Nằm ở cực nam đất nước Thổ Nhĩ Kỳ gần bờ biển Địa Trung Hải, thành phố Antakya (thủ phủ tỉnh Hatay) chính là kinh đô Antiôkia bên dòng sông Orontes (Antiochia ad Orontem) lừng lẫy thời cổ đại, đô thị lớn thứ ba của toàn Đế quốc La Mã chỉ đứng sau Rôma và Alexandria. Cách trung tâm phố cổ Antakya khoảng 2 kilômét về phía đông bắc, trên vách núi đá vôi dựng đứng của núi Stauris (tên tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là Hac Dağı hay Habib-i Neccar Dağı), một mặt tiền đá trắng ba vòm cuốn thanh nhã nép mình vào lòng vách đá cheo leo. Bước qua cánh cửa gỗ ấy là một hang đá tự nhiên được đẽo gọt giản dị nhưng mang tầm vóc vô song: Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô (Aziz Petrus Kilisesi hay Sen Piyer Kilisesi), ngôi nhà thờ cổ xưa nhất của Công giáo và toàn thể thế giới Kitô giáo.
Theo ghi chép trực tiếp của Thánh sử Luca (người vốn là một thầy thuốc sinh trưởng ngay tại thành Antiôkia) trong sách Công vụ Tông đồ (11:26), sau những cuộc bách hại đầu tiên tại Jerusalem, các tín hữu đã tìm tới Antiôkia, nơi Thánh Phêrô Tông đồ, Thánh Phaolô và Thánh Barnaba trực tiếp giảng dạy, và chính tại Antiôkia mà lần đầu tiên các môn đệ được gọi là Kitô hữu (Christianoi). Trải qua hai thiên niên kỷ với vô số cuộc binh đao và những trận đại địa chấn kinh hoàng (kể cả trận động đất lịch sử tháng 2 năm 2023 tại Hatay), lòng hang đá nơi Thánh Phêrô từng cử hành lễ bẻ bánh và rửa tội bằng nước suối rỉ ra từ vách núi vẫn đứng vững nguyên vẹn như một chứng nhân bất diệt của đức tin sơ khai.
INgai Tòa Đầu Tiên Của Thánh Phêrô Tông Đồ, Danh Xưng Kitô Hữu Trong Công Vụ Tông Đồ Và Dòng Nước Phép Lửa Đức Tin
Trong lịch sử và thần học Kitô giáo, Nhà thờ hang đá tại Antakya được tôn kính như Nhà thờ Mẹ của các dân ngoại và là nơi đặt Ngai tòa Giám mục đầu tiên của Thánh Phêrô Tông đồ (Cathedra Petri Antiochiensis) suốt khoảng bảy năm (từ khoảng năm 37 hoặc 38 tới năm 44 Công nguyên) trước khi Ngài lên đường sang Rôma và chịu tử đạo tại đồi Vatican. Trước khi đến Antiôkia, những người tin theo Chúa Giêsu tại vùng Giuđê vẫn chỉ được coi là một nhóm nhỏ trong lòng Do Thái giáo (thường gọi là những người theo Đạo hay phái Nazarene). Chính tại hang đá bí mật trên sườn núi Stauris này, khi Thánh Phêrô cùng Thánh Barnaba và Thánh Phaolô mở rộng vòng tay đón nhận cả người Do Thái lẫn người Hy Lạp, La Mã, Syria vào chung một bàn tiệc Thánh Thể mà không phân biệt huyết thống, một căn tính tôn giáo hoàn toàn mới mẻ của nhân loại đã chính thức chào đời dưới tên gọi Kitô hữu (Christianoi).
Chính giữa hậu cung đục vào vách đá phía đông của lòng hang là bàn thờ bằng đá đơn sơ tưởng niệm nơi Thánh Phêrô từng chủ sự lễ bẻ bánh. Phía trên bàn thờ, trong một hốc đá tự nhiên cao ráo, đặt pho tượng Thánh Phêrô Tông đồ bằng đá cẩm thạch trắng (do người Pháp cung tiến năm 1932) trong tư thế giơ tay ban phép lành và nắm giữ Chìa khóa Nước Trời theo lời Chúa Giêsu trao phó trong Tin Mừng Matthêu (16:18 tới 19): Con là Đá (Petros), trên tảng đá này Thầy sẽ xây Hội Thánh của Thầy, và cửa địa ngục sẽ không thắng nổi.
