Bước qua cổng thành cổ Porta Nuova ở góc tây bắc thành phố Pisa thuộc vùng Toscana, một khung cảnh thị giác không giống bất kỳ đô thị trung cổ nào khác ở châu Âu lập tức trải rộng trước mắt quý vị: trên một thảm cỏ xanh mướt phẳng phiu rộng lớn sát chân tường thành, bốn tuyệt tác kiến trúc bằng đá cẩm thạch trắng ngà và xám nhạt vươn lên rực rỡ dưới nắng Địa Trung Hải. Ở phía tây là Nhà rửa tội hình tròn lớn nhất nước Ý, ở phía bắc là hành lang Nghĩa trang Tưởng niệm Camposanto thanh tịnh, ở phía đông nam là ngọn Tháp chuông nghiêng lừng danh thế giới, và ngự trị ở chính tâm điểm là tòa đại thánh đường năm nhịp gian với mặt tiền bốn tầng hành lang cột đá mảnh mai như những dải đăng ten cẩm thạch.
Nhà văn Ý Gabriele D'Annunzio trong cuốn tiểu thuyết năm 1910 đã gọi bốn khối đá trắng trên thảm cỏ ấy là những phép lạ (Miracoli), từ đó quảng trường mang tên gọi bất hủ là Quảng trường Phép Lạ (Piazza dei Miracoli, tên hành chính là Piazza del Duomo). Trái tim tâm linh khởi nguồn cho toàn bộ quần thể ấy chính là Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời tại Pisa (tên tiếng Ý là Cattedrale Metropolitana Primaziale di Santa Maria Assunta hay Duomo di Pisa), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Pisa thuộc Giáo hội Công giáo, được khởi dựng từ năm 1063 để khẳng định thời kỳ hoàng kim của Cộng hòa Hàng hải Pisa trên biển Địa Trung Hải.
IĐức Mẹ Hồn Xác Lên Trời, Thánh Bổn Mạng Ranieri Và Hành Trình Bốn Chặng Đời Người
Nhà thờ chính tòa Pisa được cung hiến trọng thể cho Đức Trinh Nữ Maria Hồn Xác Lên Trời (Santa Maria Assunta), đấng bảo hộ tối cao của Cộng hòa Hàng hải Pisa xưa cũng như của thành phố Pisa ngày nay. Trong tâm thức của các thủy thủ và thương nhân Pisa thời Trung cổ, mỗi khi đoàn chiến thuyền căng buồm ra khơi hoặc trở về cửa sông Arno sau những hải trình dài khắp Địa Trung Hải, lời kinh đầu tiên và cuối cùng đều dâng lên Đức Mẹ Lên Trời. Ngay tại cột đá bên phải gian giữa còn lưu giữ bức linh ảnh cổ kính Đức Mẹ Dưới Cây Đàn Phong Cầm (Madonna di sotto gli organi, vẽ từ đầu thế kỷ 13 bởi Berlinghiero Berlinghieri xứ Lucca), bức tranh Đức Mẹ được người dân Pisa tôn sùng là đấng che chở thành phố qua mọi biến cố thiên tai và dịch bệnh.
Bên cạnh Đức Mẹ, ngôi đại thánh đường còn là nơi tôn trí thi hài nguyên vẹn của hai vị thánh bổn mạng gắn bó máu thịt với lịch sử Pisa. Vị thứ nhất là Thánh Ranieri thành Pisa (San Ranieri, 1118 tới 1160), một chàng thanh niên con nhà quý tộc buôn bán giàu có từng mê đắm đàn ca nhưng sau cuộc gặp gỡ với ẩn sĩ Alberto đã từ bỏ tất cả gia sản để hành hương sang Đất Thánh Giêrusalem sống đời khổ hạnh suốt mười ba năm, rồi trở về làm người hòa giải và chữa lành tại Pisa. Thi hài của Thánh Ranieri (bổn mạng chính thức của thành phố và giáo phận Pisa) được tôn trí trong quan tài pha lê và đá cẩm thạch xanh trên bàn thờ lớn ở cánh ngang bên phải. Vị thứ hai là Thánh nữ Bona thành Pisa (Santa Bona, 1156 tới 1207), nữ tín hữu dòng Ba đã chín lần dẫn đầu các đoàn hành hương vượt qua muôn vàn hiểm nguy tới Giêrusalem, Roma và Santiago de Compostela, được Giáo hoàng Gioan XXIII tôn phong làm bổn mạng của các tiếp viên hàng không và người lữ hành nước Ý.
