Ngự trị trên sườn núi Monte Caputo ở độ cao hơn ba trăm mét so với mực nước biển, phóng tầm mắt bao quát toàn bộ thung lũng cam chanh màu mỡ Conca d'Oro (Chiếc Vỏ Sò Vàng) và vịnh biển Palermo của đảo Sicilia miền nam nước Ý, Nhà thờ chính tòa Monreale (tên chính thức trong tiếng Ý là Cattedrale di Santa Maria Nuova di Monreale hay Duomo di Monreale) hiện lên bên ngoài như một pháo đài đá vôi uy nghiêm của các hiệp sĩ Bắc Âu với hai ngọn tháp vuông đồ sộ và bức tường hậu cung chạm khảm những vòng cung đá nhọn đan chéo bằng đá dung nham đen theo phong cách Ả Rập.
Thế nhưng ngay khi bước qua cánh cửa đồng đúc năm 1186 của Bonanno Pisano để tiến vào lòng thánh đường dài hơn một trăm mét, du khách lập tức bước vào một biển ánh sáng vàng kim kỳ vĩ bậc nhất thế giới: 6.340 mét vuông tranh khảm đá thủy tinh bọc lá vàng ròng (sử dụng hơn 2.200 kilôgam vàng nguyên chất) phủ kín toàn bộ các bức tường từ gian giữa lên tới tận đỉnh vòm hậu cung, nơi bức chân dung khổng lồ của Chúa Kitô Toàn Năng (Christus Pantocrator) dang rộng vòng tay ôm trọn cả vũ trụ. Được Vua Norman Guglielmo II (William II Nhân Hậu) khởi dựng từ năm 1172 tới 1174, ngôi vương cung thánh đường của Giáo hội Công giáo này là minh chứng rực rỡ nhất cho kỷ nguyên khoan dung và hội tụ văn hóa trên đảo Sicilia thế kỷ 12, nơi các kiến trúc sư người Norman Công giáo, các thợ mộc và thợ đá Hồi giáo Ả Rập cùng các bậc thầy khảm đá Chính thống giáo Byzantine chung tay kiến tạo nên một ngôi đền thánh duy nhất.
IĐức Mẹ Santa Maria Nuova, Giấc Mộng Dưới Gốc Cây Carob Của Vua Guglielmo II Và Thánh Tích Vua Louis IX
Nhà thờ chính tòa Monreale được cung hiến kính Đức Trinh Nữ Maria Sinh Nhật dưới tước hiệu Đức Mẹ Mới (Santa Maria Nuova, hay Đức Mẹ Lên Trời trong truyền thống phụng vụ địa phương), đồng thời tôn kính Chúa Cứu Thế Rất Thánh (Santissimo Salvatore) và Thánh Giám mục Castrense (vị giám mục thế kỷ 5 vùng Campania bị quân Vandal lưu đày từ Bắc Phi sang miền nam nước Ý, bổn mạng của thành phố Monreale). Lịch sử ra đời của ngôi đại thánh đường gắn liền với một huyền sử tuyệt đẹp về Vua Guglielmo II d'Altavilla (William II the Good, vị vua người Norman trị vì Vương quốc Sicilia từ năm 1166 tới 1189).
Theo truyền thuyết lịch sử vùng Sicilia, vào khoảng năm 1172, trong một lần lên khu rừng săn bắn của hoàng gia trên sườn núi Caputo phía trên kinh đô Palermo (vùng đất gọi là Mons Regalis, tức Ngọn Núi Hoàng Gia, từ đó đọc trại thành Monreale), nhà vua trẻ Guglielmo II vì mệt mỏi đã thiếp ngủ dưới bóng một cây đậu carob cổ thụ (carrubo). Trong giấc mộng, Đức Trinh Nữ Maria hiện ra trong hào quang rực rỡ và phán bảo nhà vua: Ngay dưới gốc cây nơi con đang nằm ngủ có chôn giấu một kho báu lớn do phụ vương con là Guglielmo I cất giữ; hãy đào kho báu ấy lên và xây dựng tại chính nơi này một ngôi đền thờ vĩ đại để tôn vinh Danh Ta. Khi tỉnh giấc, Vua Guglielmo II sai quân lính nhổ gốc cây carob lên và quả nhiên tìm thấy một kho tiền vàng khổng lồ (chi tiết này được khắc họa ngay trên một đầu cột đá trong Tu viện Biển Đức và trên các bức tranh khảm trong cung thánh), từ đó lập tức phát lệnh khởi công xây dựng Nhà thờ chính tòa Monreale cùng đan viện hoàng gia kế bên.
