Khi đi dọc theo đại lộ trung tâm dẫn vào quảng trường nghi lễ Place Mechouar trên vùng đồi cao của thành phố Laâyoune bên bờ nam thung lũng sông cạn Saguia el-Hamra, điểm nhấn kiến trúc uy nghi nhất thu hút mọi ánh nhìn từ cách xa nhiều cây số là một ngọn tháp giáo đường hình vuông vươn cao sừng sững giữa bầu trời sa mạc trong vắt. Mang trên mình sắc hồng cam ấm áp của đá sa thạch và cát Sahara, được viền bởi những đường gờ trắng tinh xảo và đội trên đỉnh ba quả cầu đồng mạ vàng lấp lánh dưới ánh mặt trời, ngọn tháp ấy thuộc về Đại thánh đường Moulay Abdellaziz (tiếng Pháp gọi là Grande Mosquée Moulay Abdellaziz de Laâyoune, tiếng Ả Rập chuyển tự là Masjid Moulay Abd al-Aziz).
Là đại thánh đường Thứ Sáu (Masjid Jami) lớn nhất và có vị thế trọng tâm bậc nhất tại đô thị lớn nhất vùng Tây Sahara, Đại thánh đường Moulay Abdellaziz đại diện cho sự kết hợp bề thế giữa nghệ thuật kiến trúc thánh đường cổ điển vùng Tây Bắc Phi (Maghrebi-Andalusian) với bản sắc văn hóa tâm linh Hồi giáo của cư dân vùng sa mạc Trab el-Beidan. Cùng với thánh địa học thuật cổ kính Zaouia Ma al-Aynayn tại Smara ở phía đông và Thánh đường cổ Dakhla ở phía nam (đồng thời nằm cách Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi chỉ khoảng một cây số rưỡi), Đại thánh đường Moulay Abdellaziz là trái tim nhịp đập của đời sống cầu nguyện năm thời mỗi ngày, nơi hàng ngàn tín hữu khoác trang phục daraa xanh dương và trắng truyền thống hội tụ trong tiếng ngân vang trầm hùng của lời kêu gọi cầu nguyện (adhan) lan tỏa khắp ốc đảo Saguia el-Hamra.
IĐức Tin Độc Thần Trong Truyền Thống Sunni Maliki, Lối Tụng Kinh Warsh Và Mối Liên Hệ Lịch Sử Của Danh Xưng Moulay Abdellaziz Với Vùng Saguia el-Hamra
Theo giáo nghĩa nguyên tuyền của Hồi giáo, Đại thánh đường Moulay Abdellaziz là ngôi nhà cầu nguyện hoàn toàn dâng kính Đấng Tối Cao Duy Nhất Allah, nơi không đặt bất kỳ pho tượng hay hình ảnh nhân dạng nào để tâm thức của người tín hữu khi bước vào sảnh cầu nguyện chỉ hướng trọn vẹn về sự hiện diện siêu việt của Thượng Đế. Toàn bộ đời sống giáo luật, nghi lễ và học thuật tại đại thánh đường tuân theo truyền thống Hồi giáo Sunni trường phái luật học Maliki (Madhhab Maliki, do đại học giả Imam Malik ibn Anas sáng lập tại Medina thế kỷ thứ 8), kết hợp với giáo nghĩa tín lý Ash'ari và tinh thần tu dưỡng đạo đức nội tâm của các dòng tu Sufi truyền thống (như dòng Qadiriyya, Fadiliyya và Tijaniyyah) vốn đã thấm sâu vào đời sống của các bộ tộc du mục nói tiếng Ả Rập Hassaniya suốt hơn một thiên niên kỷ qua.
