Leo theo những con dốc lát đá cổ kính uốn lượn từ quảng trường hình vỏ sò Piazza del Campo lên tới đỉnh ngọn đồi cao nhất của thành phố trung cổ Siena thuộc vùng Toscana, du khách đột ngột bước ra một khoảng sân sáng rực trước một tòa lâu đài đá cẩm thạch ba ngọn tháp nhọn chạm trổ dày đặc những pho tượng ngôn sứ, triết gia, thiên thần và thú linh. Bên cạnh mặt tiền rực rỡ sắc hồng, trắng và vàng kim của những bức tranh khảm trên đầu hồi là ngọn tháp chuông cao 77 mét xây bằng những dải đá cẩm thạch trắng xen kẽ đá cẩm thạch xanh đen theo hai sắc màu trên quốc huy của thành phố Siena.
Khi bước qua cánh cửa đồng trung tâm để tiến vào bên trong, một không gian thị giác kỳ ảo lập tức bao trùm từ dưới chân lên tới đỉnh vòm: những hàng cột trụ lớn xây bằng đá sọc trắng đen nâng đỡ vòm trần xanh thẳm điểm hàng nghìn ngôi sao vàng sáu cánh, còn ngay dưới bước chân người hành hương là cả một tấm thảm cẩm thạch khổng lồ gồm 56 bức tranh ghép bằng đá màu kể lại lịch sử triết học cổ đại và Kinh Thánh. Đó chính là Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời tại Siena (tên tiếng Ý là Cattedrale Metropolitana di Santa Maria Assunta hay Duomo di Siena), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Siena thuộc Giáo hội Công giáo và là biểu tượng đức tin kiêu hãnh của Cộng hòa Siena suốt hơn tám thế kỷ.
IĐức Mẹ Lên Trời Nữ Vương Thành Siena, Lễ Dâng Chìa Khóa Năm 1260 Và Cánh Tay Thánh Gioan Tẩy Giả
Trong lịch sử các đô thị nước Ý, hiếm có thành phố nào gắn kết vận mệnh chính trị, văn hóa và tâm linh của mình với Đức Trinh Nữ Maria sâu sắc như thành phố Siena. Từ thế kỷ 13, trên các đồng tiền đúc và ấn tín chính thức của Cộng hòa Siena đều khắc dòng chữ Latinh Sena Vetus Civitas Virginis (nghĩa là Siena Cổ Kính, Thành Phố Của Đức Trinh Nữ), và ngôi Nhà thờ chính tòa trên đỉnh đồi Santa Maria được cung hiến trọng thể cho Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Santa Maria Assunta).
Cột mốc lịch sử thiêng liêng nhất định hình lòng sùng kính ấy diễn ra vào ngày 3 tháng 9 năm 1260, ngay trước trận chiến sinh tử tại Montaperti. Đứng trước nguy cơ thành phố bị xóa sổ, vị đại diện dân cử là Buonaguida Lucari cùng toàn thể cư dân Siena đi chân trần, đầu đội tro tiến lên Nhà thờ chính tòa; tại đây, trước sự chứng kiến của Giám mục Tommaso Fusconi, Buonaguida Lucari đã quỳ trước bàn thờ Đức Mẹ, trang trọng dâng trao chìa khóa các cổng thành Siena vào tay Đức Trinh Nữ Maria và tuyên bố Mẹ là Nữ Vương kiêm Đấng Bảo Hộ tối cao của thành phố. Sau khi Siena giành thắng lợi ngày 4 tháng 9 năm 1260, người dân đã bốn lần lặp lại nghi thức hiến dâng thành phố cho Đức Mẹ trong các thế kỷ tiếp theo, và đến năm 1661 Giáo hoàng Alexanđê VII (người con của dòng họ Chigi thành Siena) đã giao cho thiên tài Gian Lorenzo Bernini thiết kế Nhà nguyện Khấn Nguyện (Cappella del Voto) tuyệt đẹp bên cánh phải nhà thờ để tôn trí bức linh ảnh thế kỷ 13 Đức Mẹ Khấn Nguyện (Madonna del Voto).
