Nằm dưới chân sườn phía nam của dãy núi Al Akhdar (Núi Xanh) thuộc rặng Tây Hajar, cách thủ đô Muscat khoảng 140 km về phía tây nam, ốc đảo cổ kính Nizwa từ hơn một thiên niên kỷ qua đã được tôn xưng trong sử sách Ả Rập bằng danh hiệu trang trọng Baydhat al-Islam (nghĩa là Quả Trứng Của Đạo Hồi hay cái nôi học thuật tinh hoa của Hồi giáo tại Oman). Ngay bên cạnh tòa tháp pháo đài tròn khổng lồ của Pháo đài Nizwa và khu chợ cổ nhộn nhịp, du khách bước qua cổng vòm đất nung của khu phố cổ có tường thành Harat Al-Aqr sẽ lạc vào một mê cung của những ngôi nhà gạch bùn hai ba tầng màu vàng đất và những dòng kênh nước ngầm Falaj chảy róc rách. Tại chính trung tâm của khu phố cổ ấy, vươn lên trên một nền móng đá cao vững chãi, là Thánh đường cổ Al-Shawadhna (tiếng Ả Rập gọi là Masjid Al-Shawadhna hay Masjid Al-Shawaadhina), một trong những ngôi thánh đường Hồi giáo lâu đời và linh thiêng nhất trên bán đảo Ả Rập.
Khác hẳn với sự tráng lệ đồ sộ của những đại thánh đường thế kỷ 21 tại thủ đô Muscat như Đại thánh đường Sultan Qaboos hay Thánh đường Mohammed Al Ameen ở Bausher (và khác với những không gian tôn giáo hải cảng như Đền Shiva Motishwar Mandir hay Nhà thờ Công giáo Thánh Phêrô và Phaolô ở Ruwi), Thánh đường cổ Al-Shawadhna mang vẻ đẹp giản dị, khiêm cung và tĩnh lặng tuyệt đối của truyền thống Hồi giáo Ibadi vùng nội địa Oman. Thế nhưng ẩn sau những bức tường trát vữa sarooj mộc mạc ấy là một trong những kiệt tác điêu khắc vữa (stucco) vĩ đại nhất của nghệ thuật Hồi giáo thế kỷ 16: chiếc khám cầu nguyện Mihrab được chạm trổ năm 936 lịch Hijri (tức năm 1530 Công nguyên) như một tấm thêu ren bằng đá trắng kết tinh đức tin của các thế hệ học giả cố đô Nizwa.
ITôn Thờ Đấng Tối Cao Allah, Tinh Thần Giản Phác Của Nhánh Hồi Giáo Ibadi Và Chiếc Nôi Học Thuật Cố Đô Nizwa
Là một ngôi thánh đường Hồi giáo chính thống, Masjid Al-Shawadhna được lập nên duy nhất để thờ phượng Đấng Tối Cao Allah. Tên gọi Al-Shawadhna (hay Al-Shawaadhina) bắt nguồn từ tên gọi của thị tộc và khu dân cư cổ Banu Shawdhan (hay gia tộc Al-Shawadhna) từng sinh sống lâu đời tại khu vực trung tâm của thành nội Harat Al-Aqr ở Nizwa, đồng thời cũng gắn liền với truyền thống những người đọc và trì tụng Kinh Qur'an chuyên cần trong khu phố.
Để thấu hiểu giá trị tâm linh của Thánh đường Al-Shawadhna, cần đặt công trình trong dòng chảy của Hồi giáo Ibadi (Al-Ibadiyyah), nhánh Hồi giáo cổ xưa hình thành từ thế kỷ thứ nhất lịch Hijri (sớm hơn cả sự phân định hoàn chỉnh của nhiều trường phái sau này) và là quốc giáo truyền thống của Vương quốc Oman. Triết lý cốt lõi của nhánh Ibadi đề cao sự thanh khiết nội tâm, tính công bằng, lòng khoan dung hòa hiếu và sự giản dị khiêm nhường trước mặt Thiên Chúa: vì vậy các ngôi thánh đường cổ tại vùng nội địa Oman không xây dựng những ngọn tháp minaret chọc trời hay mái vòm dát vàng phô trương, mà tập trung toàn bộ tâm huyết vào sự thanh tịnh của không gian lễ bái và vẻ đẹp trang nghiêm của khám Mihrab nơi hướng về Mecca.