Một nét đặc trưng thiêng liêng trong các buổi lễ cầu nguyện tại Đại thánh đường Moulay Abdellaziz là truyền thống tụng niệm Thiên kinh Qur'an theo lối truyền đọc Warsh từ Nafi' (Riwayat Warsh 'an Nafi') và thói quen đọc kinh tập thể đồng thanh (Hizb Rateb) hai lần mỗi ngày sau lễ cầu nguyện bình minh (Fajr) và sau lễ cầu nguyện hoàng hôn (Maghrib). Khi hàng trăm giọng đọc trầm ấm của các học giả và bô lão ngồi thành vòng tròn trên thảm cầu nguyện cùng hòa âm đọc một phần sáu mươi (hizb) của kinh Qur'an, toàn bộ không gian vòm móng ngựa của đại thánh đường trở thành một trường học tâm linh sống động giữ gìn sự chuẩn xác của từng âm tiết kinh điển.
Tại vùng sa mạc Tây Sahara (nơi cư dân truyền thống mang tên là Ahl es-Sahel nghĩa là Những người con của Mây Mưa và Sa mạc), ngôi đại thánh đường đô thị đóng vai trò nối kết giữa truyền thống trường học lều du mục (Mahadra) và truyền thống đại học viện thánh đường. Trong suốt nhiều thế kỷ sống du mục giữa các đồng cỏ sa mạc, người dân vùng Saguia el-Hamra và Oued Ed-Dahab nổi tiếng khắp thế giới Ả Rập về khả năng thuộc lòng toàn bộ kinh Qur'an, ngữ pháp cổ điển và thi ca chỉ bằng cách viết lên bảng gỗ lawh bằng mực làm từ than củi và sữa lạc đà dưới mái lều. Khi định cư tại thành phố Laâyoune hiện đại, truyền thống hiếu học ấy đã hội tụ về các hành lang và phòng học kinh của Đại thánh đường Moulay Abdellaziz, biến nơi đây thành trung tâm khảo thí các học giả thuộc lòng kinh Qur'an (Huffaz) và giảng giải luật học của toàn vùng.
Về mặt lịch sử, tên gọi của ngôi đại thánh đường được đặt để tưởng niệm Quốc vương (Sultan) Moulay Abd al-Aziz bin Hassan (1878 tới 1943, trị vì từ năm 1894 tới năm 1908). Sở dĩ tên tuổi của vị quốc vương này gắn bó đặc biệt với lịch sử tôn giáo của vùng Saguia el-Hamra là bởi vào cuối thế kỷ 19 (từ năm 1898 tới năm 1902), chính Moulay Abd al-Aziz là người đã tiếp đón trọng thị đại học giả thần học kiêm thủ lĩnh tâm linh vùng Sahara là Sheikh Ma al-Aynayn (1831 tới 1910), đồng thời cử các đoàn thợ xây bậc thầy, hỗ trợ gỗ lim, sắt thép, vôi vữa và hàng ngàn cuốn sách quý chuyển bằng tàu biển tới bờ biển Tarfaya rồi chở bằng lạc đà vào lưu vực Saguia el-Hamra để giúp Sheikh Ma al-Aynayn xây dựng nên Thánh đường và Học viện cổ Zaouia tại Smara năm 1898. Việc đặt tên Đại thánh đường trung tâm của thành phố Laâyoune theo tên Moulay Abdellaziz vì thế mang ý nghĩa nhắc nhớ mối dây liên kết lịch sử văn hóa lâu đời của lưu vực Saguia el-Hamra.
Nhiều du khách quốc tế khi lần đầu đi ngang qua Đại thánh đường Moulay Abdellaziz tại Laâyoune nhìn thấy lớp ngói lưu ly xanh biếc, những bức tường chạm khắc hoa văn cổ điển và ngọn tháp vuông uy nghiêm thường lầm tưởng đây là một công trình cổ từ thời Trung cổ giống như các thánh đường Koutoubia ở Marrakech hay Qarawiyyin ở Fes. Thực tế, thành phố Laâyoune hiện đại chỉ mới phát triển mạnh từ cuối thập niên 1930 quanh các mạch nước ngầm Saguia el-Hamra, và Đại thánh đường Moulay Abdellaziz được kiến thiết vào cuối thập niên 1970 sang thập niên 1980 trong đợt quy hoạch mở rộng khu trung tâm hành chính và nghi lễ quanh quảng trường Place Mechouar. Tuy là một công trình nửa sau thế kỷ 20, đại thánh đường đã được hàng trăm nghệ nhân thủ công truyền thống (maâlems) chế tác hoàn toàn bằng tay theo đúng chuẩn mực kỹ thuật thiên niên kỷ của nghệ thuật Hồi giáo Maghreb - Andalusia.
