Nằm trên dải đồng bằng phù sa ngập nắng giữa những vườn cam, quýt xanh mướt bên bờ biển Địa Trung Hải thuộc tỉnh Antalya, thị trấn Demre ngày nay chính là kinh đô Myra lẫy lừng của liên minh Lycia thời cổ đại. Ngay giữa trung tâm thị trấn, thấp hơn mặt đường hiện đại khoảng sáu mét do lớp phù sa sông bồi đắp qua hàng thế kỷ, hiện lên những bức tường đá vôi vàng ấm áp, những hàng cột trụ vòm cuốn và những bức bích họa rực rỡ sắc màu của Nhà thờ Thánh Nicholas (Aziz Nikolaos Anıt Müzesi, được người dân Thổ Nhĩ Kỳ gọi thân mật là Noel Baba Kilisesi, tức Nhà thờ Ông già Noel), một trong những thánh địa hành hương thiêng liêng nhất của Chính thống giáo Đông phương và toàn thể thế giới Kitô giáo.
Không phải là một nhân vật hư cấu từ vùng Bắc Cực băng giá, nguyên mẫu lịch sử đích thực của hình tượng Ông già Noel nhân hậu trên toàn thế giới chính là một con người bằng xương bằng thịt sinh ra và sống trọn đời tại vùng bờ biển miền Nam Thổ Nhĩ Kỳ này: Thánh Giám mục Nicholas thành Myra (Hagios Nikolaos ho Thaumatourgos, khoảng năm 270 tới ngày 6 tháng 12 năm 343 Công nguyên). Ngôi đại thánh đường Byzantine được xây dựng từ thế kỷ thứ 6 tới thế kỷ 11 ngay phía trên mộ phần của Ngài tại Demre hiện vẫn lưu giữ chiếc quách đá cẩm thạch cổ, sàn đá ghép hình học tuyệt mỹ và những bức bích họa trung cổ kể lại cuộc đời từ ái của vị Giám mục đã âm thầm thả những túi tiền vàng qua cửa sổ trong đêm để cứu giúp những gia đình khốn cùng.
IThánh Giám Mục Nicholas Thành Myra, Ba Túi Vàng Trong Đêm Và Hành Trình Trở Thành Hình Tượng Ông Già Noel Toàn Cầu
Theo các bộ tiểu sử cổ (như Vita per Michaelem thế kỷ 9 và Symeon Metaphrastes thế kỷ 10), Thánh Nicholas sinh vào khoảng năm 270 Công nguyên trong một gia đình Kitô hữu giàu có và đạo đức tại thành phố cảng Patara vùng Lycia (chỉ cách Demre khoảng 60 kilômét về phía tây). Sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ trong một trận dịch bệnh, chàng thanh niên Nicholas đã quyết định dùng toàn bộ gia sản thừa kế khổng lồ của cha mẹ để âm thầm phân phát cho người nghèo khổ theo đúng lời dạy của Chúa Giêsu trong Tin Mừng Matthêu (6:3): Khi làm việc lành phúc đức, đừng để tay trái biết việc tay phải làm. Sau chuyến hành hương sang Đất Thánh Jerusalem và Ai Cập, khi trở về vùng Lycia, ngài được cộng đoàn tín hữu và các giám mục đồng thanh suy tôn lên ngôi Tổng giám mục thành Myra.
Dưới cuộc bách hại Kitô giáo dữ dội của Hoàng đế La Mã Diocletianus và Galerius đầu thế kỷ thứ 4, Giám mục Nicholas đã bị bắt giam và tra tấn trong ngục tối suốt nhiều năm cho tới khi Hoàng đế Constantinus Đại đế ban hành Sắc lệnh Milan năm 313. Năm 325, Giám mục Nicholas đã trực tiếp tham dự Công đồng Đại kết Nicaea lần thứ nhất (tại thành phố İznik ngày nay) để bảo vệ tín điều Đức tin Chính thống. Ngài qua đời tại chính nhà thờ của mình ở Myra vào ngày 6 tháng 12 năm 343 và được an táng trong lòng thánh đường, nơi suốt nhiều thế kỷ sau đó được ghi nhận tiết ra một chất dầu thơm linh nghiệm gọi là Manna của Thánh Nicholas (Myron).