Dưới góc nhìn thần học phụng vụ Kitô giáo, sự sắp đặt bốn công trình kiến trúc trắng muốt trên thảm cỏ Quảng trường Phép Lạ không phải là ngẫu nhiên mà tạo thành một bản đồ giáo lý hữu hình về trọn vẹn hành trình một đời người Kitô hữu từ lúc chào đời cho tới sự sống vĩnh cửu. Khởi đầu ở cực tây là Nhà rửa tội Thánh Gioan (Battistero), tượng trưng cho sự Sinh ra trong đời sống ân sủng qua Bí tích Rửa Tội. Bước thẳng từ cửa đông của Nhà rửa tội sang phía đông là tiến vào Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời (Duomo), tượng trưng cho hành trình Trưởng thành và Nuôi dưỡng đức tin bằng Lời Chúa và Bí tích Thánh Thể. Đứng ở phía đông nam là Tháp chuông nghiêng (Campanile), nơi tiếng chuông ngân vang mời gọi con người Tỉnh thức và Cầu nguyện hướng lòng lên trời cao mỗi ngày. Và khép lại ở dọc sườn phía bắc là Nghĩa trang Camposanto (xây bao quanh 53 thuyền đất thiêng được Tổng giám mục Ubaldo Lanfranchi chở từ đồi Canvê ở Giêrusalem về năm 1203), tượng trưng cho Cái chết và Niềm hy vọng Phục sinh trong lòng đất thánh.
Sự chênh lệch một năm giữa lịch Pisa cổ đại (1064) và lịch chuẩn hiện đại (1063). Khi đọc các văn bia chữ Latinh khắc ngay trên mặt tiền bằng đá cẩm thạch của Nhà thờ chính tòa Pisa, người đọc sẽ thấy ghi công trình khởi dựng vào năm 1064 sau khi hải quân Pisa đánh thắng quân Saracen tại cảng Palermo (đảo Sicilia). Tuy nhiên, trong tất cả các bộ sử học hiện đại và hồ sơ của UNESCO, năm khởi dựng chính xác lại là năm 1063. Lý do của sự chênh lệch thú vị này nằm ở Hệ lịch Pisa (Stile Pisano ab Incarnatione) được Cộng hòa Pisa sử dụng cho tới tận năm 1749: người Pisa tính ngày đầu năm mới vào đúng ngày lễ Truyền Tin (25 tháng 3, ngày Ngôi Lời Nhập Thể, tức sớm hơn ngày 1 tháng 1 của lịch chuẩn đúng 9 tháng và 7 ngày). Vì vậy, các sự kiện diễn ra từ ngày 25 tháng 3 tới ngày 31 tháng 12 năm 1063 theo lịch chung đều được biên niên sử Pisa ghi là năm 1064. Tương tự, Tháp nghiêng Pisa khởi công ngày 9 tháng 8 năm 1173 nhưng bia đá gốc tại chân tháp lại khắc là năm 1174.
Câu chuyện phổ biến nhất mà mọi du khách tới Nhà thờ chính tòa Pisa đều được nghe kể là: vào khoảng năm 1581 tới 1583, chàng sinh viên y khoa mười chín tuổi Galileo Galilei (người con ưu tú sinh ra tại chính thành phố Pisa năm 1564) khi đang ngồi dự lễ trong nhà thờ đã quan sát chiếc đèn chùm bằng đồng lớn treo từ trần gian giữa đung đưa qua lại sau khi người giúp lễ kéo dây thắp dầu; bằng cách dùng mạch đập ở cổ tay mình để đếm thời gian, Galileo nhận ra thời gian mỗi chu kỳ dao động không phụ thuộc vào biên độ rộng hay hẹp, từ đó khám phá ra định luật đẳng thời của con lắc. Tuy nhiên, đối chiếu sử liệu nghệ thuật cho thấy chiếc Đèn chùm Galileo (Lampada di Galileo) bằng đồng vô cùng tinh xảo đang treo giữa gian giữa nhà thờ hiện nay thực chất được điêu khắc gia Vincenzo Possenti đúc vào năm 1587 (tức bốn tới sáu năm sau phát hiện của Galileo); còn chiếc đèn dầu nhỏ hơn mà Galileo thực sự quan sát năm xưa hiện đã được chuyển về lưu giữ trong Nhà nguyện Aulla thuộc nghĩa trang Camposanto kế bên.
