VẠN ĐẠO ĐƯỜNGHALL OF MYRIAD PATHSEnglishENVề trang Thầy Ưng Khiêm
VẠN ĐẠO ĐƯỜNG

Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng, Casco Viejo

Iglesia de San José de Panamá, El Altar de Oro de San José, Nhà thờ Dòng Augustinô Nhặt Phép tại Khu phố cổ Casco Antiguo

Ngôi nhà thờ lịch sử của Dòng Augustinô Nhặt Phép được xây dựng từ năm 1671 tới 1677 tại khu phố cổ Casco Viejo thuộc Di sản Thế giới UNESCO ở thành phố Panama, nơi lưu giữ tuyệt tác Bàn thờ Vàng (Altar de Oro) phong cách Baroque bằng gỗ dái ngựa dát vàng lá gắn liền với giai thoại quét bồ hóng đen đánh lừa tên cướp biển Henry Morgan.

Niên đại xây dựng
1671 tới 1677 (tại Casco Viejo)
dựng lại ngay sau khi thành phố cũ Panamá Viejo bị thiêu hủy vào tháng 1 năm 1671
Dòng tu kiến tạo
Dòng Augustinô Nhặt Phép (OAR)
các tu sĩ dòng Agustinos Recoletos thành lập tu viện đầu tiên từ năm 1612 tại Panamá Viejo
Báu vật quốc gia
Bàn thờ Vàng (El Altar de Oro)
kiệt tác Baroque thuộc địa tạc bằng gỗ dái ngựa (caoba) và tuyết tùng đắng bọc vàng lá rực rỡ
Giai thoại lịch sử
Huyền tích cướp biển Henry Morgan (1671)
truyền thuyết tu sĩ Fray Juan quét sơn đen và bồ hóng lên bàn thờ để giấu khỏi mắt toán cướp biển
Vị thánh bổn mạng
Thánh Cả Giuse (San José)
tôn tượng Thánh Giuse cầm nhành hoa huệ bế Chúa Hài Đồng ngự tại khám trung tâm Bàn thờ Vàng
Danh hiệu di sản
Di sản Thế giới UNESCO (1997)
thuộc Khu lịch sử thành phố Panamá (mã số 790) và Di tích Lịch sử Quốc gia Panama

Nằm tại góc giao giữa Đại lộ A (Avenida A) và Đường số 8 Tây (Calle 8a Oeste) trên bán đảo đá nhô ra vịnh Thái Bình Dương thuộc khu phố cổ Casco Antiguo (còn gọi là Casco Viejo hay San Felipe) của thủ đô Panama, Nhà thờ Thánh Giuse (tiếng Tây Ban Nha gọi là Iglesia de San José) nhìn từ bên ngoài mang vẻ đẹp mộc mạc, khiêm nhường với những bức tường đá vữa trắng và tháp chuông đơn giản thế kỷ 17. Thế nhưng ngay khi bước qua cánh cửa gỗ bước vào lòng thánh đường mát dịu, mọi du khách đều phải sững sờ trước ánh hào quang vàng rực tỏa ra từ cuối gian giữa: đó là Bàn thờ Vàng (El Altar de Oro), một công trình điêu khắc gỗ dái ngựa và tuyết tùng cao vút chạm tới tận vòm trần, được phủ kín bằng những lớp vàng lá (pan de oro) sáng lấp lánh suốt hơn ba thế kỷ.

Không chỉ là một trong những kiệt tác nghệ thuật Baroque thuộc địa Tây Ban Nha đẹp nhất châu Mỹ, Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng còn gắn liền với thiên sử thi bi tráng nhất của lịch sử Panama: vụ tấn công và thiêu rụi thành phố cũ Panamá Viejo bởi tên cướp biển khét tiếng người xứ Wales là Henry Morgan vào tháng 1 năm 1671. Trong quần thể Di sản Thế giới UNESCO của đất nước Panama, bên cạnh Nhà thờ chính tòa Panamá (Santa María la Antigua) chỉ cách đó hai dãy phố, Nhà thờ San Felipe và Đền thờ Chúa Kitô Đen ở cảng Portobelo, Đền thờ Bahá'í trên đồi Cerro Sonsonate và Giáo đường Do Thái Kol Shearith Israel, Nhà thờ Thánh Giuse của các tu sĩ Công giáo Dòng Augustinô Nhặt Phép là biểu tượng cho sự hồi sinh từ đống tro tàn của thủ đô Panama.

Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng, Casco Viejo
Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng, Casco Viejo. Ảnh: Editorpana, giấy phép CC BY-SA 3.0, nguồn Wikimedia Commons.