IISự Phát Triển Đô Thị Bên Dòng Saguia el-Hamra Và Quá Trình Kiến Thiết Đại Thánh Đường Trung Tâm Laâyoune
Lịch sử hình thành Đại thánh đường Moulay Abdellaziz phản ánh quá trình chuyển đổi ngoạn mục của vùng Saguia el-Hamra từ một điểm dừng chân bên mạch nước sa mạc trở thành một đô thị hơn hai trăm ngàn dân với những công trình tôn giáo bề thế.
- 1898 tới 1906Mối bang giao lịch sử giữa Quốc vương Moulay Abd al-Aziz và Sheikh Ma al-Aynayn tại Saguia el-HamraQuốc vương Moulay Abd al-Aziz hỗ trợ vật liệu xây dựng, thợ thủ công và sách vở để bậc đạo sư Sheikh Ma al-Aynayn kiến lập trung tâm tôn giáo Smara trong lưu vực Saguia el-Hamra cách Laâyoune 200 km về phía đông.
- Thập niên 1940 tới 1970Hình thành các thánh đường Hồi giáo đầu tiên tại khu phố cổ Laâyoune Hạ (Colomina và Maatallah)Khi cư dân Sahrawi định cư ngày càng đông quanh lòng sông Saguia el-Hamra, các thánh đường khu phố nhỏ hơn được xây dựng tại khu phố cổ và khu Maatallah nhưng chưa có một đại thánh đường quy mô lớn.
- Cuối thập niên 1970 tới thập niên 1980Quy hoạch quảng trường Place Mechouar và xây dựng Đại thánh đường Moulay AbdellazizCùng với việc mở rộng thành phố Laâyoune lên vùng thềm cao phía nam, Đại thánh đường Moulay Abdellaziz được khởi công xây dựng ngay cạnh quảng trường lớn Place Mechouar để làm đại thánh đường Thứ Sáu trung tâm của toàn thành phố.
- Thập niên 1990 tới đầu thế kỷ 21Trùng tu nghệ thuật nội thất, mở rộng sân cầu nguyện và lắp đặt hệ thống chiếu sáng mỹ thuậtĐại thánh đường được tôn tạo định kỳ lớp gạch gốm zellij, hệ thống đèn chùm đồng thau, âm thanh truyền giảng khutbah và quảng trường đá xung quanh để phục vụ hàng vạn tín hữu trong các kỳ đại lễ Ramadan và Eid.
Nghệ thuật của các bậc thầy thủ công truyền thống (Maâlems) trong lòng sa mạc. Để kiến tạo nên diện mạo trang nghiêm của Đại thánh đường Moulay Abdellaziz giữa điều kiện khí hậu khô nóng và gió cát của Laâyoune, công trình đã quy tụ các phường hội nghệ nhân thủ công bậc thầy (maâlems) từ các kinh đô nghệ thuật cổ truyền kết hợp với những người thợ đá địa phương vùng Sahara. Khác với các tòa nhà công nghiệp đúc sẵn, từng mảng chân tường của đại thánh đường đều được ghép từ hàng vạn mảnh gốm tráng men cắt tay (zellij), từng vòm cửa phía trên khu vực mihrab đều được chạm trổ trực tiếp khi thạch cao còn ướt (gebs) bằng dao nhỏ để tạo thành những vòm nhũ đá muqarnas ba chiều biểu trưng cho bầu trời sao vũ trụ. Nhờ sự kết hợp giữa kết cấu bê tông cốt thép chịu lực hiện đại bên trong và lớp áo thủ công truyền thống bên ngoài, Đại thánh đường Moulay Abdellaziz vừa chống chịu bền bỉ trước sự bào mòn của gió cát sa mạc, vừa giữ được linh hồn thẩm mỹ cổ điển.