Chương trình nghệ thuật của Nhà thờ chính tòa Siena được kiến tạo như một bản giao hưởng thần học về Sự Khôn Ngoan Thiên Chúa (Sapientia) và Lịch sử Cứu Độ nhân loại. Ngay từ mặt tiền phía tây do Giovanni Pisano tạc cuối thế kỷ 13 cho tới 56 bức tranh đá cẩm thạch trên nền nhà thờ, người bước vào thánh đường được dẫn dắt đi từ buổi bình minh của nhận thức nhân loại (với hình ảnh các hiền triết cổ đại như Hermes Trismegistus, Socrates, Crates và mười nữ tiên tri Sibyl của thế giới ngoại giáo cổ đại đang tiên báo về Đấng Cứu Thế ở gian giữa) tiến dần lên khu vực cánh ngang và cung thánh (với các tổ phụ Cựu Ước như Abraham, Môsê, Đavít, Êlia dẫn thẳng tới Hy tế Thánh Thể trên Bàn thờ chính). Toàn bộ ngôi nhà thờ qua đó truyền tải thông điệp giáo nghĩa rằng mọi chân lý và khôn ngoan chân chính của các nền văn minh nhân loại đều hội tụ và tìm thấy sự viên mãn nơi Ngôi Lời Nhập Thể và nơi Đức Maria, Ngai Tòa Sự Khôn Ngoan.
Bên cạnh linh ảnh Đức Mẹ, Nhà thờ chính tòa Siena còn lưu giữ một thánh tích bậc nhất của Kitô giáo tại Nhà nguyện Thánh Gioan Tẩy Giả (Cappella di San Giovanni Battista) nằm ở cánh ngang bên trái: đó là thánh tích Cánh Tay Phải của Thánh Gioan Tẩy Giả (cánh tay đã đổ nước sông Giođan làm phép rửa cho Chúa Giêsu). Theo biên niên sử của Giáo hoàng Piô II Piccolomini (Enea Silvio Piccolomini, vị Giáo hoàng học giả người Siena trị vì từ năm 1458 tới 1464), thánh tích cánh tay này từng được bảo quản tại Constantinopolis, sau đó đưa sang vùng Morea (Hy Lạp) và được Thomas Palaiologos (em trai vị Hoàng đế Byzantine cuối cùng) trao tặng cho Giáo hoàng Piô II. Ngày 6 tháng 5 năm 1464, chính Giáo hoàng Piô II đã long trọng dâng tặng thánh tích Cánh Tay Thánh Gioan Tẩy Giả cho Nhà thờ chính tòa quê hương Siena của ngài với lời nhắn nhủ khắc trên đá: Đây là cánh tay đã làm phép rửa cho Đấng Cứu Thế. Để xứng tầm với thánh tích vô giá ấy, nhà nguyện tròn do Giovanni di Stefano xây từ năm 1482 được tô điểm bằng bức tượng đồng Thánh Gioan Tẩy Giả của Donatello (1457) và tám bức bích họa của Pinturicchio.
Khi đi dạo bên hông phải của Nhà thờ chính tòa Siena (tại quảng trường Piazza Jacopo della Quercia), nhiều du khách ngạc nhiên khi thấy những hàng cột đá cẩm thạch sọc trắng đen đứng trơ trọi giữa trời và một bức tường mặt tiền khổng lồ bằng gạch và đá chưa hoàn thiện gọi là Facciatone, liền tưởng rằng đó là phế tích của một nhà thờ cổ bị chiến tranh hay động đất tàn phá. Thực tế hoàn toàn ngược lại: đó là dấu tích của dự án Nhà thờ chính tòa Mới (Duomo Nuovo) đầy tham vọng được Hội đồng thành phố Siena khởi công vào năm 1339 nhằm xây một đại thánh đường lớn gấp đôi hiện tại (biến toàn bộ nhà thờ lớn đang có chỉ thành cánh ngang của nhà thờ mới) để vượt qua Nhà thờ chính tòa Firenze đang xây lúc bấy giờ. Thế nhưng vào mùa hè năm 1348, đại dịch Cái Chết Đen (dịch hạch) khủng khiếp ập tới cướp đi hơn một nửa dân số Siena, cộng thêm việc các vòm cột mới xây xuất hiện vết nứt do nền đất yếu, khiến thành phố vào tháng 6 năm 1357 phải quyết định dừng vĩnh viễn dự án Duomo Nuovo. Những bức tường dang dở ấy ngày nay trở thành đài ngắm cảnh cao nhất Siena và là nơi đặt Bảo tàng Opera del Duomo.
IITám Thế Kỷ Kiến Tạo Đỉnh Cao Nghệ Thuật Của Cộng Hòa Siena
Được xây dựng trên nền một ngôi nhà thờ thế kỷ 9 dành kính Đức Mẹ, công cuộc kiến thiết Nhà thờ chính tòa Siena hiện hữu bắt đầu từ cuối thế kỷ 12 và kéo dài liên tục qua suốt thời Trung cổ, Phục Hưng và Baroque dưới sự quản lý của Ban Quản trị Công trường Nhà thờ (Opera della Metropolitana, một định chế dân sự và tôn giáo thành lập từ thế kỷ 12 vẫn còn hoạt động tới ngày nay).
