Đứng tại giao lộ rợp bóng cây giữa Đại lộ Độc Lập (Independence Avenue) và đường Trinity ở rìa phía tây nam khu phố đi bộ lịch sử The Mall của thủ đô Gaborone, chỉ cách Tòa nhà Quốc hội và khu Văn phòng Tổng thống Cộng hòa Botswana vài trăm bước chân, du khách sẽ bắt gặp một quần thể kiến trúc tôn giáo vừa thanh lịch, gần gũi vừa mang chiều sâu lịch sử đặc biệt: đó là Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, Gaborone (tên tiếng Anh là Cathedral of the Holy Cross, tên tiếng Setswana bản địa là Kereke Kgolo ya Sefapaano se se Boitshepo). Đây là nhà thờ mẹ và là nơi đặt ngai tòa giám mục của Giáo phận Anh giáo Botswana (Anglican Diocese of Botswana), một trong mười lăm giáo phận hợp thành Giáo tỉnh Anh giáo Trung Phi (Church of the Province of Central Africa).
Khởi nguyên từ năm 1966, đúng vào năm đất nước Botswana non trẻ bước ra ánh sáng độc lập dưới sự lãnh đạo của Tổng thống đầu tiên Sir Seretse Khama, ngôi thánh đường này ban đầu ra đời như một không gian thờ phượng đại kết chung giữa cộng đồng Anh giáo và Giáo hội Tự trị Hiệp nhất Nam Phi (UCCSA), trước khi chính thức được thánh hiến làm Nhà thờ chính tòa Thánh Giá vào năm 1972. Trải qua hơn nửa thế kỷ hiện diện trong dòng chảy của Kitô giáo Kháng Cách và Anh giáo tại miền Nam châu Phi, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá không chỉ là trung tâm phụng vụ của thủ đô, mà còn từng là pháo đài lương tâm bảo vệ hàng ngàn người tị nạn chạy trốn chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid trong thập niên 1970 tới 1980, đồng thời trở thành một địa danh văn hóa quen thuộc với hàng triệu độc giả và khán giả toàn cầu qua bộ tiểu thuyết và phim truyền hình nổi tiếng Cơ quan Thám tử Nữ Số 1 (The No. 1 Ladies' Detective Agency).
IMầu Nhiệm Thánh Giá Cứu Độ (Sefapaano Se Se Boitshepo), Truyền Thống Anh Giáo Trung Phi Và Tiếng Nói Công Lý Nhân Quyền
Ngôi đại thánh đường trên Đại lộ Độc Lập được cung hiến cho Thánh Giá Cực Thánh của Chúa Giêsu Kitô (The Holy Cross / Sefapaano se se Boitshepo). Trong thần học của Cộng đồng Anh giáo toàn cầu (Anglican Communion), một nhánh lịch sử đặc biệt của truyền thống Cải cách Kháng Cách luôn tự nhận mình vừa là Công giáo hoàn vũ về mặt tín lý và tông truyền vừa là Cải cách về mặt thần học Kinh Thánh (lối đi trung dung Via Media), biểu tượng Thánh Giá không phải là dấu chỉ của sự thất bại hay đau khổ tuyệt vọng, mà là Cây Sự Sống (Lignum Vitae) và là ngai tòa chiến thắng của tình yêu Thiên Chúa đã giao hòa nhân loại với nhau.
Trong bối cảnh địa chính trị đặc biệt của miền Nam châu Phi vào nửa sau thế kỷ 20, khi quốc gia dân chủ đa chủng tộc Botswana nằm lọt thỏm giữa vòng vây của các chế độ thiểu số da trắng phân biệt chủng tộc tại Nam Phi, Tây Nam Phi (Namibia) và Nam Rhodesia (Zimbabwe), tước hiệu Thánh Giá (Sefapaano se se Boitshepo) của Nhà thờ chính tòa Gaborone mang một thông điệp ngôn sứ vô cùng mạnh mẽ. Dưới chân Thánh Giá Chúa Kitô, mọi bức tường phân biệt màu da, sắc tộc và giai cấp đều bị phá đổ; mỗi con người đều mang trọn vẹn hình ảnh Thiên Chúa và phẩm giá bất khả xâm phạm theo đúng tinh thần nhân bản Botho của dân tộc Tswana.