IIINgọn Tháp Minaret Vuông Sắc Hồng Đất, Mái Ngói Lưu Ly Xanh, Sảnh Cầu Nguyện Đa Nhịp Vòm Móng Ngựa Và Khám Mihrab Chạm Khắc
Đại thánh đường Moulay Abdellaziz được thiết kế theo bố cục đại thánh đường cột vòm (hypostyle mosque) truyền thống của trường phái kiến trúc Hồi giáo Tây Bắc Phi và Andalusia. Toàn bộ quần thể bao gồm ngọn tháp giáo đường (minaret / sawn'a) vươn cao ở góc mặt tiền, sân trong có hành lang vòm bao quanh (sahn), khu vực thanh tẩy (mida'a) và đại sảnh cầu nguyện có mái ngói xanh lợp dốc.
Biểu tượng thị giác nổi bật nhất của đại thánh đường là ngọn tháp minaret mặt bằng hình vuông tuân theo tỷ lệ hình học cổ điển thời Almohad và Alaouite (chiều cao gấp khoảng năm lần cạnh đáy). Thân tháp mang màu hồng đất pha cam cát ấm áp đồng điệu với sắc đất của vùng Saguia el-Hamra, bốn mặt tháp được trang trí bằng các khung vòm mù chạm nổi mạng lưới hình thoi đan chéo (sebka và darj wa ktaf) sơn trắng thanh thoát. Trên đỉnh thân tháp chính là hàng lan can răng cưa bậc thang (shurfat), đỡ lấy lầu tháp nhỏ thứ hai (lantern turret) đội mái vòm và cây cột đồng jamur gắn ba quả cầu mạ vàng nhỏ dần lên cao (biểu trưng cho ba tầng bậc tâm linh trong Hồi giáo là Islam - sự quy phục, Iman - đức tin, và Ihsan - sự thiện mỹ toàn hảo).
Bao phủ phía trên đại sảnh cầu nguyện và các dãy hành lang là hệ thống mái dốc lợp ngói ống tráng men màu xanh lục bảo (qarmoud), màu sắc thiêng liêng của thiên đường và sự sống trong truyền thống Hồi giáo, tạo nên sự tương phản mát dịu giữa vùng cảnh quan cát vàng của Laâyoune. Dẫn vào khuôn viên thánh đường từ phía đại lộ và quảng trường là những cổng lớn (bab) có vòm hình móng ngựa nhọn (pointed horseshoe arches) đặt trong khung chữ nhật alfiz, phía trên che bởi mái hiên gỗ tuyết tùng chạm khắc tinh xảo.
Trước khi bước vào sảnh cầu nguyện chính, các tín hữu đi qua khoảng sân trong rộng mở (sahn) được bao bọc bởi các dãy hành lang cột vòm trắng mát mẻ. Chính giữa sân và tại khu vực thanh tẩy (mida'a) là các đài phun nước ốp gạch khảm hình ngôi sao nhiều cánh, nơi tín hữu thực hiện nghi thức rửa mặt, tay và chân (wudu) trong dòng nước mát để thanh lọc cả thân thể lẫn tâm trí trước khi đứng vào hàng ngũ cầu nguyện.
Không gian nội điện của Đại thánh đường Moulay Abdellaziz là một sảnh cầu nguyện rộng lớn chia thành nhiều nhịp ngang song song với bức tường Qibla bởi các hàng cột trụ đỡ lấy hệ vòm móng ngựa trắng muốt. Phần chân tường và chân cột được ốp gạch gốm khảm zellij với các họa tiết sao tám cánh và mười sáu cánh màu xanh lam, trắng, vàng và lục; phía trên là các dải băng thạch cao chạm khắc các câu kinh Qur'an bằng thư pháp Maghrebi uyển chuyển. Dưới ánh sáng ấm áp của những chiếc đèn chùm đồng thau lớn treo từ trần gỗ sơn vẽ (zouak), sàn nhà trải kín thảm cầu nguyện đón hàng ngàn tín hữu nam tại sảnh chính và tín hữu nữ tại khu vực lầu riêng biệt.
