Ở góc phố Wale giữa trung tâm Cape Town, phía sau lưng quý vị là khu vườn cổ Company's Garden rợp cây, phía xa trên đầu là vách phẳng của núi Bàn (Table Mountain). Trước mặt là một mặt tiền Gothic bằng đá, cửa vòm nhọn, và trên bậc thềm là sáu cây sồi đứng thẳng hàng. Sáu cây ấy đánh dấu chỗ của sáu cột đá thuộc ngôi nhà thờ cũ đã không còn, một chi tiết nhỏ mà trang của nhà thờ nhắc tới đầu tiên khi kể về mình.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh George (St George's Cathedral), tên đầy đủ là Nhà thờ chính tòa Thánh George Tử Đạo, nhà thờ mẹ của Giáo phận Cape Town và nhà thờ đô thành của Giáo hội Anh giáo miền Nam châu Phi. Nam Phi là đất của rất nhiều giáo hội Kitô giáo, từ các giáo hội lâu đời tới các giáo hội độc lập châu Phi. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Nam Phi vì đây là nhà thờ chính tòa Anh giáo cổ nhất cả miền, và vì nếp phụng vụ hát kinh, đánh chuông, chơi đàn organ của nó đã nối liền gần hai thế kỷ.
IVị Thánh Bổn Mạng Và Ngai Tòa Của Một Giáo Phận
Nhà thờ được dâng kính Thánh George, người Công Giáo Việt gọi là Thánh Giêorgiô, vị thánh tử đạo thời La Mã được cả Đông và Tây phương tôn kính, và là thánh bổn mạng của nước Anh. Lễ kính ngài rơi vào ngày 23 tháng 4, cũng là ngày năm 1830 viên đá móng của ngôi nhà thờ đầu tiên được đặt, theo bách khoa toàn thư mở.
Chữ chính tòa chỉ nơi đặt cathedra, ngai tòa của vị giám mục. Theo trang của nhà thờ, ngôi nhà thờ giáo xứ Thánh George được nâng lên làm nhà thờ chính tòa năm 1847 để đón Robert Gray, vị giám mục Anh giáo đầu tiên tới miền này. Ngày nay nơi đây là nhà thờ đô thành, tức nhà thờ của vị Tổng giám mục Cape Town, người coi sóc cả Giáo hội Anh giáo miền Nam châu Phi.
Anh giáo giữ ba điều làm gốc: Kinh Thánh, các bí tích, và nếp cầu nguyện chung theo sách kinh. Nét quen nhất của các nhà thờ chính tòa Anh giáo là kinh chiều hát (choral evensong), khi ca đoàn hát các thánh vịnh, bài ca Đức Mẹ Magnificat và bài ca ông già Simêon Nunc Dimittis theo nếp có từ thế kỷ 16. Trang của nhà thờ nhắc kinh chiều hát trong các loại buổi thờ phượng thường có. Với người Anh giáo, hát kinh không phải trình diễn mà là cầu nguyện bằng âm nhạc.
Nhiều người tưởng ngôi nhà thờ đá đang đứng là ngôi mở cửa năm 1834. Không phải. Ngôi đầu tiên theo mẫu nhà thờ St Pancras ở London, có sáu cột đá ở mặt tiền, và Cape Town Etc ghi nó bị dỡ năm 1954, cây thánh giá của nó nay đặt ở bên ngoài. Ngôi hiện nay được dựng dần từ năm 1906 ngay bên cạnh rồi thay chỗ. Sáu cây sồi trên bậc thềm là dấu vết duy nhất còn thấy được của sáu cột cũ.
Nhà thờ mẹ của cả Hiệp thông Anh giáo là Nhà thờ chính tòa Canterbury, còn một nhà thờ đô thành Anh giáo khác ở Nam bán cầu là Nhà thờ chính tòa Thánh Anrê, Sydney. Ở cùng Nam bán cầu, một lối Anh giáo khác, pha nghệ thuật Māori, là Nhà thờ Thánh Faith, Ōhinemutu.
IIMột Nhà Thờ Dựng Suốt Thế Kỷ Hai Mươi
Điều lạ của nhà thờ này là nó chưa bao giờ xong. Bản vẽ của Herbert Baker được làm dần theo từng phần, từ đầu phía đông, nơi đặt bàn thờ, rồi tới cánh ngang, gian bên, tháp chuông. Cape Town Etc và trang của nhà thờ đều ghi phòng hội kinh sĩ (chapter house) trong bản vẽ tới nay vẫn chưa xây, và gọi nhà thờ là một công trình còn đang làm.