Không gian nội thất của Nhà thờ chính tòa Monreale được thiết kế như một Cuốn Kinh Thánh Bằng Vàng Khổng Lồ (Biblia Pauperum bằng ánh sáng) trình bày trọn vẹn lịch sử cứu độ từ khởi đầu thời gian tới ngày cánh chung qua 130 bức đại tranh khảm. Dọc theo hai bức tường gian giữa là chu kỳ Sách Sáng Thế (từ Thiên Chúa tạo dựng ánh sáng, Ađam và Eva, tàu Nôê tới tháp Babel và tổ phụ Giacóp); bước vào khu vực cung thánh và hai cánh ngang là cuộc đời, các phép lạ, cuộc khổ nạn và phục sinh của Chúa Giêsu; ở hai hậu cung bên là sứ vụ truyền giáo của hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô; và tất cả hội tụ về bán vòm hậu cung trung tâm nơi Đức Kitô Toàn Năng (Pantocrator) ngự bên trên ngai tòa Đức Mẹ Đồng Trinh Vô Nhiễm (Theotokos Panachrantos) cùng các Tổng lãnh thiên thần và các Thánh. Đặc biệt, ngay bên trên ngai vua ở gian cung thánh là bức khảm thể hiện chính Chúa Kitô trực tiếp đặt vương miện lên đầu Vua Guglielmo II (không qua trung gian Giáo hoàng), đối xứng với bức khảm nhà vua hai tay dâng mô hình Nhà thờ chính tòa Monreale lên Đức Trinh Nữ Maria, tuyên xưng giáo nghĩa rằng quyền bính của nhà vua bắt nguồn trực tiếp từ ân sủng Thiên Chúa và đặt dưới sự bảo trợ từ mẫu của Đức Mẹ.
Đằng sau huyền sử giấc mộng dưới gốc cây carob còn là một cuộc đối đầu chính trị và giáo quyền quyết liệt tại Vương quốc Sicilia vào thập niên 1170. Lúc bấy giờ tại kinh đô Palermo, vị Tổng giám mục đầy quyền thế gốc Anh là Walter Ophamil (Gualtiero Offamilio, từng là thầy dạy của nhà vua) đang tìm cách thâu tóm quyền lực triều đình và vào năm 1172 đã khởi công xây dựng lại Nhà thờ chính tòa Palermo. Để khẳng định uy quyền tối thượng của vương triều Norman và kiềm chế ảnh hưởng của Tổng giám mục Palermo, Vua Guglielmo II đã quyết định xây dựng tại Monreale (chỉ cách Palermo 8 kilômét) một tổ hợp gồm Cung điện Hoàng gia, Đan viện dòng Biển Đức (đón 100 đan sĩ từ Đan viện Cava de' Tirreni về coi sóc năm 1176) và một đại thánh đường lộng lẫy gấp bội phần. Ngày 5 tháng 2 năm 1183, bằng sắc chỉ Exultet in gloria, Giáo hoàng Luciô III đã chính thức nâng đan viện Monreale lên hàng Tổng giáo phận Đô thành (Arcidiocesi Metropolitana), biến vị Viện phụ dòng Biển Đức đồng thời thành Tổng giám mục Monreale trực thuộc Tòa Thánh, và biến Nhà thờ chính tòa Monreale thành lăng tẩm hoàng gia của vương triều Altavilla.
Khi tham quan Nhà thờ chính tòa Monreale, nhiều du khách ngạc nhiên khi thấy bên trong thánh đường này không chỉ có lăng mộ của các vị vua người Norman xứ Sicilia mà còn có một bàn thờ trang trọng lưu giữ thánh tích của Thánh Vương Louis IX nước Pháp (San Luigi IX dei Francesi, trị vì từ năm 1226 tới 1270), liền thắc mắc vì sao vị vua thánh của nước Pháp lại được an táng một phần tại Sicilia. Theo chính sử, vào ngày 25 tháng 8 năm 1270, Vua Louis IX qua đời vì bệnh dịch tại Tunis (Bắc Phi) khi đang dẫn đầu cuộc Thập Tự Chinh lần thứ Tám. Em trai của ngài là Charles d'Anjou (lúc ấy là Vua xứ Sicilia) đã cho áp dụng nghi thức bảo quản thi hài hoàng gia thời Trung cổ (mos teutonicus): phần xương cốt của Vua Louis IX được đưa về an táng tại Vương cung thánh đường Saint-Denis gần Paris, còn trái tim và nội tạng của vị vua thánh được Charles d'Anjou rước qua đảo Sicilia và long trọng gửi vào lưu giữ vĩnh viễn trong bình đá cẩm thạch tại Nhà thờ chính tòa Monreale (hiện đặt tại bàn thờ Thánh Louis ở cánh ngang bên trái).