Về mặt truyền thống phụng vụ, Giáo phận Anh giáo Botswana và Nhà thờ chính tòa Thánh Giá thừa hưởng di sản Anh giáo Công giáo (Anglo-Catholic / High Church tradition) sâu đậm từ Hội Truyền giáo Đại học tại Trung Phi (Universities' Mission to Central Africa, viết tắt là UMCA) và Hội Truyền bá Tin Mừng ở Hải ngoại (SPG / USPG). Chính vì vậy, khi bước vào tham dự Thánh lễ Tiệc Thánh (Holy Eucharist / Masa) tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, du khách sẽ cảm nhận được sự kết hợp trang nghiêm giữa phẩm phục lễ nghi cổ điển, hương trầm nghi ngút, đoàn rước Thánh Giá có nến hầu, việc tôn kính các bí tích với sức sống mãnh liệt của văn hóa tâm linh châu Phi.
Sách Cầu Nguyện Chung (Book of Common Prayer của Giáo tỉnh Trung Phi) được cử hành song ngữ bằng cả tiếng Anh và tiếng Setswana. Đặc biệt, linh hồn của các buổi lễ Chúa Nhật tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá nằm ở các hội đoàn giáo dân truyền thống như Hội Các Bà Mẹ Anh giáo (Mothers' Union / Kopano ya Bomme ba Kereke yaichireletso) trong sắc áo trắng và xanh dương, Hội Nam giới Thánh Bernard Mizeki (Bernard Mizeki Men's Guild, mang tên vị thánh tử đạo Anh giáo người châu Phi đầu tiên tại Mashonaland năm 1896) và ca đoàn nhà thờ chính tòa với những bản thánh ca đa âm vang dội không gian.
Tổng giám mục Walter Khotso Makhulu và mái nhà che chở người tị nạn chống Apartheid. Nhắc đến Nhà thờ chính tòa Thánh Giá Gaborone trong lịch sử hiện đại của châu Phi là nhắc đến tên tuổi của Đức Tổng giám mục Walter Khotso Makhulu (sinh năm 1935), người từng đảm nhận cương vị Giám mục Botswana từ năm 1979 tới năm 2000 kiêm Tổng giám mục Giáo tỉnh Anh giáo Trung Phi (1980 tới 2000) và Chủ tịch Hội đồng Các Giáo hội Toàn châu Phi (AACC). Trong suốt những năm tháng căng thẳng nhất của thập niên 1970 và 1980 (đặc biệt sau cuộc nổi dậy của học sinh Soweto năm 1976 và các cuộc đột kích quân sự xuyên biên giới của quân đội chế độ Apartheid Nam Phi vào Gaborone năm 1985), Nhà thờ chính tòa Thánh Giá đã trở thành trung tâm cứu trợ nhân đạo, giáo dục học bổng và bảo vệ tâm linh cho hàng ngàn thanh thiếu niên và gia đình tị nạn từ Nam Phi, Namibia và Zimbabwe chạy sang Botswana tìm tự do.
Chính vì Đức Cha Walter Makhulu đồng thời là Tổng giám mục Đô thành của toàn Giáo tỉnh Trung Phi (bao gồm Botswana, Zambia, Zimbabwe và Malawi) trong suốt hai mươi năm, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Gaborone thực tế đã đóng vai trò như nhà thờ chính tòa trung tâm của cả một vùng rộng lớn ở miền Trung và Nam châu Phi, thường xuyên đón tiếp các nhà hoạt động nhân quyền quốc tế, các giám mục Khối Thịnh vượng chung và người bạn đồng hành thân thiết của ngài là Tổng giám mục đoạt giải Nobel Hòa bình Desmond Tutu của Nam Phi.