Trong truyền thống của cố đô Nizwa, một ngôi thánh đường như Al-Shawadhna không chỉ là nơi cử hành năm thời lễ nguyện Salat hằng ngày, mà còn là một trường đại học cộng đồng (Madrasa và Majlis al-Ilm). Suốt hơn một nghìn năm khi Nizwa đóng vai trò là kinh đô của các vị Imam (những nhà lãnh đạo tinh thần và thế tục được bầu chọn bởi hội đồng các học giả và trưởng lão theo nguyên tắc dân chủ hiệp thương Shura của phái Ibadi), các hàng cột đá mát mẻ của Thánh đường Al-Shawadhna là nơi các Ulama (học giả thần học) và Fuqaha (nhà luật học) ngồi giảng dạy Kinh Qur'an, Hadith, ngữ pháp tiếng Ả Rập cổ điển, thiên văn học tính lịch và luật chia nước kênh ngầm Falaj cho các thế hệ sinh viên.
Một điểm giáo nghĩa và kiến trúc rất đặc trưng được thể hiện ngay tại khám Mihrab năm 1530 của Thánh đường Al-Shawadhna là nghệ thuật thư pháp thần học: bao quanh vòm khám là những băng chữ Ả Rập cổ kính khắc câu Tuyên xưng Đức tin (Shahada), các câu Kinh Qur'an nhắc nhở tín hữu giữ gìn lễ nguyện đúng giờ (Surah Al-Baqarah và Surah Al-Isra), cùng dòng chữ lịch sử ghi rõ ngày hoàn thành tác phẩm và lời cầu xin Allah tha thứ cho người nghệ nhân chế tác lẫn toàn thể cộng đồng tín hữu.
Theo biên niên sử truyền thống của Oman (như bộ Tuhfat al-A'yan bi Sirat Ahl Oman của đại học giả Nur al-Din al-Salimi), người dân Oman dưới sự trị vì của hai anh em quốc vương Jaifar và Abd (con trai của Al-Julanda) là một trong những dân tộc đầu tiên bên ngoài vùng Hejaz tự nguyện đón nhận Hồi giáo một cách hoàn toàn hòa bình vào năm 629 tới 630 Công nguyên (tức năm thứ 7 hoặc thứ 8 lịch Hijri) sau khi nhận được bức thư của Tiên tri Muhammad do sứ giả Amr ibn al-As mang tới. Truyền thống địa phương tại Nizwa ghi nhận rằng Thánh đường Al-Shawadhna được khởi lập ngay từ thế kỷ thứ nhất lịch Hijri (với tấm biển di tích tại chỗ ghi nhận mốc khởi nguyên truyền thống từ năm 7 Hijri, tức năm 629 Công nguyên, và các khảo cứu khảo cổ học xác nhận nền móng thánh đường hình thành từ giai đoạn đầu thời kỳ Hồi giáo tại Nizwa vào thế kỷ 7 tới thế kỷ 8).
Đến đầu thế kỷ 16, dưới thời kỳ phục hưng văn hóa của triều đại Nabhani và các Imam tại Nizwa, ngôi thánh đường đã được đại trùng tu. Vào tháng Jumada al-Ula năm 936 lịch Hijri (tức tháng 1 năm 1530 Công nguyên), bậc thầy điêu khắc vữa nổi tiếng nhất vùng nội địa Oman là Isa bin Abdallah bin Yusuf đã hoàn thành việc đắp nổi và chạm khắc toàn bộ bức tường khám thờ Mihrab của Thánh đường Al-Shawadhna, biến nơi đây thành một mốc son chuẩn mực cho toàn bộ trường phái điêu khắc Mihrab thế kỷ 16 tại Nizwa, Manah và Bahla.