IThánh Cả Giuse Dưỡng Phụ Chúa Giêsu, Linh Đạo Dòng Augustinô Nhặt Phép Và Tầng Bậc Thần Học Trên Bàn Thờ Vàng

Ngôi thánh đường cổ tại khu phố Casco Viejo được cung hiến cho Thánh Cả Giuse (San José), vị hiền phu của Đức Trinh Nữ Maria, Dưỡng phụ tận tụy của Chúa Giêsu tại Nazarét và là Đấng Bảo trợ của Giáo hội hoàn vũ cũng như của các gia đình, các người thợ thủ công và những người lâm cơn nguy tử. Đối với các tu sĩ Dòng Augustinô Nhặt Phép (Orden de Agustinos Recoletos, viết tắt là OAR, một nhánh cải tổ nghiêm nhặt của Dòng Thánh Augustinô khởi phát tại Tây Ban Nha năm 1588), Thánh Giuse luôn được tôn kính đặc biệt như mẫu gương của đời sống cầu nguyện nội tâm thầm lặng kết hợp với lao động cần cù.

Ngay tại khám thờ chính giữa ở tầng trung tâm của Bàn thờ Vàng, pho tượng Thánh Cả Giuse uy nghi đội vương miện vàng, tay phải cầm cây trượng nở hoa huệ trắng tinh khiết (biểu tượng của sự khiết tịnh và ơn tuyển chọn của Thiên Chúa), tay trái âu yếm dắt Chúa Hài Đồng Giêsu. Sự hiện diện hiền từ của Thánh Giuse giữa ánh vàng rực rỡ của bàn thờ mang thông điệp an ủi sâu sắc đối với người dân Panama thế kỷ 17: chính Thánh Giuse, Đấng từng đưa Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng vượt qua cuộc chạy trốn sang Ai Cập để thoát khỏi lưỡi gươm của vua Hêrôđê, cũng là Đấng đã che chở cư dân thành phố Panama trong cuộc di dời lịch sử từ đống đổ nát của Panamá Viejo sang bán đảo mới Casco Antiguo vào năm 1671 tới 1673.

Theo giáo nghĩa

Toàn bộ Bàn thờ Vàng (Altar de Oro) trong Nhà thờ Thánh Giuse không chỉ là một tác phẩm trang trí mỹ thuật, mà được cấu trúc như một bản tổng lược thần học bằng hình ảnh (Retablo Mayor) chia làm ba trục dọc (ba đường cột calles) và ba tầng ngang vươn lên trời cao, giúp giáo dân thời thuộc địa khi nhìn lên bàn thờ có thể đọc thấy trọn vẹn mầu nhiệm Cứu Độ và lịch sử Dòng Augustinô:

Ở trục trung tâm: phía dưới cùng ngay trên bàn lễ là Nhà Tạm (Sagrario) chạm bạc và vàng nơi lưu giữ Mình Thánh Chúa; tầng một là khám thờ chính tôn trí tượng Thánh Cả Giuse và Chúa Hài Đồng; tầng hai ngay phía trên Thánh Giuse là pho tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (La Purísima Concepción) hoặc Đức Mẹ Đai Lưng (Nuestra Señora de la Consolación y Correa), tước hiệu Thánh Mẫu đặc biệt của gia đình Augustinô; và trên đỉnh cao nhất (Ático) dưới vòm trần là hình tượng Chúa Cha Hằng Hữu (Dios Padre Eterno) giơ tay chúc lành cho toàn vũ trụ. Ở hai trục bên trái và bên phải là bốn khám thờ lớn tôn trí các vị đại thánh trụ cột của Dòng Augustinô: Thánh Augustinô thành Hippo (354 tới 430, vị Tiến sĩ Ân sủng cầm trái tim bốc lửa tình yêu Thiên Chúa), Thánh Tôma thành Villanova (1486 tới 1555, Tổng giám mục Valencia nổi tiếng với lòng bác ái thương người nghèo), Thánh Nicôla thành Tolentino (vị thánh hay làm phép lạ bầu cử cho các linh hồn nơi luyện ngục) và Thánh Clara thành Montefalco (nữ tu dòng Augustinô mang dấu ấn Cuộc Thương Khó trong trái tim).

Theo sử liệu

Gắn liền với Bàn thờ Vàng của Nhà thờ Thánh Giuse là một trong những giai thoại lịch sử nổi tiếng nhất vùng biển Caribe và châu Mỹ. Theo truyền khẩu dân gian được ghi chép trong nhiều sách lịch sử Panama, vào tháng 1 năm 1671, khi tên cướp biển người Anh gốc xứ Wales là Henry Morgan dẫn hơn 1.400 tên cướp biển vượt sông Chagres tiến đánh thành phố Panamá Viejo (thành phố Panama cũ nằm cách khu phố cổ hiện nay khoảng 8 km về phía đông), vị tu sĩ bề trên của tu viện Thánh Giuse lúc bấy giờ là Cha Fray Juan de San José đã nghĩ ra một mưu kế táo bạo để cứu báu vật của nhà thờ.

