Ngự trên gò đất đá vôi cao nhất ở góc tây bắc của đảo thành Khu phố cổ San Juan (Viejo San Juan), nhìn ra quảng trường lát đá cuội Plaza San José và chỉ cách bờ vách đá Đại Tây Dương cùng Pháo đài San Felipe del Morro vài trăm bước chân, Nhà thờ Thánh Giuse (tiếng Tây Ban Nha là Iglesia de San José, tiếng Anh là Church of San José, Old San Juan) là một trong những báu vật kiến trúc và tâm linh vô giá nhất của Tây Bán Cầu. Được các tu sĩ Dòng Đa Minh (Orden de Predicadores) đặt viên đá đầu tiên vào năm 1532 dưới tên gọi nguyên thủy là Nhà thờ Tu viện Thánh Tôma Aquinô, công trình này là ngôi nhà thờ cổ thứ hai còn tồn tại nguyên vẹn trên toàn bộ lục địa châu Mỹ (chỉ đứng sau Nhà thờ chính tòa Santa María la Menor ở Santo Domingo), đồng thời là một trong số cực kỳ hiếm hoi những công trình mang phong cách kiến trúc vòm đá Gothic hậu kỳ Tây Ban Nha (Gothic Isabelline) từng được xây dựng tại Tân Thế Giới.
Bước qua cánh cửa gỗ dày của mặt tiền tường trắng giản dị vào trong lòng nhà thờ thuộc truyền thống Công giáo gần năm trăm năm tuổi này, du khách như bước ngược dòng thời gian trở về thế kỷ 16: phía trên cung thánh là những đường gân đá đan chéo tạo thành vòm sao lộng lẫy như bầu trời đêm xứ Andalusia, bên dưới nền gạch là hầm mộ gia tộc từng lưu giữ hài cốt của Juan Ponce de León (nhà thám hiểm vùng Florida và là Thống đốc đầu tiên của Puerto Rico) suốt gần ba thế kỷ rưỡi từ năm 1559 tới năm 1908, và bên cạnh là nơi yên nghỉ của danh họa bậc thầy José Campeche y Jordán. Cùng với Vương cung thánh đường Đức Mẹ Monserrate tại Hormigueros và Nhà thờ chính tòa Tân giáo Thánh Gioan Tẩy Giả, Nhà thờ Thánh Giuse sau cuộc đại trùng tu kéo dài 19 năm (mở cửa lại tháng 3 năm 2021) đã tỏa sáng trở lại như trái tim lịch sử của Di sản Thế giới UNESCO San Juan.
ITừ Đan Viện Thánh Tôma Aquinô Của Dòng Đa Minh Năm 1532 Tới Tước Hiệu Thánh Cả Giuse Và Lòng Sùng Kính Đức Mẹ Bethlehem
Lịch sử danh xưng của Nhà thờ Thánh Giuse phản ánh ba chặng đường mục vụ của ba dòng tu lớn trong Giáo hội Công giáo tại Puerto Rico. Trong suốt hơn ba thế kỷ đầu tiên kể từ khi khởi công năm 1532 cho tới năm 1838, ngôi nhà thờ không mang tên Thánh Giuse mà được cung hiến cho Thánh Tôma Aquinô (Santo Tomás de Aquino), vị Tiến sĩ Thiên Thần vĩ đại của Dòng Anh Em Giảng Thuyết (Dòng Đa Minh). Chính các tu sĩ Dòng Đa Minh dưới sự dẫn dắt của Fray Antonio de Montesinos (vị tu sĩ nổi tiếng lịch sử vì những bài giảng năm 1511 bảo vệ nhân quyền và phẩm giá của người bản địa Taíno trước sự áp bức của chế độ thực dân) đã xin phép Vua Carlos I của Tây Ban Nha lập tu viện Đa Minh đầu tiên trên đảo thành San Juan vào thập niên 1520 và khởi dựng ngôi nhà thờ đá này làm nguyện đường chính của tu viện.
Đến năm 1838, khi chính phủ Tây Ban Nha ban hành đạo luật thế tục hóa và giải thể các tu viện dòng nam (Desamortización de Mendizábal), các tu sĩ Dòng Đa Minh buộc phải rời khỏi công trình: tòa nhà tu viện bên cạnh bị trưng dụng làm doanh trại quân đội, còn ngôi nhà thờ bị đóng cửa một thời gian. Hai mươi năm sau, vào năm 1858, chính quyền thuộc địa và Giáo phận đã trao ngôi nhà thờ cổ cho các linh mục Dòng Tên (Compañía de Jesús) chăm sóc; chính các cha Dòng Tên đã trùng tu công trình và chính thức đổi tước hiệu cung hiến của nhà thờ sang Thánh cả Giuse (Iglesia de San José), vị dưỡng phụ khiêm nhường của Chúa Giêsu và là đấng bảo trợ của Hội Thánh hoàn vũ. Từ cuối thế kỷ 19 sang thế kỷ 20, ngôi nhà thờ tiếp tục được trao cho các linh mục Tu hội Truyền giáo (Dòng Vinh Sơn hay Padres Paúles) quản nhiệm.