Du khách khi đến thăm thành phố Nizwa thường dễ nhầm lẫn giữa hai ngôi thánh đường có tên gọi và vị trí gần nhau: Đại thánh đường Sultan Qaboos của Nizwa (nằm bên ngoài cổng tường thành, ngay trước quảng trường chợ Nizwa với mái vòm xanh lam và vàng lớn cùng ngọn tháp minaret cao vút, được xây dựng hiện đại năm 2015 trên nền thánh đường Thứ Sáu Jami' Nizwa cổ) và Thánh đường cổ Al-Shawadhna. Cần lưu ý rằng Thánh đường cổ Al-Shawadhna nằm sâu bên trong khu phố cổ gạch bùn Harat Al-Aqr ở phía nam pháo đài, hoàn toàn không có mái vòm lớn hay tháp minaret cao, và phải đi bộ qua những con hẻm cổ mới tới được bậc thang đá dẫn lên thánh đường.
IIHơn Một Thiên Niên Kỷ Từ Buổi Bình Minh Hồi Giáo Tại Oman, Tuyệt Tác Năm 1530 Tới Dự Án Hồi Sinh Khu Phố Cổ Harat Al-Aqr
Lịch sử của Thánh đường cổ Al-Shawadhna gắn liền mật thiết với vận mệnh của khu phố cổ tường thành Harat Al-Aqr và kinh đô Nizwa qua các triều đại Julanda, Imamate đầu tiên, triều đại Nabhani, Ya'ruba cho tới nhà Albusaidi ngày nay.
- Năm 7 tới 8 lịch Hijri (629 tới 630 CN)Oman đón nhận đạo Hồi và khởi lập những nền móng thánh đường đầu tiên tại NizwaSau khi sứ giả Amr ibn al-As mang thư của Tiên tri Muhammad tới Oman, người dân vùng nội địa tự nguyện quy theo đạo Hồi; truyền thống địa phương ghi nhận Al-Shawadhna là một trong những điểm cầu nguyện đầu tiên được dựng lên tại Nizwa.
- Thế kỷ 8 tới thế kỷ 9 (Thời kỳ Imamate đầu tiên)Nizwa trở thành kinh đô Hồi giáo Ibadi và trung tâm học thuật Baydhat al-IslamDưới thời Imam Al-Julanda bin Mas'ud (năm 751 CN) và các vị Imam kế tiếp, khu phố Harat Al-Aqr và Thánh đường Al-Shawadhna phát triển thành trung tâm giảng dạy thần học và luật học Ibadi.
- Tháng Jumada al-Ula năm 936 Hijri (tháng 1 năm 1530 CN)Nghệ nhân Isa bin Abdallah bin Yusuf chế tác kiệt tác khám thờ Mihrab bằng vữa chạm nổiTrong đợt đại trùng tu thánh đường vào đầu thế kỷ 16, bậc thầy điêu khắc Isa bin Abdallah bin Yusuf hoàn thành khám Mihrab cao vút với hoa văn hình học, đĩa sứ khảm âm và minh văn thư pháp ghi rõ niên đại 936 Hijri.
- Thế kỷ 17 (Thời kỳ vương triều Ya'ruba)Mở rộng Pháo đài Nizwa và củng cố hệ thống thành lũy Harat Al-AqrKhi Imam Sultan bin Saif I xây dựng tòa tháp pháo đài tròn khổng lồ của Nizwa vào khoảng năm 1650 ngay sát phía bắc Harat Al-Aqr, Thánh đường Al-Shawadhna tiếp tục là trung tâm sinh hoạt tâm linh của các gia tộc học giả trong thành nội.
- Cuối thế kỷ 20Khảo sát học thuật quốc tế và trùng tu bảo tồn bởi Chính phủ OmanCác đoàn khảo cổ học kiến trúc quốc tế (như Giáo sư Paolo M. Costa và các chuyên gia bảo tồn quốc tế) cùng Bộ Di sản Văn hóa Oman tiến hành đo vẽ, lập hồ sơ khoa học cho khám Mihrab năm 1530 và gia cố kết cấu gạch bùn, vữa sarooj của thánh đường.
- 2015 tới nayHồi sinh khu phố cổ Harat Al-Aqr thành không gian di sản văn hóa sống độngCộng đồng cư dân Nizwa phối hợp cùng chính quyền bảo tồn toàn bộ mạng lưới hẻm cổ, kênh nước Falaj và các nhà cổ quanh Thánh đường Al-Shawadhna, đưa nơi đây trở thành điểm tham quan lịch sử hàng đầu của tỉnh Ad Dakhiliyah.