Ý nghĩa phụng vụ sâu sắc của Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô được Giáo hội Công giáo hoàn vũ cử hành trọng thể hằng năm vào ngày 22 tháng 2 (Lễ Lập Tông Tòa Thánh Phêrô / Feast of the Chair of Saint Peter), ngày lễ vốn có nguồn gốc cổ xưa từ việc kính nhớ đồng thời cả hai ngai tòa giám mục mà vị Tông đồ trưởng từng ngồi: ngai tòa tiên khởi tại Antiôkia và ngai tòa tối hậu tại Rôma. Đồng thời, trong truyền thống Đông phương, ngai tòa Antiôkia của Thánh Phêrô (truyền lại cho Thánh Evodius và Thánh Tử đạo Inhaxiô thành Antiôkia) là một trong Ngũ Đại Tòa Thượng Phụ cổ đại (Pentarchy) của Kitô giáo sơ khai cùng với Rôma, Alexandria, Jerusalem và Constantinople.
Bên phải bàn thờ đá trong lòng hang có một mạch nước ngầm tự nhiên rỉ ra liên tục từ kẽ đá núi Stauris rồi chảy xuống một bồn đá nhỏ. Tương truyền chính mạch nước này là nơi Thánh Phêrô đã dùng để cử hành bí tích Rửa tội cho những người tân tòng đầu tiên của Giáo đoàn Antiôkia; còn người dân bản địa vùng Hatay qua nhiều thế kỷ (kể cả tín hữu Kitô giáo lẫn người Hồi giáo) đều gọi dòng nước này là Suối Nước Sức Khỏe (Bâb-ı Sıhhat) và tin rằng những giọt nước thấm qua tầng đá vôi núi thiêng mang lại ơn chữa lành cho người đau ốm.
Các nguồn sử liệu Kinh Thánh và Giáo phụ đầu tiên đều hội tụ về vai trò trung tâm của cộng đoàn Antiôkia. Sách Công vụ Tông đồ (Chương 11, câu 19 tới 26) chép rõ: Barnaba trẩy đi Tarsus tìm Saul; tìm thấy rồi, ông đưa về Antiôkia. Suốt một năm tròn, hai ông cùng làm việc trong Hội Thánh và giảng dạy một đám đông khá lớn; và chính tại Antiôkia mà các môn đệ lần đầu tiên được gọi là Kitô hữu. Tiếp đó, trong Thư gửi tín hữu Galata (2:11), Thánh Phaolô xác nhận trực tiếp sự hiện diện của Thánh Phêrô (Kêpha) tại Antiôkia, và chính từ Antiôkia mà Thánh Phaolô đã khởi hành cả ba cuộc hành trình truyền giáo vĩ đại đi khắp vùng Tiểu Á và Hy Lạp.
Theo truyền thống lịch sử của Giáo hội Syria và ghi chép của các nhà sử học Kitô giáo thời cổ đại (như Eusebius thành Caesarea và Thánh Giêrônimô trong De Viris Illustribus), hang đá trên sườn núi Stauris vốn là một phần khu đất vườn của Thánh sử Luca hiến tặng cho cộng đoàn tín hữu để có nơi tụ họp kín đáo ngoài bức tường thành phố sôi động. Khi quân đoàn Thập tự chinh thứ nhất do Vương công Bohemond I xứ Taranto chỉ huy tiến vào Antiôkia năm 1098, họ đã vô cùng xúc động khi tìm thấy ngôi nhà thờ hang đá cổ kính này và cho xây dựng thêm một mặt tiền bằng đá dài 7 mét nối ra phía trước để mở rộng không gian cầu nguyện.
Một sự hiểu lầm khá phổ biến là nhiều du khách khi nhìn thấy mặt tiền bằng đá cắt gọt có ba vòm cuốn và cửa sổ hoa hồng mang dáng dấp châu Âu của Nhà thờ Thánh Phêrô thường nghĩ rằng toàn bộ công trình được xây vào thời Trung cổ hoặc thế kỷ 19. Thực tế, bức tường mặt tiền bằng đá ở bên ngoài chỉ là phần tiền sảnh che chắn cửa hang (được Thập tự chinh xây lần đầu năm 1098 và được các tu sĩ Dòng Phanxicô Viện tu Capuchin xây lại năm 1863), còn toàn bộ không gian thờ phượng bên trong là một hang đá tự nhiên khoét sâu vào lòng núi đá vôi từ thế kỷ thứ nhất, nơi các mảnh ghép sàn khảm đá (mosaic) thế kỷ 4 tới thế kỷ 5 và đường hầm thoát hiểm cổ đại vẫn còn nguyên tại chỗ.
