Đi qua những dãy nhà gạch hai tầng quen thuộc của ngoại ô London, quý vị rẽ vào một con đường nhỏ và thấy trước mặt một khối đá màu kem sáng, trên nóc là những ngọn tháp nhọn đầu vàng và những mái vòm tròn, đứng giữa bãi đỗ xe và hàng rào sắt như một công trình lạc từ Gujarat sang. Lại gần mới thấy từng tấc đá đều được chạm: hoa sen, voi, vũ nữ, thần linh, dây lá quấn quanh cột. Bước vào sau khi gửi giày, trong đền dịu mát, trần vòm chạm lồng nhiều tầng như những bông hoa đá úp xuống.
Người London gọi gọn là Neasden Temple. Tên đầy đủ là BAPS Shri Swaminarayan Mandir, đền của hệ phái BAPS thờ Bhagwan Swaminarayan. Ngôi đền được giới thiệu là đền đá truyền thống đầu tiên ở châu Âu dựng đúng theo các sách kiến trúc cổ của Ấn Độ, và điều người ta hay nhắc nhất về nó là cách nó ra đời: đá chạm tay ở Ấn Độ, chở sang Anh, rồi ráp lại như một bộ xếp hình khổng lồ.
IBhagwan Swaminarayan Và Hệ Phái BAPS
Chữ mandir trong tiếng Hindi và Gujarati nghĩa là đền. BAPS là viết tắt của Bochasanwasi Akshar Purushottam Swaminarayan Sanstha, một hệ phái Ấn Độ Giáo truy nguồn về vị cải cách Swaminarayan (1781 tới 1830), sống và giảng dạy chủ yếu ở vùng Gujarat miền tây Ấn Độ. Người khởi xướng việc dựng đền ở London là Pramukh Swami Maharaj, vị lãnh đạo tinh thần đời trước của BAPS, và con đường trước cửa đền nay mang tên ngài.
Tín đồ BAPS tôn Bhagwan Swaminarayan là Purushottam, đấng tối cao, và tôn đệ tử lớn của ngài là Gunatitanand Swami là Akshar, người hầu cận đời đời của đấng tối cao. Tên hệ phái chứa chính cặp danh xưng ấy: Akshar và Purushottam. Theo giáo lý của BAPS, người tu muốn tới gần đấng tối cao thì phải noi theo Akshar, tức sống như một người phụng sự hoàn toàn.
Điện chính của đền đặt ba tượng thánh, gọi là murti: Bhagwan Swaminarayan ở giữa, Gunatitanand Swami và Gopalanand Swami kề bên. Với tín đồ, murti không phải là bức tượng tưởng niệm mà là nơi đấng thiêng được mời về ngự sau lễ an vị, nên được hầu hạ hằng ngày: đánh thức, dâng thức ăn, thay y phục, dâng đèn.
Chỗ hay nhầm: nhiều người gọi Swaminarayan là một đạo riêng tách khỏi Ấn Độ Giáo. Theo tư liệu giới thiệu của chính đền, đây là một hệ phái trong Ấn Độ Giáo, dùng kinh điển, nghi lễ và lịch Hindu, chỉ khác ở chỗ đặt Bhagwan Swaminarayan vào vị trí trung tâm. Cũng vì thế đền Neasden mừng các lễ chung của Ấn Độ Giáo như Diwali hay Rama Navami, bên cạnh những ngày riêng của hệ phái.
IIBa Năm Chạm Đá, Một Ngày Khánh Thành
Lịch sử ngôi đền ngắn, nhưng cách làm thì dài hơn nhiều so với con số ba năm. Mỗi khối đá được chạm ở Ấn Độ, đánh số, chở sang Anh, rồi được ghép tại chỗ theo bản vẽ. Tư liệu của đền nhấn mạnh rằng toàn bộ thiết kế và thi công theo các sách kiến trúc cổ của Ấn Độ, không dùng thép làm kết cấu chịu lực.
