Nằm duyên dáng bên lề đại lộ ven biển Avenida 4 de Fevereiro (Marginal de Luanda), nhìn thẳng ra mặt nước xanh biếc của vịnh Luanda và dải Đảo Cát (Ilha do Cabo) nhấp nhô những cánh buồm ngư dân, Nhà thờ Đức Bà Nazaré, Luanda (tiếng Bồ Đào Nha là Igreja de Nossa Senhora da Nazaré, nguyên thủy được gọi là Nhà nguyện Đức Bà Nazaré, Ermida de Nossa Senhora da Nazaré) là một trong những viên ngọc kiến trúc thế kỷ 17 được bảo tồn nguyên vẹn nhất tại Cộng hòa Angola. Giữa hàng cây cọ cao vút và những tòa tháp tài chính hiện đại dọc đại lộ Marginal, ngôi nhà thờ nhỏ nhắn với những bức tường trát vữa hồng đất và trắng vôi, mái ngói đỏ thấp và một tháp chuông đơn đứng ở góc phải vẫn giữ nguyên vẻ tĩnh mịch của thời đại hải hành Đại Tây Dương cách đây hơn ba thế kỷ rưỡi.
Được vị Thống đốc lừng danh André Vidal de Negreiros khởi dựng và cung hiến vào năm 1664 để tạ ơn Đức Trinh Nữ Maria đã cứu đoàn thuyền của ông thoát chết giữa cơn bão biển hung dữ trên đường từ Brasil sang nhận chức tại Angola, ngôi thánh đường Công giáo này ẩn chứa bên trong cung thánh nhỏ hẹp của mình một kho tàng sử liệu vô giá của cả châu Phi lẫn thế giới nói tiếng Bồ Đào Nha. Chính tại nơi đây, chỉ một năm sau ngày khánh thành, vào tháng 10 năm 1665, thủ cấp của vị Quốc vương dũng cảm António I (Vita-a-Nkanga) của Vương quốc Kongo đã được đưa về an táng trong vách tường nhà nguyện sau trận huyết chiến lịch sử tại Mbwila (Ambuíla), đồng thời toàn bộ diễn biến trận đánh định mệnh làm thay đổi lịch sử miền Trung Phi ấy đã được bất tử hóa trên bức tường tranh ghép gạch men sứ xanh trắng (azulejos) sản xuất tại Lisbon còn lấp lánh nguyên vẹn cho tới ngày hôm nay.
ILời Khấn Giữa Bão Biển Của Thống Đốc André Vidal De Negreiros, Đức Bà Nazaré Của Ngư Dân Và Bi Kịch Quốc Vương Kongo António I
Nhà thờ bên bờ vịnh Luanda được cung hiến cho Đức Trinh Nữ Maria dưới tước hiệu Đức Bà Nazaré (Nossa Senhora da Nazaré, tức Đức Mẹ thành Nadarét), một trong những tước hiệu Thánh Mẫu cổ kính và linh thiêng bậc nhất của các thủy thủ, nhà hàng hải và ngư dân thế giới nói tiếng Bồ Đào Nha. Theo truyền tích có từ thế kỷ 12 tại thị trấn biển Nazaré (Bồ Đào Nha), vào một buổi sáng sương mù dày đặc ngày 14 tháng 9 năm 1182, hiệp sĩ Dom Fuas Roupinho đang cưỡi ngựa đuổi theo một con hươu trên đỉnh vách đá dựng đứng Sítio sát bờ Đại Tây Dương thì con ngựa bất ngờ lao thẳng ra mép vực sâu trăm thước; ngay khoảnh khắc sinh tử ấy, chàng hiệp sĩ kêu cầu Đức Mẹ Nazaré đang được thờ trong hang đá gần đó và con ngựa lập tức dừng khựng lại ngay trên mỏm đá chênh vênh. Từ đó, Đức Bà Nazaré trở thành vị Thánh Mẫu cứu nguy tức thời cho những ai lâm nạn trên biển khơi và nơi vách đá hiểm trở.
