Nằm bên bờ nam của thung lũng sông cạn Saguia el-Hamra (Kênh Nước Đỏ) và cách bờ biển Đại Tây Dương khoảng hai mươi lăm cây số về phía đất liền, thành phố Laâyoune (trong tiếng Tây Ban Nha lịch sử viết là El Aaiún, bắt nguồn từ tiếng Ả Rập Al-Uyun nghĩa là Những Mạch Suối Nguồn) là đô thị lớn nhất vùng Tây Sahara. Giữa những đại lộ ngập tràn nắng gió sa mạc và sắc tường hồng đất đặc trưng của vùng rìa tây bắc đại sa mạc Sahara, ngay tại khu phố trung tâm gần đại lộ Mohammed V nổi bật lên một công trình kiến trúc trắng muốt như một cánh buồm hay một túp lều du mục vươn cao lên nền trời xanh thẳm: đó là Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi (tiếng Pháp là Cathédrale Saint-François-d'Assise de Laâyoune, tiếng Tây Ban Nha là Catedral de San Francisco de Asís).
Được xây dựng vào năm 1954 theo đồ án sáng tạo của kiến trúc sư bậc thầy người Tây Ban Nha Diego Méndez González, Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi là ngôi thánh đường mẹ của Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara trực thuộc Tòa Thánh Vatican. Trong bức tranh đa dạng của truyền thống Công giáo tại Bắc Phi, ngôi nhà thờ chính tòa nhỏ nhắn nhưng thanh thoát này cùng với Nhà thờ Đức Mẹ Núi Carmel tại Dakhla ở phía nam (cách hơn 500 cây số đường sa mạc) là hai ngôi nhà thờ Kitô giáo duy nhất trên toàn vùng lãnh thổ rộng hơn 266.000 cây số vuông, nơi một cộng đoàn nhỏ các linh mục Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) kiên trì sống chứng tá cầu nguyện, bác ái và tình huynh đệ hài hòa bên cạnh các thánh đường Hồi giáo lớn như Đại thánh đường Moulay Abdellaziz và di sản tâm linh Zaouia Ma al-Aynayn tại Smara.
IThánh Phanxicô Thành Assisi, Tinh Thần Cuộc Gặp Gỡ Damietta Năm 1219 Và Sứ Mạng Của Dòng Hiến Sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) Giữa Sa Mạc
Ngôi nhà thờ chính tòa tại Laâyoune được cung hiến cho Thánh Phanxicô thành Assisi (San Francisco de Asís / Saint François d'Assise, 1181 tới 1226), vị thánh sáng lập Dòng Anh Em Hèn Mọn, tác giả Bài Ca Mặt Trời (Laudato si') và là vị thánh bổn mạng của hòa bình, sinh thái học cùng sự đối thoại giữa các tôn giáo. Việc chọn Thánh Phanxicô Assisi làm bổn mạng cho ngôi nhà thờ chính tòa giữa lòng sa mạc Sahara mang một ý nghĩa thần học và lịch sử sâu sắc bắt nguồn từ biến cố năm 1219 tại Damietta (Ai Cập): giữa lúc cuộc Thập tự chinh thứ năm đang giao chiến ác liệt bên bờ sông Nile, Thánh Phanxicô đã không mang bất kỳ vũ khí nào, một mình đi bộ băng qua chiến tuyến để đến gặp Quốc vương Hồi giáo (Sultan) Al-Malik al-Kamil. Quốc vương Al-Kamil đã đón tiếp vị tu sĩ nghèo thành Assisi với lòng kính trọng sâu sắc, lắng nghe ngài nói về tình yêu Thiên Chúa và cùng đàm đạo tâm linh suốt nhiều ngày trước khi tiễn ngài trở về bình an.
Chính vì cuộc gặp gỡ lịch sử năm 1219 ấy, trong toàn bộ các giáo phận và phủ doãn tông tòa tại vùng sa mạc Sahara và Bắc Phi (nơi hơn 99,9 phần trăm cư dân bản địa là những người Hồi giáo Sunni nhiệt thành), hình tượng Thánh Phanxicô Assisi luôn được tôn kính như người anh em của muôn loài và là nhịp cầu thiêng liêng nối kết tâm hồn người Kitô hữu với người Hồi giáo qua lòng tôn thờ Đấng Tạo Hóa Duy Nhất, sự khiêm nhường và lòng hiếu khách của người dân sa mạc.
