Nằm ở giao điểm chiến lược của vùng bán hoang mạc Đại Namaqualand (Great Namaqualand) thuộc tỉnh Karas ở miền nam Cộng hòa Namibia, cách thủ đô Windhoek khoảng 500 km về phía nam, thị xã Keetmanshoop từ thế kỷ 19 đã là ốc đảo sinh tồn của các bộ tộc chăn nuôi người Nama quanh mạch nước ngầm không bao giờ cạn. Giữa trung tâm thị xã nắng gió ấy, được bao bọc bởi những gốc cây lô hội đại thụ (Aloidendron dichotomum, thường gọi là Quiver tree hay Kokerboom) vươn những tán lá mọng nước lên nền trời xanh ngắt, sừng sững đứng đó công trình kiến trúc cổ xưa nhất còn tồn tại của cả vùng đô thị: Nhà thờ Truyền giáo Rhenish (tiếng Anh là Rhenish Mission Church, Keetmanshoop, tiếng Đức là Rheinische Missionskirche). Được xây dựng bằng những tảng đá sẫm màu khai thác tại chỗ kết hợp ngọn tháp chuông quét vôi trắng thanh thoát và thánh hiến trọng thể vào ngày 8 tháng 5 năm 1895, ngôi thánh đường này là chứng nhân sống động nhất cho lịch sử hình thành chính thị xã Keetmanshoop cũng như dòng chảy đức tin Tin Lành tại miền nam Namibia.
Khác với Nhà thờ Chúa Kitô (Christuskirche), Windhoek ở thủ đô vốn được chính quyền thuộc địa thiết kế năm 1907 dành riêng cho giáo đoàn người Đức định cư, Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop ra đời sớm hơn mười lăm năm từ chính mồ hôi, bàn tay lao động và lòng sùng mộ của cộng đồng người Nama bản địa cùng vị mục sư truyền giáo người Đức Tobias Fenchel (1848 tới 1910). Hơn một thế kỷ qua, ngôi nhà thờ đá trên gò đất cao bên bờ dòng sông cạn Aub không chỉ vượt qua những trận lũ quét dữ dội của sa mạc và những cuộc chiến tranh bi thương đầu thế kỷ 20, mà còn được xếp hạng là Di tích Quốc gia của Namibia từ ngày 9 tháng 6 năm 1978, lưu giữ trọn vẹn ký ức văn hóa và tâm linh của vùng đất phương nam.
ITruyền Thống Cải Cách Của Hội Truyền Giáo Rhenish, Danh Xưng Keetmanshoop Và Đời Sống Đức Tin Của Người Nama
Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop thuộc truyền thống Cải cách Tin Lành Luther, khởi nguồn từ công cuộc truyền giáo của Hội Truyền giáo Rhenish (Rheinische Missionsgesellschaft, thành lập năm 1828 tại vùng Elberfeld và Barmen thuộc thung lũng sông Rhine, Đức) và ngày nay là di sản tinh thần của Giáo hội Tin Lành Luther tại Cộng hòa Namibia (Evangelical Lutheran Church in the Republic of Namibia, viết tắt là ELCRN). Theo nguyên tắc thần học Cải cách Sola Scriptura (Duy Kinh Thánh) và Soli Deo Gloria (Vinh hiển duy thuộc về Thiên Chúa), ngôi thánh đường hoàn toàn hướng tâm trí người tín hữu vào việc lắng nghe Lời Chúa được rao giảng bằng chính ngôn ngữ bản địa (tiếng Khoekhoegowab của người Nama và tiếng Afrikaans) cùng tiếng hát thánh ca vang vọng dưới mái vòm gỗ mộc mạc.