Khi nghe tin pháo đài San Lorenzo thất thủ và toán cướp biển đang tiến vào cướp bóc, đốt phá thành phố, Cha Fray Juan cùng các tu sĩ đã nhanh chóng dùng nhựa thông, bồ hóng và nước sơn đen quét phủ kín toàn bộ bề mặt dát vàng của chiếc bàn thờ để nó trông giống như một chiếc bàn thờ gỗ rẻ tiền đã bị cháy sém và cũ nát. Khi Henry Morgan dẫn quân xông vào nhà thờ Thánh Giuse để lục soát vàng bạc, nhìn thấy chiếc bàn thờ đen đúa xấu xí, tên trùm cướp biển đã hoàn toàn bị đánh lừa; tương truyền Cha Fray Juan thậm chí còn khéo léo than thở rằng nhà thờ quá nghèo vì đã bị một toán cướp biển khác lấy hết đồ quý trước đó, khiến Henry Morgan tức giận nhưng lại rút tiền túi ném cho vị tu sĩ một đồng tiền vàng kèm câu nói mỉa mai rằng: Ta không biết tại sao nhưng ta có cảm giác nhà ngươi còn là một tên cướp biển giỏi hơn cả ta! Sau khi Morgan rút đi và thành phố Panama mới được xây dựng tại bán đảo Casco Viejo năm 1673, chiếc bàn thờ đã được chở bằng thuyền về nhà thờ mới và rửa sạch lớp sơn đen để trả lại vẻ vàng son lộng lẫy.

Chỗ hay hiểu lầm

Mặc dù câu chuyện Cha Fray Juan quét sơn đen đánh lừa cướp biển Henry Morgan năm 1671 là một phần di sản văn hóa truyền khẩu vô cùng hấp dẫn của Panama, các nhà sử học nghệ thuật và chuyên gia trùng tu hiện đại (khi tiến hành phân tích niên đại gỗ, phong cách điêu khắc cột xoắn Salomon và kỹ thuật dát vàng lá của Bàn thờ Vàng trong đợt đại trùng tu đầu thế kỷ 21) đã chỉ ra một sự thật học thuật thú vị: phần lớn cấu trúc gỗ dái ngựa và phong cách Baroque Churrigueresque kết hợp ảnh hưởng nghệ thuật phương Đông của Bàn thờ Vàng hiện tại mang đặc trưng của giai đoạn đầu đến giữa thế kỷ 18 (khoảng năm 1710 tới 1740), tức được chế tác tại chính ngôi nhà thờ mới ở Casco Viejo sau các trận hỏa hoạn thế kỷ 18, có thể đã tận dụng lại một số tượng thánh hoặc bộ phận cứu thoát từ nhà thờ cũ năm 1671. Dù xét theo truyền thuyết dân gian năm 1671 hay theo niên đại mỹ thuật thế kỷ 18, Bàn thờ Vàng vẫn là chứng nhân vô giá của thời đại hoàng kim thuộc địa tại Panama.

IIHơn Bốn Thế Kỷ Từ Tu Viện Panamá Viejo Năm 1612, Cuộc Di Dời Năm 1671 Tới Công Cuộc Trùng Tu Thế Kỷ 21

Lịch sử của Nhà thờ Thánh Giuse là tấm gương phản chiếu trọn vẹn hành trình của Giáo hội Công giáo và Dòng Augustinô Nhặt Phép tại eo đất Panama suốt hơn bốn trăm năm qua.

  • 15 tháng 4 năm 1612Dòng Augustinô Nhặt Phép thành lập Tu viện và Nhà thờ Thánh Giuse đầu tiên tại Panamá Viejo
    Các tu sĩ truyền giáo dòng Agustinos Recoletos từ Tây Ban Nha đến thành phố Panama cũ (Panamá Viejo) bên bờ Thái Bình Dương, lập tu viện và xây dựng ngôi nhà thờ đá cung hiến cho Thánh Cả Giuse.
  • 28 tháng 1 năm 1671Cướp biển Henry Morgan tấn công và thiêu rụi thành phố cũ Panamá Viejo
    Cuộc tấn công của Henry Morgan dẫn đến việc toàn bộ thành phố cũ Panamá Viejo bị hủy diệt trong biển lửa; phế tích tháp chuông và vòm đá của tu viện Thánh Giuse cũ hiện vẫn còn đứng vững tại Khu khảo cổ Panamá Viejo.
  • 21 tháng 1 năm 1673 tới 1677Di dời thành phố sang bán đảo Casco Antiguo và xây dựng Nhà thờ Thánh Giuse mới
    Khi thành phố Panama mới được quy hoạch trên bán đảo đá có tường thành bao bọc (nay là Casco Viejo), các tu sĩ Augustinô Nhặt Phép được cấp khu đất tại góc Đại lộ A và Đường số 8, xây dựng hoàn tất Nhà thờ Thánh Giuse vào khoảng năm 1675 tới 1677.
  • Đầu thế kỷ 18 (khoảng 1710 tới 1740)Hoàn thiện và dát vàng kiệt tác Bàn thờ Vàng (El Altar de Oro)
    Chiếc bàn thờ chính đồ sộ bằng gỗ dái ngựa và tuyết tùng đắng được chạm khắc công phu theo phong cách Baroque thuộc địa và phủ kín vàng lá, đồng thời nhà thờ vượt qua an toàn trận Đại hỏa hoạn Casco Viejo năm 1737 và năm 1756.
  • Thế kỷ 19 tới năm 1898Biến động trục xuất các dòng tu và sự trở lại của Dòng Augustinô Nhặt Phép năm 1898
    Dưới thời luật giải thể tài sản dòng tu thế kỷ 19 của Colombia, các tu sĩ từng phải tạm rời đi vào năm 1833; đến ngày 22 tháng 7 năm 1898, các tu sĩ Dòng Augustinô Nhặt Phép chính thức trở lại tiếp quản Nhà thờ Thánh Giuse và cải tạo mặt tiền cùng mái vòm.
  • 1997 và đầu thế kỷ 21Ghi danh Di sản Thế giới UNESCO và đại trùng tu bảo tồn Bàn thờ Vàng
    Năm 1997, UNESCO công nhận Khu lịch sử thành phố Panamá cùng Khu khảo cổ Panamá Viejo là Di sản Thế giới; đầu thế kỷ 21, Bàn thờ Vàng và nội thất nhà thờ được phục chế tỉ mỉ từng lớp vàng lá và gỗ chạm.
Theo sử liệu