Bậc thầy điêu khắc Isa bin Abdallah bin Yusuf và trường phái Mihrab thế kỷ 16 tại Oman. Trong lịch sử mỹ thuật Hồi giáo vùng Vịnh Ba Tư và bán đảo Ả Rập, thế kỷ 16 (thế kỷ thứ 10 lịch Hijri) được xem là thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật đắp vữa thạch cao chạm khắc (Carved Stucco) tại vùng ốc đảo nội địa Oman quanh dãy núi Jabal Akhdar. Người đứng đầu trường phái nghệ thuật này chính là nghệ nhân Isa bin Abdallah bin Yusuf cùng người đồng nghiệp đương thời là Abdullah bin Qasim bin Abdallah al-Humaymi (người chế tác khám Mihrab tại Manah và Bahla).
Trên bức tường khám Mihrab của Thánh đường Al-Shawadhna, dòng chữ Ả Rập khắc nổi vẫn còn đọc được rõ ràng sau gần năm trăm năm, ghi nhận rằng công trình được hoàn thành vào tháng Jumada al-Ula năm 936 lịch Hijri (tức tháng 1 năm 1530 Công nguyên) bởi bàn tay của Isa bin Abdallah bin Yusuf. Các nhà nghiên cứu nghệ thuật Hồi giáo đánh giá khám Mihrab tại Al-Shawadhna là một kiệt tác bố cục: toàn bộ mảng tường cao hơn 3 mét, rộng hơn 2 mét được chia thành nhiều khung chữ nhật đồng tâm, đan xen giữa các dải dây leo hoa lá cách điệu, những bông hoa cúc xoáy tròn, các hốc vòm nhỏ xếp tầng và những hốc tròn nguyên xưa dùng để gắn các đĩa gốm sứ men xanh trắng nhập khẩu từ Trung Hoa và Ba Tư qua con đường tơ lụa trên biển.
IIIKiến Trúc Nền Đá Nâng Cao Harat Al-Aqr, Gian Cầu Nguyện Ba Nhịp Cột Trát Vữa Sarooj Và Khám Mihrab Năm 1530
Thánh đường cổ Al-Shawadhna là một mẫu hình nguyên bản của kiến trúc thánh đường khu phố (Masjid al-Harah) thuộc truyền thống Hồi giáo Ibadi cổ điển tại Oman: hoàn toàn xây dựng bằng vật liệu tự nhiên tại chỗ gồm đá cuội lòng suối, gạch bùn phơi nắng (libn), vữa đất sét nung sarooj chống thấm nước và gỗ thân cây cọ chà là cùng gỗ cây táo gai sidr.
Theo truyền thống xây dựng thánh đường vùng ốc đảo Nizwa, để giữ cho không gian cầu nguyện hoàn toàn thanh sạch, tách biệt khỏi bụi bặm và nước lũ trên đường hẻm đồng thời tận dụng không gian tầng trệt làm kho chứa hoặc khu vực dẫn nước thanh tẩy (Wudu) nối với kênh Falaj, toàn bộ Thánh đường Al-Shawadhna được xây dựng trên một nền đá cao hơn mặt hẻm Harat Al-Aqr khoảng một tầng lầu. Tín hữu bước lên thánh đường qua một cầu thang đá hẹp dẫn lên sân hiên.
Đúng với tinh thần khổ hạnh và giản phác của giáo luật Ibadi cổ truyền (vốn tránh việc xây dựng những ngọn tháp minaret cao vút vì lo ngại sự phô trương hoặc làm lộ tầm nhìn vào sân trong nhà dân xung quanh), Thánh đường Al-Shawadhna không có tháp minaret cao. Thay vào đó, trên góc mái phẳng phía đông chỉ có một cấu trúc bục nhỏ nhô lên (gọi là Bumi hoặc Sikkat al-Adhan) nơi vị Muezzin bước lên bằng cầu thang mái để xướng lời kêu gọi cầu nguyện (Adhan).
Gian cầu nguyện có mái che (Liwan hay Musalla) có mặt bằng hình chữ nhật gần vuông, được chia thành ba nhịp hành lang (three bays) chạy song song với bức tường Qibla nhờ hai hàng cột trụ tròn. Các cột trụ dày vững chãi nối với nhau bằng những vòm nhọn kiểu Ả Rập cổ, đỡ hệ trần phẳng ghép từ những thân gỗ cây cọ chà là (date-palm beams) sơn hoa văn mộc mạc và phủ lớp đất sét cách nhiệt dày giúp bên trong luôn mát lạnh giữa trưa hè.