Ít có nơi nào trên thế giới mà tên gọi của cả một thành phố lại bắt nguồn trực tiếp từ việc thành lập một trạm truyền giáo như tại Keetmanshoop. Trước năm 1866, vùng ốc đảo có mạch nước ngầm rỉ ra từ lớp bùn khoáng màu đen này được người Nama bản địa thuộc bộ tộc Kharo-!Oas (dưới quyền thủ lĩnh Hendrik Zes) gọi là Nu-gouses trong tiếng Khoekhoegowab, và được những người chăn cừu dịch sang tiếng Hà Lan và Afrikaans là Swartmodder (cả hai đều có nghĩa là Đầm Bùn Đen). Vào ngày 14 tháng 4 năm 1866, nhà truyền giáo người Đức Johann Georg Schroeder đã đặt chân tới Swartmodder để mở trạm truyền giáo thường trực cho người Nama. Khi nguồn quỹ của Hội Truyền giáo Rhenish gặp khó khăn nghiêm trọng, chủ tịch của hội là nhà chủ ngân hàng và thương gia nhân từ người Đức Johann Keetman (1793 tới 1865, quê tại Duisburg và Elberfeld) đã hiến tặng khoản tiền lớn 2.000 Thaler từ di sản của mình để duy trì trạm truyền giáo. Để tri ân tấm lòng ấy, dù bản thân ông Johann Keetman chưa từng một lần đặt chân tới châu Phi, các giáo sĩ và cộng đồng người Nama đã đổi tên trạm truyền giáo Swartmodder thành Keetmanshoop, trong tiếng Hà Lan có nghĩa là Niềm Hy Vọng Của Keetman (Keetman's Hope).
Sự giao thoa giữa đức tin Kitô giáo Cải cách và ngôn ngữ Khoekhoegowab của người Nama. Một đóng góp văn hóa và tâm linh vô giá gắn liền với Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop là việc bảo tồn, chuẩn hóa chữ viết và dịch thuật Kinh Thánh sang tiếng Khoekhoegowab (ngôn ngữ có các âm tắc lưỡi click consonants đặc trưng của người Nama và người Damara). Trong suốt ba mươi ba năm phục vụ liên tục tại Keetmanshoop từ năm 1877 tới năm 1910, Mục sư Tobias Fenchel cùng các cộng sự bản địa và nhà ngôn ngữ học Johann Georg Kroenlein đã sử dụng ngôi nhà thờ này làm trung tâm dạy chữ, biên soạn sách giáo lý, thánh ca và phổ cập bản dịch Tân Ước tiếng Nama.
Đối với các thị tộc người Nama sinh sống trên vùng thảo nguyên khô cằn quanh dãy núi Karas, ngôi nhà thờ đá không chỉ là nơi cử hành lễ thờ phượng sáng Chủ nhật mà còn là trường học đầu tiên, nơi phân xử hòa giải các tranh chấp bộ tộc và là điểm hội tụ tinh thần giúp cộng đồng giữ vững bản sắc trước những biến động dữ dội của thời kỳ thuộc địa hóa cuối thế kỷ 19. Chính các trưởng lão và thanh niên người Nama trong giáo đoàn đã tự nguyện đi đẽo từng khối đá dolerite và sa thạch trên đồi, trộn vữa vôi và dựng nên ngôi đền thờ của chính mình.
Trận đại hồng thủy năm 1890 cuốn trôi nhà thờ đầu tiên và nỗi nhớ quê hương Gambach của Mục sư Tobias Fenchel. Lịch sử ra đời của tòa nhà thờ đá năm 1895 bắt nguồn từ một bài học khắc nghiệt về thiên nhiên sa mạc Namibia. Ngôi nhà thờ đầu tiên của trạm truyền giáo Keetmanshoop được Mục sư Johann Georg Schroeder xây dựng bằng gạch bùn phơi nắng vào năm 1869. Vì suốt nhiều năm liền vùng đất này hầu như không có mưa lớn, những người xây dựng đã chủ quan đặt nền nhà thờ đầu tiên trên vùng đất thấp ngay sát lòng sông cạn Aub River để tiện lấy nước.
Thế nhưng vào năm 1890, một trận mưa bão lớn hiếm có đã trút xuống thượng nguồn vùng Karas, biến lòng sông cạn Aub thành một dòng lũ quét hung dữ cuốn trôi hoàn toàn ngôi nhà thờ năm 1869. Không nản lòng trước cảnh đổ nát, Mục sư Tobias Fenchel (sinh năm 1848 tại thị trấn Gambach thuộc vùng Wetterau, bang Hessen, Đức) đã quyết định chọn một gò đất đá cao ráo, hoàn toàn nằm ngoài tầm lũ để xây dựng một ngôi thánh đường vĩnh cửu bằng đá tảng. Khi phác thảo bản vẽ kiến trúc cho ngôi nhà thờ mới giữa lòng châu Phi, Mục sư Fenchel đã lấy chính ngôi nhà thờ giáo xứ quê hương ông tại làng Gambach nước Đức làm nguyên mẫu: một thân nhà thờ chữ nhật xây bằng đá mộc vững chãi gắn liền với ngọn tháp chuông vuông vức sơn trắng ở mặt tiền và các ô cửa sổ vòm nhọn kiểu Gothic.