IIHơn Tám Thế Kỷ Từ Vương Triều Norman Tới Di Sản Thế Giới UNESCO
Khác với nhiều nhà thờ chính tòa châu Âu phải mất hàng trăm năm mới xây xong và bị pha trộn nhiều phong cách rời rạc, toàn bộ cấu trúc kiến trúc và quần thể 6.340 mét vuông tranh khảm vàng của Nhà thờ chính tòa Monreale đã được Vua Guglielmo II huy động nguồn lực khổng lồ của Vương quốc Sicilia để hoàn thành thần tốc chỉ trong vòng chưa đầy hai thập niên (từ năm 1172 tới khi nhà vua băng hà năm 1189).
- 1172 tới 1176Vua Guglielmo II khởi dựng thánh đường và đón đan sĩ dòng Biển Đức cùng thánh tích Thánh CastrenseKhoảng năm 1172 tới 1174, Vua Guglielmo II khởi công xây dựng đại thánh đường và đan viện trên núi Caputo; năm 1176, một trăm đan sĩ dòng Biển Đức từ Cava de' Tirreni tới tiếp quản, và nhân dịp Vua Guglielmo II kết hôn với Công chúa Joan nước Anh (con gái Vua Henry II), Tổng giám mục Alfano thành Capua đã dâng tặng hài cốt Thánh Giám mục Castrense để đặt dưới bàn thờ.
- 1179 tới 1189Thi công 6.340 mét vuông tranh khảm vàng và nâng lên hàng Tổng giáo phận năm 1183Trong khoảng một thập niên, các đội nghệ nhân khảm đá bậc thầy từ Constantinopolis, Venezia và Sicilia đã ghép hàng trăm triệu viên đá thủy tinh bọc vàng phủ kín nội thất; ngày 5 tháng 2 năm 1183 Giáo hoàng Luciô III ban sắc chỉ nâng Monreale lên hàng Tổng giáo phận Đô thành.
- 1185 tới 1186 và 1189Bonanno Pisano cùng Barisano da Trani đúc đôi cửa đồng và Vua Guglielmo II băng hàNăm 1186, điêu khắc gia Bonanno Pisano (người từng thiết kế Tháp nghiêng Pisa) đúc hoàn tất bộ cửa đồng 42 ô phù điêu cho cổng chính phía tây, trong khi Barisano da Trani đúc cửa đồng cổng phía bắc; tháng 11 năm 1189 Vua Guglielmo II qua đời ở tuổi 36 và được an táng trong thánh đường.
- 1267 và 1270Lễ cung hiến trọng thể năm 1267 và đón nhận thánh tích Vua Thánh Louis IX năm 1270Tháng 4 năm 1267, Hồng y Giám mục Rodolfo Grosparmi của Albano (Đặc sứ của Giáo hoàng Clêmentê IV) cử hành đại lễ cung hiến Nhà thờ chính tòa; năm 1270 nhà thờ đón nhận trái tim và nội tạng của Vua Thánh Louis IX nước Pháp.
- 1547 tới 1575 và 1686 tới 1692Xây dựng hành lang cổng bắc, lăng đá cẩm thạch Vua Guglielmo II và Nhà nguyện Thánh GiáThế kỷ 16, anh em nhà Gagini dựng hành lang cổng bắc (1547 tới 1569) và Tổng giám mục Ludovico de Torres kiến tạo quan tài đá cẩm thạch trắng cho Vua Guglielmo II năm 1575; từ năm 1686 tới 1692 Tổng giám mục Giovanni Roano xây Nhà nguyện Thánh Giá (Cappella del Santissimo Crocifisso) khảm đá đa sắc Baroque.
- 1770 và 1811Tiền sảnh mặt tiền năm 1770 và vụ hỏa hoạn trần gỗ năm 1811Năm 1770, kiến trúc sư Ignazio Marabitti xây dựng tiền sảnh cổ điển giữa hai tháp chuông mặt tiền; ngày 11 tháng 11 năm 1811 một vụ hỏa hoạn lớn thiêu rụi phần mái gỗ cổ trên cung thánh nhưng may mắn các bức tranh khảm vàng và lăng mộ hoàng gia được cứu thoát và phục chế hoàn hảo.
- 1926 và 2015Vương cung thánh đường nhỏ (1926) và Di sản Thế giới UNESCO (2015)Tháng 8 năm 1926, Giáo hoàng Piô XI ban sắc phong nâng Nhà thờ chính tòa Monreale lên hàng Vương cung thánh đường nhỏ; ngày 3 tháng 7 năm 2015 UNESCO ghi danh công trình vào Danh sách Di sản Thế giới (mã số 1487).