Hai ngôi nhà thờ Thánh Giuse song hành trong cùng một Di sản Thế giới UNESCO. Một điều thú vị ít nơi nào trên thế giới có được là tại thủ đô Panama hiện tồn tại cả hai di tích Nhà thờ Thánh Giuse của hai thời đại nằm cách nhau 8 km và cùng thuộc một hồ sơ Di sản Thế giới của UNESCO (mã số 790): tại Khu khảo cổ Panamá Viejo ở phía đông, du khách vẫn có thể chiêm ngưỡng những bức tường đá núi lửa và vòm cung nguyên bản của Tu viện Thánh Giuse cũ (Convento de San José) xây dựng từ đầu thế kỷ 17 nơi các tu sĩ đã sống cho tới ngày 28 tháng 1 năm 1671.

Trong khi đó, tại Khu phố cổ Casco Viejo ở phía tây nam, ngôi Nhà thờ Thánh Giuse năm 1677 lại là một trong số rất ít công trình tôn giáo trong thành phố mới không bị thiêu rụi trong hai trận đại hỏa hoạn khủng khiếp của thế kỷ 18 là Fuego Grande năm 1737 và Fuego Chico năm 1756. Chính nhờ phép lạ thoát khỏi cả lưỡi gươm cướp biển lẫn những trận bão lửa thế kỷ 18 mà Bàn thờ Vàng cùng bộ sưu tập tượng thánh cổ của Dòng Augustinô Nhặt Phép đã được bảo tồn nguyên vẹn cho tới ngày nay.

IIIKiến Trúc Ba Nhịp Gian Thuộc Địa, Bàn Thờ Vàng Gỗ Dái Ngựa Chạm Nổi, Bục Giảng Kinh Và Hang Đá Giáng Sinh Khổng Lồ

Về mặt kiến trúc, Nhà thờ Thánh Giuse tại Casco Viejo kết hợp cấu trúc tường đá thuộc địa thế kỷ 17 với những nét cải tạo Tân cổ điển cuối thế kỷ 19 (do kiến trúc sư tu sĩ Fray Bernardino García thiết kế khi dòng tu trở lại năm 1898), tạo nên sự tương phản đầy kịch tính giữa ngoại thất trắng giản dị và nội thất vàng son rực rỡ.

Mặt Tiền Quét Vôi Trắng Và Tháp Chuông Đơn Phong Cách Thuộc Địa

Mặt tiền chính của nhà thờ mở ra Đường số 8 Tây (Calle 8a Oeste), được xây bằng đá hộc và gạch cổ trát vữa vôi trắng mịn điểm xuyết các đường viền đá xám nhạt. Chính giữa là ba cửa vòm tròn dẫn vào ba nhịp gian, phía trên là gác đàn và một tháp chuông đơn (Espadaña hay Campanario) thấp vững chãi theo đúng quy chuẩn kiến trúc vùng có địa chấn và gió biển nhiệt đới của thế kỷ 17.

Gian Giữa Vòm Gỗ Cao Rộng Và Hai Hàng Cột Trắng Thanh Thoát

Bên trong lòng nhà thờ được chia thành ba nhịp gian (một gian giữa cao rộng và hai gian bên thấp hơn) nhờ hai hàng cột trụ tròn sơn trắng đỡ hệ vòm trần uốn cong ốp gỗ tự nhiên và các ô cửa sổ kính màu lấy sáng từ trên cao. Sự thanh thoát và sắc trắng dịu mát của hai hàng cột càng làm tôn bật toàn bộ khối Bàn thờ Vàng rực sáng ở cuối trục thị giác.

Tuyệt Tác Bàn Thờ Vàng (El Altar de Oro) Bằng Gỗ Dái Ngựa Và Tuyết Tùng

Chiếm trọn bức tường hậu cung là Bàn thờ Vàng cao hơn 10 mét, rộng gần hết chiều ngang gian giữa, được chạm khắc từ gỗ dái ngựa bản địa (caoba) và gỗ tuyết tùng đắng (cedro amargo, loại gỗ có tinh dầu tự nhiên chống mối mọt vùng nhiệt đới). Toàn bộ bề mặt gỗ được phủ lớp sơn lót gesso đỏ (bol) rồi dát những lá vàng mỏng cùng kỹ thuật vẽ vàng trên nền màu (estofado). Các cột trụ nâng đỡ bàn thờ được chạm lộng dây nho, hoa hướng dương, chim phượng và những gương mặt thiên thần nhỏ (querubines) mang đậm dấu ấn Baroque châu Mỹ pha lẫn nét chạm khắc Á Đông từ tuyến tàu buôn Manila Galleon.