IITừ Chiến Thắng Hải Quân Năm 1063 Của Kiến Trúc Sư Buscheto Tới Trận Hỏa Hoạn Năm 1595
Vào giữa thế kỷ 11, Cộng hòa Pisa vươn lên thành cường quốc hàng hải hùng mạnh bậc nhất Địa Trung Hải. Năm 1063, hạm đội thuyền chiến Pisa tiến vào cảng Palermo (bấy giờ do người Hồi giáo Saracen cai quản), phá vỡ xích sắt chắn cảng và thu giữ sáu chiếc thuyền lớn chở đầy vàng bạc, lụa là và cột đá quý. Hội đồng thành phố và Giám mục Guido da Pavia đã quyết định trích toàn bộ kho báu từ một trong sáu con tàu ấy để xây dựng ngôi nhà thờ chính tòa mới nguy nga bên ngoài bức tường thành cổ thời thượng cổ, giao cho kiến trúc sư tài ba Buscheto thiết kế với tham vọng vượt qua mọi đền đài đương thời.
- 1063 (1064 lịch Pisa)Kiến trúc sư Buscheto khởi dựng Nhà thờ chính tòa từ chiến lợi phẩm PalermoSau chiến thắng hải quân tại Palermo, kiến trúc sư Buscheto khởi công Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, dung hợp kiến trúc vương cung thánh đường La Mã, mái vòm bầu dục giao thoa Hồi giáo và trường phái Lombard.
- 26 tháng 9 năm 1118 và giữa thế kỷ 12Giáo hoàng Gelasiô II thánh hiến và kiến trúc sư Rainaldo mở rộng mặt tiềnGiáo hoàng Gelasiô II cử hành lễ thánh hiến trọng thể ngày 26 tháng 9 năm 1118; sau đó kiến trúc sư Rainaldo nối dài gian giữa thêm ba nhịp về phía tây và dựng mặt tiền bốn tầng hành lang cột đá cẩm thạch.
- 1152 và 1173Khởi dựng Nhà rửa tội Thánh Gioan và Tháp chuông (Tháp nghiêng Pisa)Năm 1152 kiến trúc sư Diotisalvi khởi công Nhà rửa tội hình tròn đối diện mặt tiền tây; ngày 9 tháng 8 năm 1173 khởi công Tháp chuông tròn bằng đá cẩm thạch trắng phía sau hậu cung, bắt đầu nghiêng do nền đất sét yếu khi xây tới tầng thứ ba.
- 1180Điêu khắc gia Bonanno Pisano đúc các bộ cửa đồng RomanesqueNghệ nhân Bonanno Pisano đúc Cửa đồng Hoàng gia ở mặt tiền tây (bị cháy năm 1595) và Cửa đồng Thánh Ranieri ở cánh ngang phía nam (vẫn còn nguyên vẹn tới ngày nay).
- 1301 tới 1310Danh họa Cimabue ghép tranh khảm hậu cung và Giovanni Pisano tạc Giảng đàiNăm 1301 tới 1302 danh họa Cimabue hoàn thiện hình Thánh Gioan Thánh Sử trong bức khảm vòm hậu cung; từ năm 1302 tới 1310 nhà điêu khắc Giovanni Pisano tạc chiếc giảng đài đá cẩm thạch bát giác kiệt tác.
- Đêm 24 rạng 25 tháng 10 năm 1595Trận đại hỏa hoạn thiêu rụi mái gỗ và công cuộc trùng tu của gia tộc MediciMột trận cháy lớn phá hủy mái gỗ trung cổ và cửa đồng mặt tây; Đại công tước Ferdinando I de' Medici tài trợ làm trần gỗ thếp vàng mới (1597 tới 1604) và đặt xưởng Giambologna đúc ba bộ cửa đồng mới ở mặt tiền tây (1602).
- 1987 và 1990 tới 2001Di sản Thế giới UNESCO và chiến dịch gia cố thành công Tháp nghiêng PisaNăm 1987 toàn bộ Quảng trường Piazza del Duomo được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới (mã số 395); từ năm 1990 tới 2001, ủy ban quốc tế rút bớt đất dưới móng phía bắc giúp giảm độ nghiêng của tháp chuông về mức an toàn bền vững 3,97 độ.
