Ngược dòng sông Irrawaddy về phía bắc thành phố Mandalay chừng mười một cây số để cập vào bến thuyền làng cổ Mingun thuộc bờ tây vùng Sagaing, sau khi đi qua khối gạch nung đỏ sẫm khổng lồ của phế tích tháp Mingun Pahtodawgyi và quả đại hồng chung nặng chín mươi tấn, tầm mắt lữ khách bỗng bừng sáng trước một tòa kiến trúc trắng tinh khôi nổi bật giữa nền trời xanh thẳm. Không mang dáng chuông úp thếp vàng quen thuộc của các ngôi chùa Myanmar truyền thống, toàn bộ chân đế của công trình này mở rộng ra thành bảy tầng hành lang tròn đồng tâm có lan can uốn lượn mềm mại như bảy lớp sóng biển đang vỗ nhẹ quanh một ngọn đài cao ở chính tâm.
Trong sử sách hoàng gia, ngôi chùa mang tên chính thức là Myatheindan Zedi (မြသိန်းတန်စေတီ, nghĩa là Bảo Tháp Đáng Giá Mười Vạn Viên Ngọc Lục Bảo), nhưng người dân khắp Myanmar và du khách quốc tế lại quen gọi bằng cái tên ân tình là Chùa Hsinbyume (ဆင်ဖြူမယ်ဘုရား). Được Hoàng thái tôn Bagyidaw khởi dựng vào năm 1816 để tưởng niệm người vợ đầu bạc mệnh là Công chúa Hsinbyume (Bà Chúa Voi Trắng), ngôi chùa là sự kết hợp hiếm có giữa một thiên tình sử hoàng gia sâu nặng với mô hình vũ trụ luận Phật giáo Nam tông chuẩn xác tới từng chi tiết: tái hiện ngọn núi thiêng Tu Di (Sineru) cùng bảo điện Sulamani trên cõi trời Đao Lợi giữa bảy vòng núi biển hoàn vũ.
ITái Hiện Đỉnh Núi Vũ Trụ Tu Di, Bảo Điện Sulamani Cõi Trời Đao Lợi Và Tình Nghĩa Phu Thê Hoàng Gia
Để thấu hiểu vì sao một ngôi chùa tưởng niệm người vợ đã khuất lại được thiết kế theo hình dáng bảy lớp sóng trắng bao quanh một đài cao, cần nhìn vào quan niệm về cõi trời Đao Lợi (Tavatimsa) trong tâm thức Phật giáo Myanmar. Theo kinh điển Pali, đỉnh núi vũ trụ Tu Di (tiếng Pali là Sineru, tiếng Myanmar gọi là Myinmo Taung) chính là nơi tọa lạc của cõi trời Đao Lợi và ngôi bảo tháp Sulamani (Culamani Cetiya, cùng một biểu tượng với Đền Sulamani, cố đô Bagan). Đó cũng là cảnh giới thiên đường nơi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từng ngự lên trong ba tháng mùa mưa năm thứ bảy sau khi thành đạo để thuyết giảng bộ Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) báo hiếu cho thân mẫu là Hoàng hậu Maya (khi ấy đã tái sinh làm vị thiên tử tại cung trời Đâu Suất và hạ xuống Đao Lợi nghe pháp).
Khi Công chúa Hsinbyume qua đời lúc mới hai mươi ba tuổi trong khi sinh nở tại vùng Mingun vào năm 1812, Hoàng thái tôn Bagyidaw đã dựng ngôi bảo tháp này như một lời cầu nguyện thiết tha: nguyện đem toàn bộ công đức kiến tạo ngôi bảo điện Sulamani trên đỉnh núi Tu Di nơi trần thế để hồi hướng cho hương linh người vợ hiền được siêu sinh về cõi trời Đao Lợi thanh tịnh, ngày đêm được diện kiến Đức Phật và lắng nghe tiếng pháp âm giải thoát. Tại chính tâm trên đỉnh cao nhất của tòa kiến trúc, bên trong ngôi điện tròn mô phỏng bảo tháp Sulamani được trang trí hoa văn vữa chạm tinh xảo, tôn trí pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni thếp vàng ngồi kiết già trên bảo tòa, biểu trưng cho bậc Đạo sư đang thuyết pháp giữa chư thiên.