Bên cạnh tước hiệu Thánh Tôma Aquinô và Thánh Giuse, tâm điểm của lòng đạo đức bình dân và truyền thống cầu nguyện Kinh Kính Mừng, Kinh Lạy Cha tại ngôi thánh đường này suốt năm thế kỷ qua lại hội tụ quanh ba bảo vật linh thiêng gắn liền với gia tộc Ponce de León và cư dân phố cổ:
Bảo vật thứ nhất là pho tượng Đức Kitô Chịu Đóng Đinh của Gia tộc Ponce (El Cristo de los Ponce): đây là một tác phẩm điêu khắc gỗ đa sắc thế kỷ 16 mang phong cách Phục hưng Tây Ban Nha đầy biểu cảm bi tráng, được gia đình Thống đốc Juan Ponce de León rước từ Tây Ban Nha sang đặt tại nhà nguyện riêng của gia tộc bên trong nhà thờ. Tín hữu San Juan truyền tụng rằng pho tượng Chúa Chịu Nạn này đã sống sót nguyên vẹn một cách nhiệm màu qua các cuộc pháo kích dữ dội của hạm đội Anh (năm 1598 dưới quyền Bá tước xứ Cumberland và năm 1797 dưới quyền Tướng Ralph Abercromby) cũng như cuộc đổ bộ của hạm đội Hà Lan năm 1625.
Bảo vật thứ hai là bức linh ảnh sơn dầu trên gỗ thế kỷ 16 mang tên Đức Mẹ Bethlehem (Nuestra Señora de Belén) thuộc trường phái hội họa Flemish - Tây Ban Nha, khắc họa Đức Trinh Nữ Maria cho Chúa Hài Đồng bú sữa với gương mặt dịu hiền tuyệt mỹ (bức tranh từng được danh họa José Campeche hết lòng tôn kính và vẽ nhiều bản sao dâng tặng các giáo xứ). Bảo vật thứ ba là Nhà nguyện Đức Mẹ Mân Côi (Capilla de Nuestra Señora del Rosario) ở cánh phía nam, nơi hội đoàn Mân Côi cổ xưa nhất của đảo Puerto Rico đã tụ họp đọc kinh cầu nguyện cho các thủy thủ vượt biển và cho sự bình an của thành phố trước các trận cuồng phong Đại Tây Dương.
Sự kiện lịch sử làm nên danh tiếng quốc tế của Nhà thờ Thánh Giuse chính là việc nơi đây từng là lăng mộ chính thức của Juan Ponce de León (1474 tới 1521) suốt 349 năm. Juan Ponce de León là vị Thống đốc đầu tiên của đảo Puerto Rico (nhậm chức năm 1508) và là nhà thám hiểm châu Âu đầu tiên đặt chân lên bán đảo Florida năm 1513. Chính Juan Ponce de León cùng con rể là García Troche đã hiến tặng khu đất cao nhất ở phía bắc đảo thành San Juan cho các tu sĩ Dòng Đa Minh để xây dựng Tu viện và Nhà thờ Thánh Tôma Aquinô. Sau khi Juan Ponce de León bị thương nặng trong một chuyến thám hiểm thứ hai tới Florida và qua đời tại La Habana (Cuba) vào tháng 7 năm 1521, đến năm 1559, người cháu nội của ông là Juan Troche Ponce de León đã xin phép rước hài cốt của ông nội từ Cuba về an táng trang trọng trong hầm mộ ngay dưới chân bàn thờ chính của Nhà thờ Thánh Tôma Aquinô (nay là Nhà thờ Thánh Giuse), vì các tu sĩ Đa Minh đã dành riêng khu vực cung thánh làm nơi chôn cất vĩnh viễn cho gia tộc ân nhân Ponce de León.
