Rời thủ phủ Ulan-Ude của Cộng hòa Buryatia ở miền đông Siberia để đi về hướng tây nam khoảng ba mươi sáu cây số dọc theo thung lũng sông Selenga tiến về phía hồ nước ngọt cổ đại Baikal, người lữ khách sẽ bắt gặp một bức tranh thảo nguyên kỳ vĩ: dưới bầu trời xanh thẳm không một gợn mây và những sườn núi phủ rừng thông của dãy Khamar-Daban, một quần thể tu viện gồm hàng chục ngôi điện thờ mái cong thếp vàng rực rỡ sắc đỏ, vàng, lam và những ngôi bảo tháp trắng tinh khôi hiện ra giữa đồng cỏ mênh mông cùng tiếng chuông gió ngân vang trong nắng sớm.
Thánh địa ấy là Tu viện Phật giáo Ivolginsky Datsan (tên pháp hiệu đầy đủ là Tugnuiskoe Hambyn Khure hoặc Gandan Dashi Choinkhorling, nghĩa là Chốn Pháp Luân Đem Lại An Vui Hạnh Phúc), trụ sở trung ương của Giáo hội Phật giáo Truyền thống Nga (Buddhist Traditional Sangha of Russia) và là nơi đặt ngai tòa của Đức Pandito Khambo Lama, vị giáo chủ tinh thần của Phật giáo Nga. Khởi lập vào năm 1945 giữa hoàn cảnh lịch sử vô cùng đặc biệt và lưu giữ nhục thân bất hoại của Đại sư Dashi-Dorzho Itigelov nhập định từ năm 1927, Ivolginsky Datsan được mệnh danh là Cung điện Potala của vùng Buryatia, thu hút hàng trăm nghìn Phật tử Nga, Mông Cổ, châu Á và cộng đồng người Việt Nam tại Nga hành hương chiêm bái mỗi năm.
ITam Bảo Kim Cương Thừa, Đại Sư Tông Khách Ba Và Nhục Thân Bất Hoại Của Đức Khambo Lama Itigelov
Tu viện Ivolginsky Datsan thuộc dòng truyền thừa Cách Lỗ (Gelugpa, tức Hoàng Mạo Phái) của Phật giáo Tây Tạng và Mông Cổ do Đức Đại sư Tông Khách Ba (Je Tsongkhapa, 1357 tới 1419) sáng lập, đã truyền bá sâu rộng vào các bộ tộc người Buryat quanh vùng hồ Baikal từ thế kỷ 17 và được Nữ hoàng Nga Ekaterina I cùng Nữ hoàng Elizaveta Petrovna chính thức công nhận quy chế pháp lý từ năm 1741. Trong ngôi Chánh điện trung tâm (Tsogchen Dugan) và các ngôi điện chuyên biệt xung quanh, hệ thống thờ tự tại Ivolginsky Datsan tôn trí trang nghiêm Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Đức Phật A Di Đà (tại điện Cực Lạc Devazhin), Đức Phật Tương Lai Di Lặc (tại điện Maidrin Sume), Đức Phật Dược Sư, Đức Quan Âm Độ Mẫu (Green Tara), cùng tôn tượng Tổ sư Tông Khách Ba và các vị Hộ Pháp Kim Cương (Dharmapala / Sahiusan).
Tuy nhiên, bảo vật tâm linh tối thượng làm nên sự chấn động cho cả giới tu hành lẫn giới khoa học quốc tế tại Ivolginsky Datsan chính là Nhục thân bất hoại (Erdeni Munh Bey, tức Kim Thân Bảo Quý) của Đức Pandito Khambo Lama đời thứ 12 Dashi-Dorzho Itigelov (1852 tới 1927). Sinh năm 1852 tại vùng thảo nguyên Buryatia trong một gia đình nghèo mồ côi, ngài Itigelov đã tu học suốt hơn hai mươi năm tại tu viện Anninsky Datsan, thông suốt cả Hiển giáo, Mật giáo lẫn y học Tây Tạng (ngài từng biên soạn bộ bách khoa dược học Zhor và mở bệnh viện cứu chữa thương binh trong Thế chiến thứ nhất). Từ năm 1911 tới năm 1917, ngài đảm nhận ngôi vị Pandito Khambo Lama đứng đầu toàn bộ Phật giáo đế quốc Nga.