Câu chuyện lịch sử nổi tiếng nhất làm nên biểu tượng trao quà bí mật ban đêm của Thánh Nicholas diễn ra ngay từ thời ngài còn ở vùng Lycia: một người đàn ông quý tộc bị phá sản rơi vào cảnh túng quẫn cùng cực tới mức không có tiền hồi môn cho ba người con gái và định phải bán các con vào chốn lầu xanh. Biết được bi kịch ấy nhưng không muốn làm người cha xấu hổ, vào ba đêm tối liên tiếp, Nicholas đã lặng lẽ đi tới dưới hiên nhà người đàn ông và ném qua ô cửa sổ mở sẵn ba túi tiền vàng (có bản chép là thả qua ống thông khói rơi đúng vào những chiếc tất hoặc giày đang hong khô bên bếp lửa) để cả ba cô gái đều có của hồi môn lập gia đình lương thiện.
Cùng với hành động cứu sống ba công dân vô tội khỏi lưỡi đao hành quyết của viên tổng trấn tham nhũng Eustathius (được ghi lại trong văn bản cổ nhất thế kỷ 6 Praxis de Stratelatis), việc thuyết phục các tàu chở lúa mì từ Alexandria san sẻ lương thực cứu cả thành phố Myra qua nạn đói và các phép lạ cứu thủy thủ gặp bão tố trên biển Địa Trung Hải, Thánh Nicholas trở thành Vị Thánh Bảo trợ của trẻ em, thủy thủ, thương gia, người nghèo và những người bị hàm oan. Khi tục lệ tặng quà cho trẻ em vào đêm trước lễ Thánh Nicholas (ngày 5 rạng sáng 6 tháng 12) của người Hà Lan với tên gọi Sinterklaas (viết tắt của Sint Nicolaas) theo chân những người di cư sang thành phố New Amsterdam (tức New York, Hoa Kỳ) vào thế kỷ 17 và 19, âm đọc Sinterklaas đã chuyển thành Santa Claus (Ông già Noel) trên toàn thế giới.
Một bước ngoặt khảo cổ học làm chấn động giới sử học thế giới đã diễn ra ngay bên trong lòng Nhà thờ Thánh Nicholas tại Demre vào tháng 10 năm 2022. Trong khi tiến hành quét radar xuyên đất và khai quật bên dưới lớp sàn đá ghép opus sectile thế kỷ 11 (vốn được đắp cao lên sau khi phù sa sông Myros tràn vào nhà thờ thời Trung cổ), đoàn khảo cổ học Thổ Nhĩ Kỳ do Giáo sư Osman Eravşar và Giáo sư Sema Doğan dẫn đầu đã phát hiện ra lớp nền móng và mặt sàn đá vôi nguyên thủy của ngôi nhà thờ thế kỷ thứ 4 nằm sâu khoảng hai mét bên dưới sàn hiện tại, cùng một hốc mộ tôn nghiêm dưới chân bức bích họa Chúa Giêsu.
Khám phá năm 2022 này đã chứng minh rằng: ngôi nhà thờ đầu tiên nơi Thánh Giám mục Nicholas trực tiếp bước đi, cử hành phụng vụ và được an táng ban đầu vào năm 343 hoàn toàn nằm ngay dưới chân ngôi vương cung thánh đường Byzantine hiện hữu, trước khi mặt đất bị lún xuống và ngập nước phù sa buộc Hoàng đế Justinianus I (thế kỷ 6) và Hoàng đế Constantine IX (năm 1042) phải nâng cao nền sàn xây chồng lên trên.
Nhiều du khách khi thấy chiếc quách đá cẩm thạch của Thánh Nicholas tại gian phía nam nhà thờ bị vỡ một lỗ ở nắp bên trên và biết chuyện các thủy thủ thành Bari (nước Ý) đã lấy hài cốt đem đi vào ngày 20 tháng 4 năm 1087 thường nghĩ rằng toàn bộ di cốt của Thánh Nicholas đã không còn ở Thổ Nhĩ Kỳ. Thực tế, theo chính biên niên sử của người Bari thế kỷ 11 (do Nicephorus và Phó tế John ghi chép), vì các thủy thủ Bari hành động rất vội vã trong lúc các tu sĩ canh giữ nhà thờ Myra kháng cự, họ chỉ gom đi được phần xương lớn, để lại các mảnh xương nhỏ tại Myra (một phần sau đó được hải đoàn Venice lấy năm 1100, và một số mảnh xương thánh cốt khác cùng tráp đựng thánh tích vẫn được bảo tồn tại vùng đất này và hiện được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Khảo cổ học Antalya).
