Nằm ngay bên bờ dòng sông Sungai Kianggeh nhộn nhịp thuyền bè qua lại và đối diện khu chợ truyền thống Kianggeh lâu đời ở trung tâm thủ đô Bandar Seri Begawan, một công trình kiến trúc mái ngói cong vút rực rỡ sắc đỏ son, vàng kim và xanh ngọc nổi bật giữa những tòa nhà hiện đại của Vương quốc Brunei Darussalam: đó chính là Đền Teng Yun (phiên âm Hán Việt là Đền Đằng Vân, chuyển tự Pinyin là Teng Yun Dian, tiếng Mã Lai gọi là Tokong Teng Yun). Trong ngôn ngữ cổ truyền phương Đông, hai chữ Đằng Vân mang ý nghĩa là cưỡi mây bay lên bầu trời cao, biểu trưng cho sự thăng hoa tâm linh và lời cầu chúc hanh thông, thịnh vượng của những người con xa xứ khi vượt biển đến lập nghiệp trên đảo Borneo.
Khởi nguồn từ một ngôi miếu nhỏ dựng bên bờ sông vào năm 1918 và được xây dựng mới khang trang tại vị trí hiện tại vào năm 1960, Đền Teng Yun giữ một vị thế lịch sử hết sức đặc biệt: đây là ngôi đền Đạo giáo kết hợp Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Trung Hoa cổ xưa nhất và duy nhất nằm tại thủ đô Bandar Seri Begawan. Giữa một quốc gia lấy Hồi giáo làm quốc giáo với những công trình vòm vàng uy nghi như Thánh đường Omar Ali Saifuddien chỉ cách đó vài trăm mét hay Thánh đường Jame' Asr Hassanil Bolkiah, sự hiện diện trang nghiêm và sống động suốt hơn một trăm năm qua của Đền Teng Yun là minh chứng rõ nét cho lịch sử giao thương hàng hải lâu đời cũng như sự chung sống hài hòa giữa cộng đồng người Hoa gốc đảo Kim Môn (Kinmen / Quemoy, tỉnh Phúc Kiến) với xã hội Brunei.
IQuảng Trạch Tôn Vương (Quách Thánh Vương), Bậc Thần Hiếu Tử Của Người Hoa Kim Môn Và Điện Thờ Tam Giáo Hội Tụ
Ngự tại khám thờ trung tâm trang trọng nhất của chính điện Đền Teng Yun là pho tượng uy nghiêm của Quảng Trạch Tôn Vương (chuyển tự Pinyin là Guangze Zunwang, còn được cộng đồng người Hoa Mân Nam tôn kính gọi là Quách Thánh Vương, Guo Sheng Wang, hay Bảo An Tôn Vương). Khác với những ngôi đền Hoa kiều phổ biến ở Đông Nam Á thường lấy Thiên Hậu Thánh Mẫu hoặc Quan Thánh Đế Quân làm vị thần chủ tọa duy nhất, việc Đền Teng Yun tại Brunei tôn thờ Quảng Trạch Tôn Vương ở ngôi vị trung tâm bắt nguồn trực tiếp từ cội nguồn quê hương của đa số người Hoa tại Brunei: khoảng hơn bảy mươi phần trăm người Hoa định cư lâu đời tại Bandar Seri Begawan có tổ tiên di cư từ đảo Kim Môn (Kinmen / Quemoy) thuộc vùng văn hóa Tuyền Châu, miền nam tỉnh Phúc Kiến.
Theo các thần tích Đạo giáo và sử liệu địa phương vùng Tuyền Châu (như sách Min Thư đời Minh), Quảng Trạch Tôn Vương vốn là một nhân vật lịch sử có thật tên là Quách Hồng Phúc (Guo Hongfu, hoặc Quách Trung Phúc, Guo Zhongfu), sinh vào ngày 22 tháng 2 âm lịch năm 923 thời Ngũ Đại Thập Quốc (Hậu Đường) tại chân núi Phượng Sơn thuộc huyện Nam An, phủ Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến. Từ thuở nhỏ, Quách Trung Phúc mồ côi cha, nhà rất nghèo nên phải đi chăn cừu thuê cho một phú hộ họ Dương nhưng nổi tiếng khắp vùng vì tấm lòng chí hiếu với mẹ già và đức tính trung thực, nhân hậu. Khi người cha qua đời mà chưa có tiền mua đất an táng, cậu bé chăn cừu họ Quách đã được một vị thầy địa lý phong thủy danh tiếng cảm kích trước lòng hiếu thảo nên chỉ cho huyệt đất cát địa tuyệt đẹp trên đỉnh núi Phượng Sơn để chôn cất tro cốt người cha.
