Nằm cách thủ đô Moroni chỉ khoảng 5 km về phía nam dọc theo bờ biển đá bazan hiểm trở của đảo Grande Comore (tên bản địa là Ngazidja), thị trấn cổ Iconi (hay Ikoni) hiện ra giữa một khung cảnh thiên nhiên kỳ vĩ bậc nhất vùng kênh biển Mozambique: một bên là vách đá miệng núi lửa cổ Mont Djabal dựng đứng chắn ngang mặt biển, một bên là đầm nước thủy triều xanh biếc nối thông với đại dương qua một khe đá hẹp, và bao bọc xung quanh là những bức tường thành bằng đá dung nham đen nhánh. Trước khi Moroni vươn lên thành thủ phủ hiện đại vào cuối thế kỷ 19, chính Iconi mới là kinh đô hoàng gia của Vương quốc Bambao (Sultanat de Bambao), vương quốc hùng mạnh nhất trong số mười một tiểu vương quốc cổ truyền trên đảo Ngazidja. Ngay bên bờ đầm nước thủy triều trong lòng khu phố cổ ấy là quần thể Thánh đường và Lăng mộ cổ tại Iconi (tiếng Pháp gọi là Mosquée et Tombeaux anciens d'Iconi), nơi lưu giữ nguyên vẹn linh hồn kiến trúc và tâm linh của thời đại các vị Quốc vương Tối cao (Sultan Tibé).
Trong hệ thống di sản Hồi giáo của Liên bang Comoros, nếu như Đại thánh đường Mutsamudu trên đảo Anjouan và Thánh đường Thứ Sáu cổ Domoni trên đảo Anjouan đại diện cho truyền thống đô thị đá san hô của đảo Ndzuwani, thì quần thể Thánh đường Thứ Sáu và các lăng mộ hoàng gia tại Iconi lại là đỉnh cao của nghệ thuật kiến trúc đá bazan núi lửa kết hợp lăng mộ cột trụ Swahili - Shirazi trên đảo lớn Ngazidja. Những ngôi mộ cổ có cột trụ vươn cao và mái vòm giật cấp được khảm những chiếc đĩa gốm sứ hoa lam cổ xưa nằm kề bên ngôi thánh đường soi bóng xuống mặt nước thủy triều tạo nên một không gian thiêng liêng tĩnh mặc, nơi đức tin Hồi giáo hòa quyện sâu sắc với lòng tôn kính tiền nhân của người dân Comoros.
IGiáo Lý Hồi Giáo Sunni Shafi'i, Truyền Thống Lăng Mộ Tiền Hiền Shirazi Và Ký Ức Thiêng Liêng Của Kinh Đô Bambao
Hạt nhân tâm linh của quần thể di tích tại Iconi là ngôi Thánh đường Thứ Sáu cổ (Mosquée du Vendredi d'Iconi, tiếng Shingazidja gọi là Msikiti wa Djumwa wa Ikoni) nằm ngay sát bờ vịnh thủy triều, được kiến tạo để thờ phượng Đấng Tối Cao Allah theo truyền thống Hồi giáo Sunni trường phái luật học Shafi'i. Toàn bộ gian cầu nguyện và hàng hiên cột đá đều quay mặt về hướng bắc (góc phương vị Qibla khoảng 355 độ tính từ đảo Grande Comore hướng thẳng lên bán đảo Ả Rập và Thánh điện Kaaba tại Mecca). Suốt nhiều thế kỷ, đây là nơi các vị Quốc vương của xứ Bambao (mang tước hiệu bản địa là Mfalme và tước hiệu tối cao là Sultan Tibé), các bậc thẩm phán giáo luật Qadi cùng các trưởng lão danh gia vọng tộc (Wandrwadzima) cùng quỳ lạy trước Đấng Tạo Hóa trong lễ nguyện Thứ Sáu hằng tuần.