Một câu chuyện văn hóa vô cùng thú vị đã đưa hình ảnh Nhà thờ chính tòa Thánh Giá Gaborone đến với hàng chục triệu độc giả và khán giả điện ảnh trên khắp thế giới vào đầu thế kỷ 21. Trong bộ tiểu thuyết trinh thám nhân văn nổi tiếng thế giới Cơ quan Thám tử Nữ Số 1 (The No. 1 Ladies' Detective Agency) của nhà văn người Scotland Alexander McCall Smith (vốn từng là giáo sư luật tại Đại học Botswana ở Gaborone), vị Giám mục đương nhiệm ngoài đời thực của Giáo phận Anh giáo Botswana lúc bấy giờ là Đức Cha Trevor Mwamba (Giám mục Botswana từ năm 2006 tới 2012) đã xuất hiện như một nhân vật có thật với những bài giảng tràn đầy lòng nhân ái và trí tuệ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá. Hơn thế nữa, khi đạo diễn từng đoạt giải Oscar Anthony Minghella đưa tác phẩm lên màn ảnh cho đài BBC và HBO vào năm 2008 ngay tại Gaborone, chính Đức Giám mục Trevor Mwamba ngoài đời thực đã trực tiếp đóng vai chính mình, đứng trên bục giảng của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá để giảng đạo, biến ngôi thánh đường trên Đại lộ Độc Lập thành một biểu tượng toàn cầu của nụ cười, lòng bao dung và triết lý sống an nhiên của đất nước Botswana.
IITừ Nhà Thờ Liên Hiệp Độc Lập Năm 1966, Thành Lập Giáo Phận Botswana Năm 1972 Đến Trung Tâm Đại Kết Và Văn Hóa Đương Đại
Sự hình thành và phát triển của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Gaborone là một hành trình đi từ tinh thần hợp tác đại kết của buổi đầu lập quốc năm 1966 đến việc xác lập bản sắc riêng của Giáo phận Anh giáo Botswana vào năm 1972 và vươn lên thành một tiếng nói đạo đức có uy tín quốc tế.
- Thế kỷ 19 tới năm 1965Các giáo điểm Anh giáo đầu tiên tại Bechuanaland thuộc Giáo phận Kimberley và Kuruman rồi MatabelelandTrước khi Botswana độc lập, các cộng đoàn Anh giáo dọc tuyến đường sắt phía đông (Francistown, Lobatse, Mahalapye, Gaberones) trực thuộc sự coi sóc mục vụ của Giáo phận Kimberley và Kuruman (Nam Phi) và sau năm 1953 thuộc Giáo phận Matabeleland (Bulawayo).
- Năm 1966Khởi dựng nhà thờ tại Đại lộ Độc Lập trong năm khai sinh Cộng hòa BotswanaKhi thủ đô mới Gaborone được xây dựng cho lễ Độc lập ngày 30 tháng 9 năm 1966, công trình nhà thờ tại khu The Mall được dựng lên ban đầu như một dự án hợp tác thờ phượng giữa cộng đồng Anh giáo và Giáo hội Tự trị (UCCSA).
- 24 tháng 6 năm 1972Thành lập Giáo phận Anh giáo Botswana và nâng Nhà thờ Thánh Giá lên hàng Chính tòaVào ngày Lễ Sinh Nhật Thánh Gioan Tẩy Giả (24/6/1972), Giáo tỉnh Anh giáo Trung Phi tách lãnh thổ Botswana khỏi Giáo phận Matabeleland để lập Giáo phận Botswana độc lập, đặt ngai tòa tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá với Giám mục tiên khởi người Mỹ Charles Shannon Mallory.
- Năm 1979 tới năm 2000Thời kỳ mục vụ lịch sử của Đức Giám mục kiêm Tổng giám mục Trung Phi Walter Khotso MakhuluĐức Cha Walter Khotso Makhulu coi sóc Nhà thờ chính tòa Thánh Giá suốt 21 năm (đồng thời làm Tổng giám mục Giáo tỉnh Trung Phi suốt 20 năm từ 1980 tới 2000), biến nhà thờ thành trung tâm bảo trợ người tị nạn chống chế độ Apartheid và phát triển các trường học, phòng khám.
- Năm 2000 tới năm 2012Thời kỳ Giám mục Theophilus Naledi và Giám mục Trevor Mwamba cùng dấu ấn văn học điện ảnhĐức Cha Theophilus Naledi (2000-2005) trở thành vị Giám mục bản địa người Tswana đầu tiên; tiếp nối là Đức Cha Trevor Mwamba (2006-2012), người đưa hình ảnh Nhà thờ chính tòa Thánh Giá vào văn học của Alexander McCall Smith và bộ phim BBC/HBO năm 2008.