IIHai Thiên Niên Kỷ Từ Buổi Họp Kín Thời Tông Đồ, Tiền Đường Thập Tự Chinh 1098 Tới Phép Lạ Đứng Vững Qua Động Đất 2023
Lịch sử của Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô là một biên niên sử kỳ diệu về sự trường tồn của một không gian ẩn mật trong lòng núi trước sự sụp đổ của cả những đế chế hùng mạnh nhất bên dưới thung lũng. Vào thế kỷ thứ nhất, khi thành phố Antiôkia dưới chân núi có tới hơn nửa triệu dân với những đại lộ lát đá cẩm thạch thắp đèn suốt đêm và đền thờ thần Apollo tại Daphne, các môn đệ đầu tiên vì tránh sự dòm ngó của chính quyền La Mã đã chọn hang đá trên sườn núi Stauris làm nơi cầu nguyện. Khi hiểm nguy ập tới, họ rút lui qua một đường hầm thoát hiểm bí mật đục xuyên qua vách đá phía sau bàn thờ để thoát ra khe núi rừng phía trên.
Sau khi Kitô giáo được hợp pháp hóa vào thế kỷ thứ 4, sàn hang đá được lát thêm những tấm thảm tranh ghép đá màu (mosaic) hình học và chim chóc, đồng thời vách đá được tô điểm bích họa. Trải qua các trận động đất lớn năm 526 và 528 làm sụp đổ Nhà thờ Lớn Bát Giác Vàng (Domus Aurea) của Hoàng đế Constantinus dưới đồng bằng, hang đá Thánh Phêrô vì nằm nguyên khối trong vách núi đá vôi nên vẫn bình an vô sự.
- Khoảng năm 38 tới 45 Công nguyênThánh Phêrô Tông đồ quy tụ cộng đoàn đầu tiên tại hang đá núi StaurisThánh Phêrô, Thánh Phaolô và Thánh Barnaba rao giảng tại Antiôkia; hang đá trên sườn núi Stauris trở thành nơi cử hành phụng vụ đầu tiên của cộng đoàn mang danh xưng Kitô hữu.
- Thế kỷ 4 tới thế kỷ 5Trang hoàng sàn khảm đá Mosaic và bích họa thời kỳ ByzantineLòng hang được mở rộng thành ba gian nhỏ ngăn bằng hai cột đá, lát sàn tranh ghép đá mosaic đa sắc và dẫn nguồn nước suối trên núi vào bể rửa tội bên phải bàn thờ.
- Năm 1098Vương công Bohemond I và quân Thập tự chinh xây dựng mặt tiền đá vòmSau khi thiết lập Công quốc Antiôkia năm 1098, các hiệp sĩ Thập tự chinh đã xây dựng thêm phần tiền đường bằng đá vòm nối dài 7 mét ra phía trước cửa hang.
- Năm 1856 tới năm 1863Giáo hoàng Piô IX, Hoàng đế Napoléon III và các tu sĩ Capuchin trùng tu mặt tiềnTheo thỉnh nguyện của các tu sĩ Dòng Phanxicô Capuchin và sự bảo trợ của Giáo hoàng Piô IX cùng đóng góp tài chính của Hoàng đế Pháp Napoléon III và Hoàng hậu Eugénie, mặt tiền đá ba vòm cuốn phong cách Tân Gothic hiện hữu được xây dựng hoàn chỉnh năm 1863.
- Năm 1963 và ngày 15/4/2011Giáo hoàng Phaolô VI sắc phong Thánh địa Hành hương và UNESCO đưa vào Danh sách Dự kiếnNăm 1963, Đức Giáo hoàng Phaolô VI chính thức công bố Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô là Địa điểm Hành hương của Giáo hội; năm 2011, UNESCO ghi danh di tích vào Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới (mã số 5613).