- Cuối thế kỷ 12 tới 1264Xây dựng gian giữa, mái vòm lục giác và các cột đá sọc trắng đenTheo văn kiện phụng vụ Ordo Officiorum năm 1215, nhà thờ mới đã đi vào cử hành lễ nghi; từ năm 1226 các đoàn xe chở đá cẩm thạch trắng và xanh đen về xây gian giữa và hoàn thiện mái vòm trung tâm vào năm 1264.
- 1265 tới 1268Nicola Pisano tạc Giảng đài bát giác bằng đá cẩm thạch CarraraSau khi hoàn thành giảng đài tại Nhà rửa tội Pisa, bậc thầy Nicola Pisano cùng con trai là Giovanni Pisano và học trò Arnolfo di Cambio tới Siena tạc chiếc giảng đài bát giác kiệt tác từ năm 1265 tới 1268.
- 1284 tới 1317Giovanni Pisano kiến tạo mặt tiền phía tây và Duccio vẽ bức đại họa MaestàKiến trúc sư kiêm điêu khắc gia Giovanni Pisano thiết kế tầng dưới mặt tiền phía tây (1284 tới 1297) với hệ thống tượng các ngôn sứ và triết gia; năm 1308 tới 1311 danh họa Duccio di Buoninsegna vẽ bức tranh bàn thờ Maestà lừng danh và tháp chuông cao 77 mét hoàn thành năm 1313.
- 1316 tới 1339 và 1348Mở rộng Nhà rửa tội phía đông, khởi công Duomo Nuovo và biến cố đại dịch 1348Camaino di Crescentino mở rộng phần cung thánh phía đông bên trên Nhà rửa tội Thánh Gioan; năm 1339 Lando di Pietro khởi công dự án Duomo Nuovo khổng lồ ở phía nam nhưng phải dừng lại sau trận dịch Cái Chết Đen năm 1348.
- 1369 tới 1547Chế tác Nền đá cẩm thạch khảm 56 bức tranh (Pavimento Commesso Marmoreo)Suốt gần hai thế kỷ, 40 họa sĩ và nghệ nhân đá (từ Domenico di Bartolo, Matteo di Giovanni, Pinturicchio tới Domenico Beccafumi) ghép đá màu và khắc đá tạo nên 56 bức tranh trải khắp sàn nhà thờ.
- 1481 tới 1508Bàn thờ Piccolomini với tượng của Michelangelo và Thư viện Piccolomini của PinturicchioHồng y Francesco Todeschini Piccolomini (sau là Giáo hoàng Piô III) cho dựng Bàn thờ Piccolomini (nơi chàng thanh niên Michelangelo tạc 4 pho tượng thánh từ năm 1501 tới 1504) và xây Thư viện Piccolomini do Pinturicchio vẽ bích họa từ năm 1502 tới 1507.
- 1659 tới 1667 và 1999Gian Lorenzo Bernini kiến tạo Nhà nguyện Khấn Nguyện và phát hiện Tầng hầm CriptaDưới thời Giáo hoàng Alexanđê VII Chigi, Gian Lorenzo Bernini xây Nhà nguyện Đức Mẹ Khấn Nguyện và tạc tượng Thánh Maria Madalena cùng Thánh Giêrônimô; năm 1999 các nhà khảo cổ phát hiện Tầng hầm Cripta thế kỷ 13 còn nguyên bích họa màu sắc rực rỡ dưới nền cung thánh.
Bức đại họa bàn thờ Maestà của Duccio (1311) và ô cửa kính tròn cổ nhất nước Ý (1288). Vào ngày 9 tháng 6 năm 1311, cả thành phố Siena đã đóng cửa mọi hiệu buôn, rước kiệu trong tiếng chuông ngân và tiếng kèn đồng để đưa bức tranh gỗ khổng lồ vẽ hai mặt Maestà (Đức Mẹ Ngự Tòa Uy Nghi giữa các thiên thần và các thánh, rộng 4,24 mét, cao 2,14 mét) từ xưởng vẽ của bậc thầy Duccio di Buoninsegna lên đặt tại Bàn thờ chính của Nhà thờ chính tòa. Tới năm 1506, bức Maestà được thay thế bằng nhà tạm bằng đồng nguyên khối của Vecchietta trên Bàn thờ chính và hiện nay được bảo tồn trang trọng trong phòng trưng bày của Bảo tàng Opera del Duomo ngay kế bên nhà thờ. Cùng thuộc về thời kỳ hoàng kim cuối thế kỷ 13 của Duccio còn có ô cửa sổ kính màu hình tròn (Oculo, đường kính 5,6 mét) trên vách hậu cung do chính Duccio thiết kế năm 1287 tới 1288 (khắc họa cảnh Đức Mẹ Qua Đời, Lên Trời và Đội Triều Thiên), là ô cửa kính màu cổ nhất do một nghệ nhân người Ý chế tác còn tồn tại (bản gốc thế kỷ 13 hiện đặt tại Bảo tàng Opera del Duomo để bảo vệ khỏi thời tiết và bản sao chính xác gắn trên vách hậu cung).