Vào ngày 15 tháng 6 năm 1927 tại tu viện Yangazhinsky Datsan, khi biết thời khắc viên tịch đã điểm, Đại sư Itigelov ở tuổi bảy mươi lăm đã ngồi kiết già trong tư thế hoa sen, dặn các đệ tử tụng bài kinh Hural cầu nguyện cho người lâm chung (khi các đệ tử ngần ngại không dám đọc vì thầy còn sống, chính ngài đã cất tiếng tụng mở đầu), rồi đi vào trạng thái đại định tối hậu (Tukdam). Trước khi nhập định, ngài để lại di chúc dặn đặt thân thể ngài trong một chiếc hộp gỗ tuyết tùng giữ nguyên tư thế ngồi kiết già và hãy mở ra kiểm tra sau ba mươi năm. Khi chiếc hộp gỗ được mở ra kiểm tra bí mật vào các năm 1955 và 1973, rồi được khai quật chính thức vào ngày 10 tháng 9 năm 2002 trước sự chứng kiến của các chư tăng và chuyên gia pháp y, toàn bộ cơ thể của Đại sư Itigelov sau bảy mươi lăm năm dưới lòng đất vẫn ngồi thẳng trong tư thế hoa sen, các khớp xương vẫn mềm dẻo và mô da giữ nguyên độ đàn hồi mà hoàn toàn không hề qua bất kỳ phương pháp ướp xác nhân tạo nào.
Trong giáo nghĩa Phật giáo Kim Cương Thừa và truyền thống tu tập Buryatia, hiện tượng nhục thân bất hoại của Đại sư Dashi-Dorzho Itigelov gắn liền với pháp môn thiền định thâm sâu ở thời khắc cận tử gọi là Tukdam (an trú trong ánh sáng tịnh quang của tâm bản nhiên) và sự thành tựu viên mãn Tánh Không (Sunyata) cùng Tâm Đại Bi (Bodhicitta). Trước khi viên tịch năm 1927, ngài Itigelov từng để lại lời nhắn nhủ rằng ngài sẽ trở lại bằng chính thân tướng này để củng cố niềm tin vào luật Nhân Quả và Tam Bảo cho chúng sinh trong thời đại hoài nghi duy vật.
Bởi vậy, chư tăng và tín hữu tại Buryatia không gọi nhục thân của ngài là một di hài đã chết, mà tôn kính như một vị đạo sư đang an trú trong định cảnh sâu thẳm. Mỗi năm vào tám ngày đại lễ Phật giáo lớn, cánh cửa của Cung điện Đại sư Itigelov (Etigel Khambiin Ordon) được mở rộng để hàng vạn người hành hương bước vào đỉnh lễ và chạm trán vào dải khăn lụa khadak nối trực tiếp từ bàn tay của Kim thân ngài để đón nhận năng lượng gia trì bình an.
Tư liệu lịch sử của Cộng hòa Buryatia ghi nhận một nghịch lý đau thương nhưng kiên cường của Phật giáo Nga trong thế kỷ 20: trước Cách mạng năm 1917, trên vùng đất Buryatia có hơn bốn mươi đại tu viện (datsan) với khoảng mười sáu nghìn vị lạt ma tu học. Tuy nhiên, trong chiến dịch bài trừ tôn giáo khốc liệt những năm 1930 dưới thời Liên Xô, toàn bộ bốn mươi tu viện cổ đều bị đóng cửa hoặc san phẳng hoàn toàn, hàng nghìn chư tăng bị bắt giữ và lưu đày. Thế nhưng khi cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại (1941 tới 1945) nổ ra, các vị lạt ma còn sống sót và đồng bào Phật tử Buryatia vẫn một lòng quyên góp hàng triệu rúp để chế tạo xe tăng, máy bay gửi ra mặt trận bảo vệ Tổ quốc.
Cảm kích trước lòng yêu nước ấy, vào ngày 2 tháng 5 năm 1945 (chỉ một tuần trước Ngày Chiến thắng phát xít), Hội đồng Dân ủy Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tự trị Buryat-Mông Cổ đã ban hành nghị quyết số 186 cho phép mở một ngôi chùa Phật giáo mang tên Hambyn Sume tại thảo nguyên Ivolga. Ngôi nhà gỗ đầu tiên do gia đình Phật tử Bogdan Zorigtuev hiến tặng, và vào ngày 12 tháng 12 năm 1945, khóa lễ cầu an đầu tiên đã được cử hành dưới sự chủ trì của Hòa thượng Lobsan-Nima Darmaev (sau đó được bầu làm Pandito Khambo Lama đời thứ 17). Suốt gần nửa thế kỷ từ năm 1945 tới cuối thập niên 1980, Ivolginsky Datsan cùng với Aginsky Datsan là hai ốc đảo Phật giáo hợp pháp duy nhất còn hoạt động trên toàn lãnh thổ Liên Xô rộng lớn.
