Ra khỏi ga Town Hall (Town Hall Station) giữa trung tâm Sydney, quý vị bước lên mặt phố George (George Street) và thấy ngay bên cạnh tòa thị chính mái vòm là một nhà thờ sa thạch đã ngả màu nâu ấm. Nhà thờ không lớn so với các cao ốc chung quanh, nhưng dày đặc những tháp nhọn nhỏ, cửa sổ vòm nhọn chia song đá thẳng đứng và gờ trang trí. Dòng người và xe trên phố George chảy qua sát chân tường, còn trong lòng nhà thờ ánh sáng lọc qua kính màu lại rất tĩnh.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh Anrê (St Andrew's Cathedral), dâng kính Thánh Anrê (Andrew) Tông đồ, chính tòa của Tổng giám mục Anh giáo Sydney thuộc Giáo hội Anh giáo Úc (Anglican Church of Australia). Viên đá móng đầu tiên đặt năm 1819, sớm hơn mọi nhà thờ chính tòa khác trên đất Úc, nhưng phải gần năm mươi năm sau nhà thờ mới được cung hiến, đúng vào ngày lễ Thánh Anrê năm 1868.
IThánh Anrê Và Chính Tòa Anh Giáo Sydney
Thư viện xếp nơi này vào nhánh Tin Lành theo cách chia chung cho các giáo hội tách khỏi Rôma thế kỷ 16. Anh giáo thật ra là một truyền thống riêng, giữ ba bậc giám mục, linh mục, phó tế, điều mà bài Tu viện Westminster đã giải thích kỹ. Ở Úc, các giáo phận Anh giáo hợp thành Giáo hội Anh giáo Úc. Nhà thờ chính tòa Thánh Anrê là nơi đặt ngai tòa của Tổng giám mục Sydney, và theo trang của nhà thờ, là nơi cử hành các lễ chung của giáo phận: truyền chức, tấn phong và những dịp đặc biệt.
Thánh Anrê là một trong mười hai Tông đồ, anh em ruột với Thánh Phêrô, làm nghề đánh cá ở hồ Galilê. Theo Phúc Âm Gioan, ngài là một trong những người đầu tiên theo Chúa Giêsu và là người dẫn Phêrô tới gặp Chúa. Truyền thống kể ngài chịu tử đạo trên cây thập giá hình chữ X, và lễ kính ngài là ngày 30 tháng 11, ngày mà cả Anh giáo lẫn Công Giáo cùng giữ. Ngày ấy cũng mở đầu năm phụng vụ, vì Chúa Nhật thứ nhất Mùa Vọng là Chúa Nhật gần ngày lễ Thánh Anrê nhất.
Dictionary of Sydney ghi nhà thờ dựng trên chỗ của một nhà thờ tạm nhỏ hơn được cho phép năm 1812. Theo Heritage NSW, đá móng đầu đặt năm 1819, rồi công trình bị dời chỗ khi con phố George được nắn thẳng, và đá móng hiện nay đặt năm 1837. Nhiều người góp tay vào đồ án: kiến trúc sư James Hume vẽ bản đầu, Giám mục William Broughton, vị giám mục Anh giáo đầu tiên ở Úc, cũng được Heritage NSW ghi tên trong nhóm người làm đồ án. Rồi Edmund Blacket nhận việc và vẽ lại toàn bộ theo lối Gothic Perpendicular. Heritage NSW ghi Blacket được giao việc năm 1846, Dictionary of Sydney ghi đồ án của ông năm 1847. Có thể hai năm ấy là năm nhận việc và năm xong bản vẽ.
Chỗ hay bị lẫn nhất là tên gọi nhà thờ chính tòa đầu tiên của Úc. Câu ấy đúng theo nghĩa khởi dựng sớm nhất, với viên đá năm 1819. Nhưng viên đá ấy không còn nằm dưới nhà thờ hiện nay, vì công trình đã dời chỗ, và nhà thờ chỉ được cung hiến năm 1868. Chỗ lẫn thứ hai là giáo hội: nhà thờ sa thạch này là của Anh giáo, còn Nhà thờ chính tòa Thánh Mary bên công viên Hyde Park, cách chừng 500 mét, là chính tòa Công Giáo.