Tại tâm điểm của bức tường phía đông nam (tường Qibla hướng chính xác về phía ngôi Đền Kaaba tại thánh địa Mecca ở Ả Rập Xê Út) là khám thờ Mihrab hình vòm móng ngựa lõm sâu vào tường, được trang hoàng lộng lẫy nhất trong toàn bộ thánh đường với vòm trần chạm nhũ đá tổ ong (muqarnas) bằng thạch cao trắng và vàng lá. Ngay bên phải Mihrab là chiếc bục giảng có bậc thang (Minbar) bằng gỗ chạm khảm hình học, nơi vị Imam bước lên tuyên đọc bài thuyết giảng (khutbah) vào mỗi trưa thứ Sáu và hai kỳ đại lễ Eid.
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Phong cách và Vật liệu | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa phụng vụ |
|---|---|---|
| Tháp giáo đường (Minaret) mặt bằng vuông | Kiến trúc Maghreb cổ điển; tường hồng đất viền trắng | Chạm nổi họa tiết mạng lưới sebka, răng cưa shurfat và đỉnh đồng jamur 3 quả cầu vàng |
| Hệ mái ngói lưu ly và Cổng lớn (Bab) | Ngói gốm tráng men xanh ngọc (qarmoud) và gỗ tuyết tùng | Mái dốc xanh biếc nổi bật giữa sa mạc; cổng vòm móng ngựa khung alfiz |
| Sân trong (Sahn) và Đài phun nước | Đá cẩm thạch và gạch khảm hình học | Không gian đệm thông gió tự nhiên và nơi cử hành nghi thức thanh tẩy (wudu) |
| Đại sảnh cầu nguyện đa nhịp (Musalla) | Hàng cột vòm móng ngựa, gạch zellij và đèn chùm đồng | Sức chứa hàng ngàn tín hữu; tách biệt không gian nam giới và lầu cầu nguyện nữ giới |
| Khám Mihrab và Bục giảng Minbar | Thạch cao chạm muqarnas và gỗ chạm khảm | Định hướng chính xác về phía thánh địa Mecca (đông đông nam) và nơi giảng lễ thứ Sáu |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng truyền thống Hồi giáo và các kiến trúc sư xây dựng Đại thánh đường Moulay Abdellaziz hoàn toàn không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Bố cục và hướng của toàn bộ thánh đường được xác định tuyệt đối bởi giáo luật định hướng thiên văn học Hồi giáo (Qibla): bức tường chính và khám Mihrab phải quay chính xác về hướng ngôi Đền Thiêng Kaaba tại thành phố Mecca (từ tọa độ của Laâyoune là hướng Đông - Đông Nam, góc phương vị khoảng 86,5 độ). Những phân tích dưới đây chỉ là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý của đô thị Laâyoune tại tọa độ 27,1497 độ vĩ bắc, 13,1992 độ kinh tây, nếu như khu phố hạ (Ville Basse) nằm sát dưới đáy thung lũng sông cạn Saguia el-Hamra, thì Đại thánh đường Moulay Abdellaziz lại được kiến lập trên thềm cao nguyên đá phẳng phiu ở phía nam (đột khởi cao nguyên), nơi đất nền khô ráo, vững chãi và hoàn toàn miễn nhiễm trước những đợt lũ quét bất ngờ từ thượng nguồn sa mạc đổ về lòng sông cạn. Trong nhãn quan loan đầu phong thủy, vị trí này chính là điểm chính trung tụ khí của phần đô thị mở rộng, nơi địa thế cao thoáng giúp ngọn tháp giáo đường thu nạp sinh khí của cả vùng bình nguyên duyên hải.