IIMười Bảy Thế Kỷ Từ Lăng Mộ Năm 343, Đại Trùng Tu Của Hoàng Đế Constantine IX Năm 1042 Tới Phù Sa Sông Myros Bảo Tồn
Lịch sử kiến trúc của Nhà thờ Thánh Nicholas tại Demre là một chuỗi những cuộc tái thiết kiên cường của các hoàng đế Byzantine nhằm bảo vệ một trong những trung tâm hành hương lớn nhất vùng Địa Trung Hải. Sau khi Thánh Nicholas qua đời năm 343, một nhà nguyện lăng mộ (martyrium) đã được dựng lên trên mộ ngài. Năm 529, một trận động đất lớn tàn phá vùng Lycia; Hoàng đế Justinianus I đã tài trợ kinh phí lớn để xây dựng lại thành một vương cung thánh đường ba gian nguy nga trên nền nhà thờ cũ.
Trong các thế kỷ 7 tới thế kỷ 9, bờ biển Lycia liên tục chịu các cuộc đột kích đường biển của hạm đội Ả Rập (đặc biệt là cuộc vây hãm của đô đốc Humayd ibn Ma'yuf năm 808 và cuộc tấn công năm 1034). Để tăng cường sức chịu đựng, vào thế kỷ thứ 8 tới thế kỷ 9, các kiến trúc sư Byzantine đã thay thế hệ mái gỗ dễ cháy của vương cung thánh đường bằng một mái vòm gạch lớn ở trung tâm tạo thành kiểu vương cung thánh đường có mái vòm (domed basilica). Tới năm 1042, Hoàng đế Constantine IX Monomachos và Hoàng hậu Zoe đã thực hiện cuộc đại trùng tu toàn diện, lát lại sàn đá hoa văn opus sectile, vẽ các bức bích họa rực rỡ và xây tường thành tu viện bao quanh.
- Khoảng năm 270 tới ngày 6/12/343Cuộc đời sứ vụ và sự an nghỉ của Thánh Giám mục Nicholas tại thành MyraThánh Nicholas sinh tại Patara khoảng năm 270, làm Tổng giám mục thành Myra, tham dự Công đồng Nicaea năm 325 và qua đời ngày 6 tháng 12 năm 343, được an táng tại nhà thờ Myra.
- Sau năm 529 (Triều Hoàng đế Justinianus I) và Thế kỷ 8Xây dựng Vương cung thánh đường ba gian và nâng cấp thành Vương cung thánh đường mái vòmHoàng đế Justinianus I tái thiết vương cung thánh đường sau trận động đất năm 529; tới thế kỷ 8, công trình được cải tạo thêm mái vòm lớn ở gian trung tâm và tầng lầu hành lang (galleries).
- Năm 1042 tới năm 1043Đại trùng tu của Hoàng đế Constantine IX Monomachos và Hoàng hậu ZoeHoàng đế Constantine IX và Hoàng hậu Zoe (ghi rõ trên tấm bia đá cẩm thạch năm 1042) cho trùng tu nhà thờ, lát sàn đá ghép hình học opus sectile, vẽ bích họa và xây khu tu viện bao bọc.
- Tháng 4 năm 1087 và năm 1100Biến cố các thủy thủ Bari và Venice mang hài cốt Thánh Nicholas sang ÝKhi vùng Tiểu Á biến động sau năm 1071, một đoàn 62 thủy thủ từ thành Bari (Ý) cập cảng Andriake tháng 4 năm 1087, đập vỡ nắp quách đá mang phần lớn hài cốt Thánh Nicholas về Bari; năm 1100 đoàn tàu Venice lấy tiếp các mảnh xương còn sót lại.
- Thế kỷ 13 tới năm 1862 / 1863Phù sa sông Myros chôn vùi nhà thờ và đợt trùng tu thời Nga hoàng năm 1862Trận lũ lớn của sông Myros (Demre Çayı) cuốn hàng triệu khối bùn cát chôn lấp nhà thờ sâu tới 6 mét, vô tình bảo vệ nguyên vẹn các bích họa bên trong; năm 1862 tới 1863, Nga hoàng Alexander II mua lại khu đất, dọn bùn và đắp lại vòm chữ thập cùng tháp chuông.
- Từ năm 1989 tới khám phá năm 2022Khai quật khảo cổ học hiện đại, đưa vào Danh sách UNESCO (2000) và tìm thấy sàn gốc thế kỷ 4Các đoàn khảo cổ học Đại học Hacettepe (Giáo sư Yıldız Ötüken và Sema Doğan) khai quật toàn diện khu tu viện, lắp mái che bảo vệ hiện đại và tháng 10 năm 2022 phát hiện lớp sàn đá thế kỷ 4 nơi Thánh Nicholas từng bước đi.