Lòng sùng kính ấy được mang sang bờ biển Luanda vào thập niên 1660 bởi một nhân vật lịch sử lừng lẫy của thế giới Đại Tây Dương là André Vidal de Negreiros (1606 tới 1680). Sinh ra tại Paraíba (Brasil), ông là vị tướng lĩnh anh hùng đã chỉ huy cuộc khởi nghĩa Pernambuco đánh đuổi quân Hà Lan khỏi vùng Đông Bắc Brasil năm 1654. Khi được Vua Bồ Đào Nha bổ nhiệm làm Thống đốc kiêm Tổng tư lệnh Vương quốc Angola (nhiệm kỳ 1661 tới 1666), con tàu chở ông vượt Nam Đại Tây Dương sang Luanda đã gặp một trận cuồng phong dữ dội tưởng chừng nhấn chìm cả hạm đội xuống đáy biển. Giữa cơn tuyệt vọng, André Vidal de Negreiros đã quỳ xuống khấn hứa rằng nếu đặt chân lên bờ Luanda an toàn, ông sẽ bỏ tiền túi xây dựng một ngôi đền nguy nga bên bờ biển để dâng kính Đức Bà Nazaré. Giữ trọn lời thề, ngôi nhà thờ được hoàn thành và làm phép vào năm 1664.
Điều làm cho Nhà thờ Đức Bà Nazaré tại Luanda trở thành một không gian tâm linh đa tầng nghĩa là sự giao thoa sâu sắc giữa tín ngưỡng Công giáo Bồ Đào Nha, ký ức lịch sử Vương quốc Kongo và tín ngưỡng biển cả bản địa của ngư dân đảo Luanda. Đối với cộng đồng tín hữu Công giáo, pho tượng gỗ cổ thế kỷ 17 trên bàn thờ chính khắc họa Đức Mẹ Nazaré đang cho Chúa Hài Đồng bú sữa là hiện thân của tình mẫu tử che chở mọi gia đình ngư dân mỗi khi ra khơi.
Đồng thời, trong văn hóa dân gian của cư dân người Axiluanda (những người ngư dân bản địa nói tiếng Kimbundu sinh sống lâu đời trên Đảo Cát Luanda, Ilha do Cabo, nằm ngay đối diện nhà thờ qua mặt vịnh), ngày lễ hội lớn hằng năm của Đức Bà Nazaré vào tháng 9 luôn gắn liền với nghi thức tôn kính Kianda (hoặc Kalunga), vị thần bảo hộ biển cả và nguồn cá trong vũ trụ quan truyền thống Kimbundu. Suốt nhiều thế kỷ, trước và sau khi rước kiệu Đức Bà Nazaré dọc bờ vịnh, những người dân chài Luanda vẫn dâng hoa quả và lời ca tiếng hát ra mặt nước vịnh Luanda để cầu xin một mùa biển bình an, tôm cá đầy khoang.
Sự kiện lịch sử chấn động nhất gắn liền vĩnh viễn với Nhà thờ Đức Bà Nazaré diễn ra vào ngày 29 tháng 10 năm 1665, chỉ một năm sau khi ngôi nhà thờ khánh thành: đó là Trận chiến Mbwila (Batalha de Ambuíla) tại vùng núi Uíge và Cuanza Norte phía bắc Luanda. Do tranh chấp quyền kiểm soát các mỏ đồng tại vùng Mbwila, Quốc vương trẻ tuổi đầy khí phách của Vương quốc Kongo là Manikongo António I (tên bản địa là Vita-a-Nkanga, trị vì 1661 tới 1665) đã thân chinh dẫn đại quân Kongo (cùng đội cận vệ thiện chiến và linh mục tuyên úy riêng của nhà vua là Cha Francisco de São Salvador, một tu sĩ dòng Capuchin người Kongo mang dòng máu hoàng tộc) đối đầu với đạo quân viễn chinh từ Luanda do Luís Lopes de Sequeira chỉ huy dưới quyền Thống đốc André Vidal de Negreiros.