Hệ Thống Tượng Thánh Gỗ Đa Sắc Thế Kỷ 17 Và 18 Trên Bàn Thờ Vàng

Trong các hốc khám của Bàn thờ Vàng là quần thể tượng gỗ chạm khắc đa sắc cổ kính: chính giữa là Thánh Cả Giuse bế Chúa Hài Đồng, phía trên là Đức Mẹ Đai Lưng và Chúa Cha, hai bên là bốn pho tượng lớn của Thánh Augustinô, Thánh Tôma thành Villanova, Thánh Nicôla thành Tolentino và Thánh Clara thành Montefalco, tất cả đều mặc phẩm phục chạm trổ hoa văn vàng lá tinh vi.

Bục Giảng Kinh (Púlpito) Dát Vàng Và Các Bàn Thờ Bên

Gắn vào cây cột bên trái của gian giữa là chiếc Bục giảng kinh cổ (Púlpito) có mái lọng âm học (Tornavoz), cũng được chạm khắc gỗ và dát vàng lá đồng bộ với Bàn thờ Vàng chính. Dọc theo hai gian bên của nhà thờ là các bàn thờ phụ bằng gỗ chạm quý giá cung hiến cho Đức Mẹ Núi Các-men (Virgen del Carmen), Thánh Rita thành Cascia (vị thánh của những điều không thể thuộc dòng Augustinô), Chúa Giêsu Chịu Nạn và Đức Mẹ Sầu Bi.

Quần Thể Mô Hình Hang Đá Giáng Sinh Lịch Sử (Belén Monumental)

Một điểm nhấn văn hóa đặc sắc nằm ở gian phòng trưng bày bên cạnh nhà thờ là Quần thể Hang đá Giáng Sinh khổng lồ (Nacimiento hay Belén) rộng hàng chục mét vuông do các tu sĩ Dòng Augustinô Nhặt Phép thực hiện. Quần thể này bao gồm hàng trăm pho tượng đất nung và gỗ chuyển động cơ học, tái hiện chi tiết từ ốc đảo Ai Cập, thành cổ Giêrusalem, cung điện vua Hêrôđê cho tới làng quê Bethlehem với hiệu ứng ánh sáng chuyển đổi ngày và đêm.

Các hạng mục kiến trúc và bảo vật mỹ thuật tiêu biểu của Nhà thờ Thánh Giuse tại khu phố cổ Casco Viejo, thành phố Panama. Nguồn: Tổng giáo phận Panamá, Dòng Augustinô Nhặt Phép (Agustinos Recoletos) và Hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO (mã số 790)..
Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuậtNiên đại và Vật liệuĐặc điểm kỹ thuật và Giá trị lịch sử
Khối nhà thờ đá thuộc địa tại Casco Viejo1671 tới 1677 (cải tạo mặt tiền và vòm năm 1898)Tường đá hộc truyền thống calicanto, ba nhịp gian cột tròn trắng và tháp chuông đơn
Bàn thờ Vàng (El Altar de Oro)Truyền thuyết năm 1671; chế tác hoàn chỉnh đầu thế kỷ 18; gỗ caoba, tuyết tùng và vàng láKiệt tác Baroque thuộc địa chia 3 trục dọc và 3 tầng ngang, chạm khắc dây leo và thiên thần dát vàng
Quần thể tượng thánh trên Bàn thờ VàngThế kỷ 17 tới thế kỷ 18; điêu khắc gỗ đa sắc dát vàng (estofado)Tôn trí Thánh Giuse, Chúa Cha, Đức Mẹ và bốn đại thánh Dòng Augustinô (Augustinô, Tôma, Nicôla, Clara)
Bục giảng kinh dát vàng và Bàn thờ Thánh RitaThế kỷ 18 tới thế kỷ 19Bục giảng gỗ dát vàng ở gian giữa và các bàn thờ bên thu hút đông đảo tín hữu cầu nguyện
Quần thể Hang đá Giáng Sinh (Belén)Truyền thống thế kỷ 20 tới 21 của Dòng Augustinô Nhặt PhépMô hình cảnh quan Kinh Thánh quy mô lớn trưng bày mở cửa quanh năm bên hành lang nhà thờ

IVThế Đất Và Hướng

Cần nêu rõ rằng các tu sĩ Dòng Augustinô Nhặt Phép và các kỹ sư hoàng gia Tây Ban Nha khi quy hoạch khu phố cổ Casco Viejo năm 1673 không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Khu đô thị mới được thiết kế theo Luật của vùng Ấn Độ thuộc Tây Ban Nha (Leyes de Indias) với mạng lưới ô bàn cờ quân sự trên một bán đảo đá dễ phòng thủ trước cướp biển. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.