IIINền Đá Khảm 56 Bức Tranh, Thư Viện Piccolomini Và Những Kiệt Tác Điêu Khắc
Nhà thờ chính tòa Siena có chiều dài 89,4 mét, chiều rộng 24,37 mét ở gian giữa (rộng 54,48 mét tại cánh ngang) và chiều cao đỉnh mái vòm đạt 48 mét (tháp chuông cao 77 mét). Sự kết hợp độc đáo giữa những dải đá cẩm thạch trắng Carrara và Montagnola xen kẽ với đá serpentino xanh đen vùng Prato (tượng trưng cho hai con ngựa trắng và đen của hai người con trai Remus là Senius và Aschius, hai vị tổ lập thành Siena theo huyền sử) tạo cho công trình một vẻ đẹp mạnh mẽ và huyền bí không thể trộn lẫn.
Mặt tiền phía tây chia làm hai phần: nửa dưới do Giovanni Pisano thiết kế từ năm 1284 tới 1297 theo lối Romanesque chuyển sang Gothic với ba cổng vòm cao bằng nhau và 14 pho tượng đá cẩm thạch tạc các ngôn sứ Cựu Ước (Môsê, Đavít, Isaia), triết gia ngoại giáo (Plato, Aristotle) và nữ tiên tri Sibyl xoay người đối thoại sống động (tượng gốc đặt trong Bảo tàng Opera del Duomo). Nửa trên hoàn thiện năm 1317 với ô cửa sổ hoa hồng lớn của Giovanni di Cecco và ba bức tranh khảm vàng gắn năm 1878. Bên phải là Tháp chuông Romanesque cao 77 mét có sáu tầng cửa sổ tăng dần từ một vòm ở tầng dưới lên sáu vòm ở tầng trên cùng.
Trải rộng khắp 3.000 mét vuông mặt sàn từ cửa vào tới cung thánh là kỳ quan độc nhất vô nhị của nghệ thuật thế giới: 56 bức tranh lớn bằng đá cẩm thạch được thực hiện từ năm 1369 tới 1547 bằng hai kỹ thuật kết hợp là khắc rãnh đổ nhựa thông đen (graffito) và ghép các mảnh đá cẩm thạch đủ màu trắng, đen, vàng, đỏ, xanh lục (commesso marmoreo). Dọc gian giữa là hình Sói cái Siena, Hermes Trismegistus và 10 Nữ tiên tri Sibyl; ở cánh ngang và dưới mái vòm là cảnh Tàn sát các Thánh Anh Hài, Vua Đavít, Judith, Absalom, Bánh xe Vận mệnh và đặc biệt là các bức tranh ghép đá có sắc độ sáng tối như tranh sơn dầu của danh họa Domenico Beccafumi thể hiện Ông Môsê đập đá lấy nước và Hy tế của ngôn sứ Êlia.
Đứng dưới chân mái vòm lục giác (nơi trên gờ tường gắn 172 bức tượng bán thân bằng đất nung của các Giáo hoàng và 36 Hoàng đế) là chiếc Giảng đài bằng đá cẩm thạch bát giác do Nicola Pisano cùng con trai Giovanni Pisano và Arnolfo di Cambio tạc từ năm 1265 tới 1268. Tám cột đá hoa cương (bốn cột đặt trên lưng sư tử đang vồ mồi) nâng đỡ bảy tấm phù điêu chạm khắc dày đặc các cảnh từ Chúa Giáng Sinh tới Phán Xét Cuối Cùng. Chính giữa cung thánh là Bàn thờ chính bằng đá cẩm thạch do Baldassarre Peruzzi thiết kế năm 1532, trên đặt Nhà tạm bằng đồng của Vecchietta (1472) và tám thiên thần cầm nến bằng đồng của Beccafumi và Francesco di Giorgio Martini.