Một sự nhầm lẫn thường gặp ở du khách phương Tây là coi chữ Datsan đồng nghĩa với một ngôi chùa nhỏ đơn lẻ. Trong truyền thống Phật giáo Buryatia và Tây Tạng (bắt nguồn từ chữ Tây Tạng Grwa-tshang), một Datsan thực chất là một tu viện kiêm học viện đại học Phật giáo toàn diện bao gồm nhiều khoa viện: khoa Triết học Hiển giáo (Tsannid), khoa Mật tông (Jud), khoa Y học cổ truyền (Manba), khoa Chiêm tinh lịch số (Duinkhor) và khoa Hội họa tôn tượng (Zuraachi). Tương tự, ngôi vị Pandito Khambo Lama tại Ivolginsky Datsan là người đứng đầu độc lập của Giáo hội Phật giáo Truyền thống Nga (được xác lập quy chế từ năm 1764 dưới thời Nữ hoàng Ekaterina Đại đế), có quan hệ pháp lữ gắn bó với Đức Đạt Lai Lạt Ma nhưng hoàn toàn tự chủ về mặt tổ chức giáo hội tại Liên bang Nga.
IITừ Ngôi Nhà Gỗ Năm 1945 Giữa Thảo Nguyên Ivolga Tới Trung Tâm Phật Giáo Quốc Tế Của Liên Bang Nga
Hành trình phát triển của Tu viện Ivolginsky Datsan suốt tám thập niên qua là câu chuyện phi thường về sức sống bất diệt của chánh pháp giữa vùng đất lạnh giá Siberia. Khi những vị lạt ma già vừa trở về từ các trại lao cải đặt viên gạch đầu tiên dựng ngôi điện gỗ nhỏ giữa đầm lầy thảo nguyên Karga thuộc thung lũng Ivolga vào mùa đông năm 1945, họ gần như không có kinh sách hay pháp khí vì phần lớn cổ vật đã bị tịch thu trong thập niên 1930. Bà con dân làng người Buryat quanh vùng đã lặng lẽ đào lên từ dưới nền nhà và các hang đá trên núi những pho tượng Phật bằng đồng, những bộ kinh Kangyur và Tengyur bọc lụa mà họ đã liều mạng cất giấu suốt mười lăm năm để dâng cúng về tu viện mới.
Trải qua các đợt xây dựng ngôi Chánh điện đầu tiên năm 1948, Chánh điện thứ hai năm 1972 và ngôi Đại Chánh điện Tsogchen Dugan ba tầng hoàn thành năm 1976, Ivolginsky Datsan đã trở thành pháo đài bảo tồn trọn vẹn ngôn ngữ, y học và nghệ thuật Phật giáo Buryat, đồng thời là cửa ngõ ngoại giao tâm linh của Liên Xô đón tiếp các phái đoàn Phật giáo từ Ấn Độ, Sri Lanka, Nepal, Nhật Bản, Mông Cổ, Việt Nam và đặc biệt là các chuyến thăm lịch sử của Đức Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 14 vào các năm 1979, 1982, 1986, 1991 và 1992.
- Năm 1741 và năm 1764Nữ hoàng Nga công nhận Phật giáo và thiết lập ngôi vị Pandito Khambo LamaNăm 1741, Nữ hoàng Elizaveta Petrovna ban sắc chỉ công nhận Phật giáo là tôn giáo chính thức tại vùng Đông Siberia; năm 1764, Nữ hoàng Ekaterina II thiết lập tước vị Pandito Khambo Lama đứng đầu Phật giáo Nga (vị đầu tiên là Damba-Darzha Zayaev).
- Ngày 15 tháng 6 năm 1927Đức Pandito Khambo Lama đời thứ 12 Dashi-Dorzho Itigelov nhập định trong tư thế hoa senTại tu viện Yangazhinsky, Đại sư Itigelov ở tuổi 75 ngồi kiết già đọc kinh lâm chung rồi viên tịch trong trạng thái đại định Tukdam, để lại di chúc dặn kiểm tra thân thể ngài sau 30 năm và 75 năm.
- Tháng 5 và 12 tháng 12 năm 1945Chính quyền Liên Xô cấp phép thành lập Ivolginsky Datsan và cử hành lễ khai phápNgày 2 tháng 5 năm 1945, quyết định thành lập tu viện được ký ban hành; ngày 12 tháng 12 năm 1945, khóa lễ Sahiusan đầu tiên được cử hành dưới sự chủ trì của Hòa thượng Lobsan-Nima Darmaev.