Chân dung khảm đá cổ nhất của Thánh Tử Đạo Thomas Becket nước Anh tại hậu cung Monreale. Trong hàng các vị thánh được khảm trên bức tường cong của hậu cung trung tâm ngay bên dưới Chúa Kitô Toàn Năng và Đức Mẹ, giới sử học nghệ thuật đặc biệt chú ý tới bức chân dung khảm vàng ghi dòng chữ Latinh SCS THOMAS CANTUARIENSIS (Thánh Thomas thành Canterbury, tức Tổng giám mục Thomas Becket). Thomas Becket bị bốn hiệp sĩ của Vua Henry II sát hại ngay trong Nhà thờ chính tòa Canterbury vào ngày 29 tháng 12 năm 1170 và được Giáo hoàng Alexanđê III phong thánh ngày 21 tháng 2 năm 1173. Chỉ vài năm sau lễ phong thánh ấy, vào khoảng năm 1177 tới 1182 (sau khi Vua Guglielmo II kết hôn với Công chúa Joan nước Anh, con gái của chính Vua Henry II, vào tháng 2 năm 1177 tại Palermo), hình ảnh Thánh Thomas Becket đã được Vua Guglielmo II cho khảm trang trọng ngay tại trung tâm hậu cung Monreale, trở thành bức chân dung khảm đá cổ nhất của vị thánh nước Anh này trên toàn thế giới.
IIIGiao Thoa Ả Rập - Norman - Byzantine, 6.340 m² Khảm Vàng Và Tu Viện 228 Cột Đôi
Nhà thờ chính tòa Monreale có tổng chiều dài 102 mét, chiều rộng 40 mét và chiều cao đạt 35,6 mét, mang mặt bằng vương cung thánh đường chữ thập Latinh ba gian dọc kết hợp với khu cung thánh ba hậu cung kiểu Byzantine phương Đông. Điểm kỳ diệu nhất của công trình (tương đồng với tinh thần hội tụ Đông Tây tại Vương cung thánh đường San Vitale ở Ravenna hay Nhà thờ chính tòa Pisa) là sự hòa quyện nhuần nhuyễn của ba truyền thống nghệ thuật lớn bậc nhất vùng Địa Trung Hải thời Trung cổ.
Mặt tiền phía tây mang dáng dấp pháo đài Bắc Âu của người Norman với hai tháp vuông kiên cố (tháp bên trái xây dở sau khi bị sét đánh năm 1807), nối với nhau bằng tiền sảnh ba vòm của Ignazio Marabitti (1770). Bảo vệ cổng chính là bộ Cửa đồng khổng lồ (cao 7,8 m, rộng 3,7 m) do Bonanno Pisano đúc năm 1186 gồm 42 ô phù điêu khắc họa từ Ađam và Eva tới Chúa Kitô và Đức Mẹ vinh hiển; còn cổng phụ phía bắc có bộ Cửa đồng 28 ô phù điêu do Barisano da Trani đúc khoảng năm 1185 tới 1190. Đẹp nhất ở ngoại thất là mặt ngoài của ba khối hậu cung phía đông (Abside), nơi các nghệ nhân Ả Rập Sicilia ghép các dải đá vôi vàng xen đá dung nham núi lửa màu đen và đá cẩm thạch trắng thành ba tầng vòm nhọn đan chéo nhau như một tấm thảm dệt phương Đông.
Bên trong lòng nhà thờ, gian giữa rộng lớn được tách biệt với hai gian bên bởi hai hàng gồm 18 cột đá nguyên khối lấy từ các đền đài La Mã cổ đại (17 cột bằng đá hoa cương xám và 1 cột đầu tiên bên phải bằng đá cẩm thạch xanh cipollino). Trên đỉnh các cột là các đầu cột Corinth cổ điển chạm khắc tinh xảo hình nữ thần mùa màng Ceres và đại bàng nâng đỡ hệ vòm nhọn kiểu Ả Rập. Phía trên cùng là hệ vì kèo mái gỗ lộ thiên rực rỡ sắc vàng kim, đỏ son và xanh lam, được trang trí bằng các cấu trúc nhũ đá hình học (muqarnas) đặc trưng của nghệ thuật cung điện Hồi giáo Fatimid Bắc Phi (được phục chế nguyên mẫu sau vụ cháy năm 1811).