Trong trận đánh ác liệt ấy, Quốc vương António I đã chiến đấu dũng cảm đến hơi thở cuối cùng nhưng bị trúng đạn tử thương và bị quân lính đối phương chặt lấy thủ cấp cùng vương miện và quyền trượng. Theo đúng biên niên sử História Geral das Guerras Angolanas (1680) của sử gia đương thời António de Oliveira de Cadornega (người trực tiếp chứng kiến sự kiện tại Luanda), Thống đốc André Vidal de Negreiros đã cho đưa thủ cấp của Quốc vương Kitô giáo António I về Luanda và cử hành tang lễ hoàng gia trọng thể, đem an táng thủ cấp nhà vua vào bên trong một hốc tường của chính Nhà thờ Đức Bà Nazaré, đồng thời đặt làm tại Lisbon bức tường tranh gạch men sứ azulejos mô tả toàn cảnh trận đánh vì ông tin rằng chính sự cầu bầu của Đức Bà Nazaré đã quyết định cục diện trên chiến trường.
Khi tham quan phòng áo lễ (Sacristia) của Nhà thờ Đức Bà Nazaré, nhiều du khách nhìn thấy một bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch đặt trang trọng tại đây và thường truyền tai nhau nhiều giả thuyết khác nhau: có người nói đó là chân dung của Nữ hoàng huyền thoại Njinga Mbandi (Nzinga của Ndongo và Matamba, mất năm 1663), có người lại nói đó là tượng của Quốc vương António I của Kongo (tử trận năm 1665) hoặc tượng thánh. Theo các nhà nghiên cứu lịch sử nghệ thuật thuộc Quỹ Calouste Gulbenkian (HPIP), bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch này thực chất là một tác phẩm điêu khắc châu Âu thế kỷ 17 được mang tới nhà thờ từ thời thuộc địa, nhưng việc người dân Angola qua nhiều thế hệ gắn bức tượng ấy với ký ức về Quốc vương António I (người có thủ cấp được chôn cất ngay trong tường nhà thờ này) và Nữ hoàng Njinga đã biến hiện vật này thành biểu tượng tưởng niệm thiêng liêng đối với các vị quốc vương bản địa đã ngã xuống để bảo vệ chủ quyền đất nước.
IIHành Trình Từ Ngôi Nhà Nguyện Ven Biển Năm 1664, Trận Chiến Mbwila Năm 1665 Tới Di Tích Quốc Gia Năm 1924
Trải qua hơn ba trăm sáu mươi năm đứng bên bờ vịnh Luanda, trong khi nhiều pháo đài và nhà thờ thế kỷ 17 khác của thành phố đã bị sụp đổ hoặc thay đổi hoàn toàn diện mạo (như Nhà thờ chính tòa Đấng Cứu Thế phải xây lại mặt tiền vào năm 1900), Nhà thờ Đức Bà Nazaré vẫn giữ được gần như nguyên vẹn quy mô kiến trúc năm 1664 và kho tàng gạch men sứ năm 1665.
- Năm 1661 tới năm 1664Thống đốc André Vidal de Negreiros thoát nạn bão biển và xây dựng Nhà nguyện Đức Bà NazaréSau khi sống sót kỳ diệu qua cơn bão trên Đại Tây Dương khi nhậm chức Thống đốc Angola năm 1661, André Vidal de Negreiros xuất tiền riêng xây dựng và khánh thành Nhà thờ Đức Bà Nazaré bên bờ vịnh Luanda vào năm 1664.
- 29 tháng 10 năm 1665Trận chiến Mbwila và lễ an táng thủ cấp Quốc vương Kongo António I trong tường nhà thờQuốc vương António I (Vita-a-Nkanga) của Vương quốc Kongo tử trận tại Mbwila ngày 29/10/1665; thủ cấp của nhà vua được đưa về Luanda và an táng trang trọng bên trong bức tường của Nhà thờ Đức Bà Nazaré.
- Khoảng năm 1665 tới 1666Lắp đặt hai bức tường tranh ghép gạch men sứ Azulejos đặt làm từ Lisbon tại cung thánhTrước khi mãn nhiệm kỳ rời Angola năm 1666, Thống đốc André Vidal de Negreiros cho lắp đặt hai tấm pano gạch men sứ xanh trắng lớn ở hai bên cung thánh khắc họa toàn cảnh Trận chiến Mbwila và phép lạ Đức Bà Nazaré cứu hiệp sĩ Dom Fuas Roupinho.