- Ngày 6 tháng 2 năm 2023 và hiện tạiĐứng vững kỳ diệu qua trận đại địa chấn Hatay 2023Trong khi trận động đất mạnh 7,8 độ Richter ngày 6/2/2023 làm sụp đổ phần lớn khu phố cổ dưới đồng bằng Antakya, cả lòng hang đá cổ lẫn mặt tiền năm 1863 của Nhà thờ Thánh Phêrô trên vách núi Stauris vẫn đứng vững nguyên vẹn và tiếp tục mở cửa sau khi gia cố vách núi xung quanh.
Đường hầm Charonion và pho tượng đá khổng lồ chặn dịch bệnh bên sườn núi Stauris. Chỉ cách cửa Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô khoảng hai trăm mét đường núi về phía bắc có một di tích cổ đại kỳ bí gắn liền với lịch sử núi Stauris: bức tượng đá khổng lồ Charonion (Cehennem Kayıkçısı) cao hơn 4 mét tạc thẳng vào vách núi đá vôi từ thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên dưới triều Vua Seleucid Antiochus IV Epiphanes. Theo sử gia thế kỷ thứ 6 John Malalas (người gốc Antiôkia) trong bộ Chronographia, khi một trận đại dịch khủng khiếp cướp đi sinh mạng của hàng vạn cư dân Antiôkia thời cổ đại, vị pháp sư tên Leios đã khuyên Vua Antiochus IV cho đục một gương mặt thần hộ mệnh đội khăn trùm trên vách núi cao nhìn thẳng xuống toàn bộ thành phố để trấn áp khí độc dịch bệnh. Sự hiện diện của bức tượng cổ Charonion ngay cạnh Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô cho thấy sườn núi Stauris suốt hơn hai nghìn năm qua luôn được cư dân Antiôkia coi là bức bình phong tâm linh bảo hộ sự sống cho cả kinh đô dưới chân núi.
IIICấu Trúc Lòng Hang Đá Tự Nhiên Ba Gian, Bàn Thờ Đá Thánh Phêrô, Suối Nước Chữa Lành Và Mặt Tiền Tân Gothic 1863
Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô là một tổng thể kiến trúc độc đáo kết hợp giữa địa chất hang động karst đá vôi tự nhiên và bàn tay đục đẽo của con người qua nhiều thời đại. Không gian bên trong lòng hang có chiều sâu khoảng 13 mét, chiều ngang 9,5 mét và chiều cao vòm đá đạt 7 mét. Để biến một hốc hang núi tự nhiên thành không gian phụng vụ trang nghiêm, các tín hữu thời kỳ đầu đã đẽo vách đá và giữ lại hai trụ cột đá liền khối nối với vách trần bằng các vòm đá thô mộc, qua đó chia lòng hang thành một mặt bằng vương cung thánh đường thu nhỏ gồm ba gian dọc (gian giữa và hai gian bên).
Phía trước cửa hang là một sân thượng lát đá rộng rãi được kè tường đá kiên cố nhìn thẳng xuống toàn cảnh thành phố Antakya và dòng sông Orontes. Đóng khung lối vào hang là bức tường mặt tiền bằng đá vôi trắng vàng cao 13 mét, rộng 9,5 mét do các tu sĩ Capuchin xây dựng năm 1863 trên nền móng cổng Thập tự chinh năm 1098, nổi bật với ba vòm cuốn nhọn ở tầng dưới, một ô cửa sổ hoa hồng lớn ở chính giữa tầng trên và tháp chuông đá nhỏ trên đỉnh mái.
Không gian chính của nhà thờ nằm trọn trong lòng núi đá vôi Stauris với vách đá xù xì giữ nguyên vẻ đẹp nguyên sơ của thế kỷ thứ nhất. Hai cột đá ngắn đục liền với nền và vòm hang chia không gian thành gian chính dẫn thẳng tới bàn thờ và hai gian phụ hai bên.
Ở chính giữa vách đá phía đông là bàn thờ bằng đá đơn giản đặt trên bệ cao, nơi vẫn còn dấu vết mờ của các lớp bích họa cổ trên vòm đá. Ngay phía trên bàn thờ là một hốc khám tự nhiên đặt pho tượng Thánh Phêrô Tông đồ bằng đá cẩm thạch trắng được chạm khắc năm 1932, tay cầm Chìa khóa Nước Trời.