Chiếm lĩnh toàn bộ bán vòm hậu cung trung tâm là bức tranh khảm đá vàng Chúa Kitô Toàn Năng (Christus Pantocrator) đồ sộ bậc nhất lịch sử nghệ thuật Kitô giáo: riêng phần thân tượng Chúa cao tới 7 mét và sải tay dang rộng tới 13,3 mét ôm trọn vòm cung thánh. Chúa mặc áo tunica đỏ viền vàng (biểu trưng thiên tính) khoác ngoài áo choàng xanh lam thẫm (biểu trưng nhân tính), tay phải giơ lên làm phép lành theo nghi thức Hy Lạp Đông phương, tay trái mở cuốn sách Tin Mừng Gioan 8,12 viết song ngữ bằng cả tiếng Hy Lạp lẫn tiếng Latinh (Tôi là ánh sáng thế gian). Ngay bên dưới Chúa là Đức Trinh Nữ Maria ngự tòa bồng Chúa Hài Đồng giữa hai Tổng lãnh thiên thần Gabriel, Michael và các Thánh Tông đồ.
Trải rộng khắp 6.340 mét vuông tường nội thất là 130 bức tranh khảm đá thủy tinh bọc lá vàng 24 karat (ước tính tiêu tốn hơn 2.200 kilôgam vàng ròng). Ở gian giữa, hai tầng tranh chạy dài kể lại Sách Sáng Thế (7 ngày tạo dựng, vườn Địa Đàng, con tàu Nôê với đôi chim bồ câu, tháp Babel, tổ phụ Abraham và Giacóp). Ở khu vực cánh ngang và cung thánh là toàn bộ cuộc đời Chúa Giêsu cùng hành trạng Thánh Phêrô và Thánh Phaolô. Đặc biệt, trên hai trụ lớn hai bên cung thánh có hai bức khảm hoàng gia: bên trái là Chúa Kitô ngự trên ngai trực tiếp đội vương miện cho Vua Guglielmo II; bên phải là Vua Guglielmo II thành kính dâng mô hình Nhà thờ chính tòa Monreale lên Đức Trinh Nữ Maria.
Tại cánh ngang bên phải (phía nam) là khu lăng tẩm uy nghiêm của vương triều Norman: nổi bật nhất là cỗ quan tài nguyên khối bằng đá đỏ porphyr Ai Cập cực kỳ quý hiếm đặt dưới mái che sáu cột porphyr của Vua Guglielmo I (cha của vua sáng lập, mất năm 1166), nằm cạnh cỗ quan tài bằng đá cẩm thạch trắng chạm khắc tinh xảo của chính Vua Guglielmo II Nhân Hậu (mất năm 1189, do Tổng giám mục Ludovico de Torres dựng năm 1575). Ở cánh ngang bên trái có lăng mộ Hoàng thái hậu Margherita xứ Navarra, hai hoàng tử Roger và Henry cùng bàn thờ chứa trái tim Vua Thánh Louis IX nước Pháp. Mở ra từ cánh bắc là Nhà nguyện Thánh Giá (1686 tới 1692) lộng lẫy nghệ thuật ghép đá cẩm thạch đa sắc (marmi mischi) thời Baroque Sicilia.
Nằm sát bên hông phía nam của Nhà thờ chính tòa là Tu viện cổ của các đan sĩ dòng Biển Đức (Chiostro dei Benedettini) xây dựng cuối thế kỷ 12, một trong những hành lang tu viện Romanesque đẹp nhất châu Âu. Khuôn viên hình vuông mỗi cạnh dài 47 mét được bao quanh bởi bốn dãy hành lang vòm nhọn nâng đỡ bởi 228 cột đá cẩm thạch đôi (colonnine binate); cứ xen kẽ những cặp cột trơn lại đến những cặp cột xoắn ốc khảm đá vàng và đá đỏ lấp lánh, bên trên là các đầu cột chạm khắc sống động hàng trăm cảnh Kinh Thánh, kỵ sĩ đấu thương và cảnh Vua Guglielmo II dâng nhà thờ cho Đức Mẹ. Ở góc tây nam sân tu viện là một gian vòm nhỏ bao quanh Đài phun nước rửa tay kiểu cung điện Ả Rập có thân cột chạm hình cây cọ.