Vì sao mái vòm trung tâm hiện nay là vòm chữ thập thay vì mái vòm tròn Byzantine? Khi bước vào gian chính của Nhà thờ Thánh Nicholas ngày nay, du khách thường nhận thấy phía trên bốn trụ đá lớn ở trung tâm không phải là một mái vòm tròn cao vút kiểu Byzantine thế kỷ 8 mà là một mái vòm múi chữ thập (groin vault) khá thấp, đồng thời bên ngoài góc tây bắc lại có một tháp chuông mang dáng dấp kiến trúc Nga thế kỷ 19. Nguyên nhân là vào năm 1850, sau chuyến khảo sát của nhà quý tộc Nga Andrey Muravyov, Nga hoàng Nicholas I (vốn nhận Thánh Nicholas làm thánh bổn mạng của mình và của toàn Đế quốc Nga) cùng người kế vị Nga hoàng Alexander II đã quyên góp tiền mua lại khu phế tích đang ngập chìm trong bùn đất tại Demre. Từ năm 1862 tới 1863, kiến trúc sư người Nga Konstantin Thon / Eppinger đã tiến hành đợt trùng tu đầu tiên nhưng thay vì dựng lại mái vòm tròn nguyên bản thế kỷ 8, họ đã xây một vòm chữ thập thấp che kín các cửa sổ cổ vòm và dựng thêm tháp chuông ở phía tây trước khi chính quyền Ottoman đình chỉ việc can thiệp làm biến dạng di tích.
IIIVương Cung Thánh Đường Mái Vòm, Quách Đá Chạm Vảy Cá Của Thánh Nicholas, Sàn Đá Opus Sectile Và Bích Họa Công Đồng Nicaea
Nhà thờ Thánh Nicholas tại Demre là một trong những hình mẫu tiêu biểu nhất của kiến trúc vương cung thánh đường có mái vòm thời kỳ Trung kỳ Byzantine (Middle Byzantine Domed Basilica) tại vùng Tiểu Á. Toàn bộ công trình chính (chưa tính các sân trong và phòng phụ tu viện ở phía bắc và phía nam) có mặt bằng hình chữ nhật dài khoảng 35 mét, rộng 22 mét, gồm: sân trong có hành lang cột (Atrium), hai lớp tiền sảnh (Exonarthex và Esonarthex) ở phía tây, gian chính (Naos) chia thành ba lối dọc bởi hai hàng cột trụ đá vôi lớn kèm hành lang lầu trên (Galleries), và khu vực Cung thánh (Bema) ở phía đông kết thúc bằng hậu cung bán nguyệt có các bậc ghế đá Synthronon dành cho giám mục và giáo sĩ.
Ở phía đông bắc và đông nam của nhà thờ chính còn được mở rộng thêm các phòng phụng vụ và hành lang vòm đá có mái cuốn (arcosolia) chứa nhiều quách đá cẩm thạch chạm khắc tinh xảo từ thời La Mã và Byzantine.
Nằm giữa hai cột đá ngăn cách gian chính và gian phụ phía nam (được bảo vệ sau khung kính) là chiếc quách bằng đá cẩm thạch trắng được truyền thống tôn kính là nơi an táng nguyên thủy của Thánh Giám mục Nicholas từ năm 343 tới năm 1087. Thân quách chạm nổi hình các vòng hoa kết lá nguyệt quế, mái nắp quách chạm các lớp vảy cá cách điệu và vẫn còn nguyên vết thủng ở sườn nắp do các thủy thủ Bari đục mở năm 1087.
Tại khu vực Cung thánh phía đông, các bậc ghế đá bán nguyệt Synthronon dành cho Giám mục thành Myra và hàng giáo phẩm vẫn còn nguyên vẹn, có một hành lang hẹp có mái vòm chạy vòng bên dưới ghế. Trên mặt sàn gian chính và Cung thánh tỏa sáng những tấm thảm đá ghép hình học đa sắc (opus sectile) từ đợt trùng tu năm 1042 bằng đá cẩm thạch đỏ, xanh lục, đen và trắng.
Nhờ bị chôn vùi dưới lớp bùn phù sa suốt nhiều thế kỷ tránh được nắng gió, các vòm trần tiền sảnh Narthex, gian phụ và phòng đông bắc vẫn lưu giữ những bức bích họa (fresco) màu sắc tươi thắm vẽ cảnh Chúa Kitô trao Bánh và Rượu cho các Tông đồ, cảnh Thánh Giám mục Nicholas ngồi giữa các nghị phụ tại Công đồng Đại kết Nicaea năm 325 và chuỗi 15 cảnh phép lạ trong cuộc đời của Ngài.