Trong khi đó, danh hiệu chính thức Myatheindan (Bảo Tháp Đáng Giá Mười Vạn Ngọc Lục Bảo) bắt nguồn từ việc Hoàng thái tôn Bagyidaw đã dâng cúng và an vị vào tâm bảo tháp một viên ngọc lục bảo hoàng gia quý giá (Mya) từng thuộc về Công chúa Hsinbyume, có giá trị tương đương một trăm nghìn (Thein) lượng bạc thời bấy giờ, biến viên ngọc kỷ vật của tình yêu thế gian thành pháp bảo cúng dường Tam Bảo muôn đời.
Trong bộ Thanh Tịnh Đạo Luận (Visuddhimagga) và các bộ sớ giải Vi Diệu Pháp của Phật giáo Nam tông, cấu trúc của một tiểu thế giới (Cakkavala) luôn lấy ngọn núi Tu Di làm trục tâm thẳng đứng. Bao quanh chân núi Tu Di là bảy vòng biển nội hải (Sidantara) xen kẽ với bảy dãy núi vàng đồng tâm (Satta-kulapabbata) thấp dần từ trong ra ngoài, lần lượt mang tên: Yugandhara (núi Ách Trì), Isadhara (núi Trì Trục), Karavika (núi Ca-lăng-tần-già), Sudassana (núi Thiện Kiến), Nemindhara (núi Trì Địa), Vinataka (núi Chướng Ngại) và Assakanna (núi Mã Nhĩ).
Bảy tầng hành lang tròn có lan can uốn lượn hình sóng nước của Chùa Hsinbyume chính là bản dịch bằng gạch vữa của bảy dãy núi và bảy biển nội hải ấy. Khi người hành hương bước qua cầu thang chính ở hướng Đông để vượt qua lần lượt bảy tầng sóng trắng tiến lên điện thờ Phật trên đỉnh, đó là hình ảnh biểu trưng cho lộ trình tu tập vượt qua biển sinh tử luân hồi để bước lên bờ giác ngộ.
Theo bộ quốc sử triều đại Konbaung (Konbaungzet Maha Yazawindawgyi), Công chúa Hsinbyume (sinh năm 1789, mất năm 1812) là con gái của Hoàng tử Thado Minsaw và là cháu nội của vua Bodawpaya (vị vua trị vì từ năm 1782 tới năm 1819). Bà được ban danh hiệu cao quý Hsinbyume (Bà Chúa Voi Trắng) vì gắn liền với con voi trắng linh vật của hoàng gia, và kết hôn với người anh họ là Hoàng thái tôn Sagaing Min (tức vua Bagyidaw sau này). Năm 1812, trong dịp hộ tống triều đình lên hành cung Mingun bên bờ sông Irrawaddy, công chúa lâm bồn sinh hạ hoàng tử Nyaungyan nhưng chẳng may băng huyết qua đời ngay tại bến sông.
Bốn năm sau, vào năm 1816 (Phật lịch 2360), Hoàng thái tôn Bagyidaw đã chọn khu đất cao phía bắc đại tháp Mingun để khởi dựng Chùa Myatheindan (Hsinbyume) ngay gần nơi công chúa trút hơi thở cuối cùng. Trải qua trận đại địa chấn Ava ngày 23 tháng 3 năm 1839 làm sập đổ nhiều phần hành lang của chùa, tới năm 1874, đức vua Mindon Min (vị vua dựng Chùa Kuthodaw và Bộ Tam Tạng khắc đá, Mandalay) đã cho trùng tu toàn diện ngôi chùa theo đúng bản vẽ nguyên mẫu năm 1816.
Nhiều du khách khi chụp ảnh giữa những tầng lan can uốn lượn trắng muốt của Chùa Hsinbyume thường nghĩ rằng đây là một thiết kế cách tân hiện đại của thế kỷ 20 hoặc lấy cảm hứng từ kiến trúc Địa Trung Hải. Kỳ thực, Chùa Hsinbyume được xây dựng từ năm 1816 hoàn toàn dựa trên quy điển kiến trúc vũ trụ luận cổ truyền của Myanmar (Myinmo Zedi, tức bảo tháp hình núi Tu Di), trong đó từng số lượng bậc thang, số tầng sóng, số khám thờ thần hộ pháp ở mỗi tầng đều tuân thủ nghiêm ngặt các con số kinh điển trong bộ luận Abhidhamma của Phật giáo Nam tông.