Thế đất và hướng

Xét trên đại cuộc địa hình của vịnh Panama tại tọa độ 8,9519 độ vĩ bắc, 79,5369 độ kinh tây, khu phố cổ Casco Antiguo (Casco Viejo) tọa lạc trên một mũi bán đảo đá andesit núi lửa nhô thẳng ra biển Thái Bình Dương, được bao bọc ba mặt Đông, Nam và Tây Nam bởi làn nước đại dương và các bãi đá ngầm tự nhiên. Ở ngay phía tây bắc của bán đảo, sừng sững vươn lên đến độ cao 199 mét là ngọn núi Cerro Ancón (Đồi Ancón) phủ rừng nhiệt đới xanh thẫm, đóng vai trò là thiếu tổ sơn và hậu chẩm sơn che chở trực tiếp cho toàn bộ bán đảo phố cổ. Trong phép xem hình thế sơn thủy, địa thế một mũi đá vươn ra biển có ngọn núi độc lập làm điểm tựa ngay phía sau lưng như vậy gọi là cách cục kim quy xuất hải, linh sơn trấn hậu (rùa vàng bơi ra biển lớn, có núi thiêng trấn giữ phía sau): chính nhờ địa thế bán đảo đá ba mặt giáp biển và có tường thành bao bọc này mà sau khi dời đô từ vùng đồng bằng trống trải của Panamá Viejo về đây năm 1673, thành phố Panama không bao giờ bị cướp biển hạ gục thêm một lần nào nữa.

Về vị trí nội cục và tọa hướng, Nhà thờ Thánh Giuse nằm ở phần sườn phía tây nam của gò đá Casco Viejo (trên trục Đại lộ A và Đường số 8 Tây), chỉ cách bờ tường biển chắn sóng phía nam khoảng một trăm mét và cách quảng trường trung tâm Plaza de la Independencia (nơi có Nhà thờ chính tòa Panamá) hai ô phố về phía tây. Công trình được kiến tạo theo trục tọa Bắc hướng Nam (hơi chếch Bắc Tây Bắc và Nam Đông Nam): mặt tiền mở ra Đường số 8 đón luồng gió mát thổi trực tiếp từ vịnh Thái Bình Dương lên bán đảo, trong khi hậu cung nơi tôn trí Bàn thờ Vàng tựa lưng vững chắc về phía phần lõi đất cao phía bắc và ngọn núi Cerro Ancón, giữ cho không gian thánh điện luôn tụ khí, trang nghiêm và bền vững qua hơn ba trăm năm mươi năm.

VĐại Lễ Thánh Cả Giuse 19 Tháng 3, Lễ Thánh Rita 22 Tháng 5 Và Truyền Thống Viếng Bảy Nhà Thờ Tuần Thánh

Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ Thánh Giuse diễn ra hằng ngày theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch) dưới sự coi sóc mục vụ của các tu sĩ Dòng Augustinô Nhặt Phép thuộc Tổng giáo phận Panamá.

Các kỳ đại lễ phụng vụ và truyền thống hành hương tiêu biểu tại Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng, Casco Viejo. Nguồn: Tổng giáo phận Panamá (arquidiocesisdepanama.org) và Dòng Augustinô Nhặt Phép tại Panama..
Thời điểm trong nămHệ lịchTên đại lễ phụng vụ và sự kiệnNghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ Thánh Giuse (Casco Viejo)
Ngày 19 tháng 3 hằng nămDương lịch (Lễ Trọng Bổn mạng)Đại lễ Thánh Cả Giuse, Bạn Trăm Năm Đức Trinh Nữ Maria (Solemnidad de San José)Lễ bổn mạng chính thức của nhà thờ mở đầu bằng tuần cửu nhật trọng thể; Bàn thờ Vàng được thắp sáng rực rỡ trong Thánh lễ đại trào và cuộc rước kiệu tôn tượng Thánh Cả Giuse qua các con phố lát gạch cổ của Casco Viejo.
Thứ Năm Tuần Thánh và Thứ Sáu Tuần Thánh (tháng 3 hoặc tháng 4)Dương lịch (Tuần Thánh)Truyền thống Viếng Bảy Nhà Thờ (Visita de las Siete Iglesias) tại Casco ViejoMột trong những truyền thống sùng kính lớn nhất của người dân thủ đô Panama: hàng vạn tín hữu đi bộ qua các con phố cổ của Casco Viejo trong đêm Thứ Năm Tuần Thánh để viếng Mình Thánh Chúa tại 7 nhà thờ cổ (trong đó Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng là điểm dừng trung tâm).
Ngày 22 tháng 5Dương lịchLễ Thánh Nữ Rita Thành Cascia (Santa Rita de Casia) và Làm Phép Hoa HồngĐông đảo tín hữu Panama mang những bó hoa hồng tươi đến trước bàn thờ Thánh Rita bên trong Nhà thờ Thánh Giuse để các linh mục dòng Augustinô làm phép hoa hồng cầu bình an và chữa lành.
Ngày 28 tháng 8 và Ngày 4 tháng 9Dương lịchLễ Thánh Augustinô Thành Hippo và Lễ Đức Mẹ An Ủi (Đai Lưng)Đại lễ của gia đình Dòng Augustinô Nhặt Phép tôn vinh vị Tổ phụ tinh thần Thánh Augustinô cùng tước hiệu Đức Mẹ Đai Lưng ngự trên tầng hai của Bàn thờ Vàng.
Tháng 12 tới ngày 6 tháng 1 (Lễ Hiển Linh)Dương lịchMùa Giáng Sinh và Chiêm ngưỡng Quần thể Hang Đá Lịch Sử (Belén de San José)Hàng chục nghìn gia đình và trẻ em đổ về Nhà thờ Thánh Giuse để dự lễ Mùa Vọng, lễ Đêm Giáng Sinh và tham quan mô hình Hang đá Giáng Sinh chuyển động khổng lồ của các tu sĩ.