Trong các hốc tường vòm (arcosolia) ở hành lang phía nam và phòng phụ phía đông bắc có đặt nhiều chiếc quách đá cẩm thạch cổ thời La Mã thế kỷ 2 tới thế kỷ 3 được người Byzantine tái sử dụng để an táng các vị giám mục và nhà hảo tâm, nổi bật nhất là chiếc quách có nắp tạc tượng đôi vợ chồng nằm tựa gối và thân quách chạm khắc hoa văn lá ô rô tinh xảo.
Dọc theo sân trong và các hành lang vòm là hàng chục cây cột đá hoa cương và đá cẩm thạch có đầu cột kiểu giỏ đan và lá acanthus thời Hoàng đế Justinianus I (thế kỷ 6), trên đó chạm nổi hình cây Thánh giá kèm biểu tượng chiếc mỏ neo (nhắc nhớ Thánh Nicholas là Đấng Bảo trợ các thủy thủ đi biển).
Tại gian phía nam gần khu vực mộ phần, du khách có thể nhìn xuống hố khảo cổ vừa được mở năm 2022 để tận mắt thấy lớp mặt sàn đá vôi nguyên bản từ thế kỷ thứ 4 nơi chính Thánh Nicholas từng đặt chân; toàn bộ khu di tích hiện được che phủ bởi một hệ thống mái vòm khung không gian hiện đại có lọc tia cực tím để bảo vệ bích họa và sàn đá.
| Hạng mục kiến trúc và di vật | Niên đại và chất liệu | Vị trí và giá trị lịch sử tại Nhà thờ Thánh Nicholas |
|---|---|---|
| Nền móng và sàn đá gốc | Thế kỷ 4 Công nguyên (Khai quật phát lộ tháng 10/2022) | Nằm sâu 2 mét dưới sàn hiện tại; nơi Thánh Nicholas trực tiếp cử hành phụng vụ và an táng năm 343 |
| Vương cung thánh đường chính | Thế kỷ 6 (Justinianus I), thế kỷ 8 (mái vòm) và năm 1042 (Constantine IX) | Dài khoảng 35 m, rộng 22 m; gồm 3 gian dọc, 2 tiền sảnh Narthex, tầng lầu và Cung thánh Synthronon |
| Quách đá của Thánh Nicholas | Đá cẩm thạch trắng thời cổ đại chạm vòng nguyệt quế và nắp vảy cá | Đặt tại hốc vòm gian phía Nam; nơi lưu giữ thi hài Thánh Nicholas trước sự kiện năm 1087 |
| Sàn đá ghép Opus Sectile | Thế kỷ 11 (Niên đại 1042 thời Hoàng đế Constantine IX và Hoàng hậu Zoe) | Ghép từ các mảnh đá cẩm thạch màu đỏ, lục, đen, trắng theo họa tiết hình học tại Naos và Bema |
| Hệ thống Bích họa Byzantine | Thế kỷ 11 tới thế kỷ 12 Công nguyên | Vẽ cảnh Công đồng Nicaea năm 325, Hiệp thông các Tông đồ, Deesis và 15 phép lạ của Thánh Nicholas |
| Vòm chữ thập và Tháp chuông | Xây dựng năm 1862 tới 1863 (dưới sự bảo trợ của Nga hoàng Alexander II) | Đắp lại vòm gian chính và dựng tháp chuông đá ở góc tây bắc sau khi dọn lớp phù sa sông Myros |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rằng quy hoạch của Nhà thờ Thánh Nicholas thời Byzantine hoàn toàn không dựa trên thuật phong thủy Á Đông. Ngôi nhà thờ được xây dựng ngay tại vị trí lăng mộ lịch sử của Thánh Nicholas ở ngoại ô thành cổ Myra và tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo: đặt Cung thánh và bàn thờ chính quay về hướng Đông (Ad Orientem) để đón ánh mặt trời mọc. Dưới đây là phần phân tích địa hình đồng bằng cửa sông và núi biển tại Demre dưới góc nhìn đối chiếu hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cục sơn thủy của bờ biển vùng Lycia (tỉnh Antalya) tại tọa độ 36,2447 độ vĩ bắc, 29,9853 độ kinh đông, thị trấn Demre (thành cổ Myra) nằm trên một tam giác châu thổ phù sa hình cánh quạt hết sức trù phú. Phía bắc và tây bắc của bình nguyên là dãy núi đá vôi Alacadağ và khối núi Akdağlar (thuộc dãy Tây Taurus) cao trên 2.300 mét đứng sừng sững như một bức đại tổ sơn và thiếu tổ sơn che chắn toàn bộ gió bắc; từ khe núi hẹp chảy ra dòng sông Myros (nay là sông Demre Çayı) mang nguồn nước ngọt và phù sa bồi đắp nên đồng bằng Demre trước khi đổ ra Địa Trung Hải tại cảng cổ Andriake ở phía tây nam. Trong phép xem hình thế cổ truyền, thế đất lưng tựa dãy núi đá vôi Taurus hùng vĩ (nơi có quần thể mộ đá Lycia và nhà hát cổ Myra), hai bên có hai nhánh núi vươn ra biển ôm lấy cánh đồng cửa sông và nhìn ra đảo Kekova chắn sóng ngoài khơi chính là cách cục sơn hoàn thủy bao, tiền án hải đảo (núi ôm nước bọc, ngoài biển có đảo làm tiền án che chở).