Về minh đường và phối trí ngũ hành, ngay liền kề bên cạnh đại thánh đường là đại quảng trường Place Mechouar rộng hàng chục ngàn mét vuông lát đá phẳng phiu và thông thoáng. Quảng trường này đóng vai trò như một đại ngoại minh đường vô cùng rộng rãi, giúp hàng vạn tín hữu có thể tụ hội về thánh đường trong các kỳ đại lễ mà khí trường luôn lưu thông khoáng đạt. Về mặt màu sắc và hình thể ngũ hành, giữa vùng khí hậu sa mạc nắng lửa (Hỏa và Thổ khô vượng), các kiến trúc sư đã khéo léo sử dụng tường màu hồng đất (Thổ) kết hợp các mảng vòm trắng (Kim) và hệ mái ngói lưu ly xanh lục bảo cùng đài phun nước (Mộc và Thủy): sự hiện diện của sắc xanh ngói lưu ly và dòng nước thanh tẩy mát lành tạo nên thế Thủy nhuận Thổ sinh Mộc, làm dịu đi sự khô cằn của cát đá và đem lại cảm giác thanh lương, an tịnh cho người bước vào chiêm bái.
VLễ Cầu Nguyện Thứ Sáu Trong Sắc Áo Daraa Xanh Trắng, Đêm Linh Thiêng Laylat al-Qadr Và Đại Lễ Mawlid
Mọi sinh hoạt phụng vụ và lễ hội tôn giáo tại Đại thánh đường Moulay Abdellaziz được cử hành theo lịch Hồi giáo (lịch âm Hijri, ngắn hơn dương lịch khoảng 11 ngày mỗi năm), kết hợp với nhịp cầu nguyện năm thời mỗi ngày tính theo vị trí thực của mặt trời tại kinh độ của Laâyoune.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên buổi lễ và đại lễ tôn giáo | Nghi thức cử hành tại Đại thánh đường Moulay Abdellaziz, Laâyoune |
|---|---|---|---|
| Trưa thứ Sáu hằng tuần (Salat al-Jumu'ah) | Theo chu kỳ tuần và giờ Mặt Trời đứng bóng | Đại lễ Cầu nguyện Thứ Sáu Tập thể và Bài giảng Khutbah | Hàng ngàn nam giới mặc áo choàng daraa xanh da trời hoặc trắng muốt và quấn khăn che mặt tagelmust hội tụ về đại sảnh và sân ngoài của thánh đường để nghe giảng khutbah và cầu nguyện chung. |
| Tháng 9 lịch Hijri (Tháng lễ Ramadan) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Cầu nguyện Đêm Tarawih và Đêm Định Mệnh (Laylat al-Qadr, đêm 27 Ramadan) | Mỗi tối sau bữa xả chay Iftar với chà là và sữa lạc đà, hàng vạn tín hữu lấp đầy thánh đường và cả quảng trường xung quanh để cầu nguyện Tarawih; đêm 27 Ramadan là đêm thức trắng cầu nguyện trọng đại nhất trong năm. |
| Ngày 1 tháng Shawwal (Tháng 10 lịch Hijri) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Fitr (Lễ Mừng Kết thúc Tháng Chay Ramadan) | Buổi cầu nguyện sáng sớm trọng thể quy tụ toàn thể cộng đồng trong trang phục mới đẹp nhất, trao nhau lời chúc Eid Mubarak và chia sẻ bánh ngọt cùng trà bạc hà. |
| Ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah (Tháng 12 lịch Hijri) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Hiến sinh Eid al-Adha (Eid al-Kabir) | Đại lễ lớn nhất trong năm tưởng nhớ lòng tin tuyệt đối của Tiên tri Ibrahim, mở đầu bằng lễ cầu nguyện sáng tại đại thánh đường và nghi thức chia sẻ phần thịt hiến sinh cho người nghèo. |
| Ngày 12 tháng Rabi' al-Awwal (Tháng 3 lịch Hijri) | Lịch âm Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Mawlid al-Nabi (Kỷ niệm Ngày sinh Tiên tri Muhammad) | Đêm hội ngộ tâm linh đặc sắc vùng Sahara với các buổi tụng niệm kinh Qur'an tập thể và ngâm vịnh thi ca ca tụng đức hạnh của Tiên tri Muhammad (Madh) kéo dài tới rạng sáng. |