- 1830Đá móng nhà thờ đầu tiênNgày 23 tháng 4 năm 1830, lễ Thánh George, theo bách khoa toàn thư mở.
- 1834Mở nhà thờ Thánh George đầu tiênNhà thờ theo mẫu St Pancras ở London, sáu cột đá mặt tiền, mở dịp Giáng Sinh, ngày 21 tháng 12 năm 1834.
- 1847Thành nhà thờ chính tòaĐược nâng lên làm nhà thờ chính tòa để đón giám mục Robert Gray, vị giám mục Anh giáo đầu tiên của miền.
- 1901Đá móng nhà thờ mớiNgày 22 tháng 8 năm 1901 đặt đá móng ngôi Gothic của Herbert Baker. Cape Town Etc ghi viên đá khắc bốn chữ Latinh AMDG, nghĩa là Vì Vinh Danh Thiên Chúa Hơn.
- 1906Khởi công từ đầu phía đôngCông trình bắt đầu từ cung thánh. Từ 1902 tới 1909 cây đàn organ Hill được dựng lại và lắp vào nhà thờ.
- 1936 tới 1963Cánh ngang, nhà nguyện, gian bênCánh ngang phía bắc xong năm 1936. Nhà nguyện Đức Mẹ và gian bên phía nam xong năm 1963 theo trang nhà thờ, năm 1962 theo bách khoa toàn thư mở.
- 1978 tới 1979Tháp chuông và mười quả chuôngTháp chuông và dãy nối xong năm 1978, mười quả chuông được treo năm 1979.
- 2014Di sản cấp tỉnhNgày 23 tháng 9 năm 2014 nhà thờ được công bố là di sản cấp tỉnh Western Cape.
Có hai chỗ nguồn ghi khác nhau. Thứ nhất là năm xong nhà nguyện Đức Mẹ và gian bên phía nam: trang của nhà thờ và Cape Town Etc ghi 1963, bách khoa toàn thư mở tiếng Anh ghi 1962. Có thể một năm là lúc xong phần xây, một năm là lúc cung hiến, nhưng không nguồn nào nói rõ nên thư viện ghi cả hai.
Thứ hai là địa chỉ. Trang của nhà thờ ghi số 5 phố Wale, Cape Town Etc ghi số 9 phố Lower Burg. Nhà thờ chiếm cả một góc phố nên hai địa chỉ có thể cùng chỉ một khu, thư viện theo trang của nhà thờ.
IIIGothic Của Herbert Baker, Kính Loire, Đàn Hill Và Mười Quả Chuông
Kiến trúc sư Herbert Baker, người Anh làm việc nhiều năm ở miền Nam châu Phi, vẽ nhà thờ theo lối Gothic phục hưng, mặt bằng hình thánh giá, cửa vòm nhọn, có sân trong với vườn mê lộ và dãy hành lang, theo trang của nhà thờ. Vì dựng suốt gần tám mươi năm, các phần của nhà thờ mang dấu thời gian khác nhau, nhưng vẫn giữ theo một bản vẽ.
Điểm nhấn trong lòng nhà thờ là kính màu. Cửa sổ tây lớn do Gabriel Loire, nghệ nhân kính màu người Pháp, làm trong khoảng 1982 tới 2001, chủ đề Chúa Kitô Chiến Thắng Bóng Tối và Sự Dữ, ô giữa là hình Chúa Kitô khải hoàn. Bách khoa toàn thư mở còn ghi các cửa kính của Frank Spears, Francis Skeat, Edward Woore, xưởng Mayer ở München và xưởng Kempe. Phía trên bàn thờ chính là hình Chúa chịu nạn màu trắng. Bên dưới cung thánh có hầm nhà thờ.
Làm trong khoảng 1982 tới 2001, chủ đề Chúa Kitô Chiến Thắng Bóng Tối và Sự Dữ, là mảng kính lớn nhất nhà thờ.
Theo trang nhà thờ, cây đàn có gốc từ đàn của Bernhard Schmidt (Father Smith) làm năm 1675 cho nhà thờ St Margaret ở Westminster, London, qua nhiều lần dựng lại, được xưởng Hill mở rộng và lắp vào Cape Town từ 1902 tới 1909, bốn bàn phím và 61 âm sắc, đại tu năm 1998.