Những dòng chữ đá Ả Rập và La Mã cổ đại trên tường Nhà thờ chính tòa Pisa. Một chi tiết sử liệu đặc sắc minh chứng cho tầm vóc hàng hải quốc tế của Pisa thế kỷ 11 và thế kỷ 12 là việc các kiến trúc sư Buscheto và Rainaldo đã cố ý gắn những phiến đá cẩm thạch thu thập từ khắp Địa Trung Hải (gọi là spolia) lên chính mặt tường bên ngoài của nhà thờ. Trên mặt tiền phía tây bên cạnh quan tài La Mã cổ đại làm mộ cho kiến trúc sư Buscheto là ba tấm bia đá khắc ghi chiến công hải quân của Pisa; ở tường phía bắc có những phiến đá khắc chữ Hoàng đế Hadrian lấy từ các đền đài ở Roma và Ostia; thậm chí trên một trụ đá ở cổng mặt tiền còn có khắc những dòng chữ Kufic bằng tiếng Ả Rập từ các cột đá chiến lợi phẩm vùng Địa Trung Hải. Ngoài ra, trên đỉnh mái đầu hồi của nhà thờ từng đặt pho tượng Điểu Sư bằng đồng (Grifone di Pisa, một kiệt tác nghệ thuật đúc đồng Hồi giáo thế kỷ 11 từ Tây Ban Nha hoặc Ai Cập thu được trong các cuộc viễn chinh, nay bản gốc được bảo quản trong Bảo tàng Opera del Duomo và bản sao đặt trên mái nhà thờ).
IIIMặt Tiền Bốn Tầng Hành Lang Đá, Giảng Đài Giovanni Pisano Và Tháp Nghiêng Huyền Thoại
Nhà thờ chính tòa Pisa có mặt bằng hình chữ thập Latinh dài 100 mét, rộng 72 mét tại cánh ngang và cao 34 mét ở gian giữa (đỉnh mái vòm bầu dục đạt 48 mét). Công trình được xem là bản tuyên ngôn đầu tiên của phong cách Romanesque Pisa: sử dụng các dải đá cẩm thạch trắng từ núi San Giuliano xen kẽ với đá vôi xám đen, trang trí bằng các ô hình thoi (losanghe) và những hàng cột vòm mù (archetti ciechi) tạo cảm giác thanh thoát nhẹ nhàng.
Mặt tiền phía tây do kiến trúc sư Rainaldo hoàn thiện thế kỷ 12 gồm tầng trệt có bảy vòm mù ôm lấy ba cửa đồng, phía trên là bốn tầng hành lang mở (loggette) với hàng chục cột đá cẩm thạch và đá porphyry mảnh mai nâng đỡ các bức tượng Đức Mẹ, bốn Thánh Sử và các thiên thần trên đỉnh. Ba cánh cửa đồng ở mặt tây được đúc năm 1602 bởi các học trò xuất sắc của Giambologna (Pietro Francavilla, Pietro Tacca, Gasparo Mola) sau vụ cháy năm 1595. Ngay góc trái mặt tiền là quan tài đá La Mã chạm vân sóng nơi an táng kiến trúc sư trưởng Buscheto.
Bên trong nhà thờ chia làm năm nhịp gian rộng lớn bởi 68 cây cột đá hoa cương liền khối khai thác từ đảo Elba và đảo Sardegna, gắn đầu cột Corinth và Composite cổ điển. Phía trên các vòm cột là tầng hành lang phụ nữ (matroneo) xây bằng đá cẩm thạch sọc trắng đen với các cột đôi gợi nhớ kiến trúc Hồi giáo ở Córdoba và Palermo. Tại giao điểm cánh ngang là mái vòm hình bầu dục (elip) độc đáo vẽ bích họa Đức Mẹ Lên Trời của anh em Orazio và Girolamo Riminaldi (1627 tới 1631), nối liền với trần gỗ chạm thếp vàng mang huy hiệu gia tộc Medici.
Đứng bên trái gian giữa gần cung thánh là chiếc Giảng đài (Pergamo) bằng đá cẩm thạch trắng do nhà điêu khắc thiên tài Giovanni Pisano tạc từ năm 1302 tới 1310, một trong những đỉnh cao chói lọi nhất của điêu khắc Gothic Ý. Giảng đài cao 4,61 mét, được nâng đỡ bởi các cột đá đặt trên lưng sư tử và các pho tượng nhân cách hóa các Nhân Đức, Chúa Kitô và Giáo Hội (Ecclesia). Vòng lan can phía trên terdiri từ chín tấm phù điêu đá cẩm thạch uốn cong chạm khắc dày đặc các cảnh Cuộc đời Chúa Kitô từ Truyền Tin tới Phán Xét Cuối Cùng với cảm xúc mãnh liệt.