IIGần Năm Mươi Năm Từ Viên Đá Đầu Tới Ngày Cung Hiến
Lịch sử nhà thờ này có hai quãng dài: quãng chờ đợi trước khi xây được, và quãng loay hoay với hướng bên trong sau khi đã xây xong. Heritage NSW ghi công trình chính kéo dài từ 1837 tới 1868.
- 1819Viên đá móng đầuĐá móng đầu tiên được đặt cho một nhà thờ chính tòa tương lai, ở chỗ khác với chỗ hiện nay.
- 1837Đá móng hiện nayCông trình được dời để nắn thẳng phố George. Đá móng mới đặt, việc xây bắt đầu lại.
- 1846 hoặc 1847Edmund Blacket nhận việcBlacket vẽ lại công trình theo lối Gothic Perpendicular. Heritage NSW ghi 1846, Dictionary of Sydney ghi 1847.
- 1861 tới 1867Kính màu HardmanXưởng Hardman ở Birmingham làm loạt kính màu mà Heritage NSW gọi là một trong những bộ sưu tập kính Hardman đẹp nhất nước Úc. Năm 1866 đàn ống William Hill and Son được lắp.
- 1868Cung hiếnGiám mục Frederick Barker cung hiến nhà thờ ngày 30 tháng 11 năm 1868, lễ Thánh Anrê.
- 1885 tới 1886Nhà Chapter House và trường ca đoànCyril Blacket, con trai Edmund, vẽ nhà Chapter House, xong năm 1886, làm đài tưởng niệm Giám mục Barker. Năm 1885 trường St Andrew's Cathedral School được lập để cấp ca viên cho các giờ kinh hằng ngày.
- 1941Đổi hướng bên trongCung thánh được dời sang đầu tây, cửa tây đóng lại, vì phần đông người tới nhà thờ đi từ phía đông.
- 1999 tới 2000Trả lại hướng cũĐợt trùng tu lớn đưa cung thánh về đầu đông và dựng lại phần nội thất còn giữ được của Blacket.
Có hai chỗ số liệu không khớp mà thư viện ghi thẳng. Thứ nhất là năm Blacket nhận việc, đã nói ở trên: 1846 theo Heritage NSW, 1847 theo Dictionary of Sydney. Thứ hai là chiều cao tháp: bách khoa toàn thư mở ghi hai tháp cao 39,3 mét và đồng thời ghi 130 bộ, trong khi 130 bộ quy ra chỉ chừng 39,6 mét. Hồ sơ Heritage NSW và trang của nhà thờ không ghi số đo tháp. Thư viện chỉ nói tháp cao chừng bốn mươi mét.
IIIGothic Perpendicular Bằng Sa Thạch Sydney
Gothic Perpendicular, Gothic thẳng đứng, là giai đoạn cuối của kiến trúc Gothic Anh thế kỷ 14 và 15. Nét nhận ra là những song đá thẳng đứng chia cửa sổ thành nhiều ô dọc, những đường gờ kẻ ô vuông trên tường và rất nhiều tháp nhọn nhỏ. Blacket đem lối ấy sang Sydney với đá tại chỗ: Heritage NSW mô tả một công trình sa thạch Sydney với tháp cân đối, trụ chống và vô số tháp nhọn trang trí, mặt đá nay đã ngả màu nâu ấm. Bách khoa toàn thư mở ghi mặt tây với lớp trang trí chồng tầng được phỏng theo mặt tiền nhà thờ lớn York (York Minster) ở Anh.
Bên trong, nền lát gạch men khảm hoa văn, trần gỗ sơn vẽ, và cửa kính màu của Hardman ở hàng dưới kể đời Chúa Giêsu và các dụ ngôn. Những cửa kính đời sau do Ashwin, Falconer và Norman Carter làm.
Làm từ 1861 tới 1867. Bách khoa toàn thư mở gọi hàng kính dưới là một trong những chu kỳ kính Hardman trọn vẹn sớm nhất, Heritage NSW xếp vào loại đẹp nhất nước Úc.