Đời sống mục vụ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi gắn liền với linh đạo của Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (Missionary Oblates of Mary Immaculate, viết tắt là OMI, dòng tu truyền giáo do Thánh Eugène de Mazenod sáng lập tại Aix-en-Provence nước Pháp năm 1816 với châm ngôn lấy từ sách Tiên tri Isaia và Tin Mừng Luca: Ngài đã sai tôi đi loan báo Tin Mừng cho người nghèo khó). Kể từ ngày 5 tháng 7 năm 1954, khi Đức Giáo hoàng Piô XII ban sắc chỉ thiết lập Phủ doãn Tông tòa Sahara (nay là Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara, Praefectura Apostolica de Sahara Occidentali) và trao quyền coi sóc cho Dòng OMI, các tu sĩ Hiến sĩ đã định hình một phong cách hiện diện Kitô giáo rất đặc thù được gọi là Mục vụ của Sự Hiện Diện và Tình Bằng Hữu (Ministry of Presence).
Tại một vùng đất không có tín hữu Công giáo người bản địa Sahrawi và Giáo hội hoàn toàn không thực hiện việc cải đạo người Hồi giáo, nhà thờ chính tòa không đo lường sứ mạng của mình bằng những con số thống kê đồ sộ, mà bằng việc trở thành một mái nhà tâm linh không biên giới. Cộng đoàn giáo dân quy tụ dưới mái vòm trắng của Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi hôm nay là một hình ảnh thu nhỏ của Giáo hội hoàn vũ: đó là các nhân viên gìn giữ hòa bình và quan sát viên quốc tế thuộc Phái bộ Liên Hợp Quốc (MINURSO) đến từ khắp các châu lục, các sinh viên đại học và lao động nhập cư đến từ vùng Hạ Sahara châu Phi (Senegal, Bờ Biển Ngà, Congo, Guinea, Nigeria), cùng các kỹ sư và du khách châu Âu đang làm việc tại Laâyoune.
Lịch sử giáo hội tại đây ghi dấu ấn đậm nét của ba vị Phủ doãn Tông tòa thuộc Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm đã nối tiếp nhau coi sóc Nhà thờ chính tòa Laâyoune suốt hơn bảy mươi năm qua. Vị thứ nhất là Đức ông Félix Erviti Barcelona OMI (1910 tới 2000), người được bổ nhiệm làm Phủ doãn Tông tòa tiên khởi vào ngày 19 tháng 7 năm 1954 và đã gắn bó với Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi suốt 40 năm ròng rã (từ năm 1954 tới khi nghỉ hưu năm 1994). Chính Đức ông Félix Erviti là người đã trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng nhà thờ chính tòa năm 1954 và dẫn dắt nhà thờ đi qua bước ngoặt lịch sử năm 1975 tới 1976 khi hàng chục ngàn cư dân và binh sĩ Tây Ban Nha hồi hương. Kế vị ngài là Cha Acacio Valbuena Rodríguez OMI (coi sóc từ năm 1994 tới năm 2009) và từ ngày 24 tháng 6 năm 2013 đến nay là Đức ông Mario León Dorado OMI (sinh năm 1974 tại Madrid), vị mục tử luôn mở rộng cửa nhà thờ để đón tiếp các bạn trẻ Hồi giáo địa phương tới học ngoại ngữ, giao lưu văn hóa và đối thoại liên tôn.
Nhiều người khi nghe tên gọi Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi thường hình dung đây phải là một đại thánh đường đồ sộ có hàng ngàn chỗ ngồi giống như các nhà thờ chính tòa ở châu Âu, hoặc ngược lại, lầm tưởng rằng nhà thờ đã bị bỏ hoang sau khi thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha kết thúc năm 1975. Cả hai suy nghĩ ấy đều chưa chính xác. Về mặt giáo luật Công giáo, một ngôi nhà thờ được gọi là Nhà thờ chính tòa (Cathedral / Pro-Cathedral) không phụ thuộc vào kích thước to hay nhỏ, mà vì nơi đó đặt ngai tòa chính thức của vị Bản quyền giáo phận hoặc Phủ doãn Tông tòa trực thuộc Tòa Thánh Vatican. Thứ hai, nhà thờ chưa bao giờ bị bỏ hoang: dù có những thời điểm cộng đoàn tín hữu thường trú tại cả thành phố Laâyoune chỉ còn vài chục người, các linh mục dòng OMI vẫn giữ nhà thờ trắng tinh khôi, cử hành Thánh lễ hằng ngày bằng tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh mà không gián đoạn suốt từ năm 1954 tới tận hôm nay.
