Xe cộ ở trung tâm Windhoek phải chạy vòng quanh một ngôi nhà thờ. Nó đứng trên một đảo giao thông ở chỗ đất nhô cao, tường đá màu nâu vàng như màu đồi khô quanh thành phố, viền cửa trắng, mái ngói đỏ, và một ngọn tháp nhọn có mặt đồng hồ. Dưới nắng cao nguyên, ngôi nhà thờ trông giống một tấm bưu ảnh từ một thị trấn nhỏ ở Đức đặt nhầm vào giữa châu Phi. Phía sau nó là vườn cây của tòa nhà Tintenpalast.
Đây là Nhà thờ Chúa Kitô, tiếng Đức là Christuskirche, nhà thờ của giáo đoàn Tin Lành Luther nói tiếng Đức ở Windhoek. Namibia là nước mà người theo Kitô giáo chiếm phần lớn, và trong các giáo hội ở đây, dòng Luther là dòng đông tín hữu hơn cả. Thư viện chọn Christuskirche làm nơi duy nhất của Namibia vì đây là nhà thờ Luther cổ nhất nước, là di tích quốc gia, và là hình ảnh mà người Namibia nào cũng nhận ra khi nghĩ tới thủ đô của mình.
ITên Gọi Christuskirche Và Giáo Đoàn Luther Nói Tiếng Đức
Chữ Christuskirche nghĩa là nhà thờ của Chúa Kitô. Các giáo hội Luther thường tránh đặt tên nhà thờ theo một vị thánh để được che chở, nên tên gọi hay quy thẳng về Chúa Kitô, về Thập Giá, về Ba Ngôi hay về Đấng Cứu Thế. Đây không phải nhà thờ chính tòa, vì ở đây không có ngai tòa giám mục theo nghĩa của Công Giáo hay Anh giáo. Nó là nhà thờ của một giáo đoàn, tức một cộng đoàn tín hữu tự lo liệu việc thờ phượng của mình.
Theo trang của thành phố Windhoek, giáo đoàn Tin Lành Luther nói tiếng Đức của Windhoek được lập ngày 20 tháng 1 năm 1896, do mục sư Heinrich Siebe. Giáo đoàn có trước nhà thờ mười bốn năm. Ngày nay giáo đoàn thuộc Giáo hội Tin Lành Luther tại Namibia, nhánh nói tiếng Đức.
Người Luther tin con người được nên công chính nhờ đức tin, không nhờ công trạng của mình, và lấy Kinh Thánh làm thước đo. Buổi thờ phượng vì vậy xoay quanh hai việc: nghe giảng Lời Chúa và cùng hát thánh ca. Một nhà thờ Luther vẫn có bàn thờ, thập giá, tranh và kính màu, khác với các nhà thờ Cải Cách theo Calvin vốn để tường trơn. Ba quả chuông của Christuskirche khắc ba vế của bài ca thiên thần đêm Giáng Sinh trong Phúc Âm theo Thánh Luca, mỗi quả một vế, để mỗi lần chuông đổ là một câu Kinh Thánh vang lên.
Trang Arebbusch gọi đây là nhà thờ Tin Lành Luther cổ nhất Namibia. Cần hiểu cho đúng phạm vi của chữ cổ nhất: đó là ngôi nhà thờ Luther cổ nhất còn đang dùng theo các nguồn du lịch đã mở, không có nghĩa là đạo Luther tới Namibia vào năm 1910. Các hội truyền giáo Luther đã có mặt ở vùng này từ thế kỷ 19, và chính giáo đoàn của Christuskirche cũng lập từ năm 1896. Thư viện không có nguồn về những nhà nguyện truyền giáo sớm hơn nên chỉ ghi tới đó.
Vì dáng vẻ bề thế và vị trí giữa thủ đô, nhiều khách tưởng đây là nhà thờ chính tòa, hoặc là nhà thờ Công Giáo. Cả hai đều không đúng. Christuskirche là nhà thờ giáo đoàn của người Luther. Nhà thờ chính tòa Công Giáo của Windhoek là một công trình khác ở một phố khác. Một chỗ nhầm nữa là tưởng nhà thờ chỉ còn là di tích để ngắm. Trang Namibweb ghi lễ tiếng Đức vẫn được cử hành ở đây vào sáng Chủ nhật.
Muốn hiểu gốc của nếp thờ phượng này, quý vị đọc bài về Nhà thờ Lâu đài Wittenberg, nơi phong trào Cải Chánh của Martin Luther khởi đầu, và bài về Nhà thờ Thánh Tôma, Leipzig, nơi truyền thống thánh ca Luther lên tới đỉnh. Ở miền nam châu Phi, thư viện còn có Nhà thờ chính tòa Thánh George, Cape Town của Anh giáo để quý vị đặt cạnh mà so.