Một điểm địa lý lịch sử vô cùng thú vị tại huyệt vị Nhà thờ Thánh Nicholas là hiện tượng thủy thổ tàng bảo (nước và đất phù sa cất giữ báu vật): do sau các trận động đất thời Trung cổ, nền đất đồng bằng Demre bị sụt lún nhẹ trong khi dòng sông Myros đổi dòng tràn qua khu vực nhà thờ, chôn vùi toàn bộ công trình dưới lớp bùn cát dày tới 6 mét (khiến ngày nay cốt sàn nhà thờ nằm thấp hơn mặt quảng trường xung quanh khoảng 5 tới 6 mét, tạo thành thế hạ trầm tụ khí). Chính lớp áo phù sa tự nhiên ấy của dòng sông Myros đã che chở cho các bức bích họa thế kỷ 11 và sàn đá ghép opus sectile bên trong nhà thờ không bị phá hủy hay phai màu suốt hàng trăm năm cho tới khi được khai quật trở lại.
VĐại Lễ Kính Thánh Nicholas Ngày 6 Tháng 12, Hội Nghị Hòa Bình Quốc Tế Ông Già Noel Và Hành Hương Về Thành Cổ Myra
Ngày nay, Nhà thờ Thánh Nicholas hoạt động như một Bảo tàng Tưởng niệm Quốc gia (Aziz Nikolaos Anıt Müzesi) thuộc Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời là một trong những điểm hành hương quốc tế nhộn nhịp nhất vùng Địa Trung Hải, đón hàng trăm nghìn tín hữu Chính thống giáo (đặc biệt từ Hy Lạp, Nga, Ukraine, Đông Âu), Công giáo và du khách toàn cầu tìm về cội nguồn của vị Thánh Nhân từ ái.
| Thời gian trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành tại Nhà thờ Thánh Nicholas, Demre (Antalya) |
|---|---|---|---|
| Ngày 6 tháng 12 hằng năm | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Đông phương và Tây phương) | Đại lễ Kính Thánh Giám mục Nicholas thành Myra và Hội nghị Hòa bình Ông già Noel | Đại lễ trọng đại nhất trong năm tại Demre: với sự chấp thuận của Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ, các Giám mục thuộc Tòa Thượng phụ Đại kết Constantinople cử hành Phụng vụ Thánh (Divine Liturgy) trang trọng ngay bên trong Nhà thờ Thánh Nicholas, kết hợp với Liên hoan Hòa bình và Hữu nghị Quốc tế Ông già Noel (Noel Baba Barış Konseyi). |
| Ngày 19 tháng 12 hằng năm (tức ngày 6/12 theo Lịch Julius cũ) | Lịch Julius Cổ truyền | Lễ Kính Thánh Nicholas của các đoàn hành hương Chính thống giáo Đông Âu | Các đoàn hành hương từ các Giáo hội dùng lịch Julius cũ quy tụ về Demre để đọc kinh Akathist ca ngợi các phép lạ của Thánh Nicholas bên cạnh chiếc quách đá cẩm thạch của Ngài. |
| Ngày 9 tháng 5 (và ngày 22 tháng 5 theo Lịch Julius) | Dương lịch và Lịch Julius | Lễ Kính Thánh Nicholas Mùa Xuân (Kỷ niệm sự kiện di dời hài cốt năm 1087) | Tưởng niệm sự kiện tháng 5 năm 1087 liên kết hai thành phố kết nghĩa lịch sử là Demre (Myra, Thổ Nhĩ Kỳ) và Bari (Ý), thu hút đông đảo khách hành hương trên các du thuyền Địa Trung Hải. |
| Suốt bốn mùa trong năm | Dương lịch | Hành trình Văn hóa Lịch sử Lycia (Nhà thờ Thánh Nicholas - Mộ đá Myra - Cảng Andriake) | Du khách quốc tế kết hợp chiêm bái Nhà thờ Thánh Nicholas với việc thăm các ngôi mộ đục trên vách đá cao vút của thành cổ Myra và Bảo tàng Nền văn minh Lycia tại cảng cổ Andriake. |