Liền kề với ngôi thánh đường và trải dọc theo khu vực hoàng cung cổ là quần thể Lăng mộ cổ Iconi (Tombeaux anciens d'Iconi), nơi an nghỉ của các vị Quốc vương, các nàng công chúa dòng dõi mẫu hệ hoàng tộc (Inya Fwabaya và Inya Matswa Pirusa), các bậc tiền hiền dòng dõi Shirazi và các vị học giả dòng Sharif (hậu duệ Tiên tri Muhammad). Trong đức tin Hồi giáo của người dân Ngazidja, các bậc tiền nhân an táng tại đây không được thờ phụng như thần linh (bởi quyền năng tối cao chỉ thuộc về duy nhất Allah), mà được kính nhớ như những bậc thầy đạo đức và những người khai sáng đã mang ánh sáng Kinh Qur'an cùng trật tự văn minh đến cho hòn đảo; người dân đến viếng mộ để đọc chương mở đầu Al-Fatiha và cầu xin Allah ban phước lành, sự tha thứ cho linh hồn người đã khuất.
Sự hiện diện của khu lăng mộ hoàng gia bề thế ngay bên cạnh Thánh đường Thứ Sáu tại Iconi phản ánh hai đặc trưng văn hóa tâm linh sâu sắc của xã hội truyền thống trên đảo Grande Comore (Ngazidja):
Đặc trưng thứ nhất là sự giao thoa với văn hóa mộ cột trụ bờ biển Swahili (Swahili pillar tombs): từ thế kỷ 14 tới thế kỷ 19, dọc theo các thành bang Hồi giáo Đông Phi từ Lamu, Malindi, Mombasa (Kenya), Pemba, Kilwa (Tanzania) đến quần đảo Comoros, lăng mộ của các vị Sultan và học giả danh tiếng được xây thành một khuôn tường đá hình chữ nhật không mái hoặc có mái vòm thấp, trên bức tường hướng đông hoặc hướng Qibla dựng một cột trụ đá cao vút (hình trụ tròn, bát giác hoặc vuông) biểu trưng cho trục nối kết giữa đất và trời cũng như phẩm giá cao quý của người nằm dưới mộ. Đặc trưng thứ hai là truyền thống dòng tộc mẫu hệ hoàng gia (Hinya) kết hợp giáo luật phụ hệ Hồi giáo: trên đảo Ngazidja, tước vị hoàng tộc và quyền thừa kế đất đai truyền theo dòng mẹ (Hinya), vì vậy lăng mộ của các bậc thái hậu, công chúa và quốc vương dòng Bambao tại Iconi luôn được toàn thể vương quốc chăm sóc và giữ gìn như cội rễ thiêng liêng của cả cộng đồng.
Bên cạnh giá trị tôn giáo và kiến trúc, vùng đất thánh Iconi còn khắc ghi một trong những trang sử bi tráng và thiêng liêng nhất trong tâm thức dân tộc Comoros gắn liền với ngọn đồi núi lửa Mont Djabal (nơi có vách đá dựng đứng mang tên Gouhachuma ngay phía trên khu phố cổ và thánh đường). Vào đầu thế kỷ 19 (khoảng những năm 1805 tới 1820), những đoàn thuyền chiến hàng trăm chiếc của cướp biển người Sakalava và Betsimisaraka từ bờ biển Madagascar đã bất ngờ đổ bộ tấn công thị trấn Iconi để cướp bóc và bắt phụ nữ, trẻ em đem bán làm nô lệ. Khi phòng tuyến ngoài bị chọc thủng, hàng trăm người phụ nữ Hồi giáo của Iconi đã rút lên đỉnh vách đá núi lửa Djabal cao hun hút nhìn thẳng xuống ghềnh đá và sóng dữ Ấn Độ Dương. Để bảo toàn đức tin, phẩm hạnh và sự tự do chứ nhất quyết không chịu rơi vào tay giặc làm nô lệ, những người phụ nữ ấy đã cùng nhau đọc lời tuyên tín Hồi giáo (Shahada) rồi nắm tay nhau gieo mình từ đỉnh vách đá Gouhachuma xuống biển sâu. Kể từ đó, chân núi Djabal và khu thánh đường, lăng mộ Iconi bên dưới luôn được người dân Comoros nhìn nhận như một thánh địa của lòng trung trinh và phẩm giá dân tộc.