- Năm 1970 tới năm 1976Xây dựng quần thể điện thờ truyền thống và Đại Chánh điện Tsogchen DuganTu viện mở rộng quy mô lớn với sự ra đời của điện Di Lặc (Maidrin Sume), điện Cực Lạc (Devazhin), hệ thống bảo tháp Suburgan và ngôi Đại Chánh điện Tsogchen Dugan ba tầng hoàn thành năm 1976.
- Năm 1991Thành lập Trường Đại học Phật giáo Dashi Choinkhorling đầu tiên tại NgaMở lại hệ thống giáo dục tăng tài chính quy mang tên Đại học Phật giáo Dashi Choinkhorling thuộc Ivolginsky Datsan, đào tạo 5 chuyên ngành Phật học, Y học Tây Tạng, Triết học, Lịch số và Hội họa Thangka.
- Ngày 10 tháng 9 năm 2002 và năm 2008Cung nghinh Nhục thân bất hoại Đại sư Itigelov về Ivolginsky Datsan và khánh thành Cung điệnĐúng 75 năm sau ngày viên tịch, Đức Pandito Khambo Lama đời thứ 24 Damba Ayusheev cùng các nhà khoa học mở hộp gỗ tại đồi Khukhe-Zurkhen, rước nhục thân bất hoại của Đại sư Itigelov về tôn trí tại Ivolginsky Datsan và khánh thành Cung điện riêng năm 2008.
Biên bản giám định pháp y năm 2002 của Giáo sư Viktor Zvyagin và cây Bồ Đề sống giữa mùa đông âm 40 độ. Khi chiếc hộp gỗ tuyết tùng chứa nhục thân Đại sư Dashi-Dorzho Itigelov được mở ra vào ngày 10 tháng 9 năm 2002, trưởng ban giám định của Trung tâm Giám định Pháp y Liên bang thuộc Bộ Y tế Nga tại Moskva là Giáo sư, Tiến sĩ Y khoa Viktor Nikolaevich Zvyagin đã trực tiếp kiểm tra các mẫu tóc, da và móng tay của ngài. Kết quả phân tích quang phổ hồng ngoại công bố năm 2004 đã gây kinh ngạc toàn thế giới: cấu trúc protein trong mô mềm của Đại sư Itigelov hoàn toàn mang đặc tính của một cơ thể sống, không hề có dấu hiệu phân hủy tử thi hay hóa chất ướp xác.
Một kỳ quan sinh học và tâm linh khác bên trong khuôn viên Ivolginsky Datsan là ngôi Nhà kính Cây Bồ Đề Thiêng (Bogdo-Bodhi): vào năm 1957, một nhánh chiết trực tiếp từ cây Bồ Đề lịch sử tại đạo tràng Bồ Đề Đạo Tràng (Ấn Độ) và Anuradhapura (Sri Lanka) đã được tặng cho các vị lạt ma Buryatia; nhờ sự chăm sóc đặc biệt trong ngôi điện lồng kính ấm áp, cây Bồ Đề nhiệt đới ấy vẫn xanh tốt quanh năm giữa thảo nguyên Siberia nơi nhiệt độ mùa đông có lúc xuống tới âm bốn mươi độ C.
IIIMười Ngôi Điện Thờ Dugan, Cung Điện Đại Sư Itigelov Và Vòng Chuyển Pháp Luân Goroo
Quần thể kiến trúc của Tu viện Ivolginsky Datsan được quy hoạch theo sơ đồ Mạn Đà La (Mandala) cổ truyền của Phật giáo Tây Tạng và Mông Cổ kết hợp hài hòa với kỹ thuật mộc chạm khắc tinh xảo của người Buryat vùng hồ Baikal. Toàn bộ khu nội viện được bao bọc bởi tường rào và hàng trăm trụ kinh luân (Khurde) bằng đồng chạm nổi chân ngôn Om Mani Padme Hum chạy dọc theo đường đi nhiễu Goroo (Kora) theo chiều kim đồng hồ.
Bên trong khuôn viên là sự quy tụ của mười ngôi điện thờ lớn (gọi là Dugan hoặc Sume), tám ngôi bảo tháp trắng (Suburgan), khu giảng đường Đại học Phật giáo, thư viện kinh tạng, khu nhà gỗ tròn kiểu lều du mục (Yurt) và dinh thự của Đức Pandito Khambo Lama.
Ngôi bảo điện hai tầng uy nghi nằm ở phía bắc khuôn viên, được thiết kế dựa trên bản vẽ một ngôi điện cổ từng do chính Đại sư Itigelov phác thảo đầu thế kỷ 20 và khánh thành ngày 31 tháng 10 năm 2008. Ở tầng hai của cung điện, trong khám kính bảo vệ đặc biệt trên bảo tòa chạm vàng là Kim thân bất hoại của Đại sư Dashi-Dorzho Itigelov ngồi kiết già khoác y lụa vàng.