- Thế kỷ 19 (Năm 1852 và cuối thế kỷ 19)Mở rộng hành lang phụ, dựng tháp chuông đơn và lắp đặt bàn thờ đá cẩm thạch ÝNhà thờ được tu bổ cẩn trọng, bổ sung bàn thờ chính bằng đá cẩm thạch hồng và trắng nhập từ Ý cùng tháp chuông vuông nhỏ ở bên phải mặt tiền nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc gian chính và cung thánh thế kỷ 17.
- 21 tháng 5 năm 1924Chính thức xếp hạng Di tích Quốc gia (Monumento Nacional) của AngolaTheo Sắc lệnh số 11 (Portaria n.º 11) ban hành ngày 21 tháng 5 năm 1924, Nhà thờ Đức Bà Nazaré được công nhận là Di tích Quốc gia cần được bảo vệ đặc biệt.
- Thế kỷ 20 và 21Bảo tồn tranh gạch men Azulejos và duy trì Đại lễ hành hương biển Nazaré hằng nămTrải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng của đại lộ Marginal de Luanda, ngôi nhà thờ được trùng tu bảo tồn nhiều đợt và luôn là tâm điểm của lễ hội truyền thống tháng 9 thu hút hàng vạn người dân thủ đô.
Giá trị sử học độc bản của bức tường gạch men sứ Azulejos khắc họa Trận chiến Mbwila (1665). Trong toàn bộ lịch sử nghệ thuật gốm sứ Bồ Đào Nha ở châu Phi, hai tấm pano gạch men sứ xanh trắng (painéis de azulejos) ốp trên hai bức tường bên của cung thánh (Capela-Mor) Nhà thờ Đức Bà Nazaré là báu vật độc nhất vô nhị. Được chế tác tại các lò gốm danh tiếng ở thủ đô Lisbon vào khoảng cuối năm 1665 hoặc đầu năm 1666 dựa theo bản phác thảo trực tiếp gửi về từ Luanda, bức tường gạch men bên trái (phía Tin Mừng) là một bản đồ thị giác toàn cảnh về Trận chiến Mbwila ngày 29 tháng 10 năm 1665.
Quan sát kỹ từng viên gạch men xanh coban trên nền men trắng, người xem có thể thấy rõ đội hình dàn trận giữa thung lũng núi rừng Angola: một bên là đạo quân khổng lồ của Quốc vương Kongo António I với các chiến binh cầm khiên, cung tên và giáo mác vây quanh ngai kiệu nhà vua, một bên là đội hình bộ binh súng hỏa mai, pháo binh và các chiến binh đồng minh bản địa Guerra Preta, phía trên bầu trời giữa đám mây là hình ảnh Đức Trinh Nữ Maria Nazaré bồng Chúa Hài Đồng đang hiện ra. Đối xứng ở bức tường bên phải (phía Thư Thánh) là bức tranh gạch men khắc họa Phép lạ Đức Bà Nazaré tại vách đá Sítio (Bồ Đào Nha) cứu hiệp sĩ Dom Fuas Roupinho trên lưng ngựa. Cả hai bức tường gạch men đều được bao quanh bởi khung viền hoa lá Baroque tinh xảo và dòng chữ giải thích sự kiện lịch sử.
IIIMặt Tiền Thuộc Địa Cân Xứng Với Hàng Hiên Ba Vòm, Bàn Thờ Cẩm Thạch Hồng Và Hai Bức Tường Gạch Men Sứ Azulejos Năm 1665
Về mặt kiến trúc, Nhà thờ Đức Bà Nazaré mang đậm phong cách nhà nguyện tạ ơn ven biển Bồ Đào Nha thế kỷ 17 (Seventeenth-Century Portuguese Maritime Votive Chapel): quy mô nhỏ gọn, thấp vững chãi để chống chịu gió bão từ biển khơi, có tiền sảnh vòm đón gió mát và tập trung toàn bộ sự lộng lẫy nghệ thuật vào bên trong khu vực cung thánh.
Mặt tiền chính của nhà thờ hướng ra phía bờ vịnh Luanda được thiết kế cân xứng hài hòa: tầng trệt là một tiền sảnh có mái che (galilé / narthex) mở ra bên ngoài qua ba cổng vòm bán nguyệt có gắn lưới sắt rèn. Phía trên tiền sảnh là bức tường đầu hồi có đường viền uốn lượn mềm mại kiểu Baroque sớm, ở chính giữa trổ một ô cửa sổ tròn (oculus) lấy sáng và trên đỉnh gắn cây thánh giá đá.