Ngay trên bức tường phía bắc của cung thánh, phía trên vị trí hầm mộ cũ, hiện vẫn còn gắn tấm phù điêu đá chạm khắc Huy hiệu quý tộc của gia tộc Ponce de León từ thế kỷ 16. Hài cốt của vị Thống đốc đầu tiên đã yên nghỉ dưới vòm sao Gothic của Nhà thờ Thánh Giuse từ năm 1559 cho tới tận ngày 12 tháng 8 năm 1908 (nhân dịp chuẩn bị kỷ niệm 400 năm định cư Cơ Đốc giáo tại Puerto Rico), khi hài cốt của ông được rước sang cải táng trong một lăng đá cẩm thạch tại Nhà thờ chính tòa San Juan Bautista cách đó hai dãy phố; tuy nhiên, hài cốt của người cháu nội Juan Troche Ponce de León và nhiều thành viên khác trong gia tộc vẫn nằm lại dưới nền đá của Nhà thờ Thánh Giuse cho tới ngày nay.
Khi nhìn thấy bức tượng đồng nổi tiếng của Juan Ponce de León (được đúc năm 1882 từ chính những khẩu đại bác bằng đồng thu giữ của hạm đội Anh sau cuộc vây hãm thất bại năm 1797) đứng ngay giữa quảng trường Plaza San José trước cửa nhà thờ, nhiều du khách lầm tưởng rằng thi hài của ông hiện vẫn đang nằm trong ngôi mộ ở bên trong Nhà thờ Thánh Giuse. Như sử liệu đã ghi rõ, Nhà thờ Thánh Giuse là nơi an táng lịch sử đầu tiên tại Puerto Rico của Juan Ponce de León suốt từ năm 1559 tới năm 1908 và là nhà nguyện gia tộc của dòng họ ông, còn từ năm 1908 thi hài của ông đã được chuyển sang Nhà thờ chính tòa San Juan ở phố Calle del Cristo gần đó; trong khi đó, nhân vật kiệt xuất hiện vẫn đang yên nghỉ vĩnh viễn bên trong Nhà thờ Thánh Giuse chính là José Campeche y Jordán (1751 tới 1809), người họa sĩ da màu tự học vĩ đại nhất thế kỷ 18 của Puerto Rico và vùng biển Caribe.
IIGần Năm Trăm Năm Từ Viên Đá Đầu Tiên Năm 1532, Lửa Đạn Hải Chiến Thế Kỷ 17 Tới Đại Trùng Tu Khảo Cổ 19 Năm (2002 Tới 2021)
Biên niên sử của Nhà thờ Thánh Giuse là cuốn sử biên niên sống động của chính thành phố cổ San Juan, vượt qua các cuộc tấn công của cướp biển và hải quân các đế quốc châu Âu, các trận bão lớn và gần hai thập kỷ phục hồi khảo cổ học tỉ mỉ trong thế kỷ 21.
- 1521 tới 1523Gia tộc Juan Ponce de León hiến đất và Dòng Đa Minh lập Tu viện Thánh Tôma AquinôSau khi dời thủ phủ từ Caparra sang đảo nhỏ San Juan năm 1521, các tu sĩ Dòng Đa Minh do Fray Antonio de Montesinos dẫn đầu được gia đình Juan Ponce de León hiến khu đất cao phía bắc để lập tu viện.
- Năm 1532 tới cuối thế kỷ 16Khởi dựng cung thánh và cánh ngang theo phong cách Gothic Isabelline Tây Ban NhaCác kiến trúc sư và thợ đá xứ Andalusia bắt đầu xây dựng khu vực cung thánh vòm sao, hậu cung và hai cánh ngang bằng đá vôi san hô và gạch nung, tạo nên kiệt tác kiến trúc Gothic thế kỷ 16.
- Năm 1559Hài cốt Thống đốc Juan Ponce de León được rước từ Cuba về an táng dưới cung thánhCháu nội của Juan Ponce de León là Juan Troche Ponce de León rước hài cốt ông nội về đặt trong hầm mộ gia tộc dưới bàn thờ chính của nhà thờ và gắn phù điêu huy hiệu gia tộc lên tường bắc.
- Năm 1625Quân đội Hà Lan của Đô đốc Boudewijn Hendricksz đốt phá tu viện nhưng vòm đá nhà thờ đứng vữngTrong cuộc vây hãm San Juan tháng 9 năm 1625, hạm đội Hà Lan chiếm đóng và phóng hỏa đốt Tu viện Đa Minh, nhưng kết cấu vòm múi khế bằng đá kiên cố của Nhà thờ Thánh Tôma Aquinô không bị sập đổ.
- Thế kỷ 17 tới năm 1735Hoàn thiện gian giữa (Nave) ba nhịp vòm thùng và Nhà nguyện Đức Mẹ Mân CôiNhà thờ được mở rộng hoàn chỉnh về phía tây với gian giữa ba nhịp gian lợp vòm hình thùng (barrel vault), mặt tiền phẳng cổ điển và các nhà nguyện bên dành cho Đức Mẹ Mân Côi và Đức Mẹ Bethlehem.