Ngôi đại hùng bảo điện trung tâm cao ba tầng hoàn thành năm 1976 với hệ mái chồng diêm uốn cong lợp ngói lưu ly, trên đỉnh gắn bánh xe Pháp Luân và đôi nai vàng chầu (biểu tượng vườn Lộc Uyển). Bên trong chánh điện rực rỡ hàng trăm bức tranh cuộn Thangka cổ, cờ lọng lụa ngũ sắc và hàng ghế thấp nơi chư tăng tụng kinh hằng sáng.
Điện Devazhin là công trình gỗ bát giác hai tầng tái hiện cõi Tây Phương Cực Lạc (Sukhavati) của Đức Phật A Di Đà với những bức phù điêu gỗ sơn son thếp vàng tuyệt đẹp. Kế bên là Điện Maidrin Sume xây năm 1970 chuyên thờ Đức Phật Tương Lai Di Lặc (Maitreya), tâm điểm của đại lễ rước Phật Maidari Khural mùa hè.
Điện Sahiusan Sume thờ các vị Hộ Pháp Kim Cương (Dharmapala) bảo hộ Phật pháp như Đại Hắc Thiên (Mahakala), Diêm Ma Pháp Vương và Cát Tường Thiên Mẫu (Palden Lhamo). Trong khuôn viên còn có ngôi điện riêng thờ Lục Độ Mẫu (Green Tara) được phụ nữ và các gia đình cầu bình an rất sùng kính, cùng Điện Phật Dược Sư (Manba Dugan).
Khu học viện Đại học Phật giáo Dashi Choinkhorling (mở năm 1991) là nơi hơn một trăm tăng sinh theo học chương trình cử nhân và cao học Phật học. Cạnh đó là Tạng Kinh Các (Thư viện) xây trên trụ cao để chống ẩm, lưu giữ hàng vạn bản kinh khắc gỗ bằng chữ Tây Tạng và chữ Mông Cổ cổ, cùng ngôi nhà kính nuôi dưỡng cây Bồ Đề Ấn Độ từ năm 1957.
Dọc theo trục trung tâm là tám ngôi bảo tháp trắng (Suburgan) tượng trưng cho Bát Đại Sự Tích trong cuộc đời Đức Phật Thích Ca. Trên con đường đi bộ nhiễu quanh tu viện (Goroo) có hàng trăm bánh xe kinh luân bằng đồng và bốn tảng đá thiêng khắc họa tiết tự nhiên, nơi người hành hương thường nhắm mắt đi thẳng tới chạm tay cầu may mắn.
| Hạng mục và Công trình | Niên đại và Vị trí | Đặc điểm kiến trúc và Ý nghĩa tâm linh |
|---|---|---|
| Cung điện Đại sư Itigelov (Etigel Khambiin Ordon) | Khánh thành ngày 31/10/2008 ở khu vực phía bắc tu viện | Bảo điện hai tầng màu trắng vàng tôn trí Nhục thân bất hoại của Đức Pandito Khambo Lama đời thứ 12 (1852 tới 1927) |
| Đại Chánh điện Tsogchen Dugan | Xây dựng năm 1976 (kế thừa các chánh điện năm 1948 và 1972) | Chánh điện ba tầng mái cong Tây Tạng pha kiến trúc gỗ Buryat, nơi cử hành các đại khóa lễ Hural toàn tu viện |
| Đại học Phật giáo Dashi Choinkhorling | Thành lập năm 1991 trong khuôn viên tu viện | Trường đại học Phật giáo đầu tiên của Liên bang Nga, đào tạo Triết học, Mật tông, Y học, Lịch số và Hội họa |
| Điện Phật Di Lặc (Maidrin Sume) và Điện Cực Lạc (Devazhin) | Xây dựng thập niên 1970 ở trung tâm nội viện | Không gian thờ Đức Phật Di Lặc và mô hình kiến trúc gỗ cõi Tịnh Độ của Đức Phật A Di Đà |
| Nhà kính Cây Bồ Đề Thiêng (Bogdo-Bodhi) | Trồng từ nhánh chiết năm 1957 trong nhà kính chuyên dụng | Cây Bồ Đề có nguồn gốc trực tiếp từ Bồ Đề Đạo Tràng (Ấn Độ) sinh trưởng giữa khí hậu lục địa Siberia |
| Hệ thống 8 Bảo tháp Suburgan và Vòng kinh luân Khurde | Bao quanh toàn bộ chu vi nội viện dài gần 1 km | Tám bảo tháp trắng kỷ niệm công hạnh Đức Phật và hàng trăm trục kinh luân đồng cho khách hành hương xoay theo chiều kim đồng hồ |
IVThế Đất Và Hướng
Trong truyền thống Phật giáo Tây Tạng và Buryatia, việc chọn đất lập tu viện (Datsan) tuân theo các phép quán sát địa lý Mật tông và phong tục thờ thần núi sông thảo nguyên (Oboo): tu viện luôn phải tựa lưng vào dãy núi lớn ở phía bắc để chắn gió bắc cực lạnh buốt và mở toàn bộ cổng chính cùng cửa điện thờ về hướng Nam đón ánh mặt trời. Phần dưới đây đối chiếu địa thế của Ivolginsky Datsan theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện.