Tâm điểm rực rỡ nhất của toàn bộ nội thất trắng mộc mạc là khám cầu nguyện Mihrab nằm chính giữa bức tường phía tây (Qibla). Khám Mihrab vươn cao gần chạm trần nhà, gồm một hốc vòm lồng trong nhiều lớp khung chữ nhật chạm nổi dày đặc bằng vữa thạch cao và sarooj: các họa tiết dây leo, ngôi sao hình học, bông hoa cánh xoáy và các băng thư pháp Kufic pha Naskh cổ kính đan cài vào nhau mà không để trống một phân vuông nào, kèm theo các hốc lõm tròn nơi xưa kia gắn đĩa sứ xanh trắng.
Các bức tường gạch bùn của thánh đường dày tới gần một mét, được trát lớp vữa sarooj màu vàng hồng mịn màng. Để chống lại cái nóng hơn 45 độ C của vùng nội địa Ad Dakhiliyah, các cửa sổ không đặt ở trên cao đón nắng mà được mở thấp sát mặt sàn thảm cầu nguyện, giúp luồng gió mát từ những con hẻm hẹp có bóng râm và dòng kênh nước Falaj bên dưới thổi là là qua người các tín hữu đang ngồi đọc Kinh Qur'an.
Phía trước gian cầu nguyện có mái che là một khoảng sân thượng mở ngoài trời (Sahn) lát phẳng bằng vữa sarooj, nơi tín hữu tụ họp cầu nguyện dưới bầu trời đầy sao vào các buổi tối mùa hè (Maghrib, Isha) và buổi sáng sớm (Fajr). Ngay dưới chân nền móng của khu phố Harat Al-Aqr là các nhánh kênh dẫn nước từ hệ thống Falaj cổ cung cấp dòng nước mát lành cho khu vực thanh tẩy Wudu của thánh đường.
| Hạng mục kiến trúc | Niên đại và Vật liệu | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Nền móng đá tầng cao và Cầu thang lối vào | Khởi nguyên thế kỷ 7 tới 8 CN (trùng tu nhiều thời kỳ); đá cuội và vữa sarooj | Nâng toàn bộ sàn cầu nguyện lên cao hơn mặt hẻm phố cổ Harat Al-Aqr, tách biệt khu thanh tẩy bên dưới |
| Gian cầu nguyện chính (Liwan) ba nhịp cột | Tái thiết thế kỷ 16; gạch bùn libn, cột tròn vòm nhọn và dầm gỗ cọ chà là | Không gian nội thất giản dị theo quy chuẩn Ibadi với tường dày cách nhiệt và cửa sổ thông gió sát sàn |
| Khám cầu nguyện Mihrab chạm vữa nổi | Tháng 1 năm 1530 CN (Jumada al-Ula 936 AH); nghệ nhân Isa bin Abdallah bin Yusuf | Báu vật mỹ thuật Hồi giáo Oman: khung vữa chạm khắc hoa văn kỷ hà, thư pháp cổ và hốc gắn đĩa sứ |
| Sân thượng cầu nguyện ngoài trời (Sahn) | Kiến trúc truyền thống vùng ốc đảo nội địa Oman | Không gian mở phía đông gian chính dùng cho các buổi lễ nguyện ban đêm và sáng sớm mùa hè |
| Mái phẳng và Bục gọi lễ thấp (Bumi) | Vữa đất nung chống thấm sarooj | Tuân thủ truyền thống Ibadi cổ không xây tháp minaret cao để giữ sự khiêm nhường và riêng tư cho khu phố |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các học giả và nghệ nhân Hồi giáo Ibadi tại Nizwa khi xây dựng Thánh đường cổ Al-Shawadhna không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Công trình được kiến tạo theo quy hoạch đô thị ốc đảo phòng thủ của Ả Rập (Harah) gắn với mạng lưới kênh dẫn nước Falaj và định hướng phụng vụ Hồi giáo về phía Thánh địa Mecca. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của tỉnh nội địa Ad Dakhiliyah tại tọa độ 22,9324 độ vĩ bắc, 57,5305 độ kinh đông, cố đô Nizwa nằm trên một bồn địa ốc đảo trù phú ở độ cao khoảng 500 mét so với mực nước biển, ngay dưới chân sườn phía nam của khối núi đá vôi khổng lồ Jabal Al Akhdar (Núi Xanh, cao hơn 3.000 mét). Trong phép xem hình thế sơn thủy, dãy núi Jabal Al Akhdar sừng sững ở phía bắc và đông bắc chính là đại tổ sơn và thiếu tổ sơn hùng vĩ nhất của toàn miền nội địa Oman, không chỉ che chắn cho đồng bằng Nizwa mà còn tích trữ nguồn nước mưa trên đỉnh núi cao để nuôi dưỡng các mạch nước ngầm chảy xuống ốc đảo. Hai dòng suối lớn từ trên núi đổ xuống là Wadi Kalbouh ở phía đông và Wadi Al Abyadh (hợp thành Wadi Nizwa) ở phía tây uốn lượn bao bọc lấy khu thành cổ và rừng cọ chà là ở chính giữa, tạo thành thế nhị thủy giao hội, ngọc đới hoàn thành.