Đúc lần đầu năm 1834 bởi xưởng Mears and Stainbank ở London, đúc lại năm 1963, treo năm 1979, mang tên Joy, Love, Peace, Faith, Charity, Service, Patience, Sacrifice, Redemption và Good Hope.
Trong sân có vườn mê lộ, lối đi uốn vòng một đường duy nhất vào tâm, dùng để vừa đi vừa cầu nguyện. Sa Venues gọi đây là một trong số ít vườn mê lộ của cả nước.
Đánh dấu chỗ sáu cột đá mặt tiền của nhà thờ đầu tiên năm 1834.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Kiến trúc sư | Herbert Baker | Trang nhà thờ |
| Đặt đá móng nhà thờ mới | 22 tháng 8 năm 1901 | Bách khoa toàn thư mở |
| Khởi công | 1906, từ đầu phía đông | Trang nhà thờ |
| Đàn organ | 4 bàn phím, 61 âm sắc | Trang nhà thờ, mục đàn Hill |
| Chuông | 10 quả, treo năm 1979 | Bách khoa toàn thư mở |
| Phần chưa xây | Phòng hội kinh sĩ | Trang nhà thờ, Cape Town Etc |
IVThế Đất Và Hướng
Mục này là phần đối chiếu của thư viện, xin đọc với một khoảng cách. Anh giáo không có phép phong thủy. Nhà thờ Gothic theo nếp phương tây giữ hướng phụng vụ, đặt bàn thờ ở đầu phía đông, và việc Herbert Baker cho khởi công từ đầu phía đông năm 1906 cho thấy cung thánh là phần được coi trọng nhất, phải có trước. Chỗ đứng của nhà thờ do lịch sử thành phố quyết định, ngay cạnh ngôi nhà thờ cũ năm 1834. Những nhận xét dưới đây là cách đọc theo phong thủy cổ truyền của người Việt, không có trong tư liệu nào của nhà thờ và không phải điều người dựng tính tới.
Điều người Việt nhận ra ngay là núi đầu bằng. Núi Bàn đứng sau lưng thành phố, đỉnh phẳng như mặt bàn dài. Phép xem núi của người Việt chia núi theo ngũ tinh, núi đỉnh vuông bằng là Thổ tinh, được coi là thế núi vững, chủ về sự bền và dày. Một ngọn Thổ tinh lớn làm chỗ tựa phía sau cả vùng thành cổ là thế tựa hiếm gặp.
Thứ hai là nước phía trước. Mặt đất từ chân núi thoải dần xuống vịnh Bàn (Table Bay), nên thành phố cũ nằm trong một lòng chảo mở ra biển. Theo lối Việt, đó là thế tựa sơn hướng thủy, núi sau biển trước, và vườn cây Company's Garden bên cạnh nhà thờ là một dải xanh mềm giữa phố, như một đường Thanh Long bằng cây.
Thứ ba là một điều người Việt dễ quên: đây là Nam bán cầu. Ở Việt Nam, người xưa chuộng hướng nam vì mặt trời giữa trưa ở phía nam. Ở Cape Town, mặt trời giữa trưa lại ở phía bắc, nên nếu theo đúng lý đón nắng thì lối chuộng hướng phải lật ngược. Thư viện nêu điều này để quý vị thấy phép hướng của người Việt gắn với vĩ độ của đất Việt, và không thể đem nguyên xi áp lên một nơi ở đầu kia địa cầu.
Cuối cùng là công trình chưa khép. Phong thủy nhà cửa của người Việt hay nói nhà dở dang là khí chưa tụ. Nhà thờ này thì dở dang có chủ ý của thời gian, mỗi thế hệ thêm một phần. Người Anh giáo coi đó là việc của một cộng đoàn còn sống, thư viện chỉ ghi sự khác nhau trong cách nhìn.