Thần tích ghi lại rằng sau khi an táng cha và phụng dưỡng mẹ chu đáo, vào ngày 22 tháng 8 âm lịch năm 938 (khi mới mười sáu tuổi), Quách Trung Phúc lên đỉnh núi Phượng Sơn ngồi xếp bằng tĩnh tọa dưới một gốc cây cổ thụ thẳng dưới những dây leo rừng, tay cầm quyển kinh sách rồi ngồi hóa thành tiên (tọa hóa phi thăng). Khi người mẹ chạy lên tới nơi thấy con trai sắp siêu thoát liền nắm kéo một bên chân của cậu xuống với mong muốn con mình luôn nhìn về phía trần gian để cứu giúp chúng sinh; chính vì vậy, toàn bộ tượng thờ Quảng Trạch Tôn Vương từ Phúc Kiến, Kim Môn, Đài Loan cho tới Đền Teng Yun ở Brunei đều có một tư thế tạo hình độc nhất vô nhị không lẫn với bất kỳ vị thần nào khác: một gương mặt thiếu niên tuấn tú có đôi mắt mở to nhìn thẳng đầy uy lực, chân phải xếp bằng trên ngai rồng nhưng chân trái lại buông thõng xuống bệ. Qua các triều đại Tống, Nguyên, Minh và Thanh, các hoàng đế Trung Hoa đã nhiều lần ban sắc phong cho ngài danh hiệu bốn chữ Quảng Trạch Tôn Vương (nghĩa là Bậc Vương Tôn ban ân trạch rộng lớn khắp muôn phương).
Bên cạnh khám thờ chính của Quảng Trạch Tôn Vương, hệ thống điện thờ bên trong Đền Teng Yun thể hiện trọn vẹn tinh thần Tam Giáo Đồng Nguyên (Đạo giáo, Phật giáo và Nho giáo) của văn hóa truyền thống. Ở các khám thờ tả hữu và hậu cung, khách hành hương chiêm bái Huyền Thiên Thượng Đế (Bắc Đế Chân Vũ trấn giữ phương Bắc), Bảo Sinh Đại Đế (vị thần y học họ Ngô vùng Mân Nam), Quan Thánh Đế Quân (biểu trưng cho chữ Tín và chữ Nghĩa trong thương trường), Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu, vị nữ thần bảo hộ ngư dân và thương thuyền vượt biển Đông), Na Tra Tam Thái Tử, Phúc Đức Chính Thần (Thổ Địa Công), Chú Sinh Nương Nương, Hổ Gia (Thần Hổ đặt dưới gầm bàn thờ để trừ tà và bảo vệ trẻ nhỏ) cùng bàn thờ Đức Phật Thích Ca và Quán Thế Âm Bồ Tát.
Theo bia ký lịch sử lưu giữ tại đền và tư liệu của Hiệp hội Đền Teng Yun Brunei, vào đầu thế kỷ 20, khi những thương nhân và người lao động từ đảo Kim Môn vượt biển Nam Hải đến định cư dọc bờ sông Brunei, họ đã thỉnh hương linh và tượng thờ của Quảng Trạch Tôn Vương từ quê nhà mang theo để cầu bình an nơi đất khách. Vào năm 1918, cộng đồng người Hoa tại thủ đô (khi ấy còn gọi là Brunei Town) đã chung tay dựng nên ngôi miếu Đằng Vân đầu tiên nằm sát bờ sông Brunei. Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai (1941 tới 1945), mặc dù phần lớn khu phố thị Brunei Town bị bom đạn tàn phá nặng nề, ngôi miếu nhỏ thờ Quảng Trạch Tôn Vương đã sống sót một cách kỳ diệu, càng củng cố niềm tin tâm linh mãnh liệt của cư dân địa phương.