Tại góc phía đông bắc (bên phải bàn thờ), nước ngầm từ đỉnh núi Stauris thấm qua các tầng đá vôi chảy dọc theo rãnh đục trên vách đá xuống một bồn chứa bằng đá nhỏ. Nguồn nước mát lành này từng dùng cho nghi thức Rửa tội thời Tông đồ và được khách hành hương trân trọng hứng mang về.
Ở phía bên trái bàn thờ (góc tây bắc của vách hậu) có một cửa vòm đá hẹp dẫn vào một đường hầm tối đục xuyên lên sườn núi phía trên. Đây là lối thoát hiểm chiến lược giúp các Kitô hữu đầu tiên rút lui an toàn lên rừng núi mỗi khi quân lính La Mã ập tới vây bắt (hiện cửa hầm được rào chắn bảo vệ vì đá sạt lở bên trong).
Trên mặt sàn đá ở gian bên phải và khu vực gần bàn thờ hiện vẫn bảo tồn được những mảng sàn khảm đá màu (mosaic) từ thời kỳ Byzantine thế kỷ 4 tới thế kỷ 5 với họa tiết hình học đan dây và hoa lá. Dưới nền sàn trước bàn thờ cũng là nơi an táng một số vị giám mục và tu sĩ tử đạo thời cổ.
Mặt tiền bằng đá vôi cắt gọt năm 1863 kết hợp hài hòa kiến trúc cổng vòm phương Đông và cửa sổ hoa hồng phương Tây dưới sự bảo trợ của Giáo hoàng Piô IX và Hoàng đế Napoléon III; cách đó 200 mét trên vách núi phía bắc là bức phù điêu khổng lồ Charonion có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên.
| Hạng mục kiến trúc | Thông số kỹ thuật và niên đại | Ý nghĩa lịch sử và tôn giáo |
|---|---|---|
| Không gian lòng hang đá | Sâu 13 m, rộng 9,5 m, cao 7 m (diện tích sàn khoảng 120 m2) | Hang đá tự nhiên được đục mở rộng thế kỷ 1, chia 3 gian bằng 2 trụ đá nguyên khối |
| Mặt tiền đá phía Tây | Cao 13 m, rộng 9,5 m; xây lần đầu năm 1098, dựng lại năm 1863 | Thiết kế 3 vòm cuốn Tân Gothic kèm cửa sổ hoa hồng và tháp chuông đỉnh mái |
| Bàn thờ đá và Khám tượng | Đặt tại tâm vách đá phía Đông; tượng đá cẩm thạch năm 1932 | Tưởng niệm ngai tòa Giám mục đầu tiên của Thánh Phêrô Tông đồ tại Antiôkia |
| Mạch nước thánh (Bâb-ı Sıhhat) | Mạch nước đá vôi tự nhiên rỉ xuống bể đá bên phải bàn thờ | Nơi cử hành phép Rửa tội thời sơ khai và nguồn nước cầu ơn chữa lành bệnh tật |
| Đường hầm thoát hiểm cổ | Cửa hầm vòm đá bên trái bàn thờ dẫn xuyên qua lòng núi Stauris | Chứng tích lịch sử về thời kỳ cộng đoàn Kitô hữu đầu tiên họp kín dưới ách cấm đạo |
| Sàn khảm đá (Floor Mosaics) | Niên đại thế kỷ 4 tới thế kỷ 5 Công nguyên | Các mảng đá ghép đa sắc thời kỳ đầu Byzantine còn bảo tồn trên nền đá gian bên phải |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng việc lựa chọn hang đá của các Tông đồ thế kỷ thứ nhất tại Antiôkia hoàn toàn không dựa trên thuật phong thủy Á Đông, mà xuất phát từ nhu cầu thực tế của một cộng đoàn đang bị bách hại cần một nơi tụ họp kín đáo bên ngoài tường thành nhưng vẫn có nguồn nước ngọt tự nhiên và lối thoát hiểm lên núi, kết hợp với truyền thống cầu nguyện hướng về phía Đông. Dưới đây là phần phân tích địa hình vách núi và thung lũng sông Orontes của công trình dưới góc nhìn đối chiếu sơn thủy cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cục sơn thủy của vùng tỉnh Hatay tại tọa độ 36,2092 độ vĩ bắc, 36,1783 độ kinh đông, thành phố cổ Antakya nằm trong một thung lũng chiến lược kẹp giữa dãy núi Amanus (Nur Dağları) ở phía tây bắc và dãy núi đá vôi Silpius - Stauris (Habib-i Neccar Dağı, cao 509 mét) dựng đứng ở phía đông nam, với dòng sông Orontes (Asi Nehri) uốn lượn chảy xuyên qua lòng thung lũng trước khi đổ ra Địa Trung Hải tại Samandağ. Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô nằm ở lưng chừng vách núi đá vôi Stauris (tên tiếng Hy Lạp cổ nghĩa là Núi Thánh Giá), ngay bên sườn khe suối Parmenius (Haron Deresi). Trong phép xem hình thế cổ truyền, một thạch động tự nhiên nằm sâu trong lòng vách núi đá vôi nguyên khối, phía sau lưng và trên đỉnh là cả khối đại sơn che chở, phía trước mặt mở ra toàn bộ bình nguyên thành phố và dòng sông Orontes uốn khúc chính là cách cục thạch thất tàng chân, bối sơn diện thủy (nhà đá ẩn chứa chân khí, lưng tựa vách núi vững như bàn thạch, mặt nhìn xuống sông lớn làm minh đường).