- Năm 1809An táng danh họa kiệt xuất José Campeche y Jordán bên trong nhà thờKhi danh họa Rococo nổi tiếng nhất lịch sử Puerto Rico là José Campeche (1751 tới 1809, một thành viên dòng ba Đa Minh) qua đời ngày 7 tháng 11 năm 1809, ông được an táng trang trọng ngay bên trong lòng nhà thờ.
- 1838 tới 1858Giải thể tu viện Đa Minh và trao nhà thờ cho Dòng Tên dưới tước hiệu mới Thánh GiuseĐạo luật thế tục hóa năm 1838 buộc Dòng Đa Minh rời đi; năm 1858 nhà thờ được giao cho các linh mục Dòng Tên trùng tu và chính thức đổi tên thành Nhà thờ Thánh Giuse (Iglesia de San José).
- 2002 tới tháng 3 năm 2021Đưa vào Danh sách World Monuments Watch và hoàn thành đại trùng tu khảo cổ 19 nămSau khi đóng cửa năm 2002 vì nguy cơ thấm dột làm hỏng vòm cổ và được Quỹ Di tích Thế giới (WMF) đưa vào danh sách khẩn cấp năm 2004, dự án trùng tu khoa học kéo dài 19 năm đã phát lộ nhiều bích họa thế kỷ 16 và chính thức mở cửa thánh hiến lại vào tháng 3 năm 2021.
Những phát hiện khảo cổ chấn động trong cuộc đại trùng tu 19 năm (2002 tới 2021). Khi Nhà thờ Thánh Giuse phải tạm đóng cửa vào năm 2002 do lớp vữa xi măng hiện đại trát trong thế kỷ 20 giữ độ ẩm làm mục ruỗng tường gạch đá thế kỷ 16, ít ai ngờ rằng cuộc đại trùng tu do Ban Bảo tồn Lịch sử (Patronato de Monumentos de San Juan), Tổng giáo phận San Juan và Quỹ Di tích Thế giới (World Monuments Fund) thực hiện lại biến thành một cuộc khám phá khảo cổ học kỳ diệu nhất vùng Caribe. Khi các chuyên gia phục chế bóc tách từng milimét lớp vữa và sơn phủ thế kỷ 19 và 20 trên các bức tường cổ, họ đã phát lộ bức bích họa tường từ thế kỷ 16 khắc họa Thánh Telmo (San Telmo, vị thánh dòng Đa Minh bảo trợ các thủy thủ vượt Đại Tây Dương) tay cầm chiếc thuyền buồm cổ, cùng các họa tiết trang trí giả đá cẩm thạch, chữ viết cổ của thợ xây thế kỷ 16, các ngôi mộ cổ nguyên vẹn dưới sàn và hệ thống bình gốm rỗng (vasijas acústicas) chôn ngầm trong vòm trần để giảm trọng lượng và tăng độ vang âm thanh từ thời Phục hưng.
IIIHệ Vòm Múi Khế Hình Sao Gothic Isabelline Thế Kỷ 16, Lòng Nhà Thờ Vòm Thùng Và Các Nhà Nguyện Cổ Gia Tộc Ponce
Nhà thờ Thánh Giuse mang bình đồ hình chữ thập Latinh kết hợp nhà thờ ba nhịp gian, phản ánh rõ nét sự chuyển giao giữa hai thời đại kiến trúc lớn của Đế chế Tây Ban Nha: phần phía đông (gồm cung thánh, hậu cung và hai cánh ngang xây từ năm 1532 tới cuối thế kỷ 16) là một kiệt tác thuần túy của kiến trúc Gothic Isabelline (Gothic hậu kỳ Tây Ban Nha - Andalusia); trong khi phần phía tây (gồm gian giữa ba nhịp và mặt tiền xây tiếp vào thế kỷ 17 và đầu thế kỷ 18) mang phong cách Phục hưng nghiêm cẩn (Herrerian) và tiền kỳ Baroque thuộc địa.
Điểm kiến trúc quý giá bậc nhất làm nên tầm vóc độc bản của Nhà thờ Thánh Giuse tại châu Mỹ nằm ở khu vực Cung thánh (Presbiterio), giao điểm cánh ngang (Crucero) và các nhà nguyện phía đông: phía trên đầu người xem là hệ thống trần vòm đá gân múi khế đan chéo thành hình ngôi sao nhiều cánh (star-ribbed vaults). Những đường gân đá vôi màu vàng nhạt được đẽo gọt chính xác từ thế kỷ 16 vươn lên từ các trụ tường và hội tụ tại các viên đá khóa vòm tròn (claves) ở đỉnh trần, giữ nguyên kỹ thuật xây dựng của các nhà thờ lớn vùng Seville và Cádiz thời Nữ hoàng Isabel.