IITừ Mảnh Đất Năm 1898 Tới Di Tích Quốc Gia
Lịch sử xây dựng của Christuskirche ngắn và rõ. Giáo đoàn có trước, đất có sau, bản vẽ nằm chờ bảy năm, rồi công trình được dựng liền một mạch trong ba năm. Thứ khó nhất là vật liệu. Đá thì lấy được gần thành phố, nhưng cổng, mái, đồng hồ, chuông và kính đều phải vượt biển từ châu Âu tới một cảng xa, rồi đi tiếp vào nội địa. Theo trang Namibweb, phí tổn cuối cùng là 360.000 mark, gấp đôi dự toán.
- 1896Lập giáo đoànNgày 20 tháng 1 giáo đoàn Tin Lành Luther nói tiếng Đức của Windhoek được lập, mục sư đầu tiên là Heinrich Siebe.
- 1898Được cấp đấtGiáo đoàn nhận mảnh đất trên chỗ cao của thị trấn để dựng nhà thờ, theo Namibweb.
- 1900Bản vẽ của Gottlieb RedeckerKiến trúc sư Gottlieb Redecker hoàn thành bản vẽ, về sau cũng là người trông coi việc xây.
- 1907Khởi côngSa thạch khai thác gần đập Avis được chở về công trường bằng một đường ray nhỏ.
- 1910Thánh hiếnNgày 16 tháng 10 nhà thờ được thánh hiến sau ba năm xây.
- 1967 tới 1972Trùng tu, thay máiMái tôn ban đầu được thay bằng mái ngói, theo Namibweb.
- 1974Di tích quốc giaNgày 29 tháng 11 nhà thờ được công bố là di tích quốc gia, theo trang của thành phố Windhoek.
Chỗ nguồn vênh rõ nhất là chiều cao của tháp. Trang Arebbusch và trang Around Us ghi tháp cao 24 mét. Trang Namibweb ghi 42 mét. Hai con số là hai chữ số đảo chỗ cho nhau, nên rất có thể một bên đã chép nhầm, nhưng thư viện không có bản vẽ hay số đo chính thức của giáo đoàn để nói bên nào đúng. Bài này vì vậy ghi cả hai và không dùng con số nào làm chuẩn.
Chỗ thứ hai là tên gọi lối kiến trúc. Trang của thành phố viết tân Roman có ảnh hưởng Art Nouveau trên mặt bằng kiểu basilica. Namibweb viết tân Roman với tháp nhọn Gothic. Có nơi thêm chữ tân Gothic. Các cách gọi ấy không loại trừ nhau, vì mỗi cách tả một phần của công trình, như mục kiến trúc dưới đây sẽ nói.
IIISa Thạch, Đá Hoa Carrara, Ba Quả Chuông Và Bức Lazarô
Christuskirche là một bài ghép ba lối. Thân nhà thờ theo tân Roman: tường dày, vòm cửa tròn, mặt bằng kiểu basilica với gian giữa và hai gian bên. Ngọn tháp thì nhọn theo kiểu Gothic. Còn những đường cong mềm ở đầu hồi và khuôn cửa là dấu của Art Nouveau, lối trang trí thịnh ở châu Âu đúng vào những năm nhà thờ được vẽ. Ba lối ấy lẽ ra dễ chỏi nhau, nhưng ở đây chúng được buộc lại bằng một thứ vật liệu duy nhất cho tường.
Thứ vật liệu ấy là sa thạch thạch anh khai thác gần đập Avis, ngay ngoài thành phố. Trên nền đá nâu vàng, kiến trúc sư đặt một cổng vào bằng đá hoa Carrara chở từ Ý sang, trắng hẳn lên. Bên trong, tranh bàn thờ ban đầu là một bản chép bức Lazarô sống lại của họa sĩ Rubens, do nữ họa sĩ Berlin là Clara Berkowski vẽ. Theo Namibweb, bức tranh về sau được dời lên gác.
Đá lấy gần đập Avis, chở về bằng một đường ray nhỏ làm riêng cho việc xây. Màu đá trùng với màu những ngọn đồi khô quanh Windhoek.
Cổng vào chính bằng đá hoa trắng từ vùng Carrara nước Ý, là phần sáng nhất trên mặt tiền.
Do Franz Schilling đúc, theo Arebbusch. Mỗi quả khắc một vế: Vinh danh Thiên Chúa trên trời, Bình an dưới thế, Thiện tâm cho loài người.
Kính màu ở cung thánh là quà từ Đức, vừa được tu sửa theo Namibweb.