Trái tim hành hương của truyền thống Viếng Bảy Nhà Thờ tại phố cổ Panama. Trong văn hóa Công giáo của Cộng hòa Panama, khu phố cổ Casco Viejo được mệnh danh là Thành phố của những ngôi đền cổ vì chỉ trong phạm vi vài trăm mét vuông đã hội tụ những nhà thờ lịch sử từ thế kỷ 17 và 18: Nhà thờ Thánh Giuse, Nhà thờ chính tòa Santa María la Antigua, Nhà thờ La Merced, Nhà thờ San Francisco de Asís, Nhà thờ Santa Ana và Nhà thờ San Felipe Neri. Mỗi dịp Tuần Thánh cũng như trong sự kiện lịch sử Ngày Giới trẻ Thế giới (Jornada Mundial de la Juventud) do Đức Giáo hoàng Phanxicô chủ sự tại Panama vào tháng 1 năm 2019, Nhà thờ Thánh Giuse với Bàn thờ Vàng lấp lánh luôn là điểm dừng chân không thể bỏ qua của hàng trăm nghìn người hành hương quốc tế.

VINơi Chốn Và Đường Tới

Địa chỉ
Đại lộ A (Avenida A) giao với Đường số 8 Tây (Calle 8a Oeste), phường San Felipe, Khu phố cổ Casco Antiguo (Casco Viejo), thành phố Panama, Cộng hòa Panama
Đường tới
Nhà thờ Thánh Giuse tọa lạc tại góc giao giữa Đại lộ A (Avenida A) và Đường số 8 Tây (Calle 8a Oeste) trong phường San Felipe, Khu phố cổ Casco Antiguo (Casco Viejo), thành phố Panama, chỉ cách Quảng trường Độc lập (Plaza de la Independencia) và Nhà thờ chính tòa Panamá khoảng 200 mét (3 phút đi bộ về phía tây). Từ trung tâm thành phố Panama, quý vị có thể đi Tàu điện ngầm Tuyến 1 tới ga 5 de Mayo (Estación 5 de Mayo), sau đó đi bộ khoảng 12 đến 15 phút dọc theo phố đi bộ Avenida Central hoặc đi taxi và Uber trong 5 phút vào khu phố cổ Casco Viejo.
Toạ độ
8.9519, -79.5369
Khi tới nơi

Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng tại khu phố cổ Casco Viejo mở cửa đón khách hành hương và du khách vào tham quan miễn phí tất cả các ngày trong tuần (thường từ 7 giờ sáng đến 19 giờ tối; phòng trưng bày mô hình Hang đá Giáng Sinh Belén bên cạnh mở cửa theo giờ hành chính và có hộp đóng góp tự nguyện nhỏ để bảo trì). Khi bước vào bên trong nhà thờ để chiêm ngưỡng Bàn thờ Vàng, quý vị cần mặc trang phục lịch sự (không mặc quần quá ngắn, áo hở vai hoặc đồ đi biển), bỏ mũ nón, giữ im lặng khi có tín hữu đang cầu nguyện hoặc khi đang cử hành Thánh lễ, và lưu ý tắt đèn chớp (flash) máy ảnh khi chụp hình Bàn thờ Vàng để bảo vệ lớp vàng lá cổ khỏi bị oxy hóa.