Trên vòm bán cầu hậu cung tỏa sáng bức đại khảm vàng khắc họa Chúa Kitô Toàn Năng (Christ Pantocrator) ngự trên ngai giữa Đức Trinh Nữ Maria và Thánh Gioan Thánh Sử, khởi tạo bởi Francesco da Pisa và được danh họa Cimabue trực tiếp hoàn thiện phần hình Thánh Gioan Thánh Sử vào năm 1301 tới 1302 (đây là tác phẩm duy nhất của Cimabue có đầy đủ chứng từ thanh toán lưu trữ và đã thoát khỏi vụ cháy năm 1595). Trong cánh ngang bên phải có ngôi mộ đá cẩm thạch của Hoàng đế La Mã Thần thánh Heinrich VII xứ Luxembourg (mất năm 1313) do Tino di Camaino tạc năm 1315 cùng bàn thờ tôn trí thi hài Thánh Ranieri.
Ở lối vào cánh ngang phía nam (đối diện trực tiếp với Tháp nghiêng Pisa) là Cửa đồng Thánh Ranieri do nghệ nhân Bonanno Pisano đúc khoảng năm 1180, cánh cửa đồng thời Trung cổ duy nhất của nhà thờ thoát khỏi trận hỏa hoạn năm 1595. Cánh cửa gồm 24 ô phù điêu đồng đúc nổi kể lại cuộc đời Chúa Kitô và Đức Mẹ, nơi người hành hương qua tám thế kỷ đã chạm tay vào làm bóng ánh vàng. Treo từ đỉnh trần gian giữa trước cung thánh là chiếc Đèn chùm đồng của Galileo (đúc năm 1587 bởi Vincenzo Possenti) chạm hình các thiên thần và nhân đức.
Hoàn thiện tổng thể không gian phụng vụ của Nhà thờ chính tòa là ba công trình phụ trợ trên cùng thảm cỏ: Tháp chuông tròn (Tháp nghiêng Pisa, khởi dựng năm 1173, cao 55,86 mét ở mặt thấp và 56,67 mét ở mặt cao, có 294 tới 296 bậc thang xoắn và 7 quả chuông lớn tương ứng 7 nốt nhạc); Nhà rửa tội Thánh Gioan (khởi dựng năm 1152 bởi Diotisalvi, cao 54,86 mét, nổi tiếng với âm vang đồng vọng kép và giảng đài lục giác năm 1260 của Nicola Pisano, cha ruột của Giovanni Pisano); và Nghĩa trang Camposanto (khởi dựng năm 1277 bởi Giovanni di Simone) lưu giữ 84 quan tài đá La Mã cổ đại và bích họa Chiến thắng của Thần Chết.
| Hạng mục và Bảo vật | Niên đại và Tác giả | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị nghệ thuật |
|---|---|---|
| Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời (Duomo) | 1063 tới 1118 (Buscheto và Rainaldo) | Dài 100 m, rộng 72 m, 5 nhịp gian với 68 cột đá hoa cương, mặt tiền 4 tầng hành lang cột đá cẩm thạch |
| Giảng đài đá cẩm thạch (Pergamo) | 1302 tới 1310 (Giovanni Pisano) | Cao 4,61 m, gồm 9 bức phù điêu cẩm thạch uốn cong và các cột tượng Nhân Đức, kiệt tác điêu khắc Gothic Ý |
| Tranh khảm vòm Hậu cung và Đèn Galileo | 1301 tới 1302 (Cimabue); 1587 (Vincenzo Possenti) | Khảm vàng Chúa Kitô Pantocrator với hình Thánh Gioan của Cimabue; đèn chùm đồng lớn treo giữa gian giữa |
| Cửa đồng Thánh Ranieri và Cửa đồng Mặt tây | Khoảng 1180 (Bonanno Pisano); 1602 (Xưởng Giambologna) | Cửa đồng năm 1180 gồm 24 ô phù điêu ở cánh nam và 3 bộ cửa đồng Phục Hưng muộn ở mặt tiền chính |
| Nhà rửa tội Thánh Gioan (Battistero) | 1152 tới 1363 (Diotisalvi, Nicola và Giovanni Pisano) | Chu vi 107,24 m, cao 54,86 m, nhà rửa tội lớn nhất nước Ý, có giảng đài lục giác của Nicola Pisano (1260) |