Khác với Nhà thờ chính tòa Luanda có hai tháp chuông đăng đối, Nhà thờ Đức Bà Nazaré chỉ có một ngọn tháp chuông hình vuông thấp và khỏe khoắn nằm lùi nhẹ về phía bên phải mặt tiền (góc nam). Đỉnh tháp chuông mở bốn ô cửa vòm treo chuông đồng, phía trên đội mái chóp kim tự tháp bốn cạnh trang trí bốn chóp đá nhỏ ở bốn góc.
Bước qua tiền sảnh vòm vào bên trong là không gian gian chính (Nave) hình chữ nhật đơn giản, ấm cúng. Phía trên lối vào là gác đàn hợp xướng bằng gỗ (coro alto); dọc theo chân tường gian chính được ốp gạch men trang trí bảo vệ tường khỏi hơi ẩm biển, bên tường gắn chiếc bục giảng (púlpito) cổ bằng gỗ chạm khắc nhô ra trên bệ đỡ đá.
Ngăn cách với gian chính qua một vòm khải hoàn bán nguyệt và hàng lan can gỗ tiện là khu vực Cung thánh (Capela-Mor) lợp mái vòm nôi bằng gạch đá kiên cố. Chính giữa cung thánh là Bàn thờ chính (Retábulo-mor) được chế tác tinh xảo từ đá cẩm thạch màu hồng vân mây và màu trắng nhập khẩu từ Ý vào thế kỷ 19, nơi tôn trí pho tượng gỗ cổ Đức Bà Nazaré từ thế kỷ 17.
Ốp kín hai mảng tường bên của Cung thánh là hai kiệt tác tranh gạch men sứ xanh trắng (azulejos) sản xuất tại Lisbon năm 1665: bức bên trái khắc họa toàn cảnh Trận chiến Mbwila (29/10/1665) giữa quân đội Vương quốc Kongo của vua António I và quân Bồ Đào Nha; bức bên phải khắc họa phép lạ Đức Bà Nazaré cứu hiệp sĩ Dom Fuas Roupinho trên vách đá Sítio.
Bên trong cấu trúc tường của nhà nguyện là nơi lưu giữ thủ cấp của Quốc vương Kongo António I (Vita-a-Nkanga) được đem về chôn cất sau trận chiến Mbwila tháng 10 năm 1665. Phía bên hông nhà thờ là các hành lang phụ và phòng áo lễ (Sacristia), nơi trưng bày bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch cổ thế kỷ 17 gắn liền với ký ức về các vị vua bản địa Angola.
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Niên đại và Xuất xứ | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Tiền sảnh Ba Vòm (Galilé) và Gian chính | Khởi dựng và hoàn thành năm 1664 | Kiến trúc nhà nguyện ven biển thế kỷ 17 với tiền sảnh 3 cổng vòm, cửa sổ tròn oculus và gian chính một lòng |
| Tranh gạch men Azulejos Trận chiến Mbwila | Đặt làm tại Lisbon năm 1665 tới 1666 (bức tường trái cung thánh) | Tư liệu hình ảnh lịch sử độc bản bằng gốm sứ xanh trắng mô tả trận chiến ngày 29/10/1665 và vua Kongo António I |
| Tranh gạch men Azulejos Phép lạ Nazaré | Đặt làm tại Lisbon năm 1665 tới 1666 (bức tường phải cung thánh) | Mô tả truyền tích hiệp sĩ Dom Fuas Roupinho được Đức Bà Nazaré cứu trên vách đá bờ biển Bồ Đào Nha năm 1182 |
| Bàn thờ chính Đá cẩm thạch và Tượng Đức Mẹ | Tượng gỗ thế kỷ 17; bàn thờ đá cẩm thạch Ý thế kỷ 19 | Bàn thờ đá cẩm thạch hồng và trắng tôn trí pho tượng nguyên bản Đức Bà Nazaré bồng Chúa Hài Đồng |
| Phòng áo lễ (Sacristia) và Tượng bán thân đá | Thế kỷ 17 | Lưu giữ tượng bán thân bằng đá cẩm thạch và ký ức về nơi an táng thủ cấp Quốc vương António I của Kongo |
IVThế Đất Và Hướng