Những nơi gần đây trong thư viện

Giáo đường Do Thái Kol Shearith Israel, thành phố PanamaTỉnh Panamá (Thành phố Panama) · Giáo đoàn Do Thái giáo đầu tiên và lâu đời nhất của đất nước Panama được thành lập ngày 14 tháng 5 năm 1876 bởi các dòng tộc Do Thái Sephardic đến từ đảo Curacao và Saint Thomas, nơi nhiều thành viên sáng lập từng đóng góp trực tiếp vào sự nghiệp lập quốc Panama năm 1903, trải qua hội đường lịch sử năm 1935 tại Đại lộ Cuba và hiện ngự tại tổ hợp giáo đường hiện đại ven vịnh Costa del Este từ năm 2012.Nhà thờ chính tòa Panamá (Santa María la Antigua)Panamá · Nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Panamá giữa khu phố cổ Casco Antiguo, xây bằng đá suốt 108 năm từ 1688 tới 1796, hai tháp chuông khảm xà cừ lấy từ quần đảo Las Perlas.Nhà thờ San Felipe và Đền thờ Chúa Kitô Đen, PortobeloTỉnh Colón (Huyện Portobelo) · Đền thánh hành hương sầm uất nhất đất nước Panama tọa lạc bên bờ vịnh cảng cổ Portobelo thuộc Di sản Thế giới UNESCO trên bờ biển Caribe, xây dựng bằng đá san hô từ năm 1796 tới ngày 21 tháng 10 năm 1814 để tôn trí pho tượng gỗ mun và cocobolo Chúa Kitô Đen (El Nazareno) có từ năm 1658, nơi thu hút hàng chục vạn tín hữu mặc áo tím đi bộ hành hương mỗi dịp đại lễ ngày 21 tháng 10 hằng năm.

VIIĐóng Góp Cho Trang Này

Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Thánh Giuse và Bàn thờ Vàng, Casco Viejo

Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.

Sau khi được đăng, tên bạn sẽ được ghi công ngay tại mục địa điểm này. Ảnh và video phải do chính bạn chụp hoặc được phép chia sẻ.

Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.

?Hỏi Đáp Nhanh

Nhà thờ Thánh Giuse tại khu phố cổ Casco Viejo được xây dựng vào năm nào và bởi dòng tu nào?

Nhà thờ được các tu sĩ Dòng Augustinô Nhặt Phép (Orden de Agustinos Recoletos) xây dựng từ năm 1671 tới năm 1677 tại khu phố cổ mới Casco Antiguo, ngay sau khi ngôi nhà thờ và tu viện đầu tiên của dòng (lập năm 1612 tại thành phố cũ Panamá Viejo) bị thiêu rụi trong cuộc tấn công của cướp biển Henry Morgan vào tháng 1 năm 1671.

Bàn thờ Vàng (El Altar de Oro) trong Nhà thờ Thánh Giuse được làm bằng chất liệu gì?

Không giống như lời đồn rằng bàn thờ đúc bằng vàng khối, Bàn thờ Vàng thực chất là một công trình điêu khắc gỗ Baroque đồ sộ được chạm trổ từ gỗ dái ngựa bản địa (caoba) và gỗ tuyết tùng đắng chống mối mọt (cedro amargo), sau đó được phủ lớp sơn lót và dát kín bằng những lá vàng ròng mỏng (pan de oro) cùng kỹ thuật vẽ vàng estofado.

Giai thoại các tu sĩ đánh lừa tên cướp biển Henry Morgan năm 1671 để cứu Bàn thờ Vàng diễn ra như thế nào?

Theo truyền thuyết lịch sử nổi tiếng của Panama, khi cướp biển Henry Morgan tấn công thành phố cũ Panamá Viejo vào tháng 1 năm 1671, tu sĩ bề trên Fray Juan de San José đã cho quét bồ hóng, bùn và sơn đen lên khắp bề mặt Bàn thờ Vàng để giả làm gỗ cháy cũ nát. Nhờ vậy tên trùm cướp biển đã bỏ qua không cướp phá và còn ném cho vị tu sĩ một đồng tiền vàng trước khi bỏ đi.

Các nhà sử học nghệ thuật hiện đại đánh giá niên đại của Bàn thờ Vàng như thế nào?

Qua khảo cứu phong cách điêu khắc Baroque Churrigueresque và kiểm tra kỹ thuật trong quá trình trùng tu hiện đại, các nhà sử học nghệ thuật nhận định rằng phần lớn cấu trúc Bàn thờ Vàng hiện thấy được chế tác và dát vàng vào đầu đến giữa thế kỷ 18 tại chính nhà thờ mới ở Casco Viejo, kết hợp với truyền thống và một số thành phần di sản từ thế kỷ 17.

Những vị thánh nào được tôn trí trên Bàn thờ Vàng của Nhà thờ Thánh Giuse?

Ở trục chính giữa từ dưới lên trên là Nhà Tạm, tượng Thánh Cả Giuse bế Chúa Hài Đồng, tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm (Đức Mẹ Đai Lưng) và trên đỉnh là Chúa Cha Hằng Hữu. Ở hai trục bên trái và phải là bốn vị đại thánh của Dòng Augustinô gồm: Thánh Augustinô thành Hippo, Thánh Tôma thành Villanova, Thánh Nicôla thành Tolentino và Thánh Clara thành Montefalco.

Ngoài Bàn thờ Vàng, bên trong khuôn viên Nhà thờ Thánh Giuse còn có điểm tham quan đặc biệt nào?

Ngay bên hành lang cạnh nhà thờ có phòng trưng bày Quần thể Hang đá Giáng Sinh khổng lồ (Belén Monumental) mở cửa quanh năm, với hàng trăm pho tượng thủ công và cơ chế chuyển động tái hiện sinh động các khung cảnh Kinh Thánh dưới hiệu ứng ánh sáng ngày và đêm.

›Đọc Tiếp