- Năm 2013 tới nayMở rộng mục vụ cộng đồng và kỷ niệm 50 năm Giáo phận dưới thời Giám mục Metlha BelemeDưới sự dẫn dắt của Đức Giám mục người Botswana là Đức Cha Metlha Beleme (từ năm 2013), Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tổ chức Đại lễ Kim khánh 50 năm Giáo phận (1972-2022) và đẩy mạnh các chương trình giáo dục, môi trường và bình đẳng giới.
Mối giao hảo lịch sử giữa Nhà thờ Thánh Giá và Nhà thờ Ba Ngôi (Trinity Church) tại Gaborone. Một chi tiết lịch sử đô thị rất đáng nhớ của thủ đô Gaborone nằm ngay ở tên con đường chạy ngang bên hông Nhà thờ chính tòa Thánh Giá: đường Trinity Road. Khi thủ đô Gaborone được gấp rút xây dựng vào năm 1965 tới 1966 giữa vùng đất bán hoang mạc, với nguồn lực tài chính còn hạn chế của buổi đầu độc lập, các tín hữu Anh giáo và các tín hữu thuộc truyền thống Hội Truyền giáo Luân Đôn (nay là Giáo hội Tự trị Hiệp nhất Nam Phi, UCCSA) cùng các hệ phái Tin Lành đã cùng nhau chia sẻ không gian thờ phượng chung tại khu đất Lô 445 Đại lộ Độc Lập.
Đến đầu thập niên 1970, khi dân số thủ đô tăng nhanh và Giáo phận Anh giáo Botswana chính thức được thành lập vào ngày 24 tháng 6 năm 1972 dưới sự dẫn dắt của vị Giám mục tiên khởi Charles Shannon Mallory (1936 tới 2021), cộng đồng Anh giáo đã tiếp nhận toàn bộ khuôn viên này để thánh hiến thành Nhà thờ chính tòa Thánh Giá (Cathedral of the Holy Cross), trong khi cộng đồng UCCSA và Hội đồng Các Giáo hội xây dựng ngôi Nhà thờ Ba Ngôi (Trinity Congregational Church) nằm ngay kế bên trên trục đường Independence Avenue / Trinity Road. Nhờ nguồn gốc chung từ năm 1966 ấy, hai ngôi thánh đường láng giềng này vẫn luôn giữ truyền thống cùng nhau tổ chức các buổi lễ cầu nguyện đại kết quốc gia mỗi dịp kỷ niệm Ngày Độc Lập Botswana 30 tháng 9.
IIIKiến Trúc Hiện Đại Thập Niên 1960, Mặt Tiền Biểu Tượng Thánh Giá, Cung Thánh Gỗ Bản Địa Và Vườn Tưởng Niệm Hòa Bình
Về mặt kiến trúc, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Gaborone mang vẻ đẹp mộc mạc, thanh thoát và trung thực của kiến trúc Hiện đại vùng Nam Phi thập niên 1960 và 1970. Thay vì phô trương bằng những khối đá hoa cương đồ sộ xa lạ với đời sống người dân vùng thảo nguyên Kalahari, công trình được kiến tạo bằng những vật liệu địa phương ấm áp gồm gạch nung đỏ sẫm, tường trát vữa sáng màu, khung mái dốc lợp ngói và gỗ cứng châu Phi, nằm hài hòa dưới tán những cây phượng tím và cây keo bản địa trên Đại lộ Độc Lập.
Nhìn từ Đại lộ Độc Lập (Independence Avenue), khối nhà thờ chính nổi bật với mái dốc hình chữ A vươn cao, tạo nên mặt đứng tam giác cân đối. Trên đỉnh mặt tiền và tháp chuông là biểu tượng Thánh Giá đơn sơ nhưng mạnh mẽ, khẳng định tước hiệu Sefapaano se se Boitshepo của ngôi nhà thờ mẹ Giáo phận Anh giáo Botswana.