Tranh bàn thờ ban đầu, theo Namibweb về sau được dời lên gác. Đây là bản chép tranh Rubens của họa sĩ Clara Berkowski ở Berlin, kể phép lạ Chúa Giêsu gọi Lazarô (Lazarus) ra khỏi mồ.
Cuốn Kinh Thánh đặt trên bàn thờ và các tấm bảng trong nhà thờ do ân nhân ở Đức tặng, theo Arebbusch.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Kiến trúc sư | Gottlieb Redecker | Trang thành phố Windhoek |
| Bản vẽ | Năm 1900 | Namibweb |
| Thời gian xây | 1907 tới 1910 | Namibweb |
| Phí tổn | 360.000 mark, gấp đôi dự toán | Namibweb |
| Chiều cao tháp | 24 m hoặc 42 m | Arebbusch và Around Us ghi 24 m, Namibweb ghi 42 m |
| Số chuông | 3 quả, bằng đồng | Namibweb, Arebbusch |
| Mái | Ngói, thay mái tôn năm 1967 tới 1972 | Namibweb |
IVThế Đất Và Hướng
Martin Luther dạy người ta đọc Kinh Thánh chứ không dạy xem đất. Đạo Tin Lành Luther không có phong thủy, và kiến trúc sư Gottlieb Redecker đặt nhà thờ lên chỗ đất cao mà giáo đoàn được cấp năm 1898, thế thôi. Nhà thờ phương tây xưa có lệ hướng phụng vụ, bàn thờ ở đầu đông, và người Luther giữ lệ ấy như một nếp xây dựng chứ không như một điều răn. Riêng với Christuskirche, các nguồn thư viện mở được không ghi bàn thờ quay hướng nào, nên bài không ghi. Mấy đoạn dưới là phần thư viện tự đọc, theo cách ông bà người Việt nhìn núi nhìn nước, viết ra cho bạn đọc muốn có một phép so. Giáo đoàn không nói những điều này, và tư liệu của họ cũng không.
Cái đáng nói trước là lòng chảo. Windhoek nằm trên cao nguyên giữa xứ, cao hơn một nghìn sáu trăm mét so với mặt biển, trong một thung lũng có núi và đồi vây gần đủ các phía: dãy Auas ở phía nam, dãy Eros ở phía đông bắc, vùng cao Khomas ở phía tây. Người xem đất của ta gọi một vùng trũng có núi ôm bốn bề là thế tàng phong, giấu gió. Ở xứ khô và lộng như Namibia, giấu được gió là điều quý, và cũng là lý do thực tế khiến người ta lập phố ở đây, nơi xưa có suối nước nóng.
Thứ hai là chỗ nhô lên giữa lòng chảo. Nhà thờ không đứng ở đáy thung lũng mà trên một gò cao hơn phố chính, nên từ nhiều ngả đường nhìn lên đều thấy ngọn tháp. Lối cổ truyền gọi một gò nổi giữa vùng bằng là đột, chỗ khí dồn lên, thường được chọn đặt đình, đặt chùa. Thế đất ấy hợp với một nơi thờ tự theo mắt người Việt, dù ở đây nó được chọn vì một lẽ giản dị hơn, là để cả thị trấn nhìn thấy nhà thờ.
Thứ ba là điều lối cổ truyền dè dặt: đường chạy vòng quanh. Nhà thờ đứng trên một đảo giao thông, đường nhựa ôm bốn phía. Sách xem đất coi đường như nước. Nước ôm vòng là tốt, nhưng dòng chảy nhanh và sát chân thì khí khó dừng. Người xem theo lối Việt sẽ nói nơi này được cái thế cao và cái nhìn thoáng, và thiếu một khoảng sân lặng trước cửa. Vườn cây phía Tintenpalast ở sau lưng bù lại một phần, như một tấm tựa xanh.
Thứ tư là màu đá. Tường nâu vàng thuộc Thổ, mái ngói đỏ thuộc Hỏa, Hỏa sinh Thổ, hai màu thuận nhau theo ngũ hành. Đó là cách nói của người Việt. Với người dựng nhà thờ, đá ấy chỉ là thứ đá gần nhất, và mái ngói chỉ được lợp thay mái tôn vào những năm 1967 tới 1972.