Nhiều tài liệu du lịch ngắn gọn thường gán ghép thiết kế của mọi nhà thờ thời thuộc địa Đức ở Namibia cho kiến trúc sư chính phủ Gottlieb Redecker (tác giả của Christuskirche tại Windhoek). Tuy nhiên, hồ sơ lưu trữ lịch sử của Hội Truyền giáo Rhenish và Hội đồng Di sản Quốc gia Namibia khẳng định rõ rằng Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop hoàn toàn không phải do kiến trúc sư chính phủ tại Windhoek thiết kế, mà do chính Mục sư Tobias Fenchel tự thiết kế theo ký ức về nhà thờ quê hương Gambach ở Hessen và trực tiếp chỉ huy các thợ đá người Nama thi công từ năm 1892 tới năm 1895. Hơn nữa, dù ngày nay công trình nổi tiếng với vai trò là Bảo tàng Keetmanshoop, ngôi nhà thờ vẫn giữ nguyên vẹn tòa giảng gỗ, bàn thờ và không gian thánh đường lịch sử được giáo hội bảo vệ tôn nghiêm.
IIBiên Niên Sử Hơn Một Thế Kỷ Rưỡi Từ Ốc Đảo Swartmodder Năm 1866 Tới Di Tích Quốc Gia Và Bảo Tàng Lịch Sử
Trải qua hơn một trăm năm mươi năm kể từ ngày thành lập trạm truyền giáo đầu tiên, Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop đã đi qua mọi thăng trầm của lịch sử miền nam Namibia, từ thời kỳ các thủ lĩnh bộ tộc Nama tự trị, thời kỳ thuộc địa Đức, hai cuộc Thế chiến cho tới kỷ nguyên độc lập.
- 14 tháng 4 năm 1866Mục sư Johann Georg Schroeder thành lập trạm truyền giáo Rhenish tại SwartmodderĐược sự đồng ý của thủ lĩnh người Nama địa phương và nguồn tài trợ 2.000 Thaler từ di sản của thương gia Johann Keetman, trạm truyền giáo được thành lập và đổi tên thành Keetmanshoop (Niềm Hy Vọng của Keetman).
- Năm 1869Xây dựng ngôi nhà thờ đầu tiên bên bờ dòng sông cạn AubGiáo đoàn người Nama và Mục sư Schroeder hoàn thành ngôi nhà thờ đầu tiên bằng gạch bùn, nhưng đặt ở vị trí thấp gần lòng suối cạn Aub.
- Năm 1877Mục sư Tobias Fenchel nhận sứ vụ coi sóc giáo đoàn KeetmanshoopMục sư Tobias Fenchel (1848 tới 1910) đến Keetmanshoop, bắt đầu hành trình 33 năm gắn bó với cộng đồng người Nama, mở rộng trường học và truyền dạy nghề thủ công.
- Năm 1890Trận lũ quét lịch sử trên sông Aub phá hủy hoàn toàn ngôi nhà thờ năm 1869Một trận mưa lớn hiếm gặp trên cao nguyên Karas khiến dòng sông cạn Aub dâng lũ đột ngột, cuốn trôi ngôi nhà thờ đầu tiên và buộc giáo đoàn phải tìm vị trí mới trên nền đá cao.
- 1892 tới 8 tháng 5 năm 1895Khởi công và thánh hiến Nhà thờ Đá Truyền giáo Rhenish hiện tạiMục sư Tobias Fenchel cùng các thợ đá bản địa người Nama xây dựng ngôi nhà thờ mới bằng đá tảng địa phương, dùng xe bò kéo gỗ và vật liệu từ cảng Luederitz vượt sa mạc về lắp dựng, thánh hiến trọng thể ngày 8 tháng 5 năm 1895.
- Năm 1930 tới thập niên 1960Phục vụ giáo đoàn Luther tăng trưởng mạnh và xây dựng nhà thờ mới lớn hơnKhi dân số giáo đoàn Tin Lành Luther tại Keetmanshoop tăng cao vượt quá sức chứa của ngôi nhà thờ đá năm 1895, giáo xứ xây dựng thêm nhà thờ mới rộng hơn nhưng quyết định bảo tồn nguyên vẹn ngôi nhà thờ lịch sử.