IITừ Tuyến Suối Ốc Đảo Saguia el-Hamra, Đồ Án Kiến Trúc Của Diego Méndez Năm 1954 Tới Cộng Đoàn Quốc Tế Thế Kỷ 21
Sự ra đời và biến chuyển của Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi gắn liền với lịch sử hình thành đô thị Laâyoune bên dòng sông cạn Saguia el-Hamra từ cuối thập niên 1930, thời kỳ hưng thịnh giữa thế kỷ 20 và sự chuyển mình thành một cộng đoàn Công giáo quốc tế trong thế kỷ 21.
- 1938 tới 1950Hình thành đô thị Laâyoune bên mạch nước Saguia el-Hamra và nhà nguyện quân đội đầu tiênSau khi phát hiện các mạch nước ngầm dồi dào tại lòng sông cạn Saguia el-Hamra năm 1938, đô thị El Aaiún (Laâyoune) được thành lập; các linh mục dòng Phanxicô và tuyên úy lập nhà nguyện nhỏ đầu tiên phục vụ cư dân và binh sĩ.
- 5 tháng 7 năm 1954Đức Giáo hoàng Piô XII thiết lập Phủ doãn Tông tòa và trao sứ mạng cho Dòng OMIQua tông sắc Summi Pontificis, Giáo hoàng Piô XII thành lập Phủ doãn Tông tòa Sahara thuộc Tây Ban Nha và Ifni (đặt trụ sở tại Laâyoune) và bổ nhiệm Cha Félix Erviti Barcelona thuộc Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) làm Phủ doãn Tông tòa đầu tiên ngày 19 tháng 7 năm 1954.
- Năm 1954Kiến trúc sư Diego Méndez González thiết kế và xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô AssisiKiến trúc sư danh tiếng người Tây Ban Nha Diego Méndez thiết kế ngôi nhà thờ chính tòa theo phong cách hiện đại thích ứng khí hậu sa mạc với hệ mái vòm parabol bê tông quét vôi trắng và tháp chuông cao.
- Năm 1960 tới đầu thập niên 1970Mở rộng trùng tu nhà thờ khi cộng đoàn giáo dân đạt đỉnh điểm hơn 20.000 ngườiNăm 1960 nhà thờ được gia cố và mở rộng không gian phụ trợ để đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của thành phố khai thác phốt phát; đầu thập niên 1970 toàn Phủ doãn Tông tòa có hơn 22.000 tín hữu Công giáo cùng các trường học và bệnh xá do các nữ tu điều hành.
- 1975 tới ngày 2 tháng 5 năm 1976Bước ngoặt lịch sử thu hẹp cộng đoàn và đổi tên thành Phủ doãn Tông tòa Tây SaharaSau khi Tây Ban Nha rút khỏi lãnh thổ cuối năm 1975 và đầu năm 1976, hầu hết cư dân châu Âu hồi hương; ngày 2 tháng 5 năm 1976 Tòa Thánh đổi tên giáo hạt thành Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara, trong khi các linh mục dòng OMI quyết định ở lại Laâyoune và Dakhla để tiếp tục giữ gìn hai thánh đường.
- Từ năm 1991 và năm 2013 tới nayĐón nhận cộng đoàn Liên Hợp Quốc (MINURSO), sinh viên châu Phi và bổ nhiệm Đức ông Mario León DoradoTừ năm 1991, nhà thờ đón các nhân viên quốc tế của phái bộ Liên Hợp Quốc và sau đó là cộng đoàn sinh viên, người lao động Kitô giáo từ Tây và Trung Phi; năm 2013 Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm Cha Mario León Dorado OMI làm Phủ doãn Tông tòa đương nhiệm.