Về nội cục và tọa hướng, khu phố cổ có tường bao Harat Al-Aqr nằm ngay ở phần bụng rồng phì nhiêu nhất phía nam Pháo đài Nizwa, nơi các nhánh kênh nước ngầm Falaj dẫn dòng nước mát trong chảy xuyên qua từng con hẻm và dưới chân các ngôi nhà cổ trước khi tưới tiêu cho hàng vạn cây cọ chà là phía nam. Thánh đường cổ Al-Shawadhna ngự trên một nền đá cao ngay tại giao điểm trung tâm của mạng lưới hẻm cổ Harat Al-Aqr: bức tường Qibla và khám Mihrab năm 1530 được định hướng chuẩn xác về phía Tây (hướng về Mecca), còn sân hiên Sahn mở ra phía Đông đón ánh nắng ban mai. Nhờ nằm lọt giữa vòng vây của những dãy nhà gạch bùn cao tầng đan cài khít khao như bàn cờ, thánh đường đạt tới trạng thái tàng phong tụ khí tuyệt đối: gió nóng sa mạc bị chặn lại hoàn toàn ở vòng tường thành bên ngoài, chỉ còn luồng khí mát lành đi theo các hẻm hẹp và mạch nước kênh Falaj tụ hội về gian cầu nguyện.
VNăm Thời Lễ Nguyện Hằng Ngày, Đêm Đọc Kinh Tháng Ramadan Trong Hẻm Cổ Và Sinh Hoạt Tâm Linh Cố Đô Nizwa
Trải qua hơn một thiên niên kỷ, Thánh đường cổ Al-Shawadhna vẫn là một ngôi thánh đường sống động phục vụ cư dân khu phố cổ Harat Al-Aqr theo lịch Hồi giáo Hijri (âm lịch) và truyền thống phụng vụ Ibadi trang nghiêm.