Do nằm trên đảo đá giữa vùng biển Caribe thường xuyên hứng chịu bão lớn và pháo kích hải quân, các bức tường chịu lực của nhà thờ được xây cực dày theo kỹ thuật Mampostería và Tapia: kết hợp đá vôi san hô biển, đá sa thạch, gạch đất sét nung và vữa vôi trộn cát biển cùng mật mía. Đặc biệt, trong các khoang rỗng phía trên vòm đá thế kỷ 16, các kiến trúc sư Đa Minh đã xếp hàng trăm chiếc vò gốm đất nung đựng dầu ô liu rỗng (botijas) từ Tây Ban Nha sang nhằm làm nhẹ tải trọng mái vòm và tạo hiệu ứng cộng hưởng âm thanh cho tiếng hát bình ca Gregorian.
Khác với khu vực cung thánh lợp vòm sao Gothic, khu vực lòng nhà thờ (Nave) kéo dài về phía tây được hoàn thiện vào thế kỷ 17 và 18 gồm một gian giữa cao rộng lợp vòm hình thùng bán trụ (bóveda de cañón) và hai hành lang bên thấp hơn ngăn cách bởi hai hàng cột trụ vuông vức đỡ các nhịp vòm tròn. Mặt tiền phía tây mở ra quảng trường Plaza San José mang vẻ đẹp mộc mạc, phẳng phiu với tường quét vôi trắng viền vàng nhạt, trổ ba cửa ra vào hình chữ nhật và vòm tròn cùng một tháp chuông tường phẳng (espadaña) ở góc mái.
Tại khu vực Cung thánh dưới vòm sao chính là nơi đặt bàn thờ chính. Trên bức tường phía bắc của cung thánh vẫn bảo tồn nguyên vẹn bức phù điêu đá thế kỷ 16 khắc hình chiếc khiên Huy hiệu của gia tộc Juan Ponce de León (với hình con sư tử vùng León và các dải sọc vương quyền Aragón). Ngay dưới nền đá khu vực này là căn hầm mộ nơi hài cốt của vị Thống đốc đầu tiên Juan Ponce de León đã yên nghỉ từ năm 1559 tới năm 1908 và nơi cháu nội ông là Juan Troche Ponce de León vẫn đang an nghỉ.
Mở ra từ cánh ngang và hai hành lang bên là các nhà nguyện phụ giàu giá trị nghệ thuật: Nhà nguyện Đức Mẹ Mân Côi (Capilla del Rosario) lớn ở phía nam từng là nơi quy tụ giới quý tộc và thủy thủ San Juan; Nhà nguyện tôn trí bức tranh gỗ Đức Mẹ Bethlehem (Nuestra Señora de Belén) thế kỷ 16 và tượng Chúa Chịu Đóng Đinh Cristo de los Ponce; cùng khu vực tưởng niệm và mộ phần của danh họa José Campeche y Jordán (1751 tới 1809).
Một trong những điểm thu hút nhất sau khi nhà thờ mở cửa trở lại năm 2021 là bức bích họa tường thế kỷ 16 vẽ hình Thánh Pedro González Telmo (vị thánh dòng Đa Minh bảo trợ người đi biển) vừa được các chuyên gia phục chế bóc tách khỏi lớp vữa thế kỷ 19. Bức bích họa cùng các dải diềm trang trí hình học và hoa lá màu đất đỏ, vàng đất và đen than trên các vòm cửa cho thấy nội thất nhà thờ thế kỷ 16 từng được trang hoàng rực rỡ như một bảo tàng hội họa Phục hưng Tây Ban Nha.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại và Phong cách | Giá trị lịch sử và Nghệ thuật đặc biệt |
|---|---|---|
| Cung thánh và Vòm sao Gothic (Presbiterio y Crucero) | Khởi dựng năm 1532 tới cuối thế kỷ 16 (Gothic Isabelline) | Một trong những cấu trúc vòm múi khế hình sao bằng đá cổ nhất và hiếm nhất còn tồn tại ở Tây Bán Cầu |