| Hạng mục và Bảo vật | Niên đại và Nghệ nhân | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Khối Nhà thờ chính tòa và Hậu cung Ả Rập | 1172 tới 1189 (Vua Guglielmo II) | Dài 102 m, rộng 40 m, cao 35,6 m, 18 cột đá hoa cương La Mã cổ đại và tường ngoài hậu cung khảm đá dung nham đen |
| Quần thể Tranh khảm vàng và Chúa Pantocrator | Khoảng 1179 tới 1189 (nghệ nhân Byzantine và Sicilia) | Rộng 6.340 m² dùng hơn 2.200 kg vàng; tượng Chúa Pantocrator cao 7 m, sải tay 13,3 m cùng 130 bức tranh Kinh Thánh |
| Hai bộ Cửa đồng Romanesque (Tây và Bắc) | 1186 (Bonanno Pisano) và ~1185 tới 1190 (Barisano da Trani) | Cửa chính gồm 42 ô phù điêu đồng (7,8 m x 3,7 m) của Bonanno Pisano; cửa bắc gồm 28 ô phù điêu của Barisano da Trani |
| Lăng mộ Hoàng gia Norman và Thánh tích Louis IX | Thế kỷ 12, năm 1270 và năm 1575 | Quan tài đá đỏ porphyr của Vua Guglielmo I, quan tài cẩm thạch trắng của Vua Guglielmo II và trái tim Vua Thánh Louis IX |
| Tu viện dòng Biển Đức (Chiostro dei Benedettini) | Khoảng 1174 tới 1189 | Sân vuông 47 m x 47 m với 228 cột đá đôi khảm vàng, đầu cột điêu khắc độc bản và Đài phun nước cây cọ kiểu Ả Rập |
| Nhà nguyện Thánh Giá (Cappella del Crocifisso) | 1686 tới 1692 (Tổng giám mục Giovanni Roano) | Tuyệt tác nghệ thuật ghép đá cẩm thạch đa sắc (marmi mischi) thời Baroque Sicilia tôn trí tượng Chúa Chịu Nạn bằng gỗ cổ |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng Công giáo không dạy phong thủy và Vua Guglielmo II cùng các kiến trúc sư thời Trung cổ không áp dụng thuyết phong thủy phương Đông khi chọn đất dựng đền. Nhà thờ chính tòa Monreale được kiến tạo trên vùng đất săn bắn của hoàng gia trên sườn núi Caputo và định hướng bàn thờ về phía mặt trời mọc theo quy chuẩn phụng vụ Kitô giáo. Phần dưới đây là góc nhìn đối chiếu địa thế núi biển thực địa của Monreale theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên bình đồ địa lý tự nhiên vùng tây bắc đảo Sicilia tại tọa độ 38,0819 độ vĩ bắc, 13,2922 độ kinh đông, Nhà thờ chính tòa Monreale tọa lạc ở cao độ khoảng 310 mét so với mực nước biển trên sườn phía đông của ngọn núi Monte Caputo (cao 764 mét), nhìn thẳng xuống toàn bộ thung lũng trù phú Conca d'Oro (Thung lũng Vỏ Sò Vàng), lưu vực sông Oreto, thành phố cảng Palermo và vịnh biển Tyrrhenus xanh thẳm ở đằng xa. Trong phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền, vị trí lưng tựa vào sườn núi đá vôi hùng vĩ Monte Caputo ở phía tây nam, mặt nhìn xuống thung lũng lòng chảo Conca d'Oro được hai dãy núi Monte Pellegrino ở bên tả (phía bắc) và Monte Grifone ở bên hữu (phía đông nam) vươn ra ôm bọc trước khi mở ra biển lớn gọi là đại cách cục tọa sơn vọng hải, kim bồn tụ bảo: ngọn núi hoàng gia làm huyền vũ vững chãi phía sau, thung lũng Conca d'Oro đóng vai trò như một chiếc chậu vàng khổng lồ làm nội minh đường, còn vịnh biển Palermo là ngoại minh đường mênh mông tụ thủy.
Về trục định hướng và ánh sáng, Nhà thờ chính tòa Monreale nằm theo trục tọa Tây Nam hướng Đông Bắc (cổng chính của Bonanno Pisano mở về phía Tây Nam, còn ba khối hậu cung vươn về phía Đông Bắc nhìn xuống thung lũng Palermo và mặt trời mọc trên biển Tyrrhenus). Nhờ thế đất nằm trên sườn núi cao không bị công trình nào che khuất ở phía đông bắc và phía nam, ánh nắng mặt trời Địa Trung Hải rực rỡ suốt cả ngày chiếu xuyên qua các hàng cửa sổ cao của gian giữa và hậu cung, phản chiếu trực tiếp lên 6.340 mét vuông lá vàng ròng trên tường, tạo nên cảnh tượng kim quang mãn điện (ánh vàng tràn ngập điện thánh) suốt hơn tám trăm năm qua.