- 1781Swaminarayan ra đờiVị cải cách mà hệ phái BAPS tôn làm đấng tối cao sinh năm 1781, mất năm 1830, theo tư liệu tổng hợp về đền.
- Tháng 8 năm 1992Khởi côngViệc dựng đền ở Neasden bắt đầu, theo sáng kiến của Pramukh Swami Maharaj.
- 1992 tới 1995Chạm đá ở Ấn ĐộKhoảng 1.500 thợ chạm ở Ấn Độ tạc hơn hai mươi sáu nghìn khối đá vôi và cẩm thạch, đánh số từng khối để chở sang Anh.
- 1992 tới 1995Ráp đá tại NeasdenTình nguyện viên ráp các khối đá lại tại chỗ. Nguồn tổng hợp ghi hơn một nghìn người, Dezeen ghi hơn ba nghìn người.
- 20 tháng 8 năm 1995Khánh thànhĐền được khánh thành và các murti được an vị, sau ba năm thi công.
- Hằng nămLễ kỷ niệm PatotsavNgày kỷ niệm khánh thành đền tính theo lịch âm Hindu, nên rơi vào ngày dương lịch khác nhau mỗi năm. Lễ kỷ niệm lần thứ 28 diễn ra ngày 9 tháng 9 năm 2023.
Các con số về công trình vênh nhau tùy nguồn, xin ghi đủ. Về số khối đá, bản tổng hợp ghi hơn 26.300 khối, Dezeen ghi khoảng 26.000 khối. Về số tình nguyện viên ráp đá, bản tổng hợp ghi hơn một nghìn người, Dezeen ghi hơn ba nghìn người. Về khối lượng, nguồn tổng hợp (Kiddle, chép lại bách khoa toàn thư mở) ghi 2.828 tấn đá vôi Bulgaria và 2.000 tấn cẩm thạch Ý, thêm đá granite Sardinia và cẩm thạch Ấn Độ, còn Dezeen ghi tổng cộng hơn 5.000 tấn. Thư viện chưa có tư liệu kỹ thuật chính thức của đền để đối chiếu.
IIIĐá Vôi Bulgaria, Cẩm Thạch Ý Và Nhà Gỗ Haveli
Đền theo lối đền miền bắc và miền tây Ấn Độ, lấy những ngọn tháp nhọn shikhara đặt trên từng điện làm dáng chủ. So với đền Tamil miền nam như Đền Meenakshi Amman, Madurai, nơi tháp cao nhất là cổng ngoài, ở đây tháp cao đặt ngay trên nơi thờ. Mặt ngoài dùng đá vôi Bulgaria màu kem, bên trong dùng cẩm thạch Ý trắng, tất cả đều chạm tay.
Bảy shikhara đầu vàng trên mái, ứng với bảy điện thờ bên trong, cùng năm mái vòm tròn.
Nơi an vị ba murti Bhagwan Swaminarayan, Gunatitanand Swami và Gopalanand Swami. Cột và trần vòm đều bằng cẩm thạch chạm.
Tầng trệt đặt tượng Swaminarayan thời thiếu niên dưới hình Neelkanth, vị tu sĩ trẻ đi bộ khắp Ấn Độ, có bệ Abhishek Mandap để tín đồ làm lễ tắm tượng.
Kết cấu dựa vào sức nặng và cách ghép của đá theo sách Vastu Shastra, không có thép chịu lực, theo tư liệu của đền.
Tòa nhà cạnh đền làm hội trường, cột và cửa gỗ tếch chạm theo lối nhà cổ Gujarat, là nơi sinh hoạt cộng đồng.
Người quen chùa Việt dễ để ý một chỗ giống và một chỗ khác. Giống ở chỗ đền và nhà sinh hoạt tách riêng, như chánh điện với nhà giảng của chùa. Khác ở chỗ vật liệu: chùa Việt lấy gỗ làm kết cấu, còn ở đây gỗ chỉ dành cho nhà Haveli, nơi thờ phải là đá, thứ vật liệu mà truyền thống Ấn Độ coi là bền lâu nhất để làm nhà cho thần.