IIHơn Hai Thế Kỷ Bên Dòng Sông Irrawaddy Và Các Đợt Phục Dựng Qua Động Đất Lịch Sử
Nằm tại làng cổ Mingun, nơi vua Bodawpaya từng đặt hành cung suốt gần hai mươi năm để chỉ huy việc xây dựng ngôi bảo tháp gạch lớn nhất thế giới (Mingun Pahtodawgyi) và đúc quả chuông đồng chín mươi tấn, Chùa Hsinbyume mang một vẻ đẹp đối lập đầy chất thơ: trong khi công trình khổng lồ của vua ông phải bỏ dở vì quá sức dân, thì ngôi bảo tháp trắng thanh thoát do người cháu nội Bagyidaw dựng bằng tấm lòng thương nhớ vợ hiền lại hoàn thành trọn vẹn và trường tồn hơn hai thế kỷ qua.
- 1812Công chúa Hsinbyume (Bà Chúa Voi Trắng) qua đời tại MingunTrong chuyến tuần du cùng hoàng gia lên Mingun bên bờ tây sông Irrawaddy, Công chúa Hsinbyume qua đời ở tuổi 23 khi sinh con đầu lòng, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho Hoàng thái tôn Bagyidaw.
- 1816 (PL 2360)Hoàng thái tôn Bagyidaw khởi dựng và hoàn thành Chùa Myatheindan (Hsinbyume)Ba năm trước khi lên ngôi hoàng đế triều Konbaung, Bagyidaw cho xây dựng ngôi bảo tháp trắng mô phỏng núi vũ trụ Tu Di và bảy vòng núi biển để hồi hướng công đức cho Công chúa Hsinbyume.
- 23 tháng 3 năm 1839Hư hại nặng nề trong trận đại địa chấn Ava năm 1839Trận động đất lịch sử dọc đới đứt gãy Sagaing làm nứt vỡ khối tháp gạch Mingun Pahtodawgyi kế bên và làm sập phần tháp đỉnh cùng nhiều đoạn hành lang sóng của Chùa Hsinbyume.
- 1874Vua Mindon Min đại trùng tu toàn bộ ngôi chùa theo nguyên mẫuTừ kinh đô Mandalay bên kia sông, vua Mindon cử các hiệp thợ hoàng gia sang Mingun phục dựng chuẩn xác bảy tầng hành lang gợn sóng và bảo điện Sulamani trên đỉnh Chùa Hsinbyume.
- 11 tháng 11 năm 2012 và 24 tháng 8 năm 2016Tu bổ kết cấu và quét vôi trắng bảo tồn sau các trận động đất thế kỷ 21Sau các đợt rung chấn tại vùng Sagaing làm rạn nứt một số vòm cửa và chóp tháp, Ban quản trị chùa cùng Cục Khảo cổ học Myanmar đã gia cố kết cấu gạch và quét lại lớp vôi trắng truyền thống.
- Hiện nayBiểu tượng kiến trúc tâm linh hàng đầu của vùng di sản Mingun và SagaingCùng với chuông lớn Mingun và phế tích tháp Pahtodawgyi, Chùa Hsinbyume trở thành điểm hành hương và chiêm ngưỡng mỹ thuật nổi tiếng nhất bên bờ tây sông Irrawaddy.
Bộ ba kiệt tác của triều đại Konbaung dọc bờ sông làng cổ Mingun. Lịch sử của Chùa Hsinbyume không thể tách rời khỏi bối cảnh lịch sử đặc biệt của làng cổ Mingun vào cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19. Năm 1790, vua Bodawpaya rời cung điện Amarapura để lên đóng doanh trại trên một cù lao giữa sông Irrawaddy đối diện Mingun nhằm trực tiếp đốc thúc việc xây dựng đại tháp Mingun Pahtodawgyi (dự kiến cao tới 150 mét) và đúc Đại hồng chung Mingun nặng 55.555 viss (tương đương 90 tấn đồng) vào năm 1808.
Chính vì toàn bộ hoàng tộc phải thường xuyên di chuyển bằng thuyền rồng từ Amarapura lên Mingun để hầu vua Bodawpaya nên Công chúa Hsinbyume mới sinh nở và qua đời tại vùng đất này vào năm 1812. Ngày nay, khi đi bộ dọc theo con đường ven sông làng Mingun chỉ trong vòng một cây số, du khách được chứng kiến trọn vẹn ba chương lịch sử nối tiếp nhau của vương triều Konbaung: khối đế gạch khổng lồ chưa hoàn thành của vua ông Bodawpaya ở phía nam, quả chuông đồng chín mươi tấn ở giữa, và ngôi bảo tháp trắng Hsinbyume thanh thoát của vua cháu Bagyidaw ở phía bắc.