VLễ Theo Lịch Anh Giáo Và Nếp Âm Nhạc Nhà Thờ
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Anh giáo của Giáo hội Anh giáo miền Nam châu Phi, các lễ cố định tính theo dương lịch, các lễ quanh Phục Sinh đổi ngày theo năm. Ngày riêng của nhà thờ là lễ bổn mạng Thánh George. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 23 tháng 4 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Lễ Thánh George Tử Đạo | Lễ bổn mạng của nhà thờ, cũng là ngày đặt đá móng nhà thờ đầu tiên năm 1830. |
| Thay đổi theo năm | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ trọng nhất của năm, các nghi lễ của nhà thờ chính tòa do Tổng giám mục chủ sự. |
| Năm mươi ngày sau Phục Sinh | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Hiện Xuống | Lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, khép lại mùa Phục Sinh. |
| Bốn tuần trước 25 tháng 12 | Lịch Anh giáo | Mùa Vọng và Giáng Sinh | Mùa của các buổi hát thánh ca và bài đọc. Ở Cape Town lễ Giáng Sinh rơi vào giữa mùa hè. |
| Quanh năm, theo lịch tuần | Lịch Anh giáo | Kinh chiều hát (choral evensong) | Ca đoàn hát thánh vịnh và các bài ca kinh chiều, là nếp phụng vụ âm nhạc đặc trưng của nhà thờ chính tòa Anh giáo. |
Âm nhạc là phần sống của nhà thờ này. Trang của nhà thờ có mục riêng về cây đàn organ Hill và nhắc tới chương trình ca đoàn cùng việc đánh chuông. Mười quả chuông treo năm 1979 được treo để đánh theo lối Anh, mỗi người giữ một dây, các chuông nối nhau thành những chuỗi đổi thứ tự, khác với lối gõ chuông một nhịp quen thuộc ở chùa và nhà thờ Việt Nam. Tên mười quả chuông, từ Joy tới Good Hope, là mười nhân đức và niềm hy vọng mà cộng đoàn muốn vang lên trên phố.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 5 Wale Street, góc Government Avenue, Cape Town 8001
- Đường tới
- Nhà thờ ở số 5 phố Wale, góc đại lộ Government Avenue, ngay đầu khu vườn Company's Garden giữa trung tâm Cape Town, đi bộ được từ các phố chính của trung tâm.
- Toạ độ
- -33.925, 18.4194
Đây là nhà thờ chính tòa đang cử hành phụng vụ hằng ngày. Lệ chung là ăn mặc chỉnh tề, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không đi vào cung thánh, và khi có buổi thờ phượng hoặc kinh chiều hát thì khách chỉ xem kiến trúc xin ngồi yên hoặc đợi bên ngoài. Vườn mê lộ trong sân là chỗ đi cầu nguyện, xin đi chậm và giữ yên lặng cho người đang đi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh George, Cape Town
Contribute photos, information or video for St. George's Cathedral, Cape TownThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ St George's Cathedral Cape Town thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ chính tòa Anh giáo, nhà thờ mẹ của Giáo phận Cape Town và nhà thờ đô thành của Tổng giám mục Cape Town, thuộc Giáo hội Anh giáo miền Nam châu Phi trong Hiệp thông Anh giáo. Nhà thờ dâng kính Thánh George Tử Đạo, lễ bổn mạng ngày 23 tháng 4.
Nhà thờ Thánh George Cape Town xây năm nào
Nhà thờ đầu tiên mở ngày 21 tháng 12 năm 1834. Ngôi Gothic hiện nay do Herbert Baker vẽ, đặt đá móng ngày 22 tháng 8 năm 1901, khởi công năm 1906 và dựng dần tới năm 1978 khi tháp chuông xong. Phòng hội kinh sĩ trong bản vẽ tới nay vẫn chưa xây.
Vì sao nhà thờ chính tòa Cape Town chưa xây xong
Bản vẽ của Herbert Baker được làm dần theo từng phần suốt thế kỷ 20: cung thánh từ 1906, cánh ngang bắc năm 1936, nhà nguyện Đức Mẹ năm 1962 hoặc 1963 tùy nguồn, tháp chuông năm 1978. Phòng hội kinh sĩ dự định vẫn chưa dựng, nên nhà thờ tự gọi mình là công trình còn đang làm.
Cửa sổ kính màu Gabriel Loire ở Cape Town là gì
Là cửa sổ tây lớn của nhà thờ, do nghệ nhân kính màu người Pháp Gabriel Loire làm trong khoảng 1982 tới 2001, chủ đề Chúa Kitô Chiến Thắng Bóng Tối và Sự Dữ. Nhà thờ còn có cửa kính của Frank Spears, Francis Skeat, Edward Woore, xưởng Mayer và xưởng Kempe.
Đàn organ nhà thờ St George Cape Town có gì đặc biệt
Theo trang của nhà thờ, cây đàn có gốc từ đàn của Bernhard Schmidt làm năm 1675 cho nhà thờ St Margaret ở Westminster, London, qua nhiều lần dựng lại, được xưởng Hill mở rộng thành bốn bàn phím, 61 âm sắc và lắp vào Cape Town từ 1902 tới 1909, đại tu năm 1998.