Một số du khách khi nhìn thấy những chiếc đĩa và bát gốm sứ nhiều màu sắc được gắn chìm vào phần trán tường và cột trụ của các ngôi mộ cổ tại Iconi thường nghĩ rằng đó chỉ là đồ trang trí dân gian ngẫu nhiên thời cận đại. Trên thực tế khảo cổ học, tục lệ khảm bát đĩa gốm sứ nhập khẩu lên lăng mộ và hốc Mihrab thánh đường là một truyền thống quý tộc cổ xưa có từ thế kỷ 14 tới thế kỷ 18 trên toàn dải bờ biển Swahili và quần đảo Comoros. Những chiếc đĩa sứ xanh trắng (hoa lam) thời Minh - Thanh của Trung Hoa, gốm sứ Ba Tư và gốm men châu Âu vượt hàng vạn hải lý tới Iconi xưa kia là những bảo vật vô giá; việc gắn cố định chúng vào vữa vôi trên đỉnh lăng mộ vừa là cách dâng tặng vật phẩm quý giá nhất để tôn vinh người đã khuất, vừa mang ý nghĩa biểu trưng cho ánh sáng thuần khiết phản chiếu dưới ánh mặt trời nhiệt đới.
IITừ Sự Khởi Lập Kinh Đô Vương Quốc Bambao Thế Kỷ 15, Cung Điện Kaviridjeo Tới Di Sản Thế Giới Dự Kiến Của UNESCO
Lịch sử của quần thể Thánh đường và Lăng mộ cổ tại Iconi gắn liền với sự hình thành và hưng thịnh của Vương quốc Bambao, tiểu vương quốc giữ vị thế đứng đầu (Sultanat suzerain) trên đảo Grande Comore suốt từ thời trung đại cho đến khi thống nhất hòn đảo dưới triều đại Quốc vương Said Ali bin Said Omar vào cuối thế kỷ 19.
- Thế kỷ 14 tới thế kỷ 15Hình thành khu định cư Hồi giáo cổ tại Iconi bên đầm nước thủy triều dưới chân núi DjabalNhờ có vũng nước thủy triều kín gió hiếm hoi trên bờ biển đá bazan phía tây nam đảo Ngazidja và sườn núi lửa Djabal che chở, các thị tộc bản địa và các gia tộc hàng hải Shirazi lập nên đô thị cổ Iconi cùng ngôi thánh đường đầu tiên.
- Thế kỷ 16 tới thế kỷ 17Iconi trở thành kinh đô của Vương quốc Bambao và xây dựng các lăng mộ cột trụ hoàng giaDưới sự cai trị của các vị Quốc vương dòng Bambao, Iconi phát triển thành kinh đô sầm uất với Thánh đường Thứ Sáu bằng đá bazan quét vôi trắng, các dinh thự hoàng gia và khu lăng mộ cột trụ gắn gốm sứ cổ.
- Đầu thế kỷ 19 (khoảng 1805 tới 1820)Biến cố bi tráng trên vách núi Djabal và xây dựng hệ thống tường thành phòng thủ đá bazanSau cuộc tập kích của cướp biển vùng Madagascar và sự hy sinh của những người phụ nữ Iconi trên vách đá Gouhachuma, triều đình và cư dân Iconi đã xây dựng hệ thống tường thành đá bazan dày kiên cố với các cổng thành nhỏ bảo vệ toàn bộ khu phố cổ và thánh đường.
- Thế kỷ 19Triều đại Quốc vương Mwinye Mkuu và xây dựng Cung điện KaviridjeoCác vị Quốc vương nổi tiếng của Bambao như Sultan Ahmed (Mwinye Mkuu, ông nội của Quốc vương Said Ali) cho xây dựng cung điện hai tầng Kaviridjeo bằng đá bazan ngay trong khu phố cổ gần thánh đường và khu lăng mộ hoàng tộc.
- Cuối thế kỷ 19 (1875 tới 1893)Quốc vương Said Ali bin Said Omar thống nhất các vương quốc trên đảo NgazidjaQuốc vương của xứ Bambao là Said Ali bin Said Omar xác lập quyền tối thượng trên toàn đảo Grande Comore và chuyển dần trọng tâm hành chính về Moroni gần đó, song Iconi vẫn giữ nguyên vị thế kinh đô tổ tiên và thánh địa tâm linh của vương triều.