IVThế Đất Và Hướng
Tư liệu của đền nói rõ ngôi đền được thiết kế theo Vastu Shastra và các sách kiến trúc cổ của Ấn Độ. Vastu là phép riêng của Ấn Độ Giáo về chọn chỗ, chia lưới mặt bằng và đặt điện thờ, còn Ấn Độ Giáo không dạy phong thủy của Đông Á. Thư viện không có bản vẽ hay số đo hướng của đền nên không nói đền quay về đâu. Đoạn dưới là lời bàn của thư viện theo mắt nhìn đất của người Việt, để bạn đọc quen lối ấy có chỗ đặt cạnh mà xem, không phải điều BAPS dạy hay ghi.
Trước hết là đất không sông không núi. Neasden là một khu ngoại ô bằng phẳng phía tây bắc London, nhà cửa thấp, đường sá bao quanh. Phép cũ dạy rằng ở chỗ không có núi làm long, không có sông làm thủy, thì con người phải tạo ra hình thế. Ngôi đền ở đây làm đúng việc ấy: bảy ngọn tháp nhọn dựng lên giữa vùng nhà thấp là những ngọn núi nhân tạo, làm điểm tựa cho cả khu.
Thứ hai là màu và chất. Đá vôi màu kem và cẩm thạch trắng, theo ngũ hành của người Việt, thuộc sắc Kim. Các ngọn tháp nhọn dần lên đỉnh lại thuộc dáng Hỏa. Phép cũ nói Hỏa khắc Kim, nhưng cũng có câu Kim đắc Hỏa luyện mới thành khí: kim loại qua lửa mới thành đồ dùng. Một khối đá trắng được tạc thành hình lửa, đọc theo lối ấy, là chất liệu thô đã được luyện thành hình. Đó là cách đọc của thư viện, không phải ý của người thiết kế.
Thứ ba là đền và nhà sinh hoạt tách đôi. Đền bằng đá, nhà Haveli bằng gỗ tếch chạm. Đá thuộc Thổ và Kim, gỗ thuộc Mộc. Lối cũ đọc sự tách đôi ấy như hai khu âm dương: đền là chỗ tĩnh để thờ, Haveli là chỗ động để hội họp, nấu ăn, học hành. Chùa Việt cũng tách chánh điện với nhà trai, nhà giảng theo cùng một lẽ.
Cuối cùng là minh đường. Sân trước đền không rộng, bị đường phố và bãi xe vây quanh. Theo lối cũ đó là minh đường hẹp, được bù bằng chiều cao và độ sáng của khối đá trắng, thứ nổi lên rõ nhất trong khung cảnh gạch đỏ và mái xám chung quanh. Những nhận xét này để quý vị đối chiếu, không phải lời giải cho việc chọn đất của BAPS.