Dấu ấn của kiến trúc sư bậc thầy Diego Méndez González (1906 tới 1987) tại sa mạc Sahara. Một trong những giá trị di sản đặc sắc nhất của Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi tại Laâyoune là công trình này được thiết kế bởi chính Diego Méndez González, một trong những kiến trúc sư tên tuổi nhất của Tây Ban Nha thế kỷ 20. Tốt nghiệp Trường Kiến trúc Madrid năm 1933, Diego Méndez là kiến trúc sư trưởng của Hội đồng Di sản Quốc gia Tây Ban Nha (Patrimonio Nacional), người đã chỉ đạo trùng tu Cung điện Hoàng gia Madrid, Tu viện El Escorial, Nhà thờ chính tòa Santiago de Compostela, đồng thời là kiến trúc sư kế tục Pedro Muguruza hoàn thiện công trình Vương cung thánh đường Thung lũng Các Chiến sĩ Tử trận (Valle de los Caídos, thiết kế cây thánh giá đá cao 150 mét lớn nhất thế giới).
Khi được mời thiết kế Nhà thờ chính tòa cho thành phố sa mạc Laâyoune vào năm 1954, Diego Méndez đã từ bỏ hoàn toàn lối kiến trúc cổ điển nặng nề ở châu Âu để tìm tòi một ngôn ngữ kiến trúc sinh khí hậu (bioclimatic sacred architecture) dành riêng cho sa mạc Sahara. Qua việc khảo sát sức gió dữ dội của những trận bão cát irifi thổi từ nội địa Sahara ra Đại Tây Dương và độ chói gắt của mặt trời vùng vĩ tuyến 27 độ bắc, ông đã sáng tạo nên hệ thống vòm parabol bằng bê tông cốt thép liền khối vừa giúp luồng gió mang cát trượt êm qua mặt mái mà không tạo áp lực xô đổ tường hay đọng cát làm sập mái phẳng, vừa tạo ra một lòng nhà thờ cao vút, mát mẻ tự nhiên suốt mùa hè nóng bỏng.
IIIHệ Vòm Parabol Trắng Chống Bão Cát, Tháp Chuông Lưới Hình Học, Tranh Bích Họa Thánh Phanxicô Và Không Gian Ánh Sáng Sa Mạc
Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi có chiều dài tổng thể khoảng 35 mét, chiều rộng 12 mét, được thiết kế theo sự kết hợp hài hòa giữa chủ nghĩa hiện đại Tây Ban Nha thập niên 1950 (Spanish Modernism) và những đường nét truyền thống của kiến trúc ốc đảo Bắc Phi. Toàn bộ mặt ngoài công trình được phủ lớp vôi trắng tinh khôi phản xạ bức xạ mặt trời, nổi bật trên nền trời xanh không một gợn mây của vùng Saguia el-Hamra.
Đặc trưng kiến trúc nổi bật nhất của nhà thờ chính tòa là cấu trúc mái vòm hình parabol (catenary / parabolic arch) vươn cao từ sát mặt nền lên đỉnh mái. Về mặt biểu tượng tâm linh, đường cong parabol thanh thoát gợi nhắc hình ảnh đôi bàn tay đang chắp lại cầu nguyện hướng lên bầu trời và hình dáng những chiếc lều vải truyền thống (khaima) của người du mục Sahrawi trên cát. Về mặt kỹ thuật xây dựng sa mạc, mặt cong dốc trơn láng của vòm parabol giúp các cơn bão cát sa mạc trượt qua dễ dàng mà không tích tụ hàng tấn cát trên mái như các công trình mái bằng, đồng thời đẩy khối khí nóng lên tầng đỉnh vòm để giữ cho tầng ghế ngồi của tín hữu bên dưới luôn mát mẻ.
Mặt tiền chính của nhà thờ mở ra một vòm parabol lõm sâu tạo bóng mát tự nhiên che chắn cho cánh cửa gỗ dẫn vào tiền sảnh, phía trên gắn cây thánh giá thanh mảnh. Nằm chếch bên sườn mặt tiền là ngọn Tháp Chuông hình trụ chữ nhật vươn cao thẳng đứng như một cột mốc định hướng giữa khu phố trung tâm Laâyoune: phần thân tháp được trổ các ô lưới thông gió hình học lấy cảm hứng từ hoa văn tháp giáo đường Maghreb giúp giảm sức cản của gió lớn và khuếch tán tiếng chuông ngân vang, trên đỉnh tháp đặt cây thánh giá sắt nhìn ra toàn cảnh thung lũng Saguia el-Hamra.