- 31 tháng 1 năm 2007Đưa vào Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới của UNESCOQuần thể đô thị cổ, Thánh đường Thứ Sáu, khu lăng mộ hoàng gia và cung điện cổ tại Iconi được Chính phủ Liên bang Comoros đệ trình lên UNESCO trong hồ sơ Các Vương quốc Hồi giáo Lịch sử của Comoros (mã số 5109).
Cung điện Kaviridjeo và truyền thuyết về công trình không thể hoàn tất của Quốc vương Mwinye Mkuu. Nằm ngay cạnh khu vực Thánh đường và Lăng mộ cổ tại Iconi là phế tích uy nghi của Cung điện Kaviridjeo (trong tiếng bản địa Kaviridjeo có nghĩa là Điều không bao giờ kết thúc hay Công trình dang dở), tòa lâu đài bằng đá dung nham bazan hai tầng có những hàng cột và ô cửa vòm lớn do Quốc vương Mwinye Mkuu (Sultan Ahmed bin Said Bakari của xứ Bambao) khởi công xây dựng vào thế kỷ 19. Theo sử truyền của người dân Iconi, nhà vua muốn kiến tạo một cung điện nguy nga bậc nhất quần đảo bên cạnh ngôi thánh đường cổ và lăng mộ tổ tiên để khẳng định uy quyền tối thượng của Vương quốc Bambao, nhưng những biến động chính trị liên miên giữa các tiểu vương quốc đã khiến tòa cung điện chưa kịp lợp mái hoàn chỉnh lúc ngài qua đời. Ngày nay, những bức tường đá bazan đen sừng sững của Kaviridjeo đứng cạnh sắc vôi trắng của Thánh đường Thứ Sáu và các ngôi mộ cổ của chính gia tộc Mwinye Mkuu tạo nên một quần thể lịch sử đầy xúc cảm về sự vô thường của quyền lực thế gian trước sự vĩnh hằng của đức tin.
IIIThánh Đường Bên Đầm Thủy Triều, Các Lăng Mộ Cột Trụ Gắn Sứ Cổ Và Tường Thành Đá Bazan Núi Lửa Tại Iconi
Quần thể Thánh đường và Lăng mộ cổ tại Iconi là một tổng thể kiến trúc cảnh quan hiếm có, nơi các công trình tôn giáo, lăng tẩm và quân sự được dệt chặt vào địa hình bờ biển núi lửa. Khác với đảo Anjouan, vật liệu chủ đạo tại Iconi là đá bazan núi lửa màu đen sẫm khai thác từ các dòng dung nham của núi Karthala và đồi Djabal, kết hợp với đá san hô biển và vữa vôi trắng để tạo nên những đường viền kiến trúc nổi bật rực rỡ dưới nắng biển.
Ngôi Thánh đường Thứ Sáu lịch sử của Iconi tọa lạc ngay sát mép nước của đầm thủy triều tự nhiên, nơi nước biển dâng lên lúc triều cường phản chiếu bóng những hàng cột vòm và ngọn tháp trắng xuống mặt nước phẳng lặng. Thánh đường có mặt bằng hình chữ nhật với hàng hiên mở rộng, bên trong là gian cầu nguyện đa cột mát rượi, hốc tường Mihrab hướng về phía bắc và khu vực bậc đá dẫn thẳng xuống mép nước, nơi tín hữu xưa kia dễ dàng tiếp cận nguồn nước và đón gió biển trong lành.
Nằm quần tụ gần thánh đường và trong lõi khu phố cổ là các khu lăng mộ hoàng gia cổ có niên đại từ thế kỷ 16 tới thế kỷ 19 (bao gồm lăng mộ của các vị Sultan xứ Bambao, các công chúa dòng hoàng tộc và các bậc học giả). Các ngôi mộ được xây bằng đá bazan và đá san hô trát vữa vôi thành những khuôn tường hình chữ nhật hoặc vuông cao quá đầu người; bốn góc tường đắp các trụ nhọn hình bậc thang (merlons d'angle), ở giữa lợp mái vòm bán cầu hoặc dựng một cột trụ đá cao vút đặc trưng của nghệ thuật lăng mộ Swahili - Shirazi.