Mở ra từ gian bên trái của nhà thờ là Thư viện Piccolomini, do Hồng y Francesco Todeschini Piccolomini (sau là Giáo hoàng Piô III) lập năm 1492 để lưu giữ kho sách nhân văn của người chú là Giáo hoàng Piô II (Enea Silvio Piccolomini). Từ năm 1502 tới 1507, danh họa vùng Umbria là Pinturicchio cùng xưởng vẽ (có sự tham gia phác thảo của chàng họa sĩ trẻ Raffaello Sanzio) đã phủ kín toàn bộ vòm trần và mười khung vòm tường bằng mười bức đại bích họa rực rỡ sắc vàng và xanh lam kể lại cuộc đời ngoại giao, học thuật và giáo hoàng của Piô II, tươi mới như vừa vẽ hôm qua. Giữa phòng trưng bày các cuốn sách kinh viết tay tuyệt đẹp và nhóm tượng đá cẩm thạch La Mã cổ đại Ba Nữ Thần Duyên Dáng (Tre Grazie).
Ngay bên cạnh lối vào Thư viện Piccolomini là Bàn thờ Piccolomini bằng đá cẩm thạch trắng cao vút như một mặt tiền nhà thờ thu nhỏ do Andrea Bregno tạc từ năm 1481 tới 1485. Trong bốn hốc tường tầng dưới ở hai bên bàn thờ là bốn pho tượng đá cẩm thạch cao khoảng 1,35 mét do chính thiên tài Michelangelo Buonarroti trực tiếp đục tạc từ năm 1501 tới 1504 (ngay vào thời điểm ông đang tạc tượng David ở Firenze): bên trái là Thánh Phêrô và Thánh Piô I, bên phải là Thánh Phaolô và Thánh Grêgôriô Cả. Ở cánh ngang bên phải nhà thờ là Nhà nguyện Đức Mẹ Khấn Nguyện (Cappella del Voto, 1661) do Gian Lorenzo Bernini thiết kế với hai pho tượng cẩm thạch đầy xúc cảm là Thánh Maria Madalena và Thánh Giêrônimô do chính tay Bernini tạc.
Bên dưới nền cung thánh và Nhà thờ chính tòa là hai không gian ngầm vô giá: một là Tầng hầm Cripta thế kỷ 13 từng bị đổ đất lấp kín suốt gần bảy thế kỷ và mới được phát hiện lại vào năm 1999, làm chấn động giới khảo cổ nhờ 180 mét vuông bích họa khoảng năm 1270 tới 1280 của trường phái Siena sơ kỳ (Guido da Siena, Dietisalvi di Speme) vẫn giữ nguyên sắc màu tươi rói; hai là Nhà rửa tội Thánh Gioan (Battistero di San Giovanni, xây năm 1316 tới 1325) nơi đặt Giếng rửa tội lục giác có các phù điêu đồng mạ vàng của Donatello, Lorenzo Ghiberti và Jacopo della Quercia. Bên ngoài là bức tường mặt tiền dang dở Facciatone của dự án Duomo Nuovo (1339).
| Hạng mục và Bảo vật | Niên đại và Tác giả | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Khối Nhà thờ chính tòa và Mặt tiền Tây | 1215 tới 1264 (vòm); 1284 tới 1317 (Giovanni Pisano) | Dài 89,4 m, rộng 54,48 m, đá cẩm thạch sọc trắng và xanh đen, tháp chuông cao 77 m và tượng ngôn sứ Gothic |
| Nền đá cẩm thạch khảm 56 bức tranh (Pavimento) | 1369 tới 1547 (40 nghệ nhân, Pinturicchio, Beccafumi) | Rộng 3.000 m², gồm 56 bức tranh khắc đá và ghép đá màu kể chuyện các hiền triết cổ đại, Sibyl và Cựu Ước |
| Giảng đài bát giác bằng đá cẩm thạch | 1265 tới 1268 (Nicola Pisano, Giovanni Pisano, Arnolfo) | 8 cột đá hoa cương trên lưng sư tử và 7 tấm phù điêu cẩm thạch chạm khắc cuộc đời Chúa Kitô và Phán Xét |