| Hầm mộ và Huy hiệu Gia tộc Juan Ponce de León | Năm 1559 tới năm 1908 (phù điêu đá thế kỷ 16) | Nơi lưu giữ hài cốt Thống đốc đầu tiên của Puerto Rico suốt 349 năm; phù điêu huy hiệu vẫn gắn trên tường bắc |
| Gian giữa 3 nhịp (Nave) và Nhà nguyện Mân Côi | Thế kỷ 17 tới năm 1735 (Phục hưng và tiền kỳ Baroque) | Lợp vòm thùng kiên cố kết hợp kỹ thuật đặt bình gốm rỗng (botijas) giảm tải trọng và tăng âm học |
| Bích họa Thánh Telmo và Tượng Cristo de los Ponce | Thế kỷ 16 (phát lộ bích họa năm 2002 tới 2021) | Di sản hội họa bích họa và điêu khắc gỗ Phục hưng Tây Ban Nha cổ xưa nhất tại đảo Puerto Rico |
| Mộ phần danh họa José Campeche y Jordán | Năm 1809 | Nơi an nghỉ của vị danh họa Rococo lớn nhất lịch sử nghệ thuật Puerto Rico (1751 tới 1809) |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các tu sĩ Dòng Đa Minh và các kiến trúc sư Tây Ban Nha thế kỷ 16 không sử dụng thuật phong thủy phương Đông khi quy hoạch Nhà thờ Thánh Giuse. Công trình được xây dựng trên khu đất cao do gia tộc Juan Ponce de León hiến tặng theo quy hoạch đô thị thành lũy Tây Ban Nha (Leyes de Indias), còn trục nhà thờ tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo trung cổ: cửa chính mở về phía Tây (ra quảng trường Plaza San José) và cung thánh vòm sao hướng về phía Đông đón ánh mặt trời mọc biểu trưng cho Đức Kitô Phục Sinh. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của đảo thành Khu phố cổ San Juan (Isleta de San Juan) tại tọa độ 18,4675 độ vĩ bắc, -66,1189 độ kinh tây, Nhà thờ Thánh Giuse tọa lạc ngay trên điểm gò đá vôi cao nhất (khoảng 30 mét so với mực nước biển) ở cực tây bắc của đảo cổ. Về mặt hình thế tự nhiên, đảo nhỏ Viejo San Juan là một dải đá vôi san hô vươn ra giữa biển khơi: phía bắc của nhà thờ chỉ cách hơn 150 mét là vách đá dựng đứng nhìn ra Đại Tây Dương bao la; phía tây và tây bắc là mũi đất chiến lược nơi dựng Pháo đài San Felipe del Morro trấn giữ cửa biển; còn phía nam sườn đồi thoai thoải dốc dần xuống vùng nước êm ả của Vịnh San Juan (Bahía de San Juan). Trong phép xem hình thế cổ truyền, vị trí đỉnh đồi nơi dựng Nhà thờ Thánh Giuse chính là long đầu cao đỉnh của toàn bộ đảo thành, nơi tụ hội khí lực vững chắc nhất, hoàn toàn miễn nhiễm với triều cường và ngập lụt suốt năm thế kỷ.
Về tọa hướng và bố cục minh đường, Nhà thờ Thánh Giuse nằm theo trục chuẩn tọa Đông hướng Tây: lưng cung thánh phía đông và cánh phía bắc tựa vào khối kiến trúc vuông vức đồ sộ của Tu viện Đa Minh cổ (Antiguo Convento de Santo Tomás, nay là trụ sở Viện Văn hóa Puerto Rico) như một bức hậu chẩm và Tả Thanh Long che chắn gió bão trực diện từ biển Bắc. Ở phía trước mặt tiền hướng Tây, quảng trường rộng Plaza San José đóng vai trò là một nội minh đường vuông vức gom tụ ánh sáng và nhân khí từ phố cổ Calle del Cristo và Calle San Sebastián dẫn lên, tạo nên thế đứng tôn nghiêm của ngôi cổ tự đứng đầu đảo thành.