Trên phần trán tường phía trên cổng vòm nhỏ của các lăng mộ cổ cũng như trên thân các cột trụ mộ tại Iconi, các nghệ nhân xưa đã gắn chìm vào lớp vữa vôi những chiếc bát và đĩa gốm sứ nhập khẩu từ thế kỷ 16 tới thế kỷ 19 (gốm sứ hoa lam Trung Hoa, gốm men xanh Ba Tư và gốm sứ châu Âu). Qua hàng trăm năm mưa nắng biển khơi, dấu vết của những vòng đĩa sứ và hoa văn đắp nổi hình học trên tường mộ vẫn là chứng tích quý giá về mạng lưới thương mại Ấn Độ Dương của kinh đô Bambao.
Ngay sát khu vực tâm linh là phế tích Cung điện Kaviridjeo hai tầng của Quốc vương Mwinye Mkuu cùng các dinh thự cổ của tầng lớp quý tộc Iconi. Các công trình này phô diễn kỹ thuật xây đá bazan đen đẽo vuông bậc thầy: những bức tường đá dày gần một mét với hàng dãy cửa sổ vòm tròn và vòm nhọn nối tiếp nhau, bên trong có các hốc tường để đồ và hệ thống cột đá lớn nâng đỡ sàn tầng lầu.
Bao bọc quanh khu phố cổ, thánh đường và khu lăng mộ là dấu tích bức tường thành phòng thủ bằng đá bazan đen được củng cố vào cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19 để chống lại các cuộc đột kích của cướp biển từ Madagascar. Phía trên đỉnh đồi núi lửa Mont Djabal (cao hơn 100 mét ngay sát bờ biển) còn lưu giữ các bờ lũy đá và tháp canh cổ, nơi có thể quan sát toàn bộ vùng biển từ Moroni xuống miền nam đảo Grande Comore.
| Hạng mục di tích tại Iconi | Niên đại và Chất liệu xây dựng | Đặc điểm kiến trúc và Ý nghĩa lịch sử |
|---|---|---|
| Thánh đường Thứ Sáu cổ Iconi | Khởi nguyên thế kỷ 15 tới 16, mở rộng thế kỷ 19 tới 20 (đá bazan, đá san hô và vôi trắng) | Tọa lạc ngay bên bờ đầm thủy triều, trung tâm lễ nguyện của các Quốc vương và cư dân kinh đô Bambao |
| Quần thể Lăng mộ cột trụ và mái vòm | Thế kỷ 16 tới thế kỷ 19 (đá san hô, đá bazan trát vữa vôi và gốm sứ cổ) | Lăng mộ của các Sultan (như Mwinye Mkuu) và hoàng tộc với trụ góc bậc thang và đĩa sứ khảm tường |
| Cung điện hoàng gia Kaviridjeo | Thế kỷ 19 (đá bazan núi lửa đen đẽo khối hai tầng) | Dinh thự bề thế của Quốc vương Mwinye Mkuu nằm liền kề khu vực thánh đường và lăng mộ |
| Tường thành cổ và Đồi núi lửa Djabal | Thế kỷ 18 tới đầu thế kỷ 19 (tường đá dung nham bazan và vách đá tự nhiên) | Hệ thống phòng thủ đô thị cổ và nơi ghi dấu sự hy sinh bi tráng của những người phụ nữ Iconi trên vách Gouhachuma |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các vị Quốc vương xứ Bambao và các bậc thầy xây dựng Hồi giáo tại Iconi không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Việc chọn vị trí kinh đô dựa trên địa thế quân sự hiểm yếu của đồi núi lửa Djabal và vũng đầm thủy triều duy nhất cho phép thuyền bè cập bến an toàn trên bờ biển đá bazan, còn trục hướng của thánh đường và các lăng mộ tuân theo quy tắc định hướng Qibla của Hồi giáo. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của đảo Grande Comore (Ngazidja) tại tọa độ 11,7417 độ vĩ nam, 43,2356 độ kinh đông, cố đô Iconi sở hữu một cuộc đất sơn hải kỳ quan, tàng phong tụ thủy độc nhất vô nhị trên toàn hòn đảo. Phía đông ở hậu phương xa là đại khối núi lửa Karthala cao 2.361 mét làm thái tổ sơn; từ sườn tây nam của Karthala, mạch đất đổ xuống bờ biển và đột ngột nổi lên thành ngọn núi lửa hình nón cụt Mont Djabal đứng sừng sững ngay sát mép sóng đại dương. Ngọn núi Djabal này vừa là thiếu tổ sơn vừa vươn cánh tay đá bazan ra biển như một bức thanh long sa khổng lồ che chắn hoàn toàn sóng to gió lớn từ phía nam và tây nam.