| Thư viện Piccolomini (Libreria Piccolomini) | 1492 tới 1508 (Bích họa của Pinturicchio 1502 tới 1507) | 10 bức đại bích họa cuộc đời Giáo hoàng Piô II, trần grottesche Phục Hưng, sách kinh cổ và tượng Ba Nữ Thần |
| Bàn thờ Piccolomini và Nhà nguyện Khấn Nguyện | 1501 tới 1504 (Michelangelo); 1659 tới 1663 (Bernini) | 4 pho tượng đá cẩm thạch của Michelangelo ở gian trái và 2 pho tượng của Gian Lorenzo Bernini ở Nhà nguyện Đức Mẹ |
| Tầng hầm Cripta, Nhà rửa tội và Duomo Nuovo | Khoảng 1275 (Cripta); 1316 (Nhà rửa tội); 1339 (Duomo Nuovo) | Bích họa thế kỷ 13 phát lộ năm 1999; giếng rửa tội của Donatello, Ghiberti; đài ngắm cảnh Facciatone và tranh Maestà |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng Công giáo không dạy phong thủy và các kiến trúc sư thành Siena thời Trung cổ không áp dụng lý thuyết ngũ hành phương Đông khi xây dựng nhà thờ. Nhà thờ chính tòa Siena được đặt trên đỉnh đồi cao nhất của thành phố dựa trên truyền thống đô thị cổ đại và quy tắc định hướng bàn thờ về phía mặt trời mọc. Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu địa thế thực địa của đồi Siena theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên bình đồ địa hình vùng đồi núi miền Nam Toscana tại tọa độ 43,3177 độ vĩ bắc, 11,3289 độ kinh đông, thành phố cổ Siena được kiến tạo trên sự giao hội của ba sống đồi đất sét và đá cát vươn ra như hình chữ Y (gồm ba khu vực lịch sử là Terzo di Città ở phía tây nam, Terzo di San Martino ở phía đông nam và Terzo di Camollia ở phía bắc), nằm giữa lưu vực của hai dòng sông Arbia ở phía đông và Elsa (cùng sông Merse) ở phía tây. Trong toàn bộ địa hình chữ Y ấy, Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời chiếm lĩnh ngay đỉnh cao nhất của ngọn đồi Colle di Santa Maria (thuộc khu Terzo di Città) ở cao độ khoảng 348 mét so với mực nước biển, cao hơn cả quảng trường trung tâm Piazza del Campo bên dưới. Trong phép xem hình thế cổ truyền, vị trí đỉnh đồi nơi ba mạch đồi hội tụ gọi là thế tam long tụ đỉnh, độc chiếm tôn vị: nhà thờ đứng trên ngai cao nhất làm chủ sơn cho toàn bộ thành phố, còn quảng trường hình vỏ sò Piazza del Campo nằm ở hõm yên ngựa thấp hơn ở phía đông đóng vai trò như một tụ thủy minh đường tự nhiên gom tụ sinh khí của cả ba nhánh đồi.
Về trục định hướng và địa tầng hai cấp, Nhà thờ chính tòa Siena nằm theo trục tọa Đông Bắc hướng Tây Nam (hậu cung hướng về phía Đông Bắc, mặt tiền của Giovanni Pisano mở về phía Tây Nam nhìn ra quảng trường Piazza del Duomo và bệnh viện cổ Santa Maria della Scala đối diện). Vì phía sau hậu cung ở hướng Đông Bắc là sườn đồi dốc đứng đổ xuống thung lũng Vallepiatta, các kiến trúc sư thế kỷ 14 đã khéo léo xây dựng Nhà rửa tội Thánh Gioan và Tầng hầm Cripta làm chân đế vững chãi đỡ lấy toàn bộ phần cung thánh phía trên, biến thế đất dốc đứng thành kết cấu tiền đê hậu cao, song tầng bảo điện vô cùng kiên cố.