VDiwali, Annakut Và Những Ngày Của Hệ Phái
Đền theo lịch Hindu âm dương lịch, cách tính quen dùng ở Gujarat, nên ngày lễ đổi trên dương lịch từng năm. Dịp đông nhất là Diwali và ngày hôm sau, ngày đầu năm mới Hindu, khi đền bày Annakut, núi thức ăn chay dâng lên thần. Bài chỉ ghi ngày theo lịch, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Đêm không trăng cuối năm Hindu, khoảng tháng 10 tới tháng 11 | Lịch Hindu | Diwali, lễ ánh sáng | Đền thắp đèn, tín đồ làm lễ cầu an cho năm cũ khép lại. Dịp đông người nhất trong năm. |
| Ngày đầu năm mới Hindu, hôm sau Diwali | Lịch Hindu | Annakut | Hàng nghìn món chay được bày thành núi trước các murti. Theo nguồn tổng hợp, đền từng được Guinness ghi nhận với 1.247 món. |
| Chaitra sud 9, khoảng tháng 3 tới tháng 4 | Lịch Hindu | Rama Navami, cũng là Swaminarayan Jayanti | Mừng ngày sinh thần Rama, và với tín đồ BAPS, cũng là ngày sinh của Bhagwan Swaminarayan. Đền bày Annakut và làm lễ dâng đèn arti đánh dấu giờ sinh. |
| Ngày kỷ niệm khánh thành, khoảng tháng 8 tới tháng 9 | Lịch âm Hindu | Patotsav | Kỷ niệm ngày an vị các murti năm 1995, có lễ tắm tượng Neelkanth Varni và nghi lễ Vệ Đà cầu an. |
Ngoài các lễ lớn, nhịp ngày của đền theo nếp hầu murti: lễ dâng đèn arti nhiều lần trong ngày, dâng thức ăn, thay y phục cho tượng theo mùa. Người ngoài đạo được mời xem trong khoảng thời gian đền mở cho khách. Thư viện chưa tìm được tư liệu về sinh hoạt của người Việt tại đền nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Pramukh Swami Road, Neasden, London NW10 8HW
- Đường tới
- Đền ở đường Pramukh Swami, khu Neasden, phía tây bắc London, mã bưu chính NW10 8HW. Có thể đi tàu điện ngầm tới ga Neasden hoặc Stonebridge Park rồi đi bộ.
- Toạ độ
- 51.5476, -0.2608
Lệ của đền: gửi giày ở khu để giày trước khi vào, ăn mặc kín vai và gối, giữ im lặng trong điện chính. Không mang thức ăn, đồ uống vào đền. Không chụp ảnh bên trong đền, chỉ chụp ở khu vực bên ngoài theo chỉ dẫn. Khi đang có lễ arti, khách đứng phía sau người đang lễ, không đi ngang trước các murti.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền BAPS Shri Swaminarayan, Neasden, London
Contribute photos, information or video for BAPS Shri Swaminarayan Mandir LondonThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
đền neasden thờ ai
Đền thuộc hệ phái BAPS Swaminarayan của Ấn Độ Giáo. Điện chính an vị ba tượng thánh: Bhagwan Swaminarayan, được tín đồ tôn là đấng tối cao, cùng Gunatitanand Swami và Gopalanand Swami. Tầng trệt có tượng Swaminarayan thời thiếu niên dưới hình Neelkanth, có bệ để tín đồ làm lễ tắm tượng.
đền neasden xây năm nào
Đền khởi công tháng 8 năm 1992 và khánh thành ngày 20 tháng 8 năm 1995, theo sáng kiến của Pramukh Swami Maharaj. Đá được khoảng 1.500 thợ chạm ở Ấn Độ rồi chở sang Anh cho tình nguyện viên ráp lại, nguồn tổng hợp ghi hơn một nghìn người, Dezeen ghi hơn ba nghìn người.
đền neasden làm bằng gì
Mặt ngoài bằng đá vôi Bulgaria, bên trong bằng cẩm thạch Ý, thêm đá granite Sardinia và cẩm thạch Ấn Độ. Nguồn tổng hợp ghi 2.828 tấn đá vôi và 2.000 tấn cẩm thạch, hơn 26.300 khối chạm, Dezeen ghi khoảng 26.000 khối. Đền không dùng thép làm kết cấu chịu lực.
lễ annakut ở đền neasden là gì
Annakut nghĩa là núi thức ăn. Vào ngày đầu năm mới Hindu, hôm sau Diwali, đền bày hàng nghìn món chay thành núi trước các tượng thánh để dâng lên, rồi chia cho người tới lễ. Theo nguồn tổng hợp, đền từng được Guinness ghi nhận với 1.247 món.
người không theo ấn độ giáo có vào đền neasden được không
Được. Đền mở cho khách mọi tôn giáo trong khoảng thời gian dành cho khách. Người vào gửi giày, ăn mặc kín vai và gối, giữ im lặng trong điện chính và không chụp ảnh bên trong. Khi có lễ arti, khách đứng phía sau người đang lễ.