Bước qua tiền sảnh vào bên trong gian chính, du khách bắt gặp một không gian cầu nguyện dài, thoáng đãng với hệ vì kèo và vòm trần ốp gỗ màu nâu trầm ấm áp cùng những dãy ghế gỗ dài thẳng tắp. Hai bức tường bên được trổ các dải cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên dịu nhẹ và luồng gió mát xuyên phòng, giúp không gian bên trong luôn dễ chịu ngay cả trong những tháng mùa hè nắng gắt của Gaborone.
Khu vực cung thánh ở phía đông được nâng cao qua các bậc thềm, tâm điểm là Bàn thờ chính cử hành Bí tích Tiệc Thánh (Holy Altar) được phủ khăn lễ theo màu sắc mùa phụng vụ Anh giáo. Phía trên bàn thờ là cây Thánh Giá lớn chạm khắc tinh xảo, bên cạnh là Ngai tòa Giám mục bằng gỗ (Cathedra, nơi các Giám mục từ Charles Mallory, Walter Makhulu đến Trevor Mwamba và Metlha Beleme đã ngồi chủ tọa), bục đọc sách (Lectern) hình chim đại bàng hoặc giá gỗ và bục giảng (Pulpit).
Đúng với truyền thống Anh giáo Công giáo (Anglo-Catholic) của Giáo tỉnh Trung Phi, bên trong nhà thờ có Nhà Tạm lưu giữ Mình Thánh Chúa với ngọn đèn chầu đỏ cháy sáng liên tục, nhà nguyện phụ dành cho các thánh lễ ngày thường ít người hoặc giờ kinh Sáng - kinh Chiều (Mattins và Evensong), cùng Giếng Rửa Tội đặt gần lối vào tượng trưng cho cửa ngõ bước vào đời sống Kitô hữu.
Bao quanh khối nhà thờ chính tại Lô 445 là khu sân hiên lát gạch rợp bóng cây xanh (nơi cộng đoàn quây quần trò chuyện sau thánh lễ Chúa Nhật theo truyền thống Kgotla), văn phòng của vị Niên trưởng Nhà thờ chính tòa (Dean of the Cathedral), văn phòng Tòa Giám mục Giáo phận Anh giáo Botswana và hội trường giáo xứ phục vụ các hoạt động thanh thiếu niên, giáo lý và thiện nguyện.
| Hạng mục kiến trúc và Không gian | Vị trí và Niên đại | Đặc điểm thiết kế và Chức năng phụng vụ Anh giáo |
|---|---|---|
| Mặt tiền mái dốc và Tháp Thánh Giá | Mặt đường Independence Avenue (khởi dựng 1966) | Kiến trúc Hiện đại thập niên 1960 với mái dốc chữ A, tường gạch và biểu tượng Thánh Giá nổi bật |
| Gian chính (Nave) và Hệ trần gỗ | Lòng thánh đường trung tâm | Trần ốp gỗ ấm áp tạo âm học vang vọng cho ca đoàn bốn bè và đàn organ; cửa sổ thông gió tự nhiên |
| Cung thánh (Sanctuary), Bàn thờ và Ngai tòa Cathedra | Đầu phía đông của gian chính (nâng lên Chính tòa 1972) | Bàn thờ Tiệc Thánh, Thánh Giá trung tâm, Ngai tòa Giám mục Botswana và bục giảng lịch sử |
| Nhà nguyện phụ và Khu vực Giếng Rửa Tội | Cánh bên và tiền đường nhà thờ | Không gian cầu nguyện tĩnh lặng, lưu giữ Mình Thánh Chúa và cử hành Bí tích Rửa tội |
| Hội trường Giáo xứ, Văn phòng Deanery và Tòa Giám mục | Khuôn viên Lô 445 Đại lộ Độc Lập | Trung tâm điều hành của Giáo phận Anh giáo Botswana, nơi hội họp của Hội Các Bà Mẹ và các chương trình bác ái |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng các nhà quy hoạch thủ đô Gaborone năm 1966 và các giám mục Anh giáo không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi chọn đất và xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Giá. Vị trí của nhà thờ tại Lô 445 Đại lộ Độc Lập được quy hoạch nhằm đặt các cơ sở tôn giáo lớn ngay tại rìa trục hành chính và thương mại trung tâm (The Mall và Government Enclave), kết hợp với truyền thống định hướng Đông - Tây cổ điển của nhà thờ Anh giáo. Phần phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế cảnh quan của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên tổng thể địa hình của thủ đô Gaborone tại tọa độ 24,6586 độ vĩ nam, 25,9114 độ kinh đông, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tọa lạc trên vùng bình nguyên cao nguyên trung tâm ở độ cao hơn 1.000 mét so với mực nước biển, phía Tây Nam có ngọn núi đá hoa cương Kgale Hill đứng trấn giữ như một hậu chẩm sơn từ xa, còn phía Đông và Đông Nam có dòng sông Notwane và hồ Gaborone Dam bao bọc làm thủy giới. Khác với Nhà thờ chính tòa Công giáo Chúa Kitô Vua nằm ở đầu phía đông bắc của khu phố đi bộ The Mall, Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Giá lại trấn giữ ở góc phía tây nam trên Đại lộ Độc Lập (Independence Avenue), nằm rất gần Khu Chính phủ (Government Enclave) và Tòa nhà Quốc hội.