Vào cuối thập niên 1950, khi chính quyền của Quốc vương thứ 28 là Sultan Omar Ali Saifuddien III thực hiện quy hoạch mở rộng hạ tầng trung tâm thủ đô quanh khu vực Thánh đường Omar Ali Saifuddien, khu đất của ngôi miếu cũ nằm trong diện giải tỏa. Với tấm lòng tôn trọng đời sống tín ngưỡng và ghi nhận đóng góp kinh tế của cộng đồng người Hoa đối với sự phát triển của vương quốc, Quốc vương Omar Ali Saifuddien III đã hoán đổi và cấp một khu đất mới đắc địa ngay trên đường Jalan Sungai Kianggeh đồng thời hỗ trợ cho việc di dời ngôi đền. Công trình Đền Teng Yun mới được khởi công và hoàn thành trọng thể vào năm 1960, trở thành biểu tượng của sự bao dung tôn giáo tại thủ đô Bandar Seri Begawan cùng với Nhà thờ Đức Mẹ Mông Triệu và các đại thánh đường Hồi giáo như Thánh đường Jame' Asr Hassanil Bolkiah hay Thánh đường Ash-Shaliheen.
Nhiều du khách khi bước vào Đền Teng Yun nhìn thấy pho tượng vị thần chính có gương mặt trẻ trung không râu ngồi ở gian giữa với một chân xếp bằng và một chân để thõng xuống thường lầm tưởng đó là Na Tra Thái Tử hoặc một vị hoàng tử thời xưa. Thực tế, đó chính là đặc trưng nhận diện kinh điển của Quảng Trạch Tôn Vương (Quách Thánh Vương), vị thần thành hoàng được tôn sùng bậc nhất của người Hoa gốc Tuyền Châu và Kim Môn, nhắc nhớ hình ảnh cậu thiếu niên mười sáu tuổi hóa tiên trên núi Phượng Sơn nhưng vẫn giữ lại một chân hướng về nhân gian theo tiếng gọi của người mẹ hiền.
IIHơn Một Thế Kỷ Từ Ngôi Miếu Gỗ Năm 1918, Cuộc Tái Thiết Năm 1960 Đến Đại Trùng Tu Nghệ Thuật Mân Nam Cuối Thế Kỷ 20
Lịch sử của Đền Teng Yun gắn liền mật thiết với hành trình hơn một trăm năm hình thành và phát triển của cộng đồng Hoa kiều (đặc biệt là người Hoa gốc đảo Kim Môn) tại Vương quốc Brunei Darussalam.
- Năm 1918Thành lập ngôi miếu Đằng Vân (Teng Yun) đầu tiên bên bờ sông BruneiNhững người Hoa tiên phong di cư từ đảo Kim Môn (Phúc Kiến) lập ngôi miếu đầu tiên tại khu phố cổ Brunei Town để phụng thờ hương linh Quảng Trạch Tôn Vương và làm nơi hội họp tương trợ đồng hương.
- 1941 tới 1945Sống sót kỳ diệu qua các đợt oanh tạc thời Thế chiến thứ haiTrong giai đoạn chiến tranh Thái Bình Dương khi phần lớn thị trấn Brunei Town bị bom đạn san phẳng, ngôi miếu Teng Yun và các pho tượng thờ cổ vẫn bình an vô sự, trở thành điểm tựa tinh thần cho cư dân.
- Cuối thập niên 1950 tới năm 1960Quốc vương Omar Ali Saifuddien III cấp đất mới và khánh thành Đền Teng Yun hiện tạiPhục vụ quy hoạch trung tâm thủ đô, ngôi miếu được di dời về khu đất mới bên bờ sông Kianggeh trên đường Jalan Sungai Kianggeh và hoàn thành xây dựng ngôi đền kiên cố vào năm 1960.
- Thập niên 1990 (1995 tới 1998)Đại trùng tu kiến trúc mái ngói và mời nghệ nhân Phúc Kiến chạm khắc đáBan quản trị Đền Teng Yun tiến hành đợt trùng tu quy mô lớn, mời các bậc thầy điêu khắc đá xanh, chạm gỗ thếp vàng và nghệ nhân gốm sứ cắt dán từ Phúc Kiến sang tôn tạo toàn bộ hệ mái, cột rồng và bích họa.
- Năm 2018 tới nayKỷ niệm 100 năm thành lập Đền Teng Yun (1918 - 2018) và điểm sáng văn hóa du lịchCộng đồng người Hoa tại Brunei kỷ niệm trọng thể bách niên khai sáng ngôi đền (1918-2018); Đền Teng Yun trở thành di tích văn hóa tiêu biểu được giới thiệu trên bản đồ du lịch đi bộ trung tâm Bandar Seri Begawan.