Bức tranh văn hóa sắc áo Daraa và Melhfa mỗi trưa thứ Sáu tại Laâyoune. Khung cảnh ấn tượng và giàu bản sắc nhất tại Đại thánh đường Moulay Abdellaziz diễn ra vào khoảng mười hai giờ trưa đến hai giờ chiều mỗi ngày thứ Sáu. Khi tiếng adhan từ đỉnh ngọn tháp vuông màu hồng đất vang lên qua bầu không khí ấm áp của sa mạc, từ khắp các ngả đường quanh quảng trường Place Mechouar, hàng ngàn người đàn ông Sahrawi bước đi thong thả về phía cổng thánh đường trong bộ trang phục truyền thống Daraa: một tấm áo choàng rộng thùng thình may bằng vải bông mịn màu xanh thiên thanh hoặc màu trắng tinh khôi có túi thêu chỉ vàng trước ngực, giúp không khí lưu thông mát mẻ giữa nắng sa mạc, đầu quấn khăn tagelmust (litham) màu đen hoặc trắng. Trong khi đó, các phụ nữ tiến về khu vực lối vào riêng trong những tấm khăn choàng Melhfa bằng lụa voan rực rỡ sắc màu. Sau khi buổi lễ kết thúc, mọi người đứng lại trên thảm đá trước cổng thánh đường, đặt tay lên ngực chào hỏi nhau bằng phương ngữ Hassaniya trầm ấm, tạo nên một khung cảnh gắn kết cộng đồng thiêng liêng và hiếu khách.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đại lộ Avenue Moulay Abdellaziz (cạnh Quảng trường Place Mechouar), Trung tâm thành phố Laâyoune, lưu vực Saguia el-Hamra, Tây Sahara
- Đường tới
- Đại thánh đường Moulay Abdellaziz tọa lạc trên đại lộ Avenue Moulay Abdellaziz ngay sát cạnh Quảng trường lớn Place Mechouar ở khu vực trung tâm thành phố Laâyoune. Từ Sân bay Quốc tế Hassan I của Laâyoune (cách trung tâm 3 km) hoặc từ khu phố cổ Hạ (nơi có Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi), quý vị có thể đi xe taxi nội đô (Petit Taxi màu xanh/trắng) chỉ mất khoảng 5 đến 8 phút với chi phí rất rẻ là tới ngay trước quảng trường Place Mechouar và Đại thánh đường.
- Toạ độ
- 27.1497, -13.1992
Theo quy định truyền thống đối với các thánh đường Hồi giáo đang hoạt động tại khu vực này, không gian đại sảnh cầu nguyện bên trong Đại thánh đường Moulay Abdellaziz chỉ dành riêng cho các tín hữu Hồi giáo vào hành lễ; du khách không theo đạo Hồi không bước vào bên trong sảnh cầu nguyện nhưng hoàn toàn có thể đi dạo tự do trên đại lộ và quảng trường Place Mechouar bên ngoài để chiêm ngưỡng và chụp ảnh kiến trúc ngọn tháp giáo đường vuông, hệ mái ngói lưu ly xanh cùng các cổng vòm móng ngựa chạm khắc tinh xảo. Khi tham quan khu vực xung quanh thánh đường (đặc biệt là vào trưa thứ Sáu và các buổi tối tháng Ramadan), xin quý vị ăn mặc lịch sự kín đáo, giữ thái độ tôn trọng và không đứng chắn ngay trước cổng chính khi các tín hữu đang ra vào cầu nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại thánh đường Moulay Abdellaziz, Laâyoune
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đại thánh đường Moulay Abdellaziz giữ vai trò gì trong đời sống tôn giáo tại thành phố Laâyoune?