IIIBảy Tầng Lan Can Sóng Biển Sidantara, Năm Cấp Thần Hộ Pháp Và Bảo Điện Sulamani Trên Đỉnh
Về mặt cấu trúc hình học, Chùa Hsinbyume là một mạn-đà-la kiến trúc ba chiều có mặt bằng tròn đồng tâm đặt trên một nền đế vuông vững chãi. Toàn bộ công trình được xây bằng gạch nung đỏ truyền thống của vùng Sagaing và phủ kín từ chân tới đỉnh bằng lớp vữa vôi trắng pha keo thực vật phản chiếu ánh nắng mặt trời rực rỡ, tạo cảm giác nhẹ nhàng như một đám mây trắng đậu bên bờ sông.
Phần thân dưới của chùa gồm bảy tầng sân thượng hình tròn thu nhỏ dần lên cao, mỗi tầng đều được bao quanh bởi một vòng lan can gạch uốn lượn hình sin liên tục tượng trưng cho những con sóng của bảy vùng biển nội hải Sidantara và bảy dãy núi vàng quanh núi Tu Di. Ở chính giữa mặt phía Đông (hướng nhìn thẳng ra sông Irrawaddy), một cầu thang lớn dốc đứng có thành vịn chạm hình thủy quái Makara và sư tử Chinthe cắt xuyên qua bảy tầng sóng để dẫn thẳng lên chân khối trụ tròn trung tâm. Khối trụ tròn này tượng trưng cho vách đá thẳng đứng của đỉnh núi Tu Di, đỡ lấy ngôi bảo điện tròn Sulamani có nhiều cửa vòm chạm hoa văn vữa tinh xảo và chóp tháp thếp vàng trên đỉnh.
Điểm nhận diện nổi bật nhất của Chùa Hsinbyume là bảy vòng hành lang đi nhiễu ngoài trời xếp chồng lên nhau, mỗi vòng đều có bức tường lan can đắp uốn lượn nhịp nhàng như những con sóng trắng bao bọc quanh trục núi vũ trụ.
Từ cổng phía Đông nhìn ra sông Irrawaddy, một nhịp cầu thang dài dẫn thẳng qua bảy tầng hành lang lên tới đài trung tâm, tái hiện chiếc thang châu báu mà Đức Phật đã bước xuống từ cung trời Đao Lợi sau mùa an cư thuyết giảng Vi Diệu Pháp.
Dọc theo vách tường của năm tầng hành lang dưới cùng được trổ các khám thờ nhỏ đặt tượng năm loài thần linh bảo vệ sườn núi Tu Di theo vũ trụ luận Pali: dạ-xoa cầm chày, rồng Naga, chim thần Garuda, thần Cưu-bàn-trà và chư thiên Càn-thát-bà.
Vươn lên từ tầng sóng thứ bảy là khối đài tròn cao vút có mười lăm trụ tường chạm nổi nâng đỡ ngôi bảo điện Sulamani: bên trong nội điện tôn trí pho tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni thếp vàng ngồi thiền định trong không gian ngập ánh sáng.
Trên các vòm cửa của bảo điện đỉnh tháp và dọc theo các trụ cầu thang được trang trí dày đặc các mảng phù điêu vữa trắng chạm hoa văn khổng tước, hoa sen và mây cuốn mang đậm phong cách mỹ thuật cung đình Amarapura đầu thế kỷ 19.