Bước qua cửa chính vào lòng nhà thờ, du khách ngay lập tức cảm nhận được sự tĩnh lặng và dịu mát đối lập hoàn toàn với cái nắng chói chang bên ngoài. Gian chính (nave) là một không gian đơn nhịp thông suốt không có cột chắn tầm nhìn, được định hình bởi hàng khung sườn bê tông hình parabol sơn trắng nhịp nhàng dẫn mắt người nhìn thẳng về phía bàn thờ trung tâm. Thay vì trổ những ô cửa kính lớn làm lọt hơi nóng sa mạc, kiến trúc sư Diego Méndez đã bố trí các dải cửa sổ hẹp gắn kính màu nghệ thuật (stained glass) với các tông màu xanh dương, vàng hổ phách và đỏ ngọc, lọc ánh nắng gắt của Sahara thành những vệt sáng dịu nhẹ lung linh trên nền gạch mát.
Khu vực cung thánh được thiết kế giản dị theo đúng tinh thần khó nghèo của dòng Phanxicô và dòng Hiến sĩ OMI. Bàn thờ chính bằng đá đặt ở trung tâm dưới vòm cung thánh, phía sau là Thánh giá Chúa Kitô và bức tranh tường cùng phù điêu tôn kính Thánh Phanxicô thành Assisi với đôi tay dang rộng đón nhận muôn loài thụ tạo. Bên cạnh cung thánh là Nhà Tạm nơi lưu giữ Mình Thánh Chúa với ngọn đèn chầu cháy sáng ngày đêm cùng tượng Đức Trinh Nữ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, bổn mạng của các tu sĩ dòng OMI đang coi sóc giáo hạt.
Nối liền với khối nhà thờ chính tòa là khu nhà xứ một tầng có sân trong (patio) rợp bóng cây theo lối kiến trúc Địa Trung Hải và Bắc Phi, nơi ở và làm việc của Đức Phủ doãn Tông tòa cùng các linh mục Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm. Tại đây có các phòng sinh hoạt cộng đồng, phòng đọc sách và lớp học ngoại ngữ miễn phí, nơi các linh mục và thiện nguyện viên đón tiếp các sinh viên châu Phi cùng thanh thiếu niên địa phương tới học tập và trò chuyện mỗi ngày.
| Hạng mục kiến trúc và Không gian | Niên đại và Tác giả thực hiện | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa biểu tượng |
|---|---|---|
| Khối chính điện mái vòm Parabol | 1954 (kiến trúc sư Diego Méndez González, trùng tu 1960) | Dài ~35 m, rộng ~12 m; vòm bê tông parabol quét vôi trắng chống đọng cát và làm mát tự nhiên |
| Tháp chuông lưới hình học | 1954 (Diego Méndez González) | Tháp vuông cao vút bên sườn mặt tiền với các ô thoáng giảm sức cản gió bão cát Sahara |
| Hệ cửa sổ kính màu sa mạc | Giữa thế kỷ 20 | Các ô cửa hẹp gắn kính màu xanh, vàng, đỏ giúp cản nhiệt và tạo ánh sáng chiêm niệm nội điện |
| Cung thánh Thánh Phanxicô và Đức Mẹ | 1954 tới cuối thế kỷ 20 | Bàn thờ đá giản dị, Thánh giá trung tâm, hình tượng Thánh Phanxicô Assisi và Đức Mẹ Vô Nhiễm |
| Nhà xứ Dòng OMI và Sân trong | 1954 tới nay (Trụ sở Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara) | Không gian mục vụ, thư viện nhỏ và nơi giao lưu văn hóa liên tôn tại trung tâm Laâyoune |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Công giáo, các linh mục Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) và kiến trúc sư Tây Ban Nha Diego Méndez không sử dụng thuật phong thủy phương Đông khi quy hoạch và xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi. Vị trí công trình được chọn tại khu vực hành chính trung tâm của đô thị cổ El Aaiún (Laâyoune) trên thềm cao tránh lũ quét của dòng sông cạn Saguia el-Hamra, còn hình khối kiến trúc được tính toán theo nguyên lý khí động học chống gió cát và bức xạ mặt trời sa mạc. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý của vùng tây bắc đại sa mạc Sahara tại tọa độ 27,1536 độ vĩ bắc, 13,2033 độ kinh tây, thành phố Laâyoune hình thành tại một vị trí địa văn học đặc biệt hiếm có giữa sa mạc khô cằn: nơi thung lũng sông cạn Saguia el-Hamra (con sông lớn nhất miền bắc Tây Sahara chảy từ vùng cao nguyên nội địa về phía tây đổ ra Đại Tây Dương) tích tụ những tầng nước ngầm ngọt mát sát mặt đất và tạo nên một dải ốc đảo xanh tươi giữa biển cát. Trong phép xem mạch đất vùng đại mạc (sa mạc bình dương kiêm ốc đảo long mạch), nơi không có núi cao trùng điệp thì thung lũng sông cổ (cổ hà đạo) và mạch nước ngầm chính là chân long mạch dẫn sinh khí: khu phố trung tâm lịch sử nơi tọa lạc Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi nằm trên thềm đá vôi và cát cố kết ở bờ nam cao ráo nhìn xuống lòng thung lũng Saguia el-Hamra và hồ chứa nước ở phía bắc.
Về tọa hướng, gió và ngũ hành hình thể, vùng duyên hải Laâyoune cách bờ Đại Tây Dương chỉ khoảng 25 cây số nên quanh năm đón luồng gió mậu dịch biển Bắc - Đông Bắc (Alisios) mát mẻ thổi vào làm dịu sức nóng của gió khô nội địa. Ngôi nhà thờ chính tòa được đặt dọc theo trục phố trung tâm với cổng mặt tiền mở ra khoảng sân thoáng đón gió biển mát lành, trong khi hai bên sườn có các tòa nhà đô thị và hàng cây che chắn cát bay. Đặc biệt, dưới con mắt ngũ hành hình tướng, cấu trúc mái vòm parabol cong tròn vươn cao sơn màu trắng muốt của kiến trúc sư Diego Méndez mang hình tượng của hành Kim và hành Thủy (vòm cong Kim cục, sắc trắng tinh khiết của Kim sinh Thủy) đặt giữa vùng đất đại Hỏa - Thổ khô nóng của sa mạc Sahara: hình khối Kim - Thủy thanh thoát ấy vừa hóa giải sự bức bối khắc nghiệt của nắng lửa, vừa tạo nên một điểm tụ khí bình an, tĩnh tại và hiền hòa giữa lòng thành phố.
VĐại Lễ Thánh Phanxicô Assisi Ngày 4 Tháng 10, Thánh Lễ Đa Ngôn Ngữ Và Nhịp Cầu Huynh Đệ Giữa Sa Mạc
Là nhà thờ chính tòa của Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara, đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi diễn ra đều đặn quanh năm theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), mang đậm sắc thái quốc tế và tình gia đình ấm áp của một cộng đoàn nhỏ giữa sa mạc.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện cộng đoàn | Nghi thức cử hành tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi, Laâyoune |
|---|---|---|---|
| Chúa nhật hằng tuần và các ngày thường | Dương lịch | Thánh lễ Chúa nhật Đa ngôn ngữ (Pháp, Tây Ban Nha, Anh) | Thánh lễ quy tụ các nhân viên Liên Hợp Quốc, sinh viên Hạ Sahara và người lao động quốc tế với các bài thánh ca sôi nổi tiếng Pháp cùng tiếng trống nhịp nhàng của sinh viên châu Phi. |
| Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Tam Nhật Vượt Qua, Thánh lễ Làm Phép Dầu và Đêm Canh Thức Phục Sinh | Đức Phủ doãn Tông tòa cùng tất cả các linh mục dòng OMI từ Laâyoune và Dakhla quy tụ cử hành lễ Làm Phép Dầu và thắp lửa Phục Sinh trong sân nhà thờ chính tòa. |
| Ngày 21 tháng 5 và ngày 8 tháng 12 | Dương lịch | Lễ Thánh Eugène de Mazenod (21 tháng 5) và Đại lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (8 tháng 12) | Hai ngày lễ trọng của Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) đang coi sóc Phủ doãn Tông tòa từ năm 1954, cầu nguyện cho sứ mạng truyền giáo và bác ái tại châu Phi. |