| Thời điểm trong ngày và trong năm | Hệ lịch | Tên lễ nghi và sinh hoạt tâm linh | Thực hành truyền thống tại Thánh đường cổ Al-Shawadhna và Nizwa |
|---|---|---|---|
| Năm thời mỗi ngày (Fajr, Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha) | Thường nhật (Hồi giáo) | Năm thời cầu nguyện hằng ngày và Học đọc Kinh Qur'an | Cư dân khu phố cổ Harat Al-Aqr và các chủ hiệu buôn từ chợ Nizwa bước lên bậc thang đá để cử hành lễ nguyện tập thể trước khám Mihrab năm 1530 và ngồi đọc Kinh Qur'an bên các ô cửa sổ thấp. |
| Trọn tháng thứ 9 lịch Hồi giáo | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Tháng Chay Tịnh Ramadan và Đêm Cầu Nguyện Trong Khu Phố Cổ | Những con hẻm gạch bùn của Harat Al-Aqr được thắp đèn lồng ấm áp; cư dân cùng nhau xả chay Iftar bằng quả chà là Nizwa và cà phê thảo quả Kahwa trước khi tụ họp cầu nguyện ban đêm trên sân thượng Sahn của thánh đường. |
| Ngày 1 tháng Shawwal và Ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Fitr và Đại lễ Eid al-Adha tại cố đô Nizwa | Sau buổi cầu nguyện đại lễ và nghi thức chợ phiên truyền thống Habta cùng vũ điệu kiếm Razha bên pháo đài Nizwa, các gia tộc lâu đời trong thành cổ Harat Al-Aqr quây quần thăm hỏi và chúc phúc tại khu phố. |
| Ngày 1 tháng Muharram | Âm lịch Hồi giáo (Hijri) | Lễ Đón Năm Mới Hồi giáo (Ra's al-Sanah al-Hijriyyah) | Dịp ôn lại lịch sử truyền giáo hòa bình từ thời Tiên tri Muhammad năm 7 Hijri và truyền thống các học giả cố đô Nizwa gắn liền với lịch sử khởi lập Thánh đường Al-Shawadhna. |
| Quanh năm (ngoài giờ cầu nguyện) | Thường nhật | Hành trình Khám phá Di sản Kiến trúc Khu phố cổ Harat Al-Aqr | Đón tiếp các nhà nghiên cứu lịch sử nghệ thuật Hồi giáo và du khách văn hóa đi bộ dọc theo tuyến đường di sản Harat Al-Aqr để tìm hiểu kiến trúc gạch bùn và truyền thống ốc đảo Oman. |
Biểu tượng của sự trường tồn giữa ốc đảo nghìn năm tuổi. Ngày nay, khi khu phố cổ Harat Al-Aqr được trùng tu khéo léo thành một khu phố di sản sống động với những nhà nghỉ truyền thống bằng gạch bùn, quán cà phê văn hóa và lối đi bộ có biển chỉ dẫn di tích, Thánh đường cổ Al-Shawadhna vẫn đứng vững ở vị trí trung tâm như linh hồn của cả khu phố. Tấm biển đồng gắn trên tường đá phía ngoài cổng thánh đường nhắc nhở mọi lữ khách rằng họ đang đứng trước một trong những chứng nhân lâu đời nhất của đức tin Hồi giáo trên đất nước Oman.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu phố cổ tường thành Harat Al-Aqr (Al-Aqar Quarter), liền kề Pháo đài Nizwa và Chợ cổ Nizwa, thành phố Nizwa, tỉnh Ad Dakhiliyah, Vương quốc Hồi giáo Oman
- Đường tới
- Thánh đường cổ Al-Shawadhna tọa lạc ngay tại trung tâm khu phố cổ tường thành Harat Al-Aqr (Al-Aqar Quarter) ở thành phố Nizwa, tỉnh Ad Dakhiliyah, cách thủ đô Muscat khoảng 140 km về phía tây nam (khoảng 1 giờ 30 phút lái xe theo đường cao tốc số 15 qua đèo Samail). Khi đến trung tâm Nizwa, quý vị gửi xe tại bãi đỗ xe rộng trước Chợ cổ Nizwa (Nizwa Souq) và Pháo đài Nizwa, sau đó đi bộ qua cổng tường thành phía bắc của khu phố cổ Harat Al-Aqr (nằm ngay sát tường phía nam của Pháo đài Nizwa) và đi theo các biển chỉ dẫn bằng gỗ và đồng trong hẻm cổ khoảng 3 phút (khoảng 180 mét) là tới chân bậc thang đá của Thánh đường Al-Shawadhna.
- Toạ độ
- 22.9324, 57.5305
Thánh đường cổ Al-Shawadhna là một di tích lịch sử đồng thời vẫn là nơi cầu nguyện hằng ngày của cư dân Hồi giáo khu phố cổ Harat Al-Aqr. Khu vực bên ngoài thánh đường và các con hẻm gạch bùn của Harat Al-Aqr mở cửa tự do suốt ngày cho du khách đi bộ tham quan và chụp ảnh kiến trúc. Vì đây là một thánh đường khu phố cổ truyền của nhánh Ibadi (không phải là đại thánh đường du lịch lớn như ở Muscat), gian cầu nguyện bên trong thường chỉ dành cho các tín hữu Hồi giáo vào hành lễ; du khách không theo đạo Hồi nên đứng chiêm ngưỡng từ khu vực bậc thang và cửa ngoài (hoặc chỉ bước vào sân hiên ngoài giờ cầu nguyện khi được sự cho phép và hướng dẫn trực tiếp của người trông coi địa phương), tuyệt đối mặc trang phục kín đáo che kín vai và đầu gối, cởi giày dép nếu bước qua ngưỡng cửa và giữ sự yên tĩnh tôn trọng đời sống riêng tư của cư dân trong hẻm cổ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường cổ Al-Shawadhna, Nizwa
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh đường cổ Al-Shawadhna tại Nizwa có lịch sử từ bao giờ?
