 1951 và ngày 30 tháng 3 năm 1980?
Ngày 8 tháng 8 năm 1951, một vụ đại hỏa hoạn đã thiêu rụi hoàn toàn ngôi nhà thờ chính tòa bằng gỗ xây dựng từ năm 1888, dẫn đến việc khởi công ngôi đại thánh đường bê tông hiện tại vào năm 1956. Ngày 30 tháng 3 năm 1980, trong lễ tang của Đức Tổng giám mục Óscar Romero trước mặt tiền nhà thờ chính tòa có hơn 250.000 người tham dự, súng và bom nổ trên quảng trường đã khiến hàng chục nghìn người phải chạy vào lòng nhà thờ ẩn náu và hơn 40 người thiệt mạng.
Nghi thức La Bajada diễn ra chiều ngày 5 tháng 8 trước Nhà thờ chính tòa là gì?
La Bajada (Lễ Hạ Giá và Biến Hình) là nghi thức tôn giáo truyền thống từ thế kỷ 16 tái hiện sự kiện Chúa Giêsu Hiển Dung trên núi Tabor: pho tượng Chúa Cứu Thế cổ (chạm khắc năm 1777) mặc áo tím được đưa vào trong một quả địa cầu lớn trên tháp cao trước mặt tiền Nhà thờ chính tòa, rồi xuất hiện trở lại trong bộ y phục trắng tinh khôi rực sáng trước sự chứng kiến của hàng trăm nghìn tín hữu.
Đức Giáo hoàng nào đã hai lần đến quỳ cầu nguyện bên mộ Thánh Óscar Romero tại Nhà thờ chính tòa San Salvador?
Đó là Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Trong chuyến tông du đầu tiên ngày 6 tháng 3 năm 1983 giữa lúc nội chiến đang khốc liệt, ngài đã kiên quyết vào Nhà thờ chính tòa và xuống hầm mộ quỳ cầu nguyện bên mộ Đức cha Romero; ngày 8 tháng 2 năm 1996, sau khi hòa bình lập lại, ngài tiếp tục đến viếng mộ Đức cha Romero lần thứ hai.
Nhà thờ chính tòa San Salvador và Nhà thờ El Rosario cách nhau bao xa?
Hai công trình nổi tiếng này nằm rất gần nhau ngay trong Khu Trung tâm Lịch sử (Centro Histórico) của San Salvador: từ quảng trường Plaza Gerardo Barrios trước Nhà thờ chính tòa, du khách chỉ cần đi bộ dọc theo phố 4a Calle Oriente về phía đông đúng hai khu phố (khoảng 250 mét, mất 3 tới 4 phút đi bộ) là tới Quảng trường Plaza Libertad nơi có Nhà thờ El Rosario.