VĐại Lễ Đức Mẹ Lên Trời 15 Tháng 8, Lễ Rước Ngựa Đua Palio Và Mùa Mở Khăn Che Nền Đá
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Siena theo lịch phụng vụ Rôma (dương lịch), gắn kết chặt chẽ với đời sống tâm linh của 17 phường cổ (Contrade) trong thành phố Siena. Hai sự kiện thu hút khách hành hương và người yêu nghệ thuật toàn cầu đến với Nhà thờ chính tòa Siena mỗi năm là đại lễ Đức Mẹ gắn với cuộc đua ngựa truyền thống Palio di Siena và đợt mở toàn bộ tấm thảm sàn đá cẩm thạch 56 bức tranh.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Ý nghĩa phụng vụ và nghi thức cử hành tại Nhà thờ chính tòa Siena |
|---|---|---|---|
| Chúa Nhật sau Lễ Phục Sinh (Chúa Nhật Lòng Chúa Thương Xót) | Dương lịch (di động) | Lễ Cung nghinh Linh ảnh Đức Mẹ Khấn Nguyện (Domenica in Albis) | Rước bức linh ảnh Madonna del Voto trong Nhà thờ chính tòa để tưởng nhớ ơn Đức Mẹ bảo vệ thành phố Siena qua các thế kỷ. |
| 2 tháng 7 | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Thăm Viếng (Madonna di Provenzano) và Giải Palio tháng Bảy | Kính Đức Mẹ Provenzano; sau cuộc đua ngựa trên quảng trường Piazza del Campo, phường chiến thắng rước lá cờ lụa vẽ hình Đức Mẹ (Drappellone) để tạ ơn. |
| 14 tới 16 tháng 8 | Dương lịch (Lễ trọng bổn mạng thành phố) | Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Santa Maria Assunta), Lễ Dâng Nến và Giải Palio 16/8 | Chiều 14/8 đại diện 17 phường cổ và chính quyền rước nến sáp lớn lên Nhà thờ chính tòa dâng kính Đức Mẹ; ngày 15/8 Đức Tổng giám mục cử hành Đại lễ Đức Mẹ Lên Trời; chiều 16/8 ngay sau khi chiến thắng cuộc đua Palio dell'Assunta, các kỵ sĩ và cư dân phường thắng cuộc ùa vào ngay trong lòng Nhà thờ chính tòa Siena, vẫy cờ và đồng thanh hát kinh Te Deum tạ ơn Đức Mẹ Lên Trời. |
| Cuối tháng 6 tới tháng 7 và Cuối tháng 8 tới tháng 10 | Dương lịch (hằng năm) | Đợt Mở Toàn Bộ Khăn Che Nền Đá Cẩm Thạch 56 Bức Tranh (Scopertura del Pavimento) | Trong phần lớn các tháng trong năm, 1/3 diện tích các bức tranh đá quý giá nhất dưới mái vòm được phủ tấm lót bảo vệ; riêng vào mùa lễ hội Palio và mùa thu từ cuối tháng 8 tới tháng 10, toàn bộ 56 bức tranh đá cẩm thạch được mở trần hoàn toàn cho công chúng chiêm ngưỡng. |
| 29 tháng 4 | Dương lịch (Lễ trọng bổn mạng nước Ý và châu Âu) | Đại lễ Thánh nữ Catarina thành Siena (Santa Caterina da Siena) | Tôn vinh người con gái vĩ đại nhất của thành phố Siena (1347 tới 1380), Tiến sĩ Hội Thánh, người từng cầu nguyện tại chính Nhà thờ chính tòa này và thuyết phục Giáo hoàng Grêgôriô XI trở về Roma từ Avignon. |
Hành trình chiêm bái Siena của du khách và tín hữu Việt Nam. Nằm cách Firenze khoảng một giờ rưỡi đi xe về phía nam trên tuyến đường hành hương cổ Via Francigena dẫn về Roma, thành phố Siena luôn là điểm đến để lại ấn tượng sâu đậm nhất cho các đoàn khách hành hương Công giáo và người yêu nghệ thuật Việt Nam: vừa được kính viếng thánh tích Đầu và Ngón Tay của Thánh nữ Catarina thành Siena tại Vương cung thánh đường San Domenico gần đó, vừa được bước lên đồi cao chiêm ngưỡng nền đá khảm 56 bức tranh, ngắm bốn pho tượng thời trẻ của Michelangelo và bước vào không gian rực rỡ sắc màu của Thư viện Piccolomini bên trong Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Piazza del Duomo, 8, 53100 Siena (SI), Toscana, Italia
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa ngự trên đỉnh đồi Piazza del Duomo ở trung tâm phố cổ Siena (khu vực cấm xe cơ giới ZTL). Từ Firenze (bến xe buýt cạnh ga Santa Maria Novella), cách thuận tiện nhất là đi xe buýt tốc hành Autolinee Toscane (tuyến 131R Rapida) mất khoảng 1 giờ 15 phút tới thẳng quảng trường Piazza Gramsci trong trung tâm Siena, từ đó đi bộ khoảng 10 phút qua phố cổ là tới Nhà thờ chính tòa. Nếu đi tàu hỏa tới ga Siena ở dưới chân đồi, quý vị sử dụng hệ thống thang cuốn công cộng (Risalita meccanizzata) tại trung tâm thương mại đối diện ga để đi lên đỉnh đồi phố cổ.