Xét trên đại cục địa hình vùng Ngoại Baikal (Transbaikalia) tại tọa độ 51,7556 độ vĩ bắc, 107,2025 độ kinh đông, Tu viện Ivolginsky Datsan tọa lạc ở cao độ khoảng 550 mét so với mực nước biển ngay giữa lòng bồn địa thung lũng Ivolga (Ivolginskaya Kotlovina) rộng phẳng như một lòng bàn tay khổng lồ. Phía bắc và tây bắc của tu viện có dãy núi Khamar-Daban (với các đỉnh núi thiêng bao bọc bờ đông nam hồ Baikal, trong đó có núi thiêng Bayan-Tugad nơi thờ thần núi bảo hộ thung lũng) vươn lên trùng điệp như một Huyền Vũ đại sơn và bình phong ngự hàn vững chãi, che chắn những luồng gió bắc cực khắc nghiệt từ vùng Bắc Siberia thổi xuống. Phía đông và đông nam của thung lũng có dãy đồi Ganzurinsky ôm vòng lại như cánh tay Thanh Long giữ khí.
Xét về thủy pháp và minh đường, toàn bộ các ngôi điện thờ Dugan và Cung điện Đại sư Itigelov trong tu viện đều được quy hoạch nhất quán theo trục tọa Bắc hướng Nam. Trước mặt tu viện ở phương Nam là khoảng đại minh đường thảo nguyên trải rộng hàng chục cây số ngập tràn ánh nắng (Buryatia là một trong những vùng có số giờ nắng cao nhất nước Nga, hơn 300 ngày nắng mỗi năm), nơi dòng sông Ivolga cùng các mạch suối khoáng ngầm chảy uốn lượn từ tây sang đông để hợp lưu vào dòng đại giang Selenga (dòng sông lớn nhất cung cấp một nửa lượng nước cho hồ thiêng Baikal). Thế đất bắc chẩm sơn lĩnh, nam lâm bình nguyên, minh đường tụ nhật này tạo nên một trường khí cực kỳ tĩnh tại, khô ráo và thanh khiết giữa lòng thảo nguyên.
VĐại Lễ Tết Trắng Sagaalgan, Lễ Rước Phật Di Lặc Maidari Khural Và Ngày Chiêm Bái Đại Sư Itigelov
Đời sống nghi lễ tại Tu viện Ivolginsky Datsan diễn ra sôi động quanh năm theo lịch âm dương Phật giáo Tây Tạng - Mông Cổ (Zurkhai), kết hợp những khóa lễ tụng kinh Mật tông uy nghiêm với các hội thi thể thao truyền thống của thảo nguyên Buryat mang tên Eryn Guran Naadan (Ba trò chơi của nam nhi: đấu vật dân tộc Bukhe Barildaan, bắn cung và đua ngựa).