Về thủy pháp và nội minh đường, ngay dưới chân sườn phía bắc và phía đông của ngọn núi Djabal là một đầm nước biển thủy triều (lagune d'Iconi) ăn sâu vào lòng đất liền, thông với kênh biển Mozambique ở phía tây qua một cửa đá hẹp có gờ đá bazan chắn sóng. Khi thủy triều lên, nước biển trong xanh tràn vào đầm êm ả như mặt gương hồ; khi thủy triều xuống, lòng đầm lộ ra bãi cát đen mịn màng. Quần thể Thánh đường Thứ Sáu và Lăng mộ cổ Iconi được đặt ngay bên bờ đông và bờ bắc của đầm nước ấy: đầm thủy triều đóng vai trò là một nội minh đường tụ thủy hoàn hảo ngay trước mặt thánh đường, trong khi ngọn núi Djabal đứng sừng sững bên tả làm hộ sơn và khu phố cổ tựa lưng vào thềm đá núi lửa phía đông làm hậu chẩm. Bản thân ngôi thánh đường và các lăng mộ hoàng gia đều định hướng về phía Bắc (góc Qibla khoảng 355 độ hướng thẳng về Mecca), tạo nên sự gắn kết hài hòa giữa trục linh thiêng hướng về Thánh địa với thế đất ôm vòng quanh đầm nước cổ của kinh đô Bambao.
VLễ Nguyện Thứ Sáu, Đại Hôn Lễ Truyền Thống Anda Và Các Buổi Đọc Kinh Tưởng Niệm Tiền Nhân Tại Iconi
Đời sống tâm linh và lễ nghi tại quần thể Thánh đường và Lăng mộ cổ Iconi diễn ra sôi động quanh năm theo lịch Hồi giáo (lịch âm Hijri) kết hợp với những phong tục truyền thống lâu đời của vùng đất tổ Bambao trên đảo Grande Comore.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện văn hóa tâm linh | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Thánh đường và Lăng mộ cổ Iconi |
|---|---|---|---|
| Trưa Thứ Sáu hằng tuần (giờ Dhuhr) | Hằng tuần | Đại lễ Cầu nguyện Thứ Sáu (Salat al-Jumu'ah, tiếng bản địa là Swala ya Djumwa) | Các bậc trưởng lão danh gia vọng tộc (Wandrwadzima) của Iconi trong lễ phục áo choàng thêu vàng Djoho, khăn quấn vai Subaya và mũ Kofia hội tụ tại thánh đường bên bờ đầm nước để cử hành lễ nguyện. |
| Tháng 3 lịch Hijri (Rabi' al-Awwal) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Tháng Mừng Sinh nhật Tiên tri Muhammad (Maoulida hay Mawlid al-Nabi) | Toàn bộ khu phố cổ Iconi trang hoàng rực rỡ; các hội đoàn Sufi cử hành tụng ca Barzanji, điệu múa tâm linh Daira và đọc kinh cầu siêu (Fatiha) tưởng niệm các vị Sultan cùng tiền nhân tại khu lăng mộ cổ. |
| Mùa khô (tháng 7 tới tháng 9 dương lịch) và sau tháng Ramadan | Truyền thống bản địa Ngazidja | Các nghi lễ tôn giáo trong mùa Đại Hôn Lễ truyền thống (Anda hay Grand Mariage) | Định chế văn hóa quan trọng nhất trên đảo Grande Comore: trước khi bước vào hàng ngũ trưởng lão được ngồi hàng đầu trong Thánh đường Iconi, các gia đình tổ chức lễ rước trang trọng, đọc kinh chúc phúc tại thánh đường và đãi tiệc toàn thị trấn. |