| Hạng mục kiến trúc | Ý nghĩa biểu tượng và thông số lịch sử | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Niên đại khởi dựng và trùng tu | Khởi dựng năm 1816 (Hoàng thái tôn Bagyidaw); đại trùng tu năm 1874 (vua Mindon Min) | Biên niên sử Konbaungzet, Cục Khảo cổ học Myanmar |
| Bảy tầng hành lang lan can sóng | Tượng trưng cho 7 dãy núi hoàn vũ (Satta-kulapabbata) và 7 biển nội hải (Sidantara) bao quanh núi Tu Di | Luận giải vũ trụ học Phật giáo Nam tông (Abhidhamma) |
| Năm cấp khám thờ hộ pháp | Tượng trưng cho 5 tầng thần linh canh giữ sườn núi Tu Di (Naga, Garuda, Kumbhanda, Yakkha, Gandhabba) | Khảo sát kiến trúc thực địa Chùa Myatheindan |
| Đài tròn và điện thờ đỉnh tháp | Tượng trưng cho đỉnh núi Tu Di (Sineru), cung trời Đao Lợi (Tavatimsa) và bảo tháp Sulamani thờ Đức Phật | Cục Khảo cổ học và Bảo tàng Quốc gia Myanmar |
| Ý nghĩa hai tên gọi của chùa | Myatheindan (Đáng giá 100.000 viên ngọc lục bảo); Hsinbyume (Tưởng niệm Bà Chúa Voi Trắng) | Sử liệu vùng di sản Mingun, Sagaing |
IVThế Đất Và Hướng
Nằm trên thềm đất cao giữa dãy đồi Minwun và dòng sông Irrawaddy mênh mông, vị trí của Chùa Hsinbyume tại làng Mingun hội tụ đầy đủ vẻ đẹp của một thắng cảnh sơn thủy hữu tình. Phần dưới đây phân tích địa thế tự nhiên, mạch sông núi và tọa hướng của ngôi chùa theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về cấu trúc sơn hoàn thủy bao tại tọa độ 22,0558 độ vĩ bắc, 96,0169 độ kinh đông, Chùa Hsinbyume tọa lạc trên dải đất cao ven bờ tây của sông Irrawaddy, chỉ cách mép nước sông khoảng bốn trăm mét về phía tây. Phía sau lưng chùa (hướng Tây) là dải đồi Minwun (Minwun Taungdan, mạch núi chạy dọc từ phía bắc xuống tận vùng đồi Sagaing) uốn lượn như bức bình phong Huyền Vũ vững chãi làm điểm tựa; trong khi ngay trước mặt chùa (hướng Đông) là dòng sông Irrawaddy rộng hơn một cây số rưỡi chảy hiền hòa từ bắc xuống nam, đóng vai trò là minh đường thủy tụ rộng lớn đưa gió mát và sinh khí vào nuôi dưỡng toàn bộ khu đất.
Xét về sự tương quan giữa trời, đất và kiến trúc, việc đặt một công trình mô phỏng bảy lớp sóng biển vũ trụ và ngọn núi Tu Di ngay sát bên bờ dòng sông lớn nhất Myanmar tạo nên sự cộng hưởng hình thái rất tự nhiên: những con sóng thực của dòng sông Irrawaddy ở phía dưới như nối liền với bảy tầng lan can sóng trắng của ngôi chùa ở phía trên, còn dải đồi Minwun xanh thẫm phía sau làm nền tôn bật sắc trắng tinh khôi của bảo điện Sulamani. Cách chùa vài trăm mét về phía nam là khối tháp gạch Mingun Pahtodawgyi và nhà treo Đại hồng chung Mingun, tạo thành một trục linh địa liên hoàn chạy dọc bờ tây sông lớn.
Về tọa hướng kiến trúc, mặc dù bảy tầng hành lang của chùa có hình tròn đồng tâm tỏa ra bốn phương tám hướng, nhưng trục chính đạo, cổng tam quan và cầu thang lớn lên đỉnh núi Tu Di được mở chuẩn xác về hướng Chính Đông (Purva), nhìn thẳng ra mặt sông Irrawaddy và hướng về phía đồi Mandalay bên kia bờ đông nam. Mỗi buổi bình minh, khi mặt trời nhô lên từ phía bên kia sông Irrawaddy, ánh nắng vàng đầu ngày chiếu rọi mặt nước lấp lánh rồi hắt thẳng lên bảy tầng sóng vôi trắng của Chùa Hsinbyume, làm cả tòa tháp bừng sáng rực rỡ giữa sương sớm.