VNăm Phụng Vụ Luther Và Lễ Tiếng Đức Sáng Chủ Nhật
Giáo đoàn theo lịch phụng vụ Luther của các giáo hội Tin Lành gốc Đức, tính theo dương lịch, với các lễ quanh Phục Sinh đổi ngày từng năm. Nếp đều đặn nhất, được trang Namibweb ghi, là buổi lễ tiếng Đức sáng Chủ nhật. Về các ngày lớn trong năm, nguồn đã mở không tả riêng cách giáo đoàn Windhoek cử hành, nên bảng dưới ghi theo lịch chung của truyền thống Luther và ghi ngày kỷ niệm của chính nhà thờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Mỗi Chủ nhật | Lịch Luther, theo tuần | Buổi thờ phượng tiếng Đức | Nghe giảng Kinh Thánh và hát thánh ca, nếp chính của giáo đoàn từ năm 1896. |
| 16 tháng 10 | Dương lịch, ngày kỷ niệm | Kỷ niệm thánh hiến nhà thờ | Ngày nhà thờ được thánh hiến năm 1910. |
| 31 tháng 10 | Lịch Luther, dương lịch | Ngày Cải Chánh | Ngày các giáo hội Luther khắp nơi nhớ việc Martin Luther công bố 95 luận đề năm 1517. |
| Thay đổi theo năm | Lịch Luther, tính theo Phục Sinh | Thứ Sáu Tuần Thánh và Phục Sinh | Thứ Sáu Tuần Thánh là ngày trọng trong truyền thống Luther, tiếp đó là Chủ nhật Phục Sinh. |
| Bốn Chủ nhật trước 25 tháng 12 | Lịch Luther | Mùa Vọng và Giáng Sinh | Mùa của thánh ca Đức. Ở Windhoek, Giáng Sinh rơi vào giữa mùa hè của Nam bán cầu. |
Ba quả chuông là phần lễ mà người ngoài giáo đoàn cũng dự được. Khi cả ba cùng đổ, ba vế khắc trên thân chuông ghép lại thành trọn câu thiên thần hát trong đêm Chúa giáng sinh: Ehre sei Gott in der Höhe, Friede auf Erden, den Menschen ein Wohlgefallen. Người Luther gọi tiếng chuông là lời giảng không cần người giảng.
Thư viện không tìm được nguồn nào về sinh hoạt của người Việt tại nhà thờ này.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đảo giao thông đối diện tòa nhà Tintenpalast, trung tâm Windhoek
- Đường tới
- Nhà thờ đứng trên đảo giao thông ở chỗ đất cao giữa trung tâm Windhoek, đối diện tòa nhà Tintenpalast, đi bộ lên dốc vài phút từ phố chính của thành phố.
- Toạ độ
- -22.5678, 17.0873
Christuskirche là nhà thờ của một giáo đoàn đang nhóm lễ, không phải nhà trưng bày. Sáng Chủ nhật, khi có buổi thờ phượng tiếng Đức, khách chỉ xem kiến trúc đợi bên ngoài hoặc vào ngồi dự từ đầu tới cuối, không ra vào giữa chừng. Trong nhà thờ, không bước lên bục bàn thờ, không chạm vào cuốn Kinh Thánh trên bàn thờ. Nhà thờ nằm giữa vòng xe chạy, quý vị sang đường ở chỗ có vạch.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Chúa Kitô (Christuskirche), Windhoek
Contribute photos, information or video for Christ Church, WindhoekThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Christuskirche Windhoek thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ Tin Lành Luther, thuộc giáo đoàn Luther nói tiếng Đức của Windhoek lập ngày 20 tháng 1 năm 1896, nay nằm trong Giáo hội Tin Lành Luther tại Namibia. Đây không phải nhà thờ Công Giáo và cũng không phải nhà thờ chính tòa.
Nhà thờ Christuskirche Windhoek xây năm nào
Giáo đoàn được cấp đất năm 1898, bản vẽ của kiến trúc sư Gottlieb Redecker xong năm 1900, khởi công năm 1907 và thánh hiến ngày 16 tháng 10 năm 1910. Từ 1967 tới 1972 mái tôn được thay bằng mái ngói. Năm 1974 nhà thờ được công bố là di tích quốc gia Namibia.
Tháp nhà thờ Christuskirche cao bao nhiêu mét
Các nguồn ghi khác nhau. Trang Arebbusch và Around Us ghi 24 mét, trang Namibweb ghi 42 mét. Thư viện không có số đo chính thức của giáo đoàn nên ghi cả hai con số và không chọn con số nào.
Christuskirche xây bằng đá gì
Tường bằng sa thạch thạch anh khai thác gần đập Avis ngay ngoài Windhoek, chở về bằng một đường ray nhỏ. Cổng vào bằng đá hoa Carrara từ Ý. Mái, đồng hồ, chuông và nhiều vật liệu khác được chở từ Đức sang, theo trang Namibweb.
Ba quả chuông nhà thờ Windhoek khắc chữ gì
Ba chuông đồng do Franz Schilling đúc, mỗi quả khắc một vế của bài ca thiên thần trong Phúc Âm theo Thánh Luca: Vinh danh Thiên Chúa trên trời, Bình an dưới thế, Thiện tâm cho loài người. Ba quả cùng đổ thì ghép thành trọn câu.