Lắp năm 1866, theo Heritage NSW là một trong sáu cây đàn Hill còn giữ nguyên trạng ở bang New South Wales.
Do Cyril Blacket vẽ, xong năm 1886, làm đài tưởng niệm Giám mục Barker, là phần được ghi chung trong hồ sơ di sản của bang.
Mặt tây phỏng theo mặt tiền York Minster, hai tháp cao chừng bốn mươi mét.
Phần đồ gỗ và bố cục do Blacket vẽ được dựng lại trong đợt trùng tu 1999 tới 2000, khi cung thánh về lại đầu đông.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều dài | 48 m (160 bộ) | bách khoa toàn thư mở |
| Chiều rộng | 17,6 m (58 bộ) | bách khoa toàn thư mở |
| Hai tháp tây | Chừng 40 m | bách khoa toàn thư mở ghi 39,3 m và 130 bộ |
| Kính màu Hardman | 1861 tới 1867 | Heritage NSW |
| Đàn ống | 1866, William Hill and Son | Heritage NSW |
IVThế Đất Và Hướng
Người đọc cần biết điều này trước: Anh giáo không dạy phong thủy, và câu chuyện của chính nhà thờ này là bằng chứng rõ nhất. Hướng của nó do phụng vụ và sự tiện lợi quyết định. Theo lệ, cửa lớn ở đầu tây, cung thánh ở đầu đông. Năm 1941 người ta đảo ngược bên trong vì khách đi lễ tới từ phía đông, rồi năm 1999 tới 2000 lại trả về lệ cũ. Không lần nào có ai xem la bàn phong thủy. Những dòng dưới đây là cách thư viện đọc theo lối cổ truyền của người Việt, để bạn đọc có chỗ so sánh, không phải điều chép trong tư liệu của nhà thờ.
Nơi này nằm trên đất bằng giữa phố, không núi, không sông sát bên. Người Việt đọc đất ở phố thị có một lối quen: đường lớn là nước. Dòng người và xe chảy như dòng nước, và cách nó chạy qua quyết định khí tụ hay tán. Ở đây phố George chạy sát đầu đông, tức sát cung thánh. Tư liệu kể rằng tiếng xe điện trên phố George từng làm phiền việc thờ phượng, một chuyện rất thật mà lối cũ gọi là xung, dòng động đâm sát chỗ cần tĩnh.
Việc đổi hướng năm 1941 đọc theo lối Việt thì thành ra đặt cửa đón dòng người và đặt bàn thờ quay lưng về phía phố tây vắng hơn. Lối cổ truyền vốn chuộng cửa mở về phía có người và khí tới, nên cách làm ấy có lý theo con mắt ấy. Nhưng năm 2000 nhà thờ trở lại hướng phụng vụ, vì với người Anh giáo điều quan trọng là bàn thờ quay về phía mặt trời mọc. Hai con mắt nhìn cùng một mảnh đất mà ra hai câu trả lời, và thư viện ghi cả hai để quý vị thấy chỗ khác nhau.
Còn minh đường là quảng trường Sydney Square nhỏ nằm giữa nhà thờ và tòa thị chính, một khoảng trống hiếm hoi giữa phố dày đặc. Và phía tây, sau nhiều dãy nhà, là mặt nước vịnh Darling Harbour. Nước ở xa và khuất, nên cách đọc này chỉ ghi nhận chứ không dựa vào nó.