Theo truyền thống lịch sử địa phương tại Nizwa (được ghi trên biển di tích của thánh đường), Thánh đường Al-Shawadhna được khởi lập từ thế kỷ thứ nhất lịch Hồi giáo Hijri (tương truyền từ năm 7 Hijri tức khoảng năm 629 Công nguyên, hoặc đầu thế kỷ 8 Công nguyên), đưa nơi đây trở thành một trong những ngôi thánh đường Hồi giáo cổ xưa nhất tại Vương quốc Oman.
Báu vật nghệ thuật nổi tiếng nhất bên trong Thánh đường Al-Shawadhna là gì?
Báu vật quý giá nhất của thánh đường là chiếc khám cầu nguyện Mihrab bằng vữa thạch cao và sarooj chạm khắc nổi cao hơn 3 mét ở bức tường phía tây, được bậc thầy điêu khắc Isa bin Abdallah bin Yusuf chế tác và hoàn thành vào tháng Jumada al-Ula năm 936 lịch Hijri (tức tháng 1 năm 1530 Công nguyên) với hoa văn hình học, dây leo, thư pháp cổ và các hốc gắn đĩa gốm sứ.
Vì sao Thánh đường cổ Al-Shawadhna lại không có ngọn tháp minaret cao hay mái vòm lớn?
Thánh đường được xây dựng theo kiến trúc truyền thống cổ điển của nhánh Hồi giáo Ibadi tại vùng nội địa Oman. Giáo lý và thẩm mỹ kiến trúc Ibadi cổ truyền đề cao sự giản dị, khiêm nhường và bảo vệ sự riêng tư cho sân trong của các ngôi nhà lân cận, nên không xây tháp minaret cao mà chỉ dùng một bục thấp trên mái (Bumi) để xướng lời kêu gọi cầu nguyện.
Vì sao cố đô Nizwa nơi thánh đường tọa lạc lại được gọi là Baydhat al-Islam?
Nizwa từng là kinh đô của các vị Imam Hồi giáo Ibadi suốt nhiều thế kỷ từ thế kỷ 8 và là nơi quy tụ hàng trăm học giả thần học, luật học và nhà thơ lớn tại các thánh đường như Al-Shawadhna, vì vậy các sử gia Ả Rập đã tôn xưng Nizwa là Baydhat al-Islam (nghĩa là Quả Trứng Của Đạo Hồi hay chiếc nôi học thuật tinh hoa của Hồi giáo tại Oman).
Vì sao sàn cầu nguyện của Thánh đường Al-Shawadhna lại được xây cao hơn mặt đường hẻm?
Theo lối kiến trúc thánh đường ốc đảo cổ truyền của Oman, việc xây dựng gian cầu nguyện trên một nền móng đá cao hơn mặt hẻm một tầng lầu giúp giữ cho nơi thờ phượng luôn khô ráo, thanh sạch, tránh được bụi bặm và dòng nước lũ mùa mưa, đồng thời dành không gian tầng dưới cho khu vực dẫn nước thanh tẩy (Wudu) nối với kênh nước Falaj.
Làm thế nào để tìm thấy Thánh đường cổ Al-Shawadhna khi đến tham quan Pháo đài Nizwa?
Từ cổng chính Pháo đài Nizwa và Chợ cổ Nizwa (Nizwa Souq), du khách chỉ cần đi bộ qua cổng vòm bằng gạch bùn của khu phố cổ có tường thành Harat Al-Aqr nằm ngay sát phía nam pháo đài, rồi đi bộ khoảng 3 phút theo các bảng chỉ dẫn di sản trong hẻm cổ là tới ngay nền đá và bậc thang của Thánh đường Al-Shawadhna.