Sự vững chãi kỳ diệu của địa thế thạch thất này đã được kiểm chứng qua hai nghìn năm lịch sử địa chất: trong khi đồng bằng phù sa ven sông Orontes bên dưới từng nhiều lần bị san phẳng bởi các trận động đất lớn dọc đứt gãy Biển Chết - Đông Anatolia (như năm 115, năm 526 và ngày 6 tháng 2 năm 2023), Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô vì được đục liền khối vào tầng đá gốc của núi Stauris theo trục tọa Đông hướng Tây (cửa hang mở về hướng Tây nhìn xuống sông Orontes, bàn thờ nằm sâu ở vách đá hướng Đông nơi có mạch nước ngầm thạch trung ẩn tuyền chảy ra) nên vẫn đứng vững vẹn toàn bất chấp mọi cơn chấn động của lòng đất.
VĐại Lễ Kính Thánh Phêrô Và Phaolô Ngày 29 Tháng 6, Tinh Thần Đại Kết Và Tình Huynh Đệ Đa Tôn Giáo Tại Hatay
Dù ngày nay Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô hoạt động thường nhật như một Di tích Bảo tàng Tưởng niệm (St. Pierre Anıt Müzesi) thuộc Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ, nơi đây vẫn là một thánh địa hành hương sống động trực thuộc sự chăm sóc mục vụ của Giáo hội Công giáo tại Thổ Nhĩ Kỳ (Hạt Đại diện Tông tòa Anatolia) và là biểu tượng rực rỡ cho truyền thống chung sống hòa bình giữa các tôn giáo tại vùng đất Hatay.
| Thời gian trong năm | Hệ lịch | Tên ngày lễ kính | Nghi thức phụng vụ và hoạt động hành hương tại Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô |
|---|---|---|---|
| Ngày 29 tháng 6 hằng năm | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Hoàn vũ) | Đại lễ Kính Hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô (Solemnity of Saints Peter and Paul) | Đại lễ hành hương lớn nhất trong năm tại Antakya: Đức Giám mục Đại diện Tông tòa Anatolia cùng các giáo phẩm Chính thống giáo Antiôkia, Armenia, Tin Lành, đại diện cộng đồng Hồi giáo, Do Thái giáo và hàng nghìn tín hữu quốc tế quy tụ tại sân trước cửa hang để cử hành Đại lễ cầu nguyện cho hòa bình. |
| Ngày 22 tháng 2 hằng năm | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Công giáo) | Lễ Lập Tông Tòa Thánh Phêrô (Feast of the Chair of Saint Peter) | Tưởng niệm sứ vụ Giám mục tiên khởi của Thánh Phêrô tại Giáo đoàn Antiôkia trước khi sang Rôma; các cộng đoàn Kitô hữu địa phương và đoàn hành hương dâng lời cầu nguyện cho sự hiệp nhất của toàn thể Hội Thánh. |
| Ngày 18 tháng 10 hằng năm | Dương lịch | Lễ Kính Thánh sử Luca (Người con của thành Antiôkia) | Tưởng nhớ Thánh sử Luca, vị thầy thuốc người Antiôkia đã ghi chép sách Công vụ Tông đồ và theo truyền thống đã hiến mảnh đất hang đá núi Stauris cho cộng đoàn của Thánh Phêrô. |
| Sáng Chủ nhật hằng tuần (Tại nhà thờ giáo xứ Antakya và dịp đặc biệt tại hang đá) | Dương lịch | Thánh lễ cầu nguyện của các đoàn hành hương quốc tế | Các đoàn hành hương có linh mục đi cùng khi đăng ký trước với Ban quản lý bảo tàng và Giáo xứ Công giáo Antakya được phép cử hành Thánh lễ riêng bên bàn thờ đá trong lòng hang. |