Trong phép xem mạch khí đô thị, Đại lộ Độc Lập (Independence Avenue) là một trong những tuyến huyết mạch quan trọng nhất dẫn từ khu hành chính quốc gia tỏa đi các khu dân cư của thủ đô. Khuôn viên Lô 445 của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá nằm ngay tại điểm giao cắt mở rộng giữa Đại lộ Độc Lập và đường Trinity, phía trước có khoảng sân vườn và hàng cây cổ thụ đóng vai trò là nội minh đường giảm tốc độ luồng xe cộ, giúp chuyển hóa dòng động khí sầm uất của trung tâm hành chính thành trường tĩnh khí trang nghiêm khi bước qua cổng thánh đường. Sự hiện diện của hai ngôi nhà thờ chính tòa ở hai đầu đối diện của khu The Mall (Anh giáo ở phía tây nam trên Đại lộ Độc Lập, Công giáo ở phía đông bắc trên đường Queens) tạo nên thế song trụ hộ thành cân xứng trên bản đồ tâm linh của thủ đô Gaborone.
VĐại Lễ Suy Tôn Thánh Giá 14 Tháng 9, Lễ Thánh Tử Đạo Bernard Mizeki Và Nhịp Sống Phụng Vụ Anh Giáo Tại Gaborone
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá vận hành theo Lịch Phụng vụ của Giáo tỉnh Anh giáo Trung Phi (Dương lịch), kết hợp hài hòa giữa các Thánh lễ Tiệc Thánh bằng tiếng Anh và tiếng Setswana, giờ Kinh Sáng (Mattins), Kinh Chiều hát xướng (Choral Evensong) và các ngày lễ tôn vinh các thánh tử đạo châu Phi.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, Gaborone |
|---|---|---|---|
| Ngày 14 tháng 9 hằng năm | Lịch phụng vụ Anh giáo | Đại lễ Suy Tôn Thánh Giá (Holy Cross Day / Moletlo wa Sefapaano se se Boitshepo) | Lễ bổn mạng chính thức của Nhà thờ chính tòa: Đức Giám mục Botswana và vị Niên trưởng (Dean) chủ sự Đại lễ Tiệc Thánh trọng thể, rước Thánh Giá quanh khuôn viên và tổ chức lễ hội giáo xứ. |
| Ngày 18 tháng 6 và ngày 24 tháng 6 hằng năm | Lịch phụng vụ Anh giáo | Lễ Thánh Tử Đạo Bernard Mizeki (18/6) và Kỷ niệm Ngày Thành lập Giáo phận Botswana (24/6/1972) | Ngày 18 tháng 6 là đại lễ của Hội Nam giới Bernard Mizeki tưởng nhớ vị thánh tử đạo người châu Phi của Giáo tỉnh Trung Phi; ngày 24 tháng 6 mừng sinh nhật Giáo phận Anh giáo Botswana. |
| Ngày 25 tháng 3 và Chúa Nhật Từ Mẫu (Mothering Sunday) | Lịch phụng vụ Anh giáo | Lễ Truyền Tin Đức Mẹ (Lady Day, 25/3) và Đại hội Hội Các Bà Mẹ Anh giáo (Mothers' Union) | Hàng trăm hội viên Hội Các Bà Mẹ (Kopano ya Bomme) trong đồng phục áo trắng và váy xanh dương quy tụ về Nhà thờ chính tòa để tuyên hứa lại sứ mạng bảo vệ đời sống gia đình và trẻ em. |
| Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Lịch phụng vụ Anh giáo | Thứ Sáu Tuần Thánh (Good Friday) suy tôn Thánh Giá và Đại lễ Phục Sinh (Easter Day) | Là nhà thờ mang tước hiệu Thánh Giá, nghi thức suy tôn Thánh Giá vào chiều Thứ Sáu Tuần Thánh và lễ Vọng Phục Sinh đêm Thứ Bảy Tuần Thánh được cử hành đặc biệt cảm động và trang nghiêm. |