VĐại Lễ Thánh Cả Giuse 19 Tháng 3, Lễ Hội Đường Phố San Sebastián Tháng Giêng Và Thánh Lễ Trong Không Gian Gothic Cổ
Sau khi hoàn tất cuộc đại trùng tu kéo dài 19 năm và chính thức mở cửa cử hành phụng vụ trở lại từ tháng 3 năm 2021, Nhà thờ Thánh Giuse vừa là một điểm tham quan di sản văn hóa hàng đầu của Khu phố cổ San Juan, vừa duy trì đời sống phụng vụ theo Lịch Phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch) trực thuộc Tổng giáo phận San Juan de Puerto Rico.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ Thánh Giuse và Quảng trường Plaza San José |
|---|---|---|---|
| Ngày 19 tháng 3 hằng năm | Dương lịch (Lễ Trọng Công giáo) | Đại lễ Thánh Cả Giuse, Bạn Trăm Năm Đức Trinh Nữ Maria (Solemnidad de San José) | Lễ bổn mạng chính thức của nhà thờ (và cũng là dịp kỷ niệm ngày mở cửa tái thánh hiến nhà thờ vào tháng 3 năm 2021 sau 19 năm trùng tu): cử hành Thánh lễ trọng thể dưới vòm sao Gothic thế kỷ 16. |
| Tuần thứ ba của tháng 1 hằng năm | Dương lịch | Lễ hội Đường phố San Sebastián (Fiestas de la Calle San Sebastián) | Kỳ lễ hội văn hóa và tôn giáo truyền thống nổi tiếng nhất của Khu phố cổ San Juan khởi nguồn từ thế kỷ 19 và được phục hồi thập niên 1950 ngay tại phố Calle San Sebastián và quảng trường Plaza San José trước cửa nhà thờ. |
| Ngày 7 tháng 10 và ngày 28 tháng 1 hằng năm | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Mân Côi (ngày 7 tháng 10) và Lễ Thánh Tôma Aquinô (ngày 28 tháng 1) | Kỷ niệm cội nguồn lịch sử hơn ba thế kỷ của Dòng Đa Minh đã khai sinh ngôi thánh đường năm 1532 và tôn kính truyền thống đọc kinh Mân Côi cổ truyền tại nhà nguyện phía nam. |
| Thứ Sáu Tuần Thánh (Tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Cuộc Rước Đàng Thánh Giá Phố Cổ và Tôn kính Tượng Chúa Chịu Nạn (Cristo de los Ponce) | Tín hữu Khu phố cổ San Juan hiệp thông suy niệm cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu giữa không gian cổ kính của Nhà thờ Thánh Giuse và Nhà thờ chính tòa San Juan Bautista. |
Sự hồi sinh kỳ diệu của viên ngọc thế kỷ 16 giữa lòng Viejo San Juan. Đối với người dân Puerto Rico, việc cánh cửa gỗ của Nhà thờ Thánh Giuse mở rộng trở lại vào mùa xuân năm 2021 sau gần hai mươi năm đóng cửa trùng tu không chỉ là một sự kiện bảo tồn kiến trúc mà là sự trở về của ký ức tổ tiên. Ngày nay, khi bước vào trong lòng nhà thờ mát dịu mùi đá vôi cổ, lắng nghe tiếng chuông ngân trên quảng trường Plaza San José và chiêm ngưỡng những đường gân đá vòm sao Gothic năm 1532 cùng bức bích họa Thánh Telmo vừa được hồi sinh, du khách cảm nhận trọn vẹn sức sống trường tồn của một công trình đã chứng kiến trọn vẹn năm thế kỷ lịch sử của châu Mỹ.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Plaza San José, góc phố Calle del Cristo và Calle San Sebastián, Khu phố cổ San Juan, PR 00901, Thịnh vượng chung Puerto Rico
- Đường tới
- Nhà thờ Thánh Giuse tọa lạc ngay tại quảng trường Plaza San José, góc giao giữa phố Calle del Cristo và phố Calle San Sebastián ở khu vực phía bắc của Khu phố cổ San Juan (Old San Juan). Vì đường phố lát đá cuội xanh (adoquines) trong Khu phố cổ rất hẹp, cách di chuyển thuận tiện nhất là đi bộ: từ Bến tàu Du lịch San Juan (San Juan Cruise Port) hoặc từ Quảng trường Colón ở lối vào phố cổ, du khách đi bộ dọc theo phố Calle San Francisco hoặc Calle Fortaleza rồi rẽ lên phố Calle del Cristo khoảng 12 tới 15 phút là tới thẳng Plaza San José (nhà thờ chỉ cách Nhà thờ chính tòa Công giáo San Juan Bautista 250 mét về phía bắc và cách lối vào Pháo đài San Felipe del Morro 300 mét về phía đông).
- Toạ độ
- 18.4675, -66.1189
Nhà thờ Thánh Giuse tại Khu phố cổ San Juan mở cửa đón khách tham quan di sản và tín hữu vào cầu nguyện theo lịch mở cửa hằng tuần của Ban Quản lý Di tích (Patronato de Monumentos de San Juan) và Tổng giáo phận San Juan (thường mở cửa từ sáng đến chiều các ngày từ thứ Tư đến Chúa Nhật và vào giờ thánh lễ). Khi vào bên trong ngôi nhà thờ cổ gần 500 năm tuổi này, quý vị cần mặc trang phục lịch sự kín đáo, bỏ mũ nón và giữ yên lặng. Vì các bức tường đá san hô và đặc biệt là các mảng bích họa thế kỷ 16 (như bích họa Thánh Telmo) vừa được phục chế vô cùng nhạy cảm với mồ hôi tay và ánh đèn cường độ mạnh, du khách tuyệt đối không chạm tay lên bề mặt tường vữa cổ và không sử dụng đèn flash khi chụp ảnh bên trong nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Thánh Giuse (Iglesia de San José), Khu phố cổ San Juan
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Giuse tại Khu phố cổ San Juan được xây dựng vào năm nào và vì sao lại nổi tiếng khắp châu Mỹ?