Hành trình nối liền Nhà thờ Thánh Nicholas, Mộ đá cổ Myra và Cảng tàu của Thánh Phaolô tại Andriake. Một chuyến viếng thăm Demre mang lại cho lữ khách sự kết hợp kỳ diệu giữa lòng nhân ái Kitô giáo và văn minh cổ đại Địa Trung Hải. Sau khi bước xuống cầu thang dẫn vào lòng Nhà thờ Thánh Nicholas để ngắm nhìn những bức bích họa nghìn năm tuổi và chiếc quách đá chạm vảy cá, du khách chỉ cần đi bộ hoặc đi xe khoảng 2 kilômét về phía bắc chân núi là tới Khu khảo cổ thành phố cổ Myra, nơi có Nhà hát La Mã khổng lồ sức chứa 10.000 chỗ ngồi và hàng chục ngôi mộ đục thẳng vào vách núi đá vôi dựng đứng (Lycian Rock-Cut Tombs) từ thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên. Còn nếu đi 4 kilômét về phía bờ biển tây nam, du khách sẽ tới Cảng cổ Andriake (nay là Bảo tàng Văn minh Lycia đặt trong kho thóc cổ của Hoàng đế Hadrianus), nơi không chỉ gắn với phép lạ lúa mì của Thánh Nicholas mà còn chính là bến cảng nơi Thánh Phaolô Tông đồ từng cập bến đổi tàu trên hành trình sang Rôma năm 60 Công nguyên được ghi lại trong sách Công vụ Tông đồ (27:5).
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Gökyazı Mahallesi, Müze Caddesi (Quảng trường Noel Baba), 07570 Demre, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ
- Đường tới
- Thị trấn Demre nằm trên bờ biển phía tây nam của tỉnh Antalya, cách trung tâm thành phố Antalya khoảng 140 km về phía tây nam và cách thị trấn du lịch Kaş khoảng 45 km về phía đông theo tuyến đường bộ ven biển tuyệt đẹp D400. Từ Bến xe buýt trung tâm Antalya (Antalya Otogarı), cứ mỗi 30 tới 60 phút lại có xe buýt liên huyện của các hãng Batı Antalya hoặc Çiçek Tur chạy dọc bờ biển qua Kemer, Kumluca và Finike tới thẳng Bến xe Demre (Demre Otogarı) mất khoảng 2 giờ 45 phút tới 3 giờ. Từ Bến xe Demre đi bộ vào Quảng trường Noel Baba và cổng Nhà thờ Thánh Nicholas chỉ mất khoảng 5 tới 7 phút (500 mét).
- Toạ độ
- 36.2447, 29.9853
Nhà thờ Thánh Nicholas (Aziz Nikolaos Anıt Müzesi) nằm ngay tại Quảng trường Noel Baba ở trung tâm thị trấn Demre, mở cửa đón khách hằng ngày từ 8 giờ 30 sáng tới 19 giờ tối vào mùa hè (tháng 4 tới tháng 10) và tới 17 giờ 30 chiều vào mùa đông (tháng 11 tới tháng 3); thẻ Museum Pass Türkiye và Museum Pass The Mediterranean đều có hiệu lực vào cửa trực tiếp. Vì cốt sàn của nhà thờ cổ nằm thấp hơn mặt đất hiện tại khoảng 6 mét và hiện đang có các hố khai quật khảo cổ học sâu (nơi tìm thấy sàn đá thế kỷ 4 năm 2022), Ban quản lý bảo tàng đã lắp đặt một hệ thống hành lang cầu đi bộ có lan can bảo vệ dẫn du khách đi vòng qua tiền sảnh Narthex, gian chính, khu vực quách đá Thánh Nicholas và các phòng bích họa rất an toàn và rõ ràng. Xin quý vị lưu ý tuyệt đối không dùng đèn flash khi chụp ảnh để bảo vệ màu sắc nguyên bản của các bức bích họa thế kỷ 11 và thế kỷ 12.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Thánh Nicholas (Giám mục thành Myra) tại Demre, Antalya
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh Giám mục Nicholas thành Myra có phải là nguyên mẫu lịch sử có thật của Ông già Noel (Santa Claus) không?