Nhịp cầu văn hóa nối liền đảo Kim Môn (Phúc Kiến) và thủ đô Bandar Seri Begawan. Suốt hơn một thế kỷ qua, Ban quản trị Đền Teng Yun không chỉ coi sóc việc cúng tế thường nhật mà còn đóng vai trò là hạt nhân gắn kết các hội đoàn người Hoa tại Brunei như Hội đồng hương Kim Môn (Kinmen Association), Phòng Thương mại Trung Hoa và Trường Trung học Chung Hwa (thành lập năm 1922). Trong các đợt đại trùng tu vào cuối thập niên 1990 và đầu thế kỷ 21, toàn bộ đá xanh Huệ An (Hui'an green stone), ngói lưu ly đỏ cam, gỗ long não chạm lọng và các mảnh sứ cắt ghép (Jiannian) đều được vận chuyển bằng đường biển từ Tuyền Châu và Kim Môn sang Brunei để giữ đúng nguyên bản kiến trúc cổ truyền miền nam Phúc Kiến.
IIIKiến Trúc Cổ Truyền Mân Nam: Mái Ngói Đuôi Én Lưỡng Long Tranh Châu, Cột Đá Xanh Chạm Rồng Và Vòm Trần Tảo Tỉnh
Mặc dù có diện tích mặt bằng gọn gàng nằm giữa khu phố trung tâm Bandar Seri Begawan, Đền Teng Yun là một bảo tàng sống động trưng bày đầy đủ những kỹ nghệ tinh xảo nhất của trường phái kiến trúc đền miếu Mân Nam (Hokkien / Quanzhou traditional temple architecture). Mọi bộ phận từ bờ nóc mái, cột hiên, vách tường cho tới trần gỗ bên trong đều tuân thủ nghiêm ngặt quy thức mỹ thuật truyền thống với ba chất liệu chủ đạo là gốm sứ cắt dán màu, đá xanh chạm lọng và gỗ chạm thếp vàng.
Đặc trưng nổi bật nhất của Đền Teng Yun khi nhìn từ bên kia sông Kianggeh là hệ mái lợp ngói ống tráng men màu đỏ cam rực rỡ với hai đầu bờ nóc uốn cong vút lên cao rồi chẻ đôi như hình đuôi chim én (Yanjun / Swallowtail ridge), biểu trưng cho phẩm cấp tôn quý của cung điện thần linh vùng Mân Nam. Chính giữa đỉnh nóc là cặp Lưỡng Long Tranh Châu (hai con rồng xanh uốn lượn chầu quanh viên ngọc lửa và bảo tháp hồ lô), hai bên rìa mái đắp nổi hình chim phượng hoàng, kỳ lân, cá chép hóa rồng và các vị bát tiên bằng nghệ thuật cắt ghép mảnh sứ màu (Jiannian).
Tại tiền sảnh và bên trong chính điện, hệ thống cột trụ chịu lực được chế tác từ những khối đá xanh nguyên khối nhập từ vùng Huệ An (Tuyền Châu, Phúc Kiến). Các nghệ nhân đá đã chạm khắc sâu hình những con rồng thần uốn lượn quanh thân cột giữa mây cuộn và sóng nước theo kỹ thuật chạm lọng nhiều lớp (thấu điêu), kết hợp với đôi sư tử đá bảo hộ đặt uy nghiêm hai bên bậc tam cấp cửa chính.
Ngước nhìn lên phía trên chính điện, du khách sẽ chiêm ngưỡng kết cấu vòm trần gỗ hình bát giác thu nhỏ dần lên đỉnh theo lối Tảo Tỉnh (còn gọi là Lồng Đèn Bát Quái, Zaojing) được ghép hoàn toàn bằng mộng gỗ không dùng đinh sắt. Các tầng đấu củng (dougong) và xà ngang được sơn son thếp vàng rực rỡ, chạm khắc hình dơi ngậm tiền (ngũ phúc), hoa mẫu đơn, chim hạc và các điển tích Trung Hoa cổ đại.
Ở trung tâm chính điện là khám thờ lớn bằng gỗ chạm trổ tinh vi thếp vàng lá, nơi tôn trí pho tượng Quảng Trạch Tôn Vương ngồi trên ngai rồng với một chân xếp bằng, một chân buông thõng, gương mặt uy nghiêm phúc hậu trong bộ triều phục thêu kim tuyến. Hai bên tả hữu là các khám thờ Huyền Thiên Thượng Đế, Quan Thánh Đế Quân, Thiên Hậu Thánh Mẫu, Bảo Sinh Đại Đế và Quán Thế Âm Bồ Tát, phía trước đặt bàn hương án gỗ lim, bộ đồ thờ ngũ sự bằng đồng và đôi đèn lồng đỏ lớn.