Nhà thờ được các tu sĩ Dòng Đa Minh khởi công xây dựng vào năm 1532 (dưới tên gọi nguyên thủy là Nhà thờ Tu viện Thánh Tôma Aquinô). Đây là ngôi nhà thờ cổ thứ hai còn tồn tại nguyên vẹn trên toàn lục địa châu Mỹ và là một trong những mẫu hình hiếm hoi nhất của kiến trúc vòm múi khế hình sao phong cách Gothic Isabelline Tây Ban Nha thế kỷ 16 ở Tây Bán Cầu.
Mối liên hệ giữa nhà thám hiểm Juan Ponce de León và Nhà thờ Thánh Giuse là gì?
Gia đình của Juan Ponce de León (vị Thống đốc đầu tiên của Puerto Rico và người khám phá vùng Florida) đã hiến tặng khu đất để xây dựng nhà thờ và tu viện này. Vào năm 1559, hài cốt của Juan Ponce de León được cháu nội ông rước từ Cuba về an táng trong hầm mộ ngay dưới cung thánh của nhà thờ và yên nghỉ tại đây suốt 349 năm cho tới khi được chuyển sang Nhà thờ chính tòa San Juan vào năm 1908; hiện phù điêu huy hiệu gia tộc ông vẫn gắn trên bức tường phía bắc cung thánh.
Vì sao ngôi nhà thờ nguyên thủy của Dòng Đa Minh lại đổi tên thành Nhà thờ Thánh Giuse?
Từ năm 1532 tới năm 1838, nhà thờ thuộc Dòng Đa Minh và mang tên Thánh Tôma Aquinô. Sau khi đạo luật thế tục hóa năm 1838 của Tây Ban Nha giải thể tu viện Đa Minh, đến năm 1858 ngôi nhà thờ được trao cho các linh mục Dòng Tên quản nhiệm; các cha Dòng Tên đã trùng tu và đổi tước hiệu cung hiến của nhà thờ sang Thánh cả Giuse (Iglesia de San José).
Những phát hiện quý giá nào đã được tìm thấy trong cuộc đại trùng tu kéo dài 19 năm (2002 tới 2021)?
Trong quá trình trùng tu khảo cổ học từ năm 2002 tới tháng 3 năm 2021 với sự hỗ trợ của Quỹ Di tích Thế giới (WMF), khi bóc tách các lớp vữa xi măng và sơn thế kỷ 19 và 20, các chuyên gia đã phát lộ bức bích họa tường thế kỷ 16 cực quý vẽ hình Thánh Telmo (bổn mạng các thủy thủ), các họa tiết tường thời Phục hưng và hàng trăm bình gốm rỗng (botijas) đặt trong vòm đá từ thế kỷ 16 để giảm tải trọng và tạo độ vang âm.
Danh họa nổi tiếng nào của Puerto Rico đang yên nghỉ bên trong Nhà thờ Thánh Giuse?
Bên trong lòng Nhà thờ Thánh Giuse là nơi an táng danh họa José Campeche y Jordán (1751 tới 1809), họa sĩ thời kỳ Rococo vĩ đại nhất của Puerto Rico và vùng biển Caribe, người đã vẽ hàng trăm bức tranh tôn giáo và chân dung lịch sử (bao gồm các bản sao bức linh ảnh Đức Mẹ Bethlehem của chính nhà thờ này).
Nhà thờ Thánh Giuse nằm ở vị trí nào so với Pháo đài El Morro và Nhà thờ chính tòa San Juan?
Nhà thờ Thánh Giuse nằm tại quảng trường Plaza San José trên đỉnh đồi phía tây bắc Khu phố cổ San Juan, đúng ở điểm kết nối giữa hai di tích lớn: chỉ cách Nhà thờ chính tòa San Juan Bautista khoảng 250 mét (3 phút đi bộ dọc phố Calle del Cristo) về phía bắc và cách bãi cỏ lối vào Pháo đài San Felipe del Morro khoảng 300 mét về phía đông.