VĐại Lễ Chúa Cứu Thế 3 Tháng 5, Lễ Đức Mẹ 15 Tháng 8 Và Tuần Lễ Nhạc Thánh Quốc Tế
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Monreale theo lịch phụng vụ Rôma (dương lịch), là nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Monreale. Suốt nhiều thế kỷ, cư dân vùng Monreale và Palermo gắn bó mật thiết với ba ngày lễ truyền thống lớn của thánh đường là đại lễ Chúa Cứu Thế đầu tháng 5, lễ Thánh Giám mục Castrense và đại lễ Đức Mẹ Lên Trời giữa tháng 8, bên cạnh truyền thống âm nhạc đại phong cầm lừng danh với cây đàn 6 bàn phím đặt trong cung thánh.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Ý nghĩa phụng vụ và nghi thức cử hành tại Nhà thờ chính tòa Monreale |
|---|---|---|---|
| 11 tháng 2 | Dương lịch (Lễ trọng bổn mạng thành phố) | Đại lễ Thánh Giám mục Castrense Bổn mạng Monreale (Festa di San Castrense) | Thánh lễ Đại trào và suy tôn thánh tích của Thánh Castrense (được rước về Monreale năm 1176 làm quà cưới cho Vua Guglielmo II và Công chúa Joan nước Anh). |
| 1 tới 3 tháng 5 | Dương lịch (Đại lễ cổ truyền từ năm 1626) | Đại lễ Chúa Cứu Thế Rất Thánh (Festa del Santissimo Crocifisso) | Khởi nguồn từ năm 1625 tới 1626 khi Tổng giám mục Girolamo Venero khẩn cầu trước tượng Chúa Chịu Nạn xin cứu vùng Monreale và Palermo khỏi đại dịch hạch; ngày 3/5 hằng năm tượng Chúa từ Nhà nguyện Baroque được rước trọng thể từ Nhà thờ chính tòa qua khắp các con phố trải hoa. |
| 15 tháng 8 | Dương lịch (Lễ trọng tước hiệu thánh đường) | Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời (Santa Maria Nuova / Assunzione della Beata Vergine Maria) | Đức Tổng giám mục Monreale chủ sự Thánh lễ trọng thể dưới bức đại khảm Chúa Pantocrator và Đức Mẹ Ngự Tòa, kỷ niệm tước hiệu cung hiến của ngôi đại thánh đường. |
| 25 tháng 8 | Dương lịch | Lễ Kính Thánh Vương Louis IX Nước Pháp (San Luigi IX Re di Francia) | Phụng vụ cầu nguyện và tưởng nhớ vị vua thánh tại bàn thờ cánh ngang phía bắc, nơi lưu giữ trái tim và nội tạng của ngài từ năm 1270. |
| Tháng 10 tới tháng 11 hằng năm | Dương lịch (Mùa thu) | Tuần Lễ Nhạc Thánh Quốc Tế Monreale (Settimana Internazionale di Musica Sacra di Monreale) | Một trong những lễ hội thánh nhạc lâu đời và uy tín nhất nước Ý (tổ chức từ năm 1957), quy tụ các dàn nhạc giao hưởng, hợp xướng quốc tế và độc tấu trên cây đàn đại phong cầm Ruffatti 6 bàn phím giữa không gian 6.340 mét vuông tranh khảm vàng. |
Hành trình chiêm bái Sicilia của du khách và tín hữu Việt Nam. Chỉ nằm cách trung tâm thành phố Palermo khoảng 8 kilômét về phía tây nam, Nhà thờ chính tòa Monreale luôn là điểm dừng chân không thể thiếu trong hành trình khám phá miền Nam nước Ý và đảo Sicilia của các đoàn hành hương Công giáo Việt Nam. Sau khi chiêm ngưỡng 6.340 mét vuông tranh khảm vàng, kính viếng lăng mộ Vua Guglielmo II cùng thánh tích Vua Thánh Louis IX và dạo bước giữa 228 cột đá đôi của Tu viện Biển Đức, du khách có thể leo lên các sân thượng trên mái nhà thờ để phóng tầm mắt ngắm trọn vẹn thung lũng Conca d'Oro và vịnh biển Palermo lấp lánh dưới nắng Địa Trung Hải.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Piazza Guglielmo II, 1, 90046 Monreale (PA), Sicilia, Italia
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa tọa lạc tại quảng trường Piazza Guglielmo II ở trung tâm thị trấn Monreale, cách trung tâm Palermo khoảng 8 km về phía tây nam. Từ trung tâm Palermo (quảng trường Piazza Indipendenza ngay trước Cung điện Norman / Palazzo dei Normanni), quý vị có thể đi xe buýt công cộng AMAT tuyến số 389 hoặc xe buýt du lịch chạy thẳng lên đồi Monreale mất khoảng 25 tới 30 phút, từ điểm dừng xe buýt đi bộ theo con dốc nhỏ 5 phút là tới quảng trường trước nhà thờ.