Dọc theo hai bức tường bên hông của tiền điện và chính điện là những bức phù điêu đá xanh kết hợp tranh bích họa vẽ tay sống động, tái hiện các câu chuyện đạo đức về lòng trung hiếu tiết nghĩa trong Tam Quốc Diễn Nghĩa, Phong Thần Diễn Nghĩa, Nhị Thập Tứ Hiếu (24 tấm gương hiếu thảo) và truyền thuyết chăn cừu thành tiên của Quảng Trạch Tôn Vương.
Phía trước cửa chính nhìn ra đường Jalan Sungai Kianggeh là khoảng sân lát đá rộng rãi, nơi đặt chiếc lư hương đồng lớn chạm rồng để tín hữu dâng hương cầu nguyện Thiên Công (Ngọc Hoàng Thượng Đế) trước khi bước vào lễ các vị thần bên trong. Ở góc sân là tháp lò đốt giấy vàng mã xây bằng gạch đỏ hình lục giác trang trí hoa văn cổ truyền và khu vực dựng rạp hát tuồng cổ Mân Nam (Gezaixi) cùng múa lân sư rồng trong các kỳ đại lễ.
| Hạng mục kiến trúc và Tín ngưỡng | Vị trí trong khuôn viên | Chất liệu và Ý nghĩa nghệ thuật Mân Nam |
|---|---|---|
| Hệ mái ngói cong đuôi chim én (Yanjun) | Đỉnh mái tiền điện và chính điện | Ngói ống lưu ly đỏ cam gắn tượng gốm sứ cắt dán Lưỡng Long Tranh Châu và Bát Tiên quá hải |
| Cột đá rồng và Phù điêu đá xanh | Hiên tiền sảnh và mặt tiền cổng chính | Đá xanh Huệ An (Phúc Kiến) chạm lọng rồng cuộn mây, sư tử đá và phù điêu Nhị Thập Tứ Hiếu |
| Khám thờ chính Quảng Trạch Tôn Vương | Chính giữa đại điện | Gỗ quý chạm lọng sơn son thếp vàng; tượng thần mang tư thế chân phải xếp bằng, chân trái buông thõng |
| Các khám thờ phối tự Tam Giáo | Tả hữu chính điện và hậu điện | Phụng thờ Huyền Thiên Thượng Đế, Quan Công, Thiên Hậu, Bảo Sinh Đại Đế, Quán Thế Âm và Hổ Gia |
| Lư hương Thiên Công và Lò hóa kim | Sân trước hướng ra sông Kianggeh | Lư hương đồng lớn chạm rồng và tháp hóa vàng mã lục giác phục vụ nghi lễ cầu an, giải hạn |
IVThế Đất Và Hướng
Khác với các nhà thờ hay thánh đường Hồi giáo, Đền Teng Yun được cộng đồng người Hoa Mân Nam xây dựng có áp dụng trực tiếp các nguyên tắc phong thủy cổ truyền phương Đông (Kham Dư học) kết hợp với quy hoạch đô thị thực tế của thủ đô Bandar Seri Begawan vào năm 1960. Phần phân tích dưới đây trình bày rõ bố cục hình thế sơn thủy của ngôi đền bên dòng sông Kianggeh.
Xét trên địa hình trung tâm thủ đô Bandar Seri Begawan tại tọa độ 4,8891 độ vĩ bắc, 114,9453 độ kinh đông, Đền Teng Yun sở hữu vị thế tọa sơn vọng thủy, nghinh thủy tụ tài điển hình của các ngôi đền thương cảng Đông Nam Á. Phía sau lưng ngôi đền về hướng đông và đông bắc là dải đồi rừng nhiệt đới xanh tươi của khu vực Bukit Subok và Tasek Lama đóng vai trò hậu chẩm huyền vũ vững chãi che chở cho toàn bộ khu phố; trong khi mặt tiền chính của đền mở thẳng về hướng tây - tây nam nhìn ra đường Jalan Sungai Kianggeh và dòng sông Sungai Kianggeh nằm ngay phía trước mặt chỉ cách vài chục bước chân.