Cần lưu ý rằng Thống đốc André Vidal de Negreiros và các thợ xây thế kỷ 17 không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi dựng Nhà thờ Đức Bà Nazaré. Ngôi nhà nguyện được xây dựng vào năm 1664 theo truyền thống nhà nguyện hàng hải Bồ Đào Nha: đặt ngay sát mép nước bờ vịnh phía bắc khu phố cổ Luanda, nơi các thủy thủ vừa bước chân từ thuyền lên bờ có thể vào tạ ơn Đức Mẹ ngay lập tức và các tàu thuyền ra vào vịnh đều nhìn thấy. Dưới đây là phần phân tích hình thế sơn thủy của công trình theo góc nhìn đối chiếu của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình ven biển Luanda tại tọa độ 8,8096 độ vĩ nam, 13,2414 độ kinh đông, Nhà thờ Đức Bà Nazaré tọa lạc tại vị trí thủy khẩu nghinh hải vô cùng đặc sắc ở phía đông bắc của vòng cung vịnh Luanda (ngay trên trục đại lộ Avenida 4 de Fevereiro ngày nay). Phía sau lưng nhà thờ về hướng đông và đông nam là triền đồi cao của quận Ingombota và Miramar đóng vai trò làm hậu chẩm sơn vững vàng; còn ngay trước mặt tiền nhà thờ mở ra về hướng Tây và Tây Bắc là mặt nước mênh mông phẳng lặng của Vịnh Luanda (Baía de Luanda), xa hơn nữa là dải đất cát Ilha do Cabo vươn ra che chắn sóng lớn Đại Tây Dương.
Trong phép xem hình thế cổ truyền, ngôi đền đứng ngay bên bờ nước nơi cửa vịnh mở ra biển lớn nhưng lại được dải đảo cát ngoài khơi ôm bọc gọi là thế hồi long cố tổ, loan hoàn tụ thủy: nước biển đi vào vịnh uốn lượn hiền hòa như vòng tay ôm lấy bờ đất, giúp tụ giữ sinh khí mà không bị gió bão đại dương xung sát trực diện. Ba cổng vòm của tiền sảnh (galilé) phía trước mặt tiền đóng vai trò như một minh đường đệm đón nhận trọn vẹn ánh sáng mặt trời lặn rực rỡ trên mặt vịnh Luanda mỗi buổi chiều tà, tạo nên sự giao hòa tuyệt đẹp giữa kiến trúc tâm linh và cảnh quan biển trời Tây Phi.
VĐại Lễ Hành Hương Đức Bà Nazaré Tháng 9 (Festa Da Nazaré), Đám Rước Thuyền Trên Vịnh Luanda Và Lễ Hội Kianda
Nhà thờ Đức Bà Nazaré cử hành phụng vụ theo Lịch Chung Rôma (Dương lịch) của Tổng giáo phận Luanda, trong đó nổi bật nhất là kỳ Đại lễ Đức Bà Nazaré (Festa da Nossa Senhora da Nazaré) diễn ra vào tháng 9 hằng năm, một trong những lễ hội tôn giáo và văn hóa dân gian lâu đời, đông vui nhất của thủ đô Luanda.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên đại lễ phụng vụ và dân gian | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ Đức Bà Nazaré và Vịnh Luanda |
|---|---|---|---|
| Tuần lễ quanh ngày 8 tháng 9 (Chúa Nhật thứ hai của tháng 9) | Dương lịch | Đại lễ và Cuộc rước Đức Bà Nazaré (Festa e Procissão da Nossa Senhora da Nazaré) | Sau tuần cửu nhật cầu nguyện, hàng vạn tín hữu và ngư dân Luanda quy tụ về đại lộ Marginal tham dự Thánh lễ ngoài trời và rước kiệu pho tượng Đức Bà Nazaré đi dọc bờ vịnh Luanda trong tiếng hát thánh ca, tiếng còi tàu và những đoàn thuyền đánh cá kết hoa rực rỡ đi hộ tống trên mặt nước. |
| Tháng 5 và tháng 10 hằng năm | Lịch phụng vụ Công giáo | Tháng Hoa và Tháng Mân Côi kính Đức Trinh Nữ Maria | Các hội đoàn đạo đức và gia đình giáo dân khắp quận Ingombota và Đảo Cát Luanda đến nhà thờ đọc kinh Mân Côi, dâng hoa và thắp nến cầu nguyện mỗi buổi chiều. |