| Ngày 1 tháng 10 và ngày 10 tháng 12 lịch Hijri | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Fitr (Idi Ndzuzuri) và Đại lễ Hiến sinh Eid al-Adha (Idi Kubwa) | Sau đại lễ cầu nguyện buổi sáng tại thánh đường, các gia tộc trong khu phố cổ Iconi đi viếng khu lăng mộ tổ tiên để đọc Kinh Qur'an cầu nguyện cho người đã khuất và tưởng nhớ các bậc tiền hiền đã lập nên kinh đô Bambao. |
Định chế Đại Hôn Lễ (Anda) và chiếc ghế danh dự trong Thánh đường cổ Iconi. Trên đảo Grande Comore (Ngazidja), đặc biệt là tại cố đô hoàng gia Iconi của xứ Bambao, ngôi Thánh đường Thứ Sáu và quảng trường cổ phía trước chính là sân khấu thiêng liêng nơi xác lập phẩm hàm xã hội qua phong tục Đại Hôn Lễ (tiếng bản địa gọi là Anda, tiếng Pháp gọi là Grand Mariage). Khác với đám cưới thông thường của đôi trẻ, Đại Hôn Lễ là một chuỗi nghi lễ tôn giáo và xã hội kéo dài nhiều ngày do người đàn ông trưởng thành (thường đã chuẩn bị tích lũy suốt mười lăm tới hai mươi năm làm việc chăm chỉ) cùng gia tộc dòng mẹ tổ chức để đóng góp quỹ công ích xây dựng thánh đường, trường học và khoản đãi hàng ngàn cư dân trong thị trấn. Khi hoàn tất nghi lễ với sự chúc phúc của các vị Imam và học giả tại Thánh đường Iconi, người đàn ông ấy chính thức bước vào hàng ngũ Mdrou Mdzima (bậc trưởng lão hoàn thiện): ngài được trao chiếc khăn choàng danh dự, được quyền lên tiếng trong hội đồng quyết định vận mệnh của thị trấn và được ngồi vào hàng ghế danh dự phía trước trong các buổi lễ Thứ Sáu bên cạnh lăng mộ của các vị Quốc vương Bambao xưa.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu phố cổ thị trấn Iconi, dưới chân vách núi lửa Djabal, huyện Bambao, bờ tây nam đảo Grande Comore (Ngazidja), Liên bang Comoros
- Đường tới
- Thị trấn cổ Iconi nằm trên bờ biển phía tây nam của đảo Grande Comore (Ngazidja), chỉ cách trung tâm thủ đô Moroni khoảng 5 km về phía nam (và cách Sân bay Quốc tế Hoàng tử Said Ibrahim khoảng 25 km). Từ trung tâm Moroni (khu vực chợ Volo-Volo hoặc chợ Gobadjou), quý vị chỉ mất khoảng 10 đến 15 phút đi taxi dọc theo con đường ven biển hướng về phía nam là tới ngay lối vào khu phố cổ Iconi nằm bên bờ đầm nước thủy triều dưới chân ngọn đồi núi lửa Mont Djabal.