- 9 tháng 6 năm 1978Chính thức xếp hạng Nhà thờ Truyền giáo Rhenish là Di tích Quốc gia NamibiaNhằm bảo vệ công trình kiến trúc cổ nhất của Keetmanshoop, Hội đồng Di tích Quốc gia công nhận ngôi nhà thờ năm 1895 là Di tích Quốc gia được bảo hộ toàn diện.
- Thập niên 1980 tới nayTrùng tu bảo tồn và mở cửa làm Bảo tàng Lịch sử Văn hóa KeetmanshoopBên cạnh việc giữ nguyên tòa giảng và cấu trúc thánh đường, không gian bên trong và khu vườn quanh nhà thờ được trưng bày hiện vật lịch sử truyền giáo, văn hóa truyền thống người Nama và xe bò cổ.
Cuộc hành trình xe bò vượt 330 km sa mạc Namib từ vịnh Angra Pequena (Luederitz) để dựng nhà thờ. Một trong những trang sử cảm động nhất khi xây dựng Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop từ năm 1892 tới năm 1895 là bài toán vận chuyển vật liệu xây dựng vào thời điểm miền nam Namibia hoàn toàn chưa có đường sắt (tuyến đường sắt nối Luederitz với Keetmanshoop mãi đến năm 1908 mới hoàn thành). Mặc dù phần tường chịu lực có thể xây bằng đá tảng khai thác ngay tại địa phương, nhưng vùng bán hoang mạc Namaqualand không hề có rừng gỗ lớn để xẻ làm dầm vì kèo mái, ván sàn, khung cửa sổ vòm nhọn, cũng như không có vôi nung chất lượng cao, tôn lợp mái và chuông nhà thờ.
Toàn bộ số gỗ thông, tấm lợp, kính cửa sổ, chuông đồng và dụng cụ kim khí đều phải đặt mua từ châu Âu và Cape Town, chở bằng tàu biển cập cảng Angra Pequena (nay là Luederitz) bên bờ Đại Tây Dương. Từ cảng Luederitz, các đội xe bò kéo truyền thống của người Nama (mỗi cỗ xe gỗ nặng nề phải dùng từ 16 đến 20 con bò khỏe kéo) đã phải vượt qua quãng đường dài hơn 330 km xuyên qua những đồi cát di động không bóng nước của sa mạc Namib và bình nguyên đá Aus suốt nhiều tuần lễ mới đưa được từng chuyến gỗ và chuông đồng về tới công trường Keetmanshoop. Hơn một thế kỷ sau, một cỗ xe bò cổ nguyên bản vẫn được lưu giữ trang trọng ngay trong khuôn viên nhà thờ như lời tri ân những người đánh xe và thợ xây năm xưa.
IIIKiến Trúc Đá Tảng Mộc Mạc Kết Hợp Tháp Chuông Tân Gothic Trắng, Tòa Giảng Gỗ Cổ Và Vườn Cây Lô Hội Đại Thụ
Kiến trúc của Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop mang vẻ đẹp mộc mạc, chân phương nhưng vô cùng duyên dáng của lối Tân Gothic truyền giáo (Mission Gothic Revival) cuối thế kỷ 19. Điểm độc đáo nhất về mặt thị giác của công trình là sự kết hợp hài hòa giữa hai chất cảm bề mặt đối lập: khối thân nhà thờ và cánh ngang được xây bằng những tảng đá sẫm màu để trần không trát vữa, trong khi toàn bộ ngọn tháp chuông ở mặt tiền và các đường viền khung cửa sổ vòm nhọn lại được tô vữa vôi trắng tinh khôi, nổi bật giữa khu vườn xương rồng và cây lô hội đại thụ đặc hữu của vùng Karas.
Đứng ở chính giữa mặt tiền đầu hồi của nhà thờ là ngọn tháp chuông vuông vức xây gạch đá và tô vữa trắng toàn bộ, lấy cảm hứng từ nhà thờ làng Gambach (Hessen, Đức) quê hương của Mục sư Tobias Fenchel. Tầng trệt của tháp mở ra cổng vào chính hình vòm nhọn (pointed Gothic arch), tầng giữa có các ô cửa sổ hẹp lấy sáng, và tầng lầu chuông trên cùng mở bốn cửa sổ vòm nhọn gắn lá sách gỗ dưới mái chóp tứ giác thanh thoát.