| Ngày 4 tháng 10 hằng năm | Dương lịch (Lễ Bổn mạng) | Đại lễ Kính Thánh Phanxicô Thành Assisi (Bổn mạng Nhà thờ chính tòa) | Ngày đại lễ bổn mạng trọng thể nhất của nhà thờ chính tòa Laâyoune, cử hành Thánh lễ cầu nguyện cho hòa bình, bảo vệ thiên nhiên và buổi gặp gỡ thân mật với những người bạn Hồi giáo địa phương. |
| Đêm 24 và ngày 25 tháng 12 | Dương lịch | Thánh lễ Đêm Giáng Sinh Giữa Lòng Sa Mạc Sahara | Hang đá Bêlem được dựng ngay dưới vòm parabol trắng với hình ảnh sa mạc và lạc đà; sau Thánh lễ nửa đêm, toàn thể cộng đoàn quốc tế cùng chia sẻ bữa tiệc Giáng sinh ấm cúng tại sân nhà xứ. |
Tình huynh đệ Kitô giáo - Hồi giáo trong đời sống thường nhật tại Laâyoune. Một nét đẹp rất đáng trân trọng tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi là mối quan hệ tôn trọng và quý mến lẫn nhau giữa các tu sĩ Công giáo dòng OMI với cộng đồng cư dân Hồi giáo Sahrawi và chính quyền địa phương. Vào các dịp đại lễ Hồi giáo như lễ kết thúc tháng chay Eid al-Fitr hay lễ hiến sinh Eid al-Adha, các linh mục nhà thờ chính tòa thường gửi lời chúc mừng và thăm hỏi những người hàng xóm Hồi giáo; ngược lại, vào dịp lễ Giáng Sinh 25 tháng 12 hay lễ bổn mạng Thánh Phanxicô ngày 4 tháng 10, nhiều người bạn và nhân sĩ Hồi giáo tại Laâyoune cũng đến nhà xứ chúc mừng các cha. Sự hiện diện khiêm nhường của ngôi nhà thờ trắng bên cạnh những ngọn tháp giáo đường Hồi giáo tại Laâyoune đã biến nơi đây thành một minh chứng sống động cho tinh thần thông điệp Fratelli tutti (Tất cả là Anh em) được khơi nguồn từ chính Thánh Phanxicô thành Assisi tám thế kỷ trước.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Góc đại lộ Avenue Mohammed V, Khu phố trung tâm thành phố Laâyoune (El Aaiún), lưu vực Saguia el-Hamra, Tây Sahara
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi tọa lạc tại khu vực phố cổ trung tâm (Ciudad Vieja / Centre-Ville) của thành phố Laâyoune, ngay góc đại lộ Avenue Mohammed V và đường Rue de la Marine, gần khách sạn Parador lịch sử và trụ sở Phái bộ Liên Hợp Quốc. Từ Sân bay Quốc tế Hassan I của Laâyoune (nằm cách trung tâm thành phố chỉ khoảng 3 km về phía tây nam), quý vị đi taxi nhỏ (Petit Taxi) khoảng 7 đến 10 phút là tới thẳng trước cổng nhà thờ. Nếu đi bằng xe buýt đường dài (CTM hoặc Supratours) từ Agadir, Marrakech hoặc từ Dakhla tới bến xe Laâyoune, quý vị đi taxi nội đô khoảng 5 phút là tới khu vực đại lộ Avenue Mohammed V.
- Toạ độ
- 27.1536, -13.2033
Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi mở cửa đón các tín hữu và du khách vào các giờ Thánh lễ (đặc biệt là Thánh lễ chiều thứ Bảy và sáng Chúa nhật) hoặc khi liên hệ trực tiếp với các linh mục Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) tại khu nhà xứ ngay bên cạnh nhà thờ. Vì đây là một cộng đoàn nhỏ và yên tĩnh giữa một đô thị Hồi giáo truyền thống, khi tới thăm nhà thờ, xin quý vị ăn mặc lịch sự, kín đáo (không mặc quần ngắn hoặc áo hở vai), giữ thái độ tôn trọng văn hóa bản địa và hỏi ý kiến các linh mục trước khi chụp ảnh bên trong nội điện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi, Laâyoune
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi tại Laâyoune được xây dựng vào năm nào và do ai thiết kế?