Biểu tượng của vùng đất Văn minh Hòa hợp Hatay và niềm hy vọng phục sinh sau thiên tai. Thành phố Antakya từ lâu đã nổi tiếng khắp thế giới như một hình mẫu của sự chung sống huynh đệ giữa Hồi giáo Sunni, Alawite, Chính thống giáo Đông phương, Công giáo, Tin Lành và Do Thái giáo (nơi có Dàn hợp xướng Văn minh Antakya gồm các nghệ sĩ thuộc ba tôn giáo Abraham từng được đề cử giải Nobel Hòa bình). Cách Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô không xa dưới phố cổ là Thánh đường Habib-i Neccar, ngôi thánh đường Hồi giáo cổ nhất vùng Anatolia (xây năm 638) nơi tôn kính cả vị thợ mộc tử đạo Habib Al-Najjar (được nhắc tới trong kinh Qur'an, Surah Yasin) lẫn hai môn đệ của Chúa Giêsu là Gioan và Phaolô. Sau thảm họa động đất tháng 2 năm 2023 tại Hatay, hình ảnh Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô vẫn đứng vững nguyên vẹn trên sườn núi Stauris và tiếp tục ngân vang tiếng chuông cầu nguyện vào ngày đại lễ 29 tháng 6 đã trở thành nguồn an ủi và biểu tượng hy vọng tái thiết mạnh mẽ cho toàn thể người dân Antakya.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Küçükdalyan Mahallesi, St. Pierre Caddesi (Chân núi Stauris / Hac Dağı), 31000 Antakya, tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ
- Đường tới
- Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô nằm trên đường St. Pierre Caddesi (dọc theo quốc lộ Antakya - Reyhanlı), phường Küçükdalyan, cách trung tâm thành phố Antakya chỉ khoảng 2 km về phía đông bắc. Quý vị có thể bay từ Istanbul hoặc Ankara tới Sân bay Hatay (HTY) hoặc Sân bay Quốc tế Çukurova / Adana (sau đó đi xe buýt cao tốc khoảng 2 giờ tới Bến xe trung tâm Antakya). Từ trung tâm thành phố Antakya hoặc khu vực Bảo tàng Khảo cổ học Hatay mới, quý vị có thể đi xe buýt nội đô, taxi (chỉ mất khoảng 5 tới 10 phút) hoặc đi bộ men theo bờ đông sông Orontes hướng lên chân núi Stauris (Habib-i Neccar Dağı) là tới ngay cổng khu di tích.
- Toạ độ
- 36.2092, 36.1783
Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô (St. Pierre Anıt Müzesi) mở cửa đón khách tham quan và hành hương hằng ngày từ 8 giờ 30 sáng tới 19 giờ tối vào mùa hè và tới 17 giờ chiều vào mùa đông (có bán vé vào cửa hoặc sử dụng thẻ Museum Pass Türkiye; riêng ngày Đại lễ 29 tháng 6 mở cửa hoàn toàn miễn phí cho mọi tín hữu và người dân tới dự lễ). Từ cổng soát vé dưới chân đồi lên tới sân trước cửa hang có một đoạn đường dốc lát đá ngắn nhưng khá cao (có lan can vịn), quý vị nên mang giày đi bộ êm chân và bước đi thong thả. Bên trong lòng hang đá khá mát mẻ, ánh sáng dịu nhẹ và sàn đá có chỗ hơi ẩm do mạch nước suối tự nhiên, xin quý vị giữ yên lặng tôn nghiêm, không dùng đèn flash khi chụp ảnh gần bàn thờ và các mảnh sàn mosaic cổ. Trước khi đi Antakya, quý vị nên kiểm tra thông tin cập nhật mới nhất từ Sở Văn hóa và Du lịch Hatay vì một số tuyến đường hạ tầng quanh phố cổ vẫn đang trong quá trình tái thiết sau trận động đất năm 2023.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô (Nơi cộng đoàn đầu tiên mang tên Kitô hữu), Antakya
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô tại Antakya lại được tôn vinh là nơi khai sinh ra danh xưng Kitô hữu?