Toàn bộ tường thân nhà thờ (nave) và hai đầu hồi cánh ngang được các thợ đá người Nama xây ghép thủ công từ những khối đá dolerite và đá sa thạch khai thác tại vùng Keetmanshoop. Giữa các ô cửa sổ dọc tường bên là các trụ bổ tường (stepped buttresses) xây nhô ra ngoài để chịu lực đẩy ngang của hệ vì kèo mái, đồng thời các khung cửa sổ vòm nhọn đều được viền một dải vữa trắng làm nổi bật đường nét Gothic trên nền đá xám nâu.
Không gian bên trong lòng nhà thờ là một hội trường chữ nhật mở rộng sang hai cánh ngang ngắn, phía trên là hệ thống vì kèo gỗ thông để lộ thiên (exposed timber roof trusses) đỡ mái tôn dốc cao. Những thanh dầm gỗ này chính là số vật liệu từng được kéo bằng xe bò vượt 330 km sa mạc từ cảng Luederitz về năm 1894, giúp không gian bên trong luôn thoáng đãng và mát mẻ ngay cả khi nhiệt độ ngoài trời mùa hè vùng Karas lên tới trên 40 độ C.
Ở đầu cuối trục gian giữa là khu vực cung thánh giản dị theo truyền thống Cải cách Tin Lành, nơi vẫn bảo tồn nguyên vẹn chiếc tòa giảng bằng gỗ (wooden pulpit) có bậc thang lên và mái che âm thanh phía trên cùng bục đọc Kinh Thánh. Chính từ tòa giảng gỗ này, các mục sư Hội Truyền giáo Rhenish và các mục sư bản địa của giáo hội ELCRN đã giảng dạy Lời Chúa bằng tiếng Khoekhoegowab và tiếng Afrikaans suốt nhiều thập niên.
Kể từ khi được chuyển đổi công năng kết hợp làm Bảo tàng Keetmanshoop sau năm 1978, lòng nhà thờ trưng bày trang trọng các bộ sưu tập quý giá: ảnh tư liệu và nhật ký của Mục sư Johann Georg Schroeder cùng Mục sư Tobias Fenchel, trang phục truyền thống Nama (váy vải hoa nhiều tầng Nama stapelrok), dụng cụ săn bắn và chế tác da thú bản địa, cùng mẫu vật địa chất của vùng cực nam Namibia.
Bao quanh bốn phía ngôi nhà thờ đá là một khu vườn cảnh quan sa mạc tuyệt đẹp trồng hàng chục cây lô hội đại thụ (Aloidendron dichotomum, loài cây quốc bảo của miền nam Namibia mà người San và người Nama xưa dùng cành rỗng làm ống đựng tên), cùng các hiện vật ngoài trời như cỗ xe bò gỗ thế kỷ 19 và thiết bị nông nghiệp cổ.
| Hạng mục kiến trúc và Hiện vật | Niên đại và Nguồn gốc | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa di sản |
|---|---|---|
| Tháp chuông mặt tiền sơn trắng | 1892 tới 1895 (mô phỏng nhà thờ Gambach, Đức) | Tháp vuông ba tầng quét vôi trắng, cổng vào và cửa sổ lầu chuông vòm nhọn Tân Gothic, đỉnh gắn thánh giá |
| Tường đá tảng bản địa và Trụ bổ tường | 1892 tới 1895 (thợ đá người Nama và Mục sư Tobias Fenchel) | Ghép từ đá dolerite và sa thạch địa phương để mộc, gia cố bằng trụ đỡ tường và viền cửa sổ tô vữa trắng |
| Hệ vì kèo mái gỗ và Cửa sổ Gothic | 1894 tới 1895 (vận chuyển từ cảng Luederitz) | Gỗ thông xẻ chở bằng xe bò vượt 330 km sa mạc Namib, tạo vòm trần cao thoáng nhiệt cho lòng nhà thờ |
| Tòa giảng gỗ nguyên bản (Historical Pulpit) | 1895 | Chế tác bằng gỗ sẫm màu đặt tại trung tâm cung thánh, biểu tượng của truyền thống rao giảng Kinh Thánh tiếng Nama |