VLễ Theo Lịch Anh Giáo
Nhà thờ theo lịch phụng vụ của Giáo hội Anh giáo Úc, tính theo dương lịch, với lễ Phục Sinh tính theo trăng. Ngày trọng nhất riêng của nơi này là 30 tháng 11, vừa là lễ bổn mạng vừa là ngày kỷ niệm cung hiến. Trường ca đoàn vẫn cấp ca viên cho các buổi thờ phượng Chúa Nhật. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ giấc.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 30 tháng 11 | Lịch phụng vụ Anh giáo, dương lịch | Lễ Thánh Anrê Tông đồ | Lễ bổn mạng, đồng thời là ngày kỷ niệm cung hiến năm 1868. |
| Bốn Chúa Nhật trước Giáng Sinh | Lịch phụng vụ Anh giáo | Mùa Vọng | Mở đầu năm phụng vụ, Chúa Nhật đầu tiên rơi vào Chúa Nhật gần lễ Thánh Anrê nhất. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Anh giáo | Lễ Giáng Sinh | Một trong hai lễ trọng nhất của năm. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Anh giáo, Phục Sinh tính theo trăng | Thứ Sáu Tuần Thánh và Chúa Nhật Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ. |
| Không định kỳ | Theo lịch của giáo phận | Truyền chức và tấn phong | Nhà thờ chính tòa là nơi cử hành các lễ truyền chức và tấn phong của Giáo phận Sydney. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Sydney Square, góc George Street và Bathurst Street, Sydney NSW 2000 (Heritage NSW ghi 1400 George Street)
- Đường tới
- Nhà thờ nằm ở Sydney Square, góc phố George và phố Bathurst, trung tâm Sydney, ngay bên Tòa Thị chính. Ga Town Hall nằm ngay dưới chân, ra khỏi ga là thấy.
- Toạ độ
- -33.8739, 151.2063
Đây là nhà thờ chính tòa đang dùng cho thờ phượng mỗi tuần, không phải bảo tàng. Vài điều thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không đi lại và không chụp ảnh khi đang có buổi thờ phượng hay khi ca đoàn đang hát. Cung thánh và chỗ ngồi của ca đoàn dành cho người có phận sự. Nhà thờ nằm giữa khu đông người, quý vị nên đi bộ tới.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Anrê, Sydney
Contribute photos, information or video for St Andrew's Cathedral, SydneyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Andrew Sydney thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Anh giáo Sydney, thuộc Giáo hội Anh giáo Úc, nơi đặt ngai tòa của Tổng giám mục Anh giáo Sydney. Thư viện xếp vào nhánh Tin Lành theo cách chia chung, nhưng Anh giáo là truyền thống riêng, giữ ba bậc giám mục, linh mục, phó tế. Đây không phải nhà thờ Công Giáo.
Nhà thờ Thánh Andrew Sydney xây năm nào
Đá móng đầu đặt năm 1819, nên đây là nhà thờ chính tòa đầu tiên được khởi dựng ở Úc. Công trình dời chỗ, đá móng hiện nay đặt năm 1837. Edmund Blacket vẽ lại từ năm 1846 hoặc 1847 tùy nguồn, và nhà thờ được cung hiến ngày 30 tháng 11 năm 1868, đúng lễ Thánh Anrê.
Vì sao nhà thờ Thánh Andrew Sydney từng bị đổi hướng
Theo Heritage NSW, tới thập niên 1930 phần đông người đi lễ tới từ phía đông, nên năm 1941 cung thánh được dời sang đầu tây và cửa tây đóng lại. Tiếng xe điện trên phố George sát cung thánh cũng là một lý do. Năm 1999 tới 2000, đợt trùng tu trả cung thánh về đầu đông như đồ án của Blacket.
Nhà thờ Thánh Andrew và nhà thờ Thánh Mary ở Sydney khác nhau thế nào
Thánh Andrew cạnh Tòa Thị chính là chính tòa Anh giáo, nhỏ hơn, cung hiến năm 1868, theo lối Gothic Perpendicular của Edmund Blacket. Thánh Mary bên công viên Hyde Park là chính tòa Công Giáo do William Wardell thiết kế. Hai nhà thờ cách nhau chừng 500 mét và đều dựng bằng sa thạch Sydney.
Kính màu và đàn ống nhà thờ Thánh Andrew có gì đặc biệt
Kính màu của xưởng Hardman ở Birmingham làm từ 1861 tới 1867, được Heritage NSW xếp vào những bộ kính Hardman đẹp nhất nước Úc. Đàn ống của William Hill and Son lắp năm 1866 là một trong sáu cây đàn Hill còn nguyên trạng ở bang New South Wales.