| Thời gian | Hệ lịch | Tên đại lễ (Tiếng Buryat / Tây Tạng) | Nghi thức và sinh hoạt tại Tu viện Ivolginsky Datsan |
|---|---|---|---|
| Đầu tháng Giêng Âm lịch (tháng 2 Dương lịch, kéo dài 15 ngày) | Lịch Phật giáo Zurkhai (Âm lịch) | Đại lễ Tết Trắng Sagaalgan và Khóa lễ Đại Nguyện Monlam Chenmo | Kỳ lễ Tết cổ truyền lớn nhất của người Buryat; đêm 29 tháng Chạp cử hành lễ đốt lửa thanh tẩy Dugjuuba xóa bỏ điều xấu năm cũ, rạng sáng mồng Một Tết hàng vạn tín hữu đón giao thừa tại chánh điện và dự 15 ngày tụng kinh Monlam kỷ niệm Thần thông của Đức Phật. |
| Ngày 15 tháng 4 Âm lịch (tháng 5 hoặc tháng 6 Dương lịch) | Lịch Phật giáo Zurkhai | Đại lễ Donchod Khural (Lễ Tam Hợp Vesak của Phật giáo Buryat) | Kỷ niệm ba sự kiện trọng đại: Đức Phật Thích Ca Đản sinh, Thành đạo và Nhập Niết Bàn; công đức làm việc thiện và tụng kinh trong ngày này được tin là nhân lên hàng trăm nghìn lần, kèm lễ mở cửa Cung điện Đại sư Itigelov. |
| Tháng 6 Âm lịch (tháng 7 hoặc tháng 8 Dương lịch) | Lịch Phật giáo Zurkhai | Đại lễ Rước Phật Tương Lai Di Lặc (Maidari Khural) | Một trong những lễ hội rực rỡ nhất mùa hè: tôn tượng Đức Phật Di Lặc được rước trên cỗ xe lớn do ngựa gỗ xanh kéo đi vòng quanh chu vi tu viện trong tiếng kèn đồng dungchen, tiếng trống chiêng và đoàn rước hàng vạn Phật tử cầm dải lụa khadak. |
| Tháng 9 Dương lịch và 8 ngày đại lễ trong năm | Dương lịch và Lịch Zurkhai | Đại lễ Etigel Khambiin Naadan và Ngày Chiêm bái Nhục thân Đại sư Itigelov | Kỷ niệm ngày cung nghinh nhục thân bất hoại của Đức Pandito Khambo Lama đời thứ 12 Dashi-Dorzho Itigelov (tháng 9 năm 2002); tổ chức đại pháp hội cầu nguyện, hội thảo khoa học quốc tế và hội thi đấu vật, bắn cung, đua ngựa truyền thống. |
| Ngày 25 tháng 10 Âm lịch (tháng 12 Dương lịch) | Lịch Phật giáo Zurkhai | Đại lễ Hoa Đăng Zula Khural (Lễ Tưởng niệm Tổ sư Tông Khách Ba) | Lễ hội Nghìn Ngọn Đèn Bơ tưởng niệm ngày viên tịch của Đại sư Tông Khách Ba (sáng lập phái Gelugpa); toàn bộ các ngôi điện Dugan và đường đi nhiễu trong tu viện được thắp sáng bằng hàng vạn ngọn đèn bơ lung linh giữa tuyết trắng mùa đông. |
Điểm hành hương hội tụ của các truyền thống Phật giáo Á Đông trên đất Nga. Ngày nay, không chỉ người dân Buryatia, Kalmykia, Tuva hay người Nga bản địa mà rất nhiều đoàn chư tăng và Phật tử từ Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan, Hàn Quốc và cộng đồng người Việt đang sinh sống tại Moskva, Irkutsk, Ulan-Ude đều tìm về Ivolginsky Datsan như một thánh địa linh thiêng bậc nhất vùng hồ Baikal. Giữa làn gió thảo nguyên lồng lộng làm tung bay những lá cờ cầu nguyện Khiimori (Phong Mã) đủ năm màu sắc, bước chân nhiễu quanh những trụ kinh luân đồng và giây phút tĩnh lặng chiêm bái Kim thân bất hoại của Đại sư Itigelov luôn để lại trong lòng người hành hương niềm xác tín sâu xa vào sức mạnh phi thường của tâm thiền định.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Thôn Verkhnyaya Ivolga, huyện Ivolginsky, 671050 Cộng hòa Buryatia (cách thủ phủ Ulan-Ude 36 km về phía tây nam), Liên bang Nga
- Đường tới
- Tu viện Ivolginsky Datsan tọa lạc tại thôn Verkhnyaya Ivolga, huyện Ivolginsky, cách trung tâm thủ phủ Ulan-Ude của Cộng hòa Buryatia khoảng 36 km về phía tây nam. Từ quảng trường trung tâm Ulan-Ude (hoặc trạm Ploshchad Banzarova), quý vị đón xe buýt nhỏ (marshrutka) số 130 chạy tới trung tâm huyện lỵ Ivolginsk, sau đó chuyển sang tuyến xe trung chuyển nội bộ số 104 đi thêm khoảng 5 km là dừng ngay trước cổng chính của Tu viện Ivolginsky Datsan. Nếu đi bằng taxi hoặc xe thuê từ trung tâm Ulan-Ude hoặc sân bay quốc tế Baikal (Ulan-Ude Airport), thời gian di chuyển theo quốc lộ A-340 (Kyahktinsky Trakt) chỉ mất khoảng 35 tới 45 phút.