| Vườn cây Lô hội đại thụ (Kokerboom) và Xe bò cổ | Khuôn viên bảo tồn quanh nhà thờ | Quần thể cây Quiver tree cổ thụ bao quanh nhà thờ đá cùng hiện vật xe bò kéo tiên phong thế kỷ 19 |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng Hội Truyền giáo Rhenish, Mục sư Tobias Fenchel và giáo đoàn người Nama hoàn toàn không sử dụng thuật phong thủy phương Đông khi chọn đất và xây dựng Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop. Quyết định dời nhà thờ lên vị trí gò đá hiện tại vào năm 1892 xuất phát trực tiếp từ bài học thực tế về thủy văn sau khi ngôi nhà thờ đầu tiên năm 1869 ở vùng trũng bị lũ sông Aub cuốn trôi năm 1890. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của cao nguyên bán hoang mạc vùng Karas tại tọa độ 26,5786 độ vĩ nam, 18,1333 độ kinh đông, thị xã Keetmanshoop tọa lạc ở độ cao khoảng 1.000 mét trên vùng bình nguyên đá rộng lớn nằm ở phía bắc dãy núi Karas (Karasberge, với đỉnh Schroffenstein cao 2.202 mét ở phía đông nam) và phía đông thung lũng sông Fish River. Giữa vùng đất khô hạn chỉ có lượng mưa trung bình dưới 150 mm mỗi năm, khu vực trung tâm Keetmanshoop hình thành ngay trên một đới đứt gãy địa chất đá dolerite chặn mạch nước ngầm, khiến dòng nước mát từ lòng đất trồi lên mặt đất tại ốc đảo Swartmodder (Đầm Bùn Đen). Trong phép xem mạch đất cổ truyền, nơi mạch thủy ngầm tự nhiên lộ thiên giữa vùng đại hạn chính là chân huyệt sinh khí nuôi sống muôn loài.
Về thủy pháp và sự chuyển dịch thế đất từ hung sang cát năm 1892, ngôi nhà thờ đầu tiên năm 1869 phạm vào thế thủy xung bại địa do đặt quá sát lòng dòng sông cạn Aub River (vốn là một wadi hay suối mùa khô của sa mạc, bình thường khô cạn nhưng khi có mưa bão trên núi lại biến thành dòng thủy sát dữ dội). Khi Mục sư Tobias Fenchel chọn nền đất mới năm 1892 trên gò đá cao ở bờ bắc cách xa lòng lũ sông Aub, công trình đã đắc thế cao nguyên tàng phong, đắc thủy nhi bất phạm thủy (gần nguồn nước mạch ngầm nhưng đứng cao trên nền đá vững chãi không bao giờ ngập lụt). Ngôi nhà thờ nằm trên trục Đông Bắc và Tây Nam, có khu vườn cây lô hội đại thụ Kokerboom vây quanh như hàng thanh long bạch hổ xanh tươi suốt bốn mùa nắng hạn, tạo nên một khuôn viên tĩnh tại đã đứng vững hơn 130 năm.
VKỷ Niệm Ngày Thánh Hiến 8 Tháng 5, Ngày Thành Lập Trạm Truyền Giáo 14 Tháng 4 Và Sinh Hoạt Văn Hóa Vùng Karas
Ngày nay, trong khi các buổi lễ thờ phượng Chủ nhật hằng tuần của giáo đoàn đông đảo được cử hành tại nhà thờ giáo xứ ELCRN mới nằm gần đó, ngôi Nhà thờ Truyền giáo Rhenish lịch sử năm 1895 vẫn là tâm điểm của các dịp lễ kỷ niệm truyền giáo, lễ cưới truyền thống, hòa nhạc thánh ca và hoạt động bảo tồn văn hóa theo dương lịch tại miền nam Namibia.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện kỷ niệm | Hoạt động đặc trưng tại Nhà thờ Truyền giáo Rhenish và Keetmanshoop |
|---|---|---|---|
| Ngày 14 tháng 4 hằng năm | Dương lịch | Kỷ niệm Ngày thành lập Trạm truyền giáo và Thị xã Keetmanshoop (14/4/1866) | Ôn lại sự kiện Mục sư Johann Georg Schroeder cùng cộng đồng người Nama thành lập trạm truyền giáo Swartmodder và đặt tên Keetmanshoop năm 1866. |
| Ngày 8 tháng 5 hằng năm | Dương lịch | Lễ Kỷ niệm Ngày Thánh hiến Nhà thờ Đá Truyền giáo Rhenish (8/5/1895) | Kỷ niệm ngày Mục sư Tobias Fenchel và giáo đoàn thánh hiến ngôi nhà thờ đá năm 1895 với các buổi họp mặt lịch sử, triển lãm tư liệu và hát thánh ca tiếng Khoekhoegowab. |
| Ngày 18 tháng 5 (Ngày Quốc tế Bảo tàng) | Dương lịch | Ngày Hội Di sản Bảo tàng Keetmanshoop và Văn hóa Người Nama | Mở cửa đón học sinh các trường học khắp vùng Karas tới tìm hiểu lịch sử kiến trúc nhà thờ, nghệ thuật đan lát, trang phục truyền thống Nama và lịch sử vận tải xe bò. |