VLễ Hội Làng Cổ Mingun, Đêm Rằm Thadingyut Trên Bảy Tầng Sóng Và Hành Trình Thuyền Ngược Sông
Gắn bó mật thiết với đời sống của cư dân làng chài, làng nghề thủ công và các tu viện Phật giáo dọc bờ sông Mingun, Chùa Hsinbyume diễn ra nhiều nghi lễ truyền thống ấm áp quanh năm. Bảng dưới đây ghi nhận các kỳ lễ hội tiêu biểu nhất tại chùa theo lịch âm Myanmar.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết | Nghi thức và sinh hoạt tâm linh tại Chùa Hsinbyume (Myatheindan) |
|---|---|---|---|
| Tháng Tabaung và Tết té nước Thingyan (tháng 3 tới tháng 4 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Lễ hội Chùa Mingun đầu năm và Nghi thức tắm Phật năm mới | Người dân vùng Sagaing và Mandalay đi thuyền qua sông tới Mingun lễ Phật đầu năm, dâng nước thơm tắm tượng Phật trên bảo điện Sulamani và làm công đức quét vôi mới cho các tầng hành lang sóng. |
| Ngày trăng tròn tháng Kason và tháng Waso (tháng 5 tới tháng 7 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Đại lễ Phật Đản Kason và Lễ Nhập hạ An cư (Waso) | Phật tử dâng hoa tươi lên các khám thờ và cúng dường phẩm vật tới các tu viện và viện dưỡng lão từ thiện nổi tiếng tại làng Mingun. |
| Ngày trăng tròn tháng Thadingyut (tháng 10 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Lễ hội Ánh sáng Thadingyut (Tái hiện lễ đón Đức Phật từ đỉnh Tu Di hạ trần) | Do kiến trúc chùa chính là mô hình đỉnh núi Tu Di và cầu thang cõi trời Đao Lợi, vào đêm rằm tháng Thadingyut, người dân thắp sáng hàng nghìn ngọn đèn dầu chạy dọc theo cả bảy tầng lan can uốn lượn và cầu thang chính hướng Đông, tạo nên bảy vòng sáng rực rỡ bên bờ sông. |
| Tháng Tazaungmone tới tháng Nadaw (tháng 11 tới tháng 12 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Lễ hội Dâng y Kathina và Lễ hội truyền thống vùng Mingun | Các đoàn thuyền hành hương rước y Kathina và cây tiền công đức cập bến Mingun trong tiếng nhạc cổ truyền, đi nhiễu quanh bảy tầng hành lang trắng của Chùa Hsinbyume để cầu nguyện gia đạo bình an và vợ chồng hòa thuận. |
Chuyến đò sớm ngược dòng Irrawaddy và bước chân trần trên những tầng mây trắng. Một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất khi tới vùng Mandalay và Sagaing là bước lên chuyến thuyền gỗ khởi hành lúc tám giờ sáng từ bến tàu Mayanchan (Mandalay) để ngược dòng sông Irrawaddy suốt bốn mươi lăm phút lên làng cổ Mingun. Ngồi trên mũi thuyền ngắm những chiếc bè tre xuôi nước và đàn chim bói cá bay là là mặt sông, lữ khách sẽ thấy ngọn tháp trắng Hsinbyume dần hiện ra phía bờ tây giữa màu xanh của những rặng me cổ thụ.
Khi bước chân trần lên những bậc thang mát lạnh, đi dạo vòng quanh các tầng hành lang uốn lượn như sóng nước và phóng tầm mắt từ bảo điện Sulamani trên đỉnh nhìn ra dòng sông Irrawaddy mênh mông, mỗi người đều cảm nhận được sự giao hòa êm dịu giữa giáo lý vũ trụ thâm sâu của đạo Phật và tấm chân tình vượt thời gian mà người xưa đã gửi lại bên dòng sông mẹ.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Làng Mingun, bờ tây sông Irrawaddy, cách Mandalay 11 km về phía bắc, thị trấn Sagaing, vùng Sagaing
- Đường tới
- Chùa Hsinbyume nằm tại phía bắc làng cổ Mingun bên bờ tây sông Irrawaddy (thuộc thị trấn Sagaing, vùng Sagaing), cách trung tâm thành phố Mandalay khoảng 11 km về phía bắc đường sông. Cách thú vị và phổ biến nhất là quý vị ra bến thuyền Mayanchan Jetty (cuối đường 26th Street bên bờ sông Irrawaddy tại Mandalay) để đi phà du lịch hoặc thuê thuyền gỗ riêng ngược dòng sông khoảng 45 tới 50 phút là cập bến Mingun, từ bến thuyền đi bộ dọc đường làng qua tháp Mingun Pahtodawgyi và chuông lớn Mingun chừng 600 mét là tới Chùa Hsinbyume. Ngoài ra, quý vị cũng có thể đi đường bộ bằng ô tô hoặc xe máy từ Mandalay qua cầu Yadanabon sang bờ tây Sagaing rồi chạy dọc đường ven sông lên Mingun (khoảng 1 giờ di chuyển).