| Tháp chuông (Tháp nghiêng Pisa) và Camposanto | 1173 tới 1372 (Tháp chuông); 1277 (Giovanni di Simone) | Tháp chuông 8 tầng cột đá cẩm thạch nghiêng 3,97 độ; nghĩa trang hành lang Gothic bao quanh đất thiêng đồi Canvê |
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết cần khẳng định rằng Công giáo không dạy phong thủy và các kiến trúc sư Cộng hòa Pisa thế kỷ 11 không quy hoạch quảng trường theo lý thuyết ngũ hành phương Đông. Việc chọn khu đất trống ở góc tây bắc ngoài tường thành cổ La Mã vào năm 1063 xuất phát từ nhu cầu có một không gian rộng lớn gần bến cảng cổ và cửa sông để biểu dương sức mạnh hàng hải của Pisa, còn hướng nhà thờ tuân theo quy tắc phụng vụ truyền thống. Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên bình đồ địa lý vùng đồng bằng ven biển Toscana tại tọa độ 43,7230 độ vĩ bắc, 10,3956 độ kinh đông, Nhà thờ chính tòa Pisa và Quảng trường Phép Lạ tọa lạc trên vùng châu thổ bằng phẳng cao khoảng 4 mét so với mực nước biển, cách bờ bắc dòng sông Arno khoảng 600 mét và cách bờ biển Liguria khoảng 9 cây số về phía đông. Vào thế kỷ 11, khu vực ngay sát phía tây và phía nam của quảng trường vốn là vùng đầm phá bến cảng cổ nơi dòng sông Auser (Serchio cổ) hợp lưu với sông Arno. Chính lớp địa chất phù sa gồm đất sét mềm, cát mịn và vỏ sò ngậm nước ngầm của vùng cửa sông cổ này là nguyên nhân vật lý khiến Tháp chuông ở phía đông nam bị nghiêng về phía nam tới 3,97 độ và bản thân Nhà thờ chính tòa cùng Nhà rửa tội cũng có độ lún nhẹ; nhưng xét theo con mắt hình thế và chất liệu, việc dựng bốn khối kiến trúc hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng tinh khiết (thuộc hành Kim) nằm nổi bật trên thảm cỏ xanh mướt rộng lớn (thuộc hành Mộc) và được bao bọc ở phía bắc cùng phía tây bởi bức tường thành gạch đá cổ kính kiên cố (dựng từ năm 1155 dưới thời Lãnh sự Cocco Griffi, thuộc hành Thổ) đã tạo nên một không gian tàng phong tụ khí tách biệt hẳn khỏi sự ồn ào của phố thị bên ngoài.
Về trục định hướng và sự phối trí hình học, Nhà thờ chính tòa Pisa được đặt chuẩn xác theo trục tọa Đông hướng Tây (hậu cung có bức khảm Chúa Kitô Toàn Năng quay về hướng Đông đón mặt trời mọc, mặt tiền bốn tầng hành lang của Rainaldo mở về hướng Tây). Điều kỳ diệu nhất trong bố cục của Quảng trường Phép Lạ là Nhà rửa tội hình tròn ở phía tây và Nhà thờ chính tòa hình chữ thập ở giữa nằm thẳng tắp trên cùng một đường trục Đông Tây duy nhất (cửa đông của Nhà rửa tội nhìn thẳng vào cửa chính mặt tây của Nhà thờ chính tòa qua khoảng sân cỏ minh đường rộng khoảng 75 mét); trong khi đó Nghĩa trang Camposanto chạy dài ở phía bắc đóng vai trò như bức bình phong hậu huyền vũ che chắn gió bắc từ dãy núi Monte Pisano thổi xuống, còn Tháp nghiêng Pisa đứng độc lập ở góc đông nam đóng vai trò như một cây bút tháp vươn cao bên cánh thanh long.