- Toạ độ
- 43.3177, 11.3289
Nhà thờ chính tòa Siena nằm trong quần thể di tích do Opera della Metropolitana quản lý: tín hữu vào tham dự thánh lễ buổi sáng hoặc cầu nguyện cá nhân tại nhà nguyện được vào cửa riêng miễn phí; còn du khách tham quan nghệ thuật nên mua vé liên tuyến Opa Si Pass tại quầy vé trên quảng trường Piazza del Duomo để vào trọn bộ Nhà thờ chính tòa, Thư viện Piccolomini, Tầng hầm Cripta, Nhà rửa tội San Giovanni, Bảo tàng Opera del Duomo (nơi có tranh Maestà của Duccio) và leo lên đài ngắm cảnh Facciatone. Quý vị bắt buộc mặc trang phục kín đáo che kín vai và đầu gối khi vào nhà thờ, và tuyệt đối không bước lên các ô tranh đá cẩm thạch đã được căng dây bảo vệ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời tại Siena
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao nền đá cẩm thạch của Nhà thờ chính tòa Siena được coi là độc nhất vô nhị trên thế giới?
Thay vì lát gạch hay đá hoa văn hình học thông thường, toàn bộ 3.000 mét vuông mặt sàn của Nhà thờ chính tòa Siena là một tấm thảm gồm 56 bức tranh lớn bằng đá cẩm thạch được 40 họa sĩ và nghệ nhân chế tác suốt gần hai thế kỷ (từ năm 1369 tới 1547). Bằng kỹ thuật khắc rãnh đổ nhựa thông đen và ghép các mảnh đá cẩm thạch màu tự nhiên, sàn nhà thờ khắc họa sống động mười Nữ tiên tri Sibyl, các triết gia cổ đại và các đại cảnh Kinh Thánh Cựu Ước.
Khi nào toàn bộ 56 bức tranh trên nền đá Nhà thờ chính tòa Siena được mở khăn che cho du khách xem?
Để bảo vệ các bức tranh ghép đá cẩm thạch mỏng manh dưới mái vòm và cung thánh khỏi bị mòn do bước chân của hàng triệu du khách, khoảng hai phần ba số tranh ở gian giữa được mở quanh năm, còn những bức tranh tinh xảo nhất của Domenico Beccafumi quanh cung thánh được đậy sàn gỗ bảo vệ và chỉ mở trần hoàn toàn (Scopertura del Pavimento) hai đợt mỗi năm: đợt ngắn vào cuối tháng 6 tới tháng 7 và đợt dài vào mùa thu từ cuối tháng 8 tới tháng 10.
Thư viện Piccolomini bên trong Nhà thờ chính tòa Siena lưu giữ những báu vật nghệ thuật nào?
Mở ra từ gian bên trái của nhà thờ, Thư viện Piccolomini được Hồng y Francesco Todeschini Piccolomini (sau là Giáo hoàng Piô III) lập năm 1492 để tôn vinh người chú là Giáo hoàng Piô II. Toàn bộ vòm trần và bốn bức tường được danh họa Pinturicchio (cùng sự phụ giúp phác thảo của Raffaello trẻ tuổi) vẽ mười bức đại bích họa rực rỡ từ năm 1502 tới 1507, giữ nguyên màu sắc tươi sáng cùng bộ sưu tập sách kinh viết tay thếp vàng và nhóm tượng La Mã cổ đại Ba Nữ Thần Duyên Dáng.
Danh nhân Michelangelo đã tạc những bức tượng nào bên trong Nhà thờ chính tòa Siena?
Ngay bên cạnh cửa vào Thư viện Piccolomini ở gian bên trái là Bàn thờ Piccolomini bằng đá cẩm thạch trắng do Andrea Bregno dựng. Trong bốn hốc tường tầng dưới của bàn thờ này có đặt bốn pho tượng đá cẩm thạch (Thánh Phêrô, Thánh Phaolô, Thánh Piô và Thánh Grêgôriô) do chính Michelangelo Buonarroti trực tiếp đục tạc từ năm 1501 tới năm 1504 khi ông mới ngoài hai mươi lăm tuổi.
Vì sao bên cạnh Nhà thờ chính tòa Siena lại có những bức tường và hàng cột khổng lồ xây dở dang?
Những hàng cột và bức tường mặt tiền cao vút (gọi là Facciatone) bên hông phải nhà thờ là dấu tích của dự án Nhà thờ chính tòa Mới (Duomo Nuovo) được khởi công năm 1339 nhằm mở rộng nhà thờ lớn gấp đôi để vượt qua Firenze, biến toàn bộ nhà thờ hiện tại chỉ thành cánh ngang của công trình mới. Tuy nhiên, trận đại dịch Cái Chết Đen năm 1348 cướp đi hơn nửa dân số Siena cùng sự sụt lún nền móng đã buộc thành phố phải dừng vĩnh viễn dự án này.