Đúng như vậy. Hình tượng Ông già Noel nhân hậu tặng quà cho trẻ em bắt nguồn trực tiếp từ cuộc đời có thật của Thánh Nicholas (khoảng năm 270 tới 343 Công nguyên), vị Giám mục Kitô giáo của thành phố Myra (nay là thị trấn Demre, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ). Ngài nổi tiếng vì đã dùng toàn bộ gia sản thừa kế để âm thầm giúp đỡ người nghèo, tiêu biểu là câu chuyện ban đêm lặng lẽ ném ba túi tiền vàng qua cửa sổ (rơi vào những chiếc tất đang hong khô bên lò sưởi) để cứu ba cô con gái của một gia đình nghèo khỏi cảnh bị bán làm nô lệ. Tên gọi tiếng Hà Lan của Ngài là Sinterklaas (Sint Nicolaas) khi truyền sang châu Mỹ đã đọc trại thành Santa Claus.
Nhà thờ Thánh Nicholas tại Demre được xây dựng qua những thời kỳ lịch sử nào?
Sau khi Thánh Nicholas qua đời ngày 6 tháng 12 năm 343, một nhà thờ đầu tiên đã được dựng trên mộ ngài vào thế kỷ thứ 4. Sau trận động đất năm 529, Hoàng đế Byzantine Justinianus I đã xây dựng lại thành một vương cung thánh đường lớn vào thế kỷ thứ 6. Tới thế kỷ thứ 8, công trình được cải tạo thêm mái vòm trung tâm, và vào năm 1042 được Hoàng đế Constantine IX Monomachos cùng Hoàng hậu Zoe đại trùng tu với sàn đá ghép opus sectile, bích họa và tường thành tu viện (năm 1862 tới 1863 có thêm đợt sửa mái vòm chữ thập và tháp chuông dưới thời Nga hoàng Alexander II).
Chiếc quách đá của Thánh Nicholas còn nằm trong nhà thờ ở Demre không, và chuyện gì đã xảy ra vào năm 1087?
Chiếc quách bằng đá cẩm thạch trắng nguyên thủy của Thánh Nicholas (chạm nổi vòng hoa nguyệt quế và nắp chạm vảy cá) hiện vẫn được bảo tồn ngay tại hốc vòm giữa gian chính và gian phía nam của nhà thờ ở Demre. Vào tháng 4 năm 1087, một đoàn thủy thủ từ thành phố Bari (miền Nam nước Ý) đã cập cảng Myra, đục thủng một lỗ trên nắp quách đá (vết đục hiện vẫn còn nguyên) và mang phần lớn bộ xương của Thánh Nicholas về Bari; tuy nhiên một số mảnh xương nhỏ vẫn còn lại và hiện có một phần thánh cốt được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học Antalya.
Khám phá khảo cổ học chấn động vào tháng 10 năm 2022 bên trong Nhà thờ Thánh Nicholas tại Demre là gì?
Vào tháng 10 năm 2022, đoàn khảo cổ học Thổ Nhĩ Kỳ khi khai quật bên dưới lớp sàn đá ghép thế kỷ 11 (vốn được xây nâng cao sau khi sông Myros gây ngập lụt thời Trung cổ) đã phát hiện ra lớp nền móng và mặt sàn đá vôi nguyên vẹn của ngôi nhà thờ đầu tiên từ thế kỷ thứ 4 nằm sâu khoảng 2 mét bên dưới. Đây chính là mặt sàn thật sự nơi Thánh Giám mục Nicholas từng bước đi, cử hành phụng vụ và được an táng ban đầu vào năm 343.
Vì sao Nhà thờ Thánh Nicholas tại Demre lại nằm thấp hơn mặt đường xung quanh tới 6 mét và giữ được bích họa tươi mới?
Vào cuối thời Trung cổ (thế kỷ 13), sau các trận động đất làm nền đất sụt lún nhẹ, dòng sông Myros (nay là sông Demre Çayı) đã đổi dòng và tràn lũ vào thành phố Myra, cuốn theo hàng triệu mét khối bùn cát phù sa lấp kín ngôi nhà thờ sâu tới 6 mét. Chính lớp phù sa dày đặc của dòng sông đã vô tình trở thành chiếc kén bảo vệ hoàn hảo, giữ cho các bức bích họa Byzantine thế kỷ 11 - 12 (như cảnh Công đồng Nicaea năm 325 và các phép lạ của Thánh Nicholas) cùng sàn đá ghép màu không bị nắng gió hay con người hủy hoại suốt nhiều thế kỷ.