- Toạ độ
- 22.0558, 96.0169
Khi tới viếng Chùa Hsinbyume, quý vị bắt buộc phải cởi bỏ hoàn toàn giày, dép và tất (vớ) ngay từ khu vực cổng vào dưới chân chùa và mặc trang phục lịch sự che kín vai cùng đầu gối. Do toàn bộ bảy tầng hành lang và sàn gạch của chùa đều được quét vôi trắng phản xạ ánh nắng mặt trời rất mạnh, vào khoảng giữa trưa mặt gạch có thể khá nóng và chói mắt; quý vị nên tới thăm vào buổi sáng sớm hoặc buổi chiều và mang theo kính râm. Khi đi bộ và chụp ảnh dọc theo các tầng hành lang sóng, xin quý vị đi đúng lối bậc thang quy định, tuyệt đối không trèo hay ngồi lên gờ lan can uốn lượn để đảm bảo an toàn và tránh làm bong tróc lớp vữa cổ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Hsinbyume (Myatheindan), Mingun
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa Hsinbyume (Myatheindan) được xây dựng bởi ai và nhằm mục đích gì?
Ngôi chùa được khởi dựng vào năm 1816 bởi Hoàng thái tôn Bagyidaw (cháu nội vua Bodawpaya, sau này lên ngôi là vua Bagyidaw của triều đại Konbaung) để tưởng niệm và hồi hướng công đức cho người vợ đầu yêu quý của ông là Công chúa Hsinbyume (Bà Chúa Voi Trắng), người đã qua đời ở tuổi 23 khi sinh con tại Mingun vào năm 1812.
Vì sao Chùa Hsinbyume lại có kiến trúc bảy tầng hành lang uốn lượn như sóng biển?
Khác với các bảo tháp hình chuông thông thường, toàn bộ Chùa Hsinbyume được thiết kế như một mô hình kiến trúc tái hiện vũ trụ quan Phật giáo Nam tông: bảy tầng hành lang tròn có lan can uốn lượn tượng trưng cho bảy dãy núi hoàn vũ (Satta-kulapabbata) và bảy vùng biển nội hải (Sidantara) bao quanh ngọn núi thiêng Tu Di (Sineru) và bảo điện Sulamani trên cõi trời Đao Lợi ở chính tâm.
Tên gọi chính thức Myatheindan của ngôi chùa có ý nghĩa là gì?
Myatheindan trong tiếng Myanmar có nghĩa là Bảo Tháp Đáng Giá Mười Vạn Viên Ngọc Lục Bảo (Mya là ngọc lục bảo, Thein là một trăm nghìn, Dan là giá trị). Tên gọi này bắt nguồn từ việc Hoàng thái tôn Bagyidaw đã hiến cúng và an vị vào tâm tháp một viên ngọc lục bảo quý giá từng thuộc về Công chúa Hsinbyume.
Chùa Hsinbyume từng trải qua những đợt trùng tu lớn nào trong lịch sử?
Ngôi chùa nguyên thủy xây năm 1816 đã bị hư hại nặng trong trận đại địa chấn Ava ngày 23 tháng 3 năm 1839. Đến năm 1874, đức vua Mindon Min (vị vua sáng lập kinh đô Mandalay) đã cho đại trùng tu và phục dựng lại toàn bộ bảy tầng sóng cùng bảo điện đỉnh tháp theo đúng nguyên mẫu năm 1816. Sau các trận động đất năm 2012 và 2016, chùa tiếp tục được gia cố và quét vôi trắng bảo tồn.
Khi tới thăm làng cổ Mingun, du khách có thể kết hợp chiêm bái những di tích nổi tiếng nào ngay cạnh Chùa Hsinbyume?
Chỉ trong bán kính đi bộ khoảng 500 tới 600 mét về phía nam tính từ Chùa Hsinbyume, quý vị có thể tham quan trọn bộ ba di tích nổi tiếng của làng Mingun: Chùa trắng Hsinbyume (1816), nhà treo Đại hồng chung Mingun nặng 90 tấn đúc năm 1808, và phế tích khối đế gạch khổng lồ của đại tháp Mingun Pahtodawgyi do vua Bodawpaya khởi công năm 1790 cùng đôi tượng sư tử Chinthe lớn bên bờ sông.