| Ngày 29 tháng 10 và ngày 2 tháng 11 | Dương lịch | Tưởng niệm Lịch sử Trận chiến Mbwila (29/10/1665) và Lễ Cầu cho Các Tín Hữu Đã Qua Đời (2/11) | Các nhà sử học, du khách và tín hữu đến chiêm ngưỡng bức tường gạch men azulejos trong cung thánh và dâng lời cầu nguyện tưởng nhớ Quốc vương António I của Kongo cùng hàng ngàn binh sĩ hai bên đã ngã xuống năm 1665. |
| Mỗi sáng Chúa Nhật và các chiều trong tuần | Dương lịch | Thánh lễ giáo xứ bên bờ vịnh Luanda | Cử hành Thánh lễ thường kỳ cho cộng đồng cư dân khu trung tâm đại lộ Marginal, các thủy thủ và ngư dân địa phương. |
Hội chợ dân gian bên bờ vịnh và tâm hồn biển cả của người dân Luanda. Suốt hơn ba thế kỷ qua, mỗi khi tháng 9 về, khu vực đại lộ Marginal quanh Nhà thờ Đức Bà Nazaré lại bừng lên không khí lễ hội rộn ràng nhất trong năm của thủ đô: bên cạnh vẻ trang nghiêm của các Thánh lễ và đoàn rước kiệu Đức Mẹ dọc bờ biển, người dân Luanda và cư dân Đảo Cát (Axiluanda) còn mở hội ẩm thực truyền thống với món cá nướng mufete, bánh sắn và những điệu múa rebita, semba truyền thống. Ngôi nhà nguyện nhỏ xây từ lời khấn giữa bão biển năm 1664 đã thực sự trở thành sợi dây tâm linh gắn kết đất liền với biển khơi trong trái tim mỗi người dân Angola.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đại lộ 4 tháng 2 (Avenida 4 de Fevereiro / Marginal de Luanda), Khu Ingombota, Luanda, Cộng hòa Angola
- Đường tới
- Nhà thờ Đức Bà Nazaré nằm ngay trên đại lộ ven biển Avenida 4 de Fevereiro (Marginal de Luanda), gần giao lộ dẫn lên Largo do Ambiente và cảng Luanda, thuộc quận Ingombota ở trung tâm thủ đô Luanda. Công trình chỉ cách Nhà thờ chính tòa Đấng Cứu Thế (ở khu phố cổ Cidade Baixa) khoảng 1,2 km về phía đông bắc dọc theo bờ vịnh, rất thuận tiện để đi bộ dạo mát dọc đại lộ Marginal đã được cải tạo khang trang với hàng cọ và làn đường đi bộ rộng rãi, hoặc đi taxi chỉ mất 3 tới 5 phút từ bất kỳ khách sạn nào ở trung tâm Luanda.
- Toạ độ
- -8.8096, 13.2414
Nhà thờ Đức Bà Nazaré tọa lạc ngay trên đại lộ ven vịnh Avenida 4 de Fevereiro (Marginal de Luanda) và mở cửa đón tín hữu, du khách vào các buổi sáng và chiều quanh giờ cử hành Thánh lễ. Khi bước vào bên trong nhà thờ để chiêm ngưỡng bàn thờ đá cẩm thạch và hai bức tường tranh gạch men sứ azulejos năm 1665 ở khu vực cung thánh, quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (không mặc đồ tắm biển hay quần ngắn khi từ khu vực bãi biển Đảo Cát ghé sang), giữ trật tự và tuyệt đối không chạm tay trực tiếp lên bề mặt các viên gạch men sứ cổ hơn 360 năm tuổi. Nếu muốn chụp ảnh chi tiết hai bức tường gạch men azulejos, quý vị nên xin phép nhân viên coi sóc nhà thờ (sacristão) và tắt đèn flash để bảo vệ lớp men cổ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Đức Bà Nazaré, Luanda
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ai là người đã xây dựng Nhà thờ Đức Bà Nazaré tại Luanda vào năm 1664 và vì lý do gì?