- Toạ độ
- -11.7417, 43.2356
Quần thể Thánh đường Thứ Sáu, khu lăng mộ hoàng gia cổ, cung điện Kaviridjeo và đồi núi lửa Djabal tại Iconi là di sản văn hóa và tâm linh vô cùng thiêng liêng đối với người dân đảo Grande Comore. Khi đến tham quan, du khách cần mặc trang phục kín đáo, lịch sự (nam giới mặc quần dài, nữ giới mặc váy dài hoặc quần dài che kín đầu gối và vai, mang theo khăn choàng đầu). Quý vị tuyệt đối không được trèo lên tường bao của các ngôi mộ cột trụ cổ, không chạm tay hay cậy gỡ các mảnh gốm sứ cổ gắn trên tường lăng mộ, và không tự ý bước vào bên trong gian cầu nguyện của thánh đường khi chưa có sự đồng ý của ban quản trị địa phương. Để chuyến tham quan khu phố cổ và đường leo lên đỉnh núi lửa Djabal (vách đá Gouhachuma) được an toàn và trọn vẹn ý nghĩa lịch sử, du khách nên liên hệ với hướng dẫn viên văn hóa cộng đồng tại thị trấn Iconi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường và Lăng mộ cổ tại Iconi
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thị trấn cổ Iconi có vai trò gì trong lịch sử các vương quốc trên đảo Grande Comore?
Từ khoảng thế kỷ 15 đến thế kỷ 19, Iconi là kinh đô hoàng gia của Vương quốc Bambao (Sultanat de Bambao), tiểu vương quốc hùng mạnh và giữ vị thế tối thượng (Sultan Tibé) trong số mười một vương quốc cổ truyền trên đảo Grande Comore (Ngazidja) trước khi trung tâm hành chính chuyển về Moroni.
Khu lăng mộ cổ bên cạnh Thánh đường Iconi có đặc điểm kiến trúc gì độc đáo?
Khu lăng mộ hoàng gia và tiền hiền tại Iconi được xây dựng theo truyền thống lăng mộ cột trụ và mái vòm bờ biển Swahili - Shirazi (thế kỷ 16 tới 19): các ngôi mộ có tường đá bazan và san hô trát vữa vôi trắng, bốn góc đắp trụ nhọn bậc thang, ở giữa dựng cột trụ đá cao hoặc mái vòm và đặc biệt là trên trán tường gắn chìm những chiếc bát, đĩa gốm sứ hoa lam cổ nhập khẩu.
Sự kiện lịch sử bi tráng nào đã diễn ra trên vách núi lửa Djabal ngay phía trên Thánh đường và khu phố cổ Iconi?
Vào đầu thế kỷ 19 (khoảng năm 1805 tới 1820), khi cướp biển Sakalava và Betsimisaraka từ Madagascar đổ bộ tấn công Iconi để bắt người làm nô lệ, hàng trăm phụ nữ Hồi giáo của thị trấn đã rút lên đỉnh vách đá núi lửa Djabal (Gouhachuma) rồi cùng đọc lời tuyên tín và gieo mình xuống biển sâu để bảo toàn danh dự và sự tự do.
Cung điện cổ Kaviridjeo nằm gần Thánh đường và Lăng mộ Iconi gắn liền với vị Quốc vương nào?
Cung điện Kaviridjeo là tòa lâu đài hai tầng bằng đá dung nham bazan đen với những hàng cửa vòm lớn do Quốc vương Mwinye Mkuu (Sultan Ahmed của xứ Bambao, ông nội của Quốc vương Said Ali) khởi công xây dựng vào thế kỷ 19 ngay cạnh khu lăng mộ hoàng tộc và thánh đường cổ.
Phong tục Đại Hôn Lễ (Anda hay Grand Mariage) gắn kết với Thánh đường Thứ Sáu tại Iconi như thế nào?
Đại Hôn Lễ (Anda) là định chế văn hóa trọng đại nhất trên đảo Grande Comore: thông qua việc tổ chức lễ cưới truyền thống, đóng góp cho công ích và nhận lời chúc phúc tại Thánh đường Iconi, người đàn ông chính thức bước vào hàng ngũ các bậc trưởng lão danh giá (Wandrwadzima) và được quyền mặc lễ phục ngồi ở hàng ghế danh dự trong thánh đường.
Quần thể Thánh đường và Lăng mộ cổ tại Iconi được UNESCO ghi nhận như thế nào?
Vào ngày 31 tháng 1 năm 2007, quần thể đô thị cổ, Thánh đường Thứ Sáu, khu lăng mộ cột trụ và cung điện cổ tại Iconi đã được đưa vào Danh sách Dự kiến Di sản Thế giới của UNESCO trong hồ sơ Các Vương quốc Hồi giáo Lịch sử của Comoros (mã số 5109).