| Ngày 30 tháng 9 và Mùa Giáng Sinh (tháng 12) | Dương lịch | Lễ Tạ ơn Độc lập Botswana (30/9) và Đêm Thánh Ca Giáng Sinh Chín Bài Đọc (Nine Lessons and Carols) | Phối hợp cử hành lễ cầu nguyện đại kết cho đất nước vào ngày 30 tháng 9; tháng 12 tổ chức buổi hòa nhạc truyền thống Anh giáo Nine Lessons and Carols bằng tiếng Anh và tiếng Setswana. |
Từ những trang văn của Alexander McCall Smith đến sự hiếu khách ngoài đời thực. Đối với rất nhiều du khách văn học từ châu Âu, Bắc Mỹ hay châu Á tìm đến Gaborone vì yêu mến nhân vật nữ thám tử Mma Precious Ramotswe trong bộ truyện của Alexander McCall Smith, việc ghé thăm Nhà thờ chính tòa Thánh Giá vào một buổi sáng Chúa Nhật là một trải nghiệm đầy xúc động. Đúng như những gì được miêu tả trong sách và trên phim ảnh, du khách bước qua cổng nhà thờ trên Đại lộ Độc Lập luôn được các ủy viên hội đồng giáo xứ và các bà mẹ trong hội Mothers' Union đón tiếp bằng nụ cười rạng rỡ, cái bắt tay ấm áp bằng hai tay theo phong tục lịch sự của người Tswana (Dumela Rra / Dumela Mma), cùng nhau lắng nghe tiếng đàn organ hòa quyện với hợp xướng Setswana dưới mái vòm gỗ thanh bình.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Lô 445, Đại lộ Độc Lập (Independence Avenue / Trinity Road), Khu trung tâm The Mall, Thành phố Gaborone, Quận Đông Nam, Cộng hòa Botswana
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tọa lạc tại Lô 445 Đại lộ Độc Lập (Independence Avenue, góc giao với đường Trinity Road), nằm ở rìa phía tây nam của khu trung tâm đi bộ The Mall thuộc thủ đô Gaborone. Công trình chỉ cách Tòa nhà Quốc hội Botswana (National Assembly) và khu Government Enclave khoảng 400 mét về phía đông nam, và cách Nhà thờ chính tòa Công giáo Chúa Kitô Vua khoảng 350 mét. Quý vị có thể đi bộ dễ dàng từ bất kỳ điểm nào trong khu vực Main Mall hoặc Government Enclave; nếu đi bằng taxi từ Sân bay Quốc tế Sir Seretse Khama (GBE), thời gian di chuyển vào tới cổng nhà thờ trên Đại lộ Độc Lập chỉ mất khoảng 20 phút.
- Toạ độ
- -24.6586, 25.9114
Nhà thờ chính tòa Thánh Giá mở cửa đón các tín hữu và du khách quốc tế vào cầu nguyện, tham quan và dự lễ hằng tuần. Vào ngày Chúa Nhật, nhà thờ thường cử hành Thánh lễ Tiệc Thánh (Holy Eucharist) lúc sáng sớm bằng tiếng Anh, tiếp theo là Thánh lễ chính giữa buổi sáng kết hợp tiếng Anh và tiếng Setswana với sự tham gia của ca đoàn lớn và trường Chúa Nhật cho thiếu nhi. Khi đến viếng thăm hoặc dự lễ, quý vị nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo (quần dài hoặc váy qua đầu gối, áo có tay), giữ trật tự trang nghiêm và có thể trò chuyện với văn phòng giáo xứ (Cathedral Deanery) bên cạnh nếu muốn tìm hiểu thêm về lịch sử Giáo phận Anh giáo Botswana.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, Gaborone
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Gaborone thuộc giáo hội nào và được thành lập vào năm nào?