Ngôi nhà thờ được xây dựng và khánh thành vào năm 1664 bởi Thống đốc Angola lúc bấy giờ là tướng André Vidal de Negreiros (1606 tới 1680). Khi đi tàu vượt Đại Tây Dương từ Brasil sang Angola nhận chức vào năm 1661, ông đã gặp một cơn bão biển dữ dội suýt đắm tàu và đã khấn hứa với Đức Bà Nazaré (vị Thánh Mẫu bảo trợ người đi biển của Bồ Đào Nha) rằng nếu sống sót tới bờ sẽ xây một ngôi đền tạ ơn bên vịnh Luanda.
Nhà thờ Đức Bà Nazaré tại Luanda có mối liên hệ lịch sử đặc biệt nào với Quốc vương António I của Vương quốc Kongo?
Chỉ một năm sau khi nhà thờ khánh thành, vào ngày 29 tháng 10 năm 1665, Quốc vương António I (Vita-a-Nkanga) của Vương quốc Kongo đã tử trận trong Trận chiến Mbwila (Ambuíla) khi giao chiến với quân đội Bồ Đào Nha. Theo sử liệu thế kỷ 17 của Cadornega, thủ cấp của Quốc vương António I đã được đưa về Luanda và an táng trang trọng với nghi lễ hoàng gia trong một hốc tường của chính Nhà thờ Đức Bà Nazaré.
Hai bức tường gạch men sứ xanh trắng (azulejos) bên trong cung thánh của nhà thờ khắc họa nội dung gì?
Được đặt làm từ các lò gốm ở Lisbon vào khoảng năm 1665 tới 1666, hai bức tường gạch men sứ xanh trắng ở hai bên cung thánh là báu vật độc nhất vô nhị tại châu Phi: bức bên trái khắc họa toàn cảnh Trận chiến Mbwila ngày 29/10/1665 giữa quân đội Vương quốc Kongo và quân Bồ Đào Nha dưới sự chứng giám của Đức Mẹ trên mây; bức bên phải khắc họa phép lạ Đức Bà Nazaré cứu hiệp sĩ Dom Fuas Roupinho khỏi rơi xuống vực biển ở Bồ Đào Nha năm 1182.
Bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch lưu giữ trong phòng áo lễ của nhà thờ gắn với những truyền thuyết nào?
Trong phòng áo lễ (Sacristia) của Nhà thờ Đức Bà Nazaré có lưu giữ một bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch cổ thế kỷ 17. Trong tâm thức dân gian Angola, bức tượng này thường được gắn liền với hình ảnh tưởng niệm Quốc vương António I của Vương quốc Kongo (người có thủ cấp chôn trong tường nhà thờ) hoặc Nữ hoàng lừng danh Njinga Mbandi của Ndongo và Matamba.
Kiến trúc của Nhà thờ Đức Bà Nazaré có điểm gì nổi bật so với các nhà thờ khác ở Luanda?
Nhà thờ mang phong cách nhà nguyện hàng hải Bồ Đào Nha thế kỷ 17 rất duyên dáng: mặt tiền có một tiền sảnh mái che mở ra ba cổng vòm bán nguyệt (galilé), phía trên là đỉnh đầu hồi uốn lượn có cửa sổ tròn (oculus) và chỉ có một ngọn tháp chuông hình vuông đơn lẻ nằm ở bên phải mặt tiền. Bên trong cung thánh có bàn thờ chính bằng đá cẩm thạch hồng và trắng nhập từ Ý.
Đại lễ Đức Bà Nazaré (Festa da Nazaré) tại vịnh Luanda diễn ra vào thời gian nào trong năm?
Đại lễ Đức Bà Nazaré diễn ra vào đầu tháng 9 hằng năm (quanh ngày 8 tháng 9) dọc theo đại lộ Marginal và mặt nước vịnh Luanda. Đây là một trong những lễ hội tôn giáo và văn hóa dân gian lớn nhất thủ đô, kết hợp Thánh lễ trọng thể, cuộc rước kiệu Đức Mẹ của hàng vạn tín hữu và đoàn thuyền đánh cá của ngư dân Đảo Cát (Ilha do Cabo).