VĐêm Hội Ánh Sáng Luminara Kính Thánh Ranieri 17 Tháng 6 Và Đại Lễ Đức Mẹ Lên Trời
Là nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Pisa (Giáo phận Giáo trưởng của đảo Corse và Sardegna thời Trung cổ), Nhà thờ chính tòa Pisa cử hành các đại lễ theo lịch phụng vụ Rôma (dương lịch) kết hợp với những lễ hội truyền thống hàng hải và lịch sử lâu đời của thành phố Pisa.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Ý nghĩa phụng vụ và nghi thức cử hành tại Pisa |
|---|---|---|---|
| 25 tháng 3 | Dương lịch (Lễ Truyền Tin và Tết cổ truyền Pisa) | Lễ Truyền Tin và Năm Mới theo Lịch cổ Pisa (Capodanno Pisano) | Đúng 12 giờ trưa ngày 25 tháng 3 tại Nhà thờ chính tòa Pisa, một tia nắng mặt trời chiếu xuyên qua cửa sổ tròn trên tường gian giữa rọi thẳng vào điểm đánh dấu trên cột đá cạnh giảng đài của Giovanni Pisano, báo hiệu thời khắc bước sang năm mới theo truyền thống Pisa có từ thế kỷ 10. |
| Đêm 16 và ngày 17 tháng 6 | Dương lịch | Đêm hội Ánh sáng Luminara và Đại lễ Thánh Ranieri Bổn mạng thành phố Pisa | Đêm 16/6 hơn 100.000 ngọn nến trắng được thắp dọc hai bờ sông Arno và chiếu sáng Tháp nghiêng cùng Nhà thờ chính tòa; ngày 17/6 mở nắp quan tài pha lê kính viếng thi hài Thánh Ranieri, cử hành thánh lễ đại trào của Đức Tổng giám mục và đua thuyền lịch sử trên sông Arno. |
| 15 tháng 8 | Dương lịch (Lễ trọng) | Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Santa Maria Assunta, Bổn mạng Nhà thờ chính tòa) | Lễ bổn mạng tối cao của đại thánh đường: đêm áp lễ 14/8 cử hành nghi thức dâng nến truyền thống và ngày 15/8 Đức Tổng giám mục Pisa chủ sự thánh lễ đại trào cùng ban phép lành trọng thể. |
| 26 tháng 9 | Dương lịch | Lễ Kỷ niệm Ngày Cung hiến Nhà thờ chính tòa Pisa (26/9/1118) | Kỷ niệm ngày Giáo hoàng Gelasiô II thánh hiến ngôi đại thánh đường vào năm 1118 với sự hiện diện của toàn thể hàng giáo sĩ giáo phận. |
| Tháng 9 và tháng 10 | Dương lịch | Lễ hội Thánh nhạc Quốc tế Anima Mundi | Chuỗi hòa nhạc thánh nhạc giao hưởng và hợp xướng quốc tế danh tiếng diễn ra dưới mái vòm của Nhà thờ chính tòa và nghĩa trang Camposanto dưới sự chỉ đạo của các nhạc trưởng hàng đầu thế giới. |
Điểm dừng chân chiêm ngưỡng di sản của du khách và tín hữu Việt Nam tại vùng Toscana. Cùng với Nhà thờ chính tòa Santa Maria del Fiore tại Firenze và Nhà thờ chính tòa Siena, Nhà thờ chính tòa Pisa trên Quảng trường Phép Lạ hợp thành tam giác di sản cẩm thạch lừng danh nhất vùng Toscana. Đối với các đoàn khách du lịch và hành hương Công giáo Việt Nam, ngoài việc chụp ảnh lưu niệm cùng Tháp nghiêng Pisa ở bên ngoài, việc dành thời gian bước vào bên trong lòng Nhà thờ chính tòa để cầu nguyện trước linh ảnh Đức Mẹ Dưới Cây Đàn Phong Cầm, kính viếng thi hài Thánh Ranieri cùng Thánh nữ Bona (bổn mạng bình an cho những chuyến bay và hành trình xa) luôn mang lại sự lắng đọng sâu sắc.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Piazza del Duomo, 56126 Pisa (PI), Toscana, Italia
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa và Quảng trường Phép Lạ nằm ở góc tây bắc khu phố cổ Pisa. Từ ga đường sắt trung tâm Pisa Centrale (cách Firenze khoảng 50 tới 60 phút đi tàu hỏa vùng Trenitalia), quý vị có thể đón xe buýt tuyến số 1+ (LAM Rossa) đi khoảng 8 phút tới thẳng cổng Porta Nuova cạnh quảng trường, hoặc đi tàu hỏa địa phương 1 trạm tới ga nhỏ Pisa San Rossore nằm cách Quảng trường Phép Lạ chỉ khoảng 400 mét đi bộ (khoảng 5 phút).