| Ngày 31 tháng 10 | Dương lịch | Lễ Kỷ niệm Cải cách Tin Lành (Reformation Day) | Dịp lễ trọng của truyền thống Tin Lành Luther (ELCRN) tại miền nam Namibia, tưởng nhớ di sản dịch thuật Kinh Thánh ra ngôn ngữ bản địa và ca đoàn hợp xướng. |
| Tháng 12 (Mùa Vọng và Giáng Sinh) | Dương lịch | Đêm Thánh ca Giáng Sinh dưới ánh nến tại Nhà thờ Đá 1895 | Không gian lịch sử bên trong nhà thờ đá và khu vườn cây lô hội Kokerboom trở thành nơi tổ chức các buổi hát thánh ca Giáng Sinh truyền thống bằng tiếng Nama, Afrikaans, Anh và Đức. |
Điểm khởi đầu cho hành trình khám phá Rừng cây Lô hội Đại thụ (Quiver Tree Forest) và Hẻm núi Fish River Canyon. Đối với du khách hành hương và lữ khách khám phá miền nam Namibia, Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop đóng vai trò là cánh cổng tri thức mở đầu cho toàn bộ vùng đất Đại Namaqualand. Chỉ cách nhà thờ khoảng 14 km về phía đông bắc trên trang trại Gariganus là Rừng cây Lô hội Đại thụ (Quiver Tree Forest, một Di tích Quốc gia thiên nhiên khác của Namibia với khoảng 250 cây Kokerboom từ hai tới ba trăm năm tuổi) và khu đá bazan kỳ thú Giant's Playground. Việc ghé thăm ngôi nhà thờ đá năm 1895, chiêm ngưỡng những bức ảnh lịch sử trong lòng thánh đường và dạo bước dưới những tán cây lô hội cổ thụ ngay trong sân nhà thờ giúp người lữ khách cảm nhận trọn vẹn sự gắn kết thiêng liêng giữa con người, đức tin và thiên nhiên hoang dã của miền cực nam châu Phi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Kaiser Street (gần công viên trung tâm và đại lộ Sam Nujoma Drive), thị xã Keetmanshoop, vùng Karas, Cộng hòa Namibia
- Đường tới
- Nhà thờ Truyền giáo Rhenish nằm ngay tại trung tâm thị xã Keetmanshoop trên phố Kaiser Street (sát cạnh Công viên Trung tâm Central Park và văn phòng Thông tin Du lịch Southern Tourist Forum, gần đại lộ Sam Nujoma Drive). Thị xã Keetmanshoop nằm trên trục quốc lộ huyết mạch B1 (tuyến đường nhựa xuyên quốc gia nối thủ đô Windhoek ở phía bắc với biên giới Nam Phi ở phía nam) và quốc lộ B4 đi ra thành phố cảng Luederitz bên bờ Đại Tây Dương. Từ thủ đô Windhoek, quý vị có thể lái xe hoặc đi xe buýt đường dài Intercape dọc theo quốc lộ B1 về phía nam khoảng 495 km (mất khoảng 5 giờ di chuyển), hoặc đi tàu hỏa TransNamib (và tàu du lịch Desert Express) tới ga Keetmanshoop rồi đi bộ khoảng 10 phút vào trung tâm thị xã.
- Toạ độ
- -26.5786, 18.1333
Nhà thờ Truyền giáo Rhenish (hiện đồng thời là Bảo tàng Keetmanshoop) tọa lạc ngay trung tâm thị xã Keetmanshoop, mở cửa đón khách tham quan vào các ngày làm việc trong tuần (thường từ thứ Hai đến thứ Sáu và sáng thứ Bảy, có thu một khoản phí vé vào cửa nhỏ để gây quỹ bảo tồn di tích). Khu vườn cây lô hội đại thụ (Quiver tree) và cỗ xe bò cổ bên ngoài khuôn viên rất thuận tiện để chiêm ngưỡng và chụp ảnh kiến trúc mặt tiền tháp chuông trắng. Khi bước vào bên trong lòng nhà thờ cổ, quý vị vui lòng giữ trật tự, không chạm tay vào tòa giảng gỗ năm 1895 và các hiện vật lịch sử của người Nama. Vì vùng Karas ở miền nam Namibia có khí hậu sa mạc rất khô và nắng gắt vào ban ngày, quý vị nên mang theo mũ rộng vành, kính râm và nước uống khi tham quan.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Truyền giáo Rhenish, Keetmanshoop
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao thị xã Keetmanshoop và nhà thờ truyền giáo tại đây lại mang tên của một người chưa từng đặt chân tới châu Phi?