- Toạ độ
- 51.7556, 107.2025
Khi đến thăm và hành hương tại Tu viện Phật giáo Ivolginsky Datsan, quý vị cần tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc đi bộ nhiễu quanh tu viện (Goroo) và bên trong các ngôi điện thờ: luôn đi theo chiều kim đồng hồ (từ trái sang phải, để các ngôi điện thờ và bảo tháp ở phía bên tay phải của mình) và xoay các trụ kinh luân (Khurde) theo đúng chiều kim đồng hồ. Khi bước vào trong các điện thờ Dugan và đặc biệt là Cung điện Đại sư Itigelov, xin quý vị mặc trang phục kín đáo lịch sự, bỏ mũ nón, tắt điện thoại, tuyệt đối không quay lưng về phía bàn thờ Phật khi bước ra (nên lùi nhẹ vài bước trước khi xoay người ra cửa) và tuyệt đối không chụp ảnh hay quay phim bên trong Cung điện tôn trí nhục thân Đại sư Itigelov. Vào những ngày thường khi Kim thân ngài lưu giữ ở tầng hai, khách hành hương vẫn có thể vào tầng một của Cung điện để chiêm bái pháp ảnh và nhận lộc khăn khadak từ các vị lạt ma.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Phật giáo Ivolginsky Datsan, Buryatia
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Tu viện Ivolginsky Datsan lại giữ vị thế là trung tâm tối cao của Phật giáo tại Liên bang Nga?
Được thành lập năm 1945 ngay khi Thế chiến thứ hai kết thúc, Ivolginsky Datsan là tu viện Phật giáo đầu tiên được phép mở cửa trở lại tại Liên Xô sau thời kỳ đóng cửa các chùa chiền những năm 1930. Ngày nay, đây là trụ sở trung ương của Giáo hội Phật giáo Truyền thống Nga, nơi đặt ngai tòa của Đức Pandito Khambo Lama và Trường Đại học Phật giáo Dashi Choinkhorling đầu tiên của nước Nga.
Nhục thân bất hoại của Đại sư Dashi-Dorzho Itigelov tại Ivolginsky Datsan có lịch sử đặc biệt như thế nào?
Đức Pandito Khambo Lama đời thứ 12 Dashi-Dorzho Itigelov (1852 tới 1927) viên tịch ngày 15 tháng 6 năm 1927 trong tư thế ngồi thiền hoa sen khi đang tụng kinh. Theo di chúc của ngài, hộp gỗ tuyết tùng chứa nhục thân ngài được kiểm tra năm 1955, 1973 và khai quật chính thức ngày 10 tháng 9 năm 2002: sau 75 năm không hề ướp xác, cơ thể ngài vẫn giữ nguyên tư thế ngồi kiết già, khớp xương mềm dẻo và cấu trúc protein của mô sống theo giám định pháp y.
Khách hành hương có thể trực tiếp chiêm bái nhục thân của Đại sư Itigelov vào những dịp nào?
Nhục thân của Đại sư Itigelov hiện được tôn trí trên tầng hai của Cung điện Etigel Khambiin Ordon (xây năm 2008) trong điều kiện bảo quản nghiêm ngặt và được đưa xuống tầng chính mở cửa cho công chúng trực tiếp chiêm bái vào 8 ngày đại lễ Phật giáo lớn trong năm (như Tết Trắng Sagaalgan, Lễ Phật Đản Donchod Khural, Lễ Di Lặc Maidari Khural, Lễ Hoa Đăng Zula Khural). Vào các ngày thường, du khách vẫn vào được tầng một của Cung điện để lễ bái.
Cây Bồ Đề Thiêng bên trong Tu viện Ivolginsky Datsan có nguồn gốc từ đâu?
Năm 1957, các vị đạo sư Phật giáo từ Ấn Độ đã trao tặng cho Ivolginsky Datsan một nhánh chiết trực tiếp từ cây Bồ Đề lịch sử tại Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya, nơi Đức Phật Thích Ca thành đạo). Để giúp cây nhiệt đới sống sót qua mùa đông Siberia lạnh tới âm 40 độ C, tu viện đã xây dựng một ngôi điện lồng kính ấm áp riêng biệt để chăm sóc cây suốt gần bảy thập niên qua.
Khi đi hành hương tại Ivolginsky Datsan, du khách cần lưu ý quy tắc đi vòng Goroo như thế nào?
Theo truyền thống Phật giáo Kim Cương Thừa Buryatia, mọi người hành hương khi bước qua cổng chính đều phải đi bộ vòng quanh khuôn viên tu viện (vòng nhiễu Goroo) theo chiều kim đồng hồ, tức là rẽ sang bên trái để đi một vòng từ trái qua phải, đồng thời dùng tay phải xoay các trụ kinh luân (Khurde) theo chiều kim đồng hồ để cầu nguyện bình an và tích lũy công đức.