- Toạ độ
- 38.0819, 13.2922
Nhà thờ chính tòa Monreale mở cửa đón tín hữu vào dự lễ và cầu nguyện ở khu vực dành riêng; du khách tham quan toàn bộ quần thể nên mua vé kết hợp (Biglietto Integrato) tại quầy vé ở quảng trường Piazza Guglielmo II để vào xem trọn vẹn Gian cung thánh và Lăng mộ Hoàng gia, Nhà nguyện Thánh Giá Baroque, Bảo tàng Giáo phận, leo lên Sân thượng mái nhà thờ (Terrazze) và đặc biệt là Tu viện dòng Biển Đức 228 cột đôi (Chiostro dei Benedettini, nằm ngay bên phải mặt tiền nhà thờ). Quý vị bắt buộc mặc trang phục lịch sự che kín vai và đầu gối khi vào nhà thờ; buổi sáng từ 9 giờ tới 11 giờ 30 là thời điểm ánh nắng chiếu vào làm các bức tranh khảm vàng rực rỡ nhất.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Monreale, Palermo, Sicilia
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Monreale được coi là kỳ quan tranh khảm vàng lớn nhất nước Ý?
Toàn bộ không gian nội thất của Nhà thờ chính tòa Monreale được phủ kín bởi 6.340 mét vuông tranh khảm đá thủy tinh bọc lá vàng nguyên chất từ cuối thế kỷ 12 (ước tính các nghệ nhân đã sử dụng hơn 2.200 kilôgam vàng ròng). Đây là quần thể tranh khảm Byzantine lớn nhất tại Ý và lớn thứ hai trên thế giới (chỉ xếp sau Đại thánh đường Hagia Sophia tại Istanbul), kể lại trọn vẹn 130 cảnh Kinh Thánh Cựu Ước và Tân Ước.
Bức tranh khảm Chúa Kitô Toàn Năng (Pantocrator) ở hậu cung Nhà thờ chính tòa Monreale có kích thước lớn tới mức nào?
Ngự trị trên bán vòm hậu cung trung tâm của nhà thờ, bức đại khảm Chúa Kitô Toàn Năng (Christus Pantocrator) có chiều cao phần thân tượng lên tới 7 mét và sải tay dang rộng đạt 13,3 mét (riêng khuôn mặt Chúa cao gần 2 mét và bàn tay làm phép lành dài gần 2 mét). Nhờ nghệ thuật bố cục quang học trên mặt vòm cong, ánh mắt từ bi và uy nghiêm của Chúa dường như dõi theo người hành hương ở bất kỳ vị trí nào trong nhà thờ.
Vì sao kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Monreale lại kết hợp cả ba phong cách Ả Rập, Norman và Byzantine?
Vào thế kỷ 12 dưới triều đại Vua Guglielmo II, Vương quốc Sicilia là nơi giao thoa hòa bình của nhiều dân tộc và tôn giáo quanh Địa Trung Hải. Khi xây dựng Nhà thờ chính tòa Monreale từ năm 1172 tới 1189, nhà vua đã tập hợp các kiến trúc sư người Norman Bắc Âu để dựng khung vương cung thánh đường và hai tháp vuông, các nghệ nhân Ả Rập Hồi giáo để chạm khắc vòm đá dung nham và trần gỗ muqarnas, cùng các bậc thầy Chính thống giáo Byzantine để chế tác 6.340 mét vuông tranh khảm vàng.
Tu viện dòng Biển Đức (Chiostro dei Benedettini) bên cạnh Nhà thờ chính tòa Monreale có điểm gì độc đáo?
Được xây dựng cùng thời với nhà thờ vào cuối thế kỷ 12, hành lang Tu viện Biển Đức có mặt bằng hình vuông rộng 47 mét x 47 mét được nâng đỡ bởi 228 cột đá cẩm thạch đôi (114 cặp cột). Mỗi cặp cột có hoa văn khảm vàng, chạm rãnh xoắn ốc khác nhau và đặc biệt là các đầu cột đá được chạm khắc sống động hàng trăm cảnh Kinh Thánh, lịch sử vương triều Norman (như cảnh Vua Guglielmo II dâng nhà thờ cho Đức Mẹ) cùng Đài phun nước rửa tay kiểu cung điện Ả Rập ở góc sân.
Những vị vua nào được an táng bên trong Nhà thờ chính tòa Monreale?
Tại cánh ngang phía nam là lăng mộ của hai vị vua người Norman xứ Sicilia: Vua Guglielmo I (mất năm 1166, nằm trong quan tài đá đỏ porphyr nguyên khối) và chính vị vua sáng lập nhà thờ là Vua Guglielmo II Nhân Hậu (mất năm 1189, nằm trong quan tài đá cẩm thạch trắng). Còn tại cánh ngang phía bắc có lăng mộ Hoàng thái hậu Margherita xứ Navarra cùng bàn thờ lưu giữ trái tim và nội tạng của Vua Thánh Louis IX nước Pháp (qua đời năm 1270).