Trước năm 1866, ốc đảo này có tên bản địa là Nu-gouses hay Swartmodder (Đầm Bùn Đen). Khi Mục sư Johann Georg Schroeder lập trạm truyền giáo tại đây ngày 14 tháng 4 năm 1866, thương gia và chủ tịch Hội Truyền giáo Rhenish người Đức là Johann Keetman (1793 tới 1865) đã hiến tặng khoản tiền lớn 2.000 Thaler để duy trì hoạt động. Dù ông Keetman chưa từng tới châu Phi, trạm truyền giáo và cả thị xã được đặt tên là Keetmanshoop (nghĩa là Niềm Hy Vọng của Keetman) để tri ân ông.
Chuyện gì đã xảy ra với ngôi nhà thờ đầu tiên của Keetmanshoop vào năm 1890?
Ngôi nhà thờ đầu tiên được xây dựng vào năm 1869 trên vùng đất thấp ngay sát lòng dòng sông cạn Aub River. Vào năm 1890, một trận mưa bão lớn hiếm có đã gây ra lũ quét dữ dội trên sông Aub, cuốn trôi hoàn toàn ngôi nhà thờ đầu tiên. Sau biến cố đó, Mục sư Tobias Fenchel đã chọn một gò đá cao an toàn để xây dựng ngôi nhà thờ đá hiện tại và thánh hiến ngày 8 tháng 5 năm 1895.
Ai là người thiết kế và trực tiếp xây dựng Nhà thờ Truyền giáo Rhenish năm 1895?
Ngôi nhà thờ đá do chính Mục sư Tobias Fenchel (1848 tới 1910, vị mục sư phục vụ tại Keetmanshoop suốt 33 năm từ 1877 tới 1910) thiết kế dựa theo nguyên mẫu ngôi nhà thờ giáo xứ quê hương ông tại làng Gambach (bang Hessen, Đức), và được thi công bởi các thợ đá lành nghề người Nama bản địa trong giáo đoàn.
Những vật liệu bằng gỗ và chuông đồng của nhà thờ đã được đưa tới Keetmanshoop bằng cách nào?
Vì vào năm 1892 tới 1895 miền nam Namibia chưa có đường sắt và vùng sa mạc quanh Keetmanshoop không có gỗ lớn để làm vì kèo mái, toàn bộ gỗ thông, cửa sổ, tôn lợp và chuông đồng nhập từ châu Âu về cảng Luederitz (Angra Pequena) đã phải chở bằng những đoàn xe bò kéo (mỗi xe 16 tới 20 con bò) vượt hơn 330 km sa mạc Namib khô cằn suốt nhiều tuần lễ mới tới được công trường.
Nhà thờ Truyền giáo Rhenish tại Keetmanshoop được công nhận là Di tích Quốc gia vào năm nào và hiện nay có chức năng gì?
Ngôi thánh đường đá cổ nhất Keetmanshoop được chính thức công nhận là Di tích Quốc gia của Namibia vào ngày 9 tháng 6 năm 1978. Hiện nay, công trình vừa được bảo tồn nguyên vẹn cấu trúc nhà thờ và tòa giảng gỗ lịch sử năm 1895, vừa hoạt động như Bảo tàng Keetmanshoop trưng bày lịch sử truyền giáo và văn hóa truyền thống của người Nama.
Loài cây cổ thụ đặc biệt mọc xung quanh khuôn viên nhà thờ là cây gì?
Bao quanh khuôn viên nhà thờ đá là những cây lô hội đại thụ (tên khoa học là Aloidendron dichotomum, thường gọi là Quiver tree trong tiếng Anh hay Kokerboom trong tiếng Afrikaans). Đây là loài thực vật mọng nước biểu tượng của vùng sa mạc miền nam Namibia, được người San và người Nama bản địa trân quý vì phần cành rỗng nhẹ của cây xưa kia được dùng làm ống đựng tên.