Nhà thờ chính tòa Thánh Giá là nhà thờ mẹ và là nơi đặt ngai tòa giám mục của Giáo phận Anh giáo Botswana (Anglican Diocese of Botswana), trực thuộc Giáo tỉnh Anh giáo Trung Phi (Church of the Province of Central Africa). Ngôi nhà thờ được khởi dựng vào năm độc lập 1966 và chính thức trở thành Nhà thờ chính tòa khi Giáo phận Botswana được thành lập vào ngày 24 tháng 6 năm 1972.
Nhà thờ chính tòa Thánh Giá đã đóng vai trò nhân đạo lịch sử gì trong thời kỳ chống chế độ Apartheid?
Trong suốt thập niên 1970 và 1980, dưới sự dẫn dắt của Đức Giám mục Botswana kiêm Tổng giám mục Giáo tỉnh Trung Phi là Đức Cha Walter Khotso Makhulu, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Gaborone đã trở thành trung tâm cứu trợ nhân đạo, cấp học bổng giáo dục và che chở tinh thần cho hàng ngàn người tị nạn từ Nam Phi, Namibia và Zimbabwe chạy sang Botswana để thoát khỏi chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid.
Vì sao Nhà thờ chính tòa Thánh Giá và vị Giám mục của nhà thờ lại nổi tiếng trong văn học và điện ảnh thế giới?
Nhà thờ chính tòa Thánh Giá và vị Giám mục đời thứ tư của Giáo phận Botswana là Đức Cha Trevor Mwamba đã xuất hiện như những hình ảnh có thật đầy nhân văn trong bộ tiểu thuyết nổi tiếng Cơ quan Thám tử Nữ Số 1 (The No. 1 Ladies' Detective Agency) của nhà văn Alexander McCall Smith. Năm 2008, trong bộ phim chuyển thể của đạo diễn Anthony Minghella (BBC/HBO), chính Đức Giám mục Trevor Mwamba đã trực tiếp đóng vai chính mình giảng đạo tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá.
Ai là vị Giám mục tiên khởi và ai là vị Giám mục người Botswana bản địa đầu tiên của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá?
Vị Giám mục tiên khởi khi thành lập Giáo phận năm 1972 là Đức Cha Charles Shannon Mallory (1936 tới 2021, người Mỹ). Vị Giám mục người Tswana bản địa đầu tiên sinh tại Botswana coi sóc ngai tòa Nhà thờ chính tòa Thánh Giá là Đức Cha Theophilus Naledi (nhiệm kỳ 2000 tới 2005), và từ năm 2013 là Đức Cha Metlha Beleme.
Mối liên hệ lịch sử giữa Nhà thờ chính tòa Thánh Giá và Nhà thờ Ba Ngôi (Trinity Church) nằm kế bên là gì?
Khi thủ đô mới Gaborone được xây dựng vào năm độc lập 1966, cộng đồng Anh giáo và cộng đồng Giáo hội Tự trị Hiệp nhất (UCCSA, hậu thân của Hội Truyền giáo Luân Đôn) ban đầu cùng chia sẻ không gian thờ phượng đại kết. Sau khi Giáo phận Anh giáo Botswana thành lập năm 1972, ngôi nhà thờ trở thành Nhà thờ chính tòa Thánh Giá của Anh giáo, còn UCCSA xây dựng Nhà thờ Ba Ngôi nằm ngay kế bên trên đường Trinity / Independence Avenue.
Ngày lễ bổn mạng chính trong năm của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá diễn ra vào ngày nào?
Lễ bổn mạng chính thức của nhà thờ là Đại lễ Suy Tôn Thánh Giá (Holy Cross Day / Moletlo wa Sefapaano se se Boitshepo), được cử hành trọng thể vào ngày 14 tháng 9 hằng năm, bên cạnh ngày kỷ niệm thành lập Giáo phận Anh giáo Botswana vào ngày 24 tháng 6.