- Toạ độ
- 43.723, 10.3956
Khu vực thảm cỏ Quảng trường Phép Lạ mở cửa tự do cho du khách đi bộ trên các lối lát đá (quý vị lưu ý không bước chân hay ngồi lên các thảm cỏ xanh được rào dây bảo vệ). Để vào bên trong Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, du khách nhận vé vào cửa miễn phí theo khung giờ tại quầy vé của Opera della Primaziale Pisana (hoặc đi kèm tự do khi mua vé tham quan bất kỳ công trình nào như Tháp nghiêng, Nhà rửa tội, Nghĩa trang Camposanto và Bảo tàng Opera del Duomo); riêng tín hữu vào tham dự thánh lễ hoặc cầu nguyện cá nhân có lối vào riêng bên hông và hoàn toàn không cần vé. Quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo che kín vai và đầu gối khi bước vào nhà thờ (nếu mặc áo sát nách hoặc váy ngắn, nhân viên kiểm soát sẽ phát áo choàng giấy che vai và chân tại cửa).
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời tại Pisa
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Quảng trường Phép Lạ (Piazza dei Miracoli) tại Pisa bao gồm những công trình nào và có ý nghĩa gì?
Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1987, Quảng trường Phép Lạ quy tụ bốn kiệt tác bằng đá cẩm thạch trắng biểu trưng cho bốn chặng đường của đời người Kitô hữu: Nhà rửa tội Thánh Gioan ở phía tây (sự sinh ra trong đức tin), Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời ở trung tâm (sự trưởng thành và nuôi dưỡng tâm linh), Tháp chuông nghiêng ở phía đông nam (tiếng gọi cầu nguyện hướng lên trời) và Nghĩa trang Camposanto ở phía bắc (sự an nghỉ chờ ngày phục sinh).
Vì sao một số văn bia tại Pisa ghi năm khởi dựng Nhà thờ chính tòa là 1064 trong khi sách sử lại ghi là 1063?
Sự chênh lệch một năm này bắt nguồn từ Hệ lịch cổ của Cộng hòa Pisa (Stile Pisano ab Incarnatione): người Pisa xưa tính ngày đầu năm mới vào ngày lễ Truyền Tin 25 tháng 3, sớm hơn ngày 1 tháng 1 của lịch chuẩn hiện đại đúng 9 tháng và 7 ngày. Do đó, việc khởi công Nhà thờ chính tòa vào mùa thu năm 1063 theo lịch chung được các văn bia cổ của Pisa ghi là năm 1064.
Nhà bác học Galileo Galilei có mối liên hệ gì với chiếc đèn chùm bằng đồng trong Nhà thờ chính tòa Pisa?
Tương truyền vào khoảng năm 1581 tới 1583, khi đang là sinh viên tại Pisa, Galileo Galilei đã quan sát một chiếc đèn treo trong Nhà thờ chính tòa đung đưa qua lại với chu kỳ đều đặn và dùng nhịp mạch đập ở cổ tay để nghiệm ra tính đẳng thời của con lắc. Tuy nhiên, chiếc Đèn chùm Galileo bằng đồng lớn treo ở gian giữa hiện nay thực chất được Vincenzo Possenti đúc vào năm 1587 (vài năm sau khám phá của Galileo), còn chiếc đèn nhỏ ban đầu hiện được lưu giữ tại nghĩa trang Camposanto.
Những kiệt tác nghệ thuật nào nổi tiếng nhất bên trong Nhà thờ chính tòa Pisa?
Bên trong Nhà thờ chính tòa lưu giữ ba kiệt tác nghệ thuật bậc thầy: thứ nhất là chiếc Giảng đài bằng đá cẩm thạch bát giác (Pergamo) do Giovanni Pisano chạm khắc từ năm 1302 tới 1310 với chín bức phù điêu cuộc đời Chúa Kitô; thứ hai là bức tranh khảm vàng Chúa Kitô Toàn Năng ở vòm hậu cung với hình ảnh Thánh Gioan Thánh Sử do danh họa Cimabue thực hiện năm 1301 tới 1302; thứ ba là Cửa đồng Thánh Ranieri do Bonanno Pisano đúc năm 1180.
Những vị thánh nào đang được tôn trí thi hài bên trong Nhà thờ chính tòa Pisa?
Tại cánh ngang bên phải của đại thánh đường là Nhà nguyện Thánh Ranieri, nơi tôn trí nguyên vẹn thi hài của Thánh Ranieri thành Pisa (1118 tới 1160, vị ẩn sĩ hành hương Đất Thánh và là thánh bổn mạng của thành phố Pisa) trong quan tài pha lê và đá cẩm thạch xanh. Ngoài ra nhà thờ còn lưu giữ thánh tích của Thánh nữ Bona thành Pisa (bổn mạng của các tiếp viên hàng không và người lữ hành) cùng mộ của Giáo hoàng Grêgôriô VIII và Hoàng đế Heinrich VII.