Đại thánh đường Moulay Abdellaziz là đại thánh đường Thứ Sáu (Masjid Jami) lớn nhất và quan trọng nhất tại thành phố Laâyoune (đô thị lớn nhất vùng Tây Sahara), nơi quy tụ hàng ngàn tín hữu cử hành lễ cầu nguyện năm thời mỗi ngày, lễ cầu nguyện tập thể trưa thứ Sáu và các kỳ đại lễ lớn của tháng Ramadan, Eid al-Fitr, Eid al-Adha và Mawlid.
Tên gọi Moulay Abdellaziz của đại thánh đường có mối liên hệ lịch sử nào với vùng Saguia el-Hamra?
Đại thánh đường được đặt tên tưởng niệm Quốc vương Moulay Abd al-Aziz (1878 tới 1943, trị vì từ 1894 tới 1908), vị quốc vương vào cuối thế kỷ 19 đã gửi các đoàn nghệ nhân, vật liệu xây dựng và sách vở vượt biển và sa mạc vào lưu vực Saguia el-Hamra để hỗ trợ bậc đạo sư Sheikh Ma al-Aynayn xây dựng trung tâm tâm linh và học viện Zaouia Smara năm 1898.
Kiến trúc của Đại thánh đường Moulay Abdellaziz có những đặc điểm gì nổi bật?
Công trình mang phong cách kiến trúc thánh đường Maghreb - Andalusia cổ điển kết hợp sắc thái sa mạc: nổi bật với ngọn tháp giáo đường (minaret) mặt bằng hình vuông cao vút sơn màu hồng đất viền trắng có chạm mạng lưới hình thoi sebka và đỉnh đồng 3 quả cầu vàng; hệ mái dốc lợp ngói lưu ly xanh ngọc (qarmoud); các cổng vòm móng ngựa và nội thất ốp gạch gốm khảm zellij cùng thạch cao chạm muqarnas.
Truyền thống tụng niệm kinh Qur'an và giáo luật tại Đại thánh đường Moulay Abdellaziz tuân theo trường phái nào?
Đại thánh đường tuân theo truyền thống Hồi giáo Sunni thuộc trường phái luật học Maliki (Madhhab Maliki), tụng niệm kinh Qur'an theo lối truyền đọc Warsh từ Nafi' và duy trì truyền thống đọc kinh tập thể đồng thanh (Hizb Rateb) hai lần mỗi ngày vào buổi sáng sau lễ Fajr và buổi tối sau lễ Maghrib.
Trang phục truyền thống mà các tín hữu thường mặc khi đến Đại thánh đường Moulay Abdellaziz vào ngày thứ Sáu là gì?
Vào mỗi trưa thứ Sáu và các kỳ đại lễ, nam giới bản địa Sahrawi thường mặc trang phục truyền thống Daraa (một tấm áo choàng rộng bằng vải bông màu xanh da trời hoặc màu trắng tinh khôi có thêu chỉ vàng trước ngực giúp thoáng mát trong khí hậu sa mạc) kèm khăn quấn đầu tagelmust, trong khi phụ nữ khoác khăn choàng dài Melhfa nhiều màu sắc.
Du khách không theo đạo Hồi có thể vào bên trong Đại thánh đường Moulay Abdellaziz không?
Theo truyền thống quản lý thánh đường tại khu vực, không gian sảnh cầu nguyện bên trong chỉ dành cho tín hữu Hồi giáo vào hành lễ. Tuy nhiên, du khách hoàn toàn có thể tự do đi dạo quanh quảng trường Place Mechouar và đại lộ bên ngoài để chiêm ngưỡng toàn cảnh ngọn tháp minaret hồng đất, mái ngói lưu ly xanh và các cổng vòm kiến trúc của đại thánh đường.