Nhà thờ được khởi dựng và hoàn thành vào năm 1954 (cùng năm Đức Giáo hoàng Piô XII thiết lập Phủ doãn Tông tòa tại vùng đất này ngày 5 tháng 7 năm 1954). Công trình do kiến trúc sư danh tiếng người Tây Ban Nha Diego Méndez González (1906 tới 1987) thiết kế dưới sự chỉ đạo mục vụ của vị Phủ doãn Tông tòa tiên khởi là Đức ông Félix Erviti Barcelona thuộc Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI).
Vì sao mái của Nhà thờ chính tòa Laâyoune lại có hình vòm parabol dốc đứng màu trắng?
Kiến trúc sư Diego Méndez đã thiết kế hệ mái vòm parabol (parabolic vaults) bằng bê tông quét vôi trắng như một giải pháp kiến trúc sinh khí hậu đặc biệt cho sa mạc Sahara: mặt cong dốc trơn láng giúp các trận bão cát dữ dội trượt qua mái mà không đọng lại hàng tấn cát gây sập mái phẳng, màu trắng phản xạ tối đa bức xạ mặt trời, và khoảng không cao dưới đỉnh vòm giúp giữ cho lòng nhà thờ bên dưới luôn mát mẻ tự nhiên.
Vì sao nhà thờ lại chọn Thánh Phanxicô thành Assisi làm vị thánh bổn mạng?
Thánh Phanxicô thành Assisi (1181 tới 1226) không chỉ là vị thánh của hòa bình và thiên nhiên mà còn là biểu tượng lịch sử của cuộc đối thoại Kitô giáo - Hồi giáo, bởi vào năm 1219 tại Damietta (Ai Cập), ngài đã một mình băng qua chiến tuyến trong hòa bình để hội kiến đầy tình huynh đệ với Quốc vương Hồi giáo Al-Kamil. Tại vùng đất Sahara nơi đa số cư dân theo Hồi giáo, Thánh Phanxicô là biểu tượng của tình anh em và sự tôn trọng lẫn nhau.
Ai là những người đang coi sóc và tham dự Thánh lễ tại Nhà thờ chính tòa Laâyoune hiện nay?
Kể từ năm 1954 đến nay, nhà thờ được coi sóc liên tục bởi các linh mục và tu sĩ thuộc Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI), đứng đầu là vị Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara. Cộng đoàn giáo dân tham dự Thánh lễ hiện nay bao gồm các nhân viên quốc tế thuộc Phái bộ Liên Hợp Quốc (MINURSO), các sinh viên đại học và người lao động Kitô giáo đến từ các quốc gia Hạ Sahara châu Phi cùng các chuyên gia và du khách nước ngoài.
Có bao nhiêu nhà thờ Công giáo đang hoạt động trong toàn bộ Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara?
Trên toàn vùng lãnh thổ rộng hơn 266.000 km2 của Phủ doãn Tông tòa Tây Sahara hiện có hai nhà thờ Công giáo đang hoạt động, đều do cùng một cộng đoàn các linh mục Dòng Hiến sĩ Đức Mẹ Vô Nhiễm (OMI) coi sóc: Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi tại Laâyoune ở phía bắc và Nhà thờ giáo xứ Đức Mẹ Núi Carmel tại bán đảo Dakhla ở phía nam (cách nhau khoảng 530 km).
Du khách muốn vào tham quan hoặc dự lễ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phanxicô Assisi cần lưu ý gì?
Du khách có thể tham dự các Thánh lễ cuối tuần (thường cử hành bằng tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh) hoặc liên hệ tại cổng nhà xứ của các cha dòng OMI ngay bên cạnh nhà thờ để xin vào tham quan cầu nguyện; cần mặc trang phục lịch sự kín đáo và giữ sự tôn nghiêm trong không gian thánh đường.