Thành phố Antakya ngày nay chính là kinh đô Antiôkia cổ đại bên sông Orontes. Theo sách Công vụ Tông đồ (11:26) trong Tân Ước, sau khi các môn đệ tản cư từ Jerusalem tới Antiôkia và được Thánh Barnaba, Thánh Phaolô cùng Thánh Phêrô quy tụ giảng dạy, chính tại thành phố Antiôkia này các môn đệ của Chúa Giêsu lần đầu tiên trong lịch sử được gọi bằng danh xưng Kitô hữu (Christianoi), và hang đá trên núi Stauris là nơi cộng đoàn đầu tiên ấy tụ họp cầu nguyện.
Thánh Phêrô Tông đồ có vai trò gì tại Antiôkia trước khi Ngài sang Rôma?
Theo truyền thống Tông đồ của cả Giáo hội Công giáo lẫn Chính thống giáo, trước khi đến Rôma và chịu tử đạo tại Vatican, Thánh Phêrô đã thiết lập và giữ sứ vụ Giám mục đầu tiên của Giáo đoàn Antiôkia trong khoảng bảy năm (khoảng năm 38 tới 44/45 Công nguyên), rồi mới trao lại kế vị cho Thánh Evodius và Thánh Inhaxiô thành Antiôkia. Giáo hội hoàn vũ kỷ niệm sự kiện này qua Lễ Lập Tông Tòa Thánh Phêrô vào ngày 22 tháng 2 hằng năm.
Mặt tiền bằng đá vòm phía ngoài Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô được xây dựng vào thời gian nào?
Trong khi lòng nhà thờ bên trong là hang đá tự nhiên khoét sâu 13 mét vào vách núi từ thế kỷ thứ nhất, phần mặt tiền bằng đá ở bên ngoài được các hiệp sĩ Thập tự chinh dưới quyền Vương công Bohemond I xây dựng lần đầu tiên vào năm 1098. Tới năm 1863, các tu sĩ Dòng Phanxicô Capuchin đã xây dựng lại mặt tiền ba vòm cuốn phong cách Tân Gothic hiện hữu dưới sự bảo trợ của Đức Giáo hoàng Piô IX và nguồn tài trợ của Hoàng đế Pháp Napoléon III cùng Hoàng hậu Eugénie.
Đường hầm bí mật và mạch nước chảy bên trong Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô dùng để làm gì?
Bên phải bàn thờ đá có một mạch nước ngầm tự nhiên rỉ ra từ vách đá vôi núi Stauris chảy vào bể đá, vốn là nguồn nước Thánh Phêrô dùng để rửa tội cho các tín hữu tân tòng và nay được người dân gọi là Suối Nước Sức Khỏe (Bâb-ı Sıhhat). Còn ở góc bên trái phía sau bàn thờ là một đường hầm thoát hiểm đục xuyên qua lòng núi ra khe suối phía trên, giúp các Kitô hữu đầu tiên rút lui an toàn mỗi khi quân lính La Mã ập tới vây bắt.
Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô có bị hư hại trong trận động đất lớn tại Hatay vào tháng 2 năm 2023 không?
Trong trận đại địa chấn mạnh 7,8 độ Richter ngày 6 tháng 2 năm 2023 làm sụp đổ phần lớn các tòa nhà ở vùng đồng bằng Antakya, Nhà thờ hang đá Thánh Phêrô nhờ nằm liền khối trong tầng đá vôi rắn chắc của núi Stauris nên cả lòng hang đá cổ lẫn mặt tiền đá năm 1863 đều đứng vững nguyên vẹn một cách kỳ diệu. Sau khi cơ quan bảo tồn gia cố hàng rào chống đá rơi trên sườn núi, khu di tích đã mở cửa đón khách và cử hành đại lễ ngày 29 tháng 6 trở lại bình thường.