Theo phép thủy pháp cổ truyền, dòng sông Sungai Kianggeh bắt nguồn từ thác nước tự nhiên trong khu rừng Tasek Lama ở phía bắc, chảy uốn lượn qua trước cửa Đền Teng Yun và khu chợ Kianggeh rồi đổ thẳng ra sông lớn Brunei (Sungai Brunei) cách đó chưa đầy hai trăm mét về phía nam. Vị trí nằm ngay gần ngã ba giao thủy (Thủy khẩu giao hội) nơi sông nhỏ Kianggeh hòa vào sông lớn Brunei là nơi luồng khí và luồng thuyền bè giao thương của cư dân làng nổi Kampong Ayer tụ hội sầm uất nhất suốt hàng trăm năm qua. Sự kết hợp giữa thế đất tựa lưng vào sườn đồi Subok, mặt hướng ra dòng nước chảy hiền hòa trước cửa và khoảng sân rộng phía trước làm nội minh đường đã giúp ngôi đền nhỏ luôn giữ được sinh khí ấm áp, hài hòa và thịnh vượng giữa lòng thủ đô.
VTết Nguyên Đán, Hai Kỳ Lễ Vía Quảng Trạch Tôn Vương Tháng Hai Và Tháng Tám Âm Lịch Cùng Nghi Thức Múa Lân Tại Brunei
Mọi kỳ lễ hội và nghi thức cúng tế tại Đền Teng Yun đều được cử hành theo Âm lịch truyền thống phương Đông (Nông lịch), là dịp quy tụ đông đảo nhất cộng đồng người Hoa sinh sống tại khắp các quận Brunei-Muara, Belait, Tutong và Temburong cũng như thu hút đông đảo du khách quốc tế đến chiêm ngưỡng.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên lễ hội và ngày vía | Nghi thức tế lễ và hoạt động văn hóa tại Đền Teng Yun, Bandar Seri Begawan |
|---|---|---|---|
| Đêm Giao thừa tới Rằm tháng Giêng | Âm lịch | Đại lễ Tết Nguyên Đán, Lễ Vía Ngọc Hoàng (mồng 9 tháng Giêng) và Tết Nguyên Tiêu | Hàng ngàn người Hoa và Phật tử đến dâng nén hương đầu năm lúc Giao thừa, cầu bình an, xin xâm, cúng sao giải hạn Thái Tuế, thưởng thức múa lân sư rồng và thắp sáng hàng trăm chiếc đèn lồng đỏ khắp khuôn viên đền. |
| Ngày 22 tháng 2 âm lịch | Âm lịch | Đại lễ Vía Đản Sinh Quảng Trạch Tôn Vương (Quách Thánh Vương Thiên Thu) | Kỳ đại lễ trọng thể nhất mùa xuân của đền: Ban quản trị cử hành lễ tế Tam Hiến cổ truyền với lễ vật tam sinh, hoa quả, bánh rùa đỏ (Ang Ku Kueh) và mời đoàn hát bội ca kịch Mân Nam biểu diễn liên tục nhiều đêm trên sân đền. |
| Ngày 19 tháng 2, 19 tháng 6 và 19 tháng 9; Ngày 23 tháng 3 | Âm lịch | Các ngày Vía Quán Thế Âm Bồ Tát và Lễ Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (23/3) | Tín hữu dâng hoa tươi, trái cây và lễ chay thanh tịnh cầu nguyện sức khỏe, gia đạo bình an và cầu cho người đi biển, kinh doanh buôn bán được thuận buồm xuôi gió. |
| Rằm tháng Bảy âm lịch | Âm lịch | Lễ Vu Lan Báo Hiếu và Lễ Cúng Cô Hồn Tháng Bảy (Zhongyuan Pudu) | Cử hành khóa lễ cầu siêu báo hiếu tổ tiên đã khuất và phát quà từ thiện, gạo muối cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn theo truyền thống tương thân tương ái của Hoa kiều. |
| Ngày 22 tháng 8 âm lịch | Âm lịch | Đại lễ Kỷ niệm Ngày Quảng Trạch Tôn Vương Đắc Đạo Thành Tiên | Kỳ đại lễ lớn thứ hai trong năm kính mừng vị thần chủ tọa của đền: các hội đoàn người Hoa Kim Môn tại Brunei cùng tụ hội dâng hương tạ ơn, đấu giá vật phẩm cầu may và tổ chức tiệc chay gắn kết cộng đồng. |
Sắc màu Tết Nguyên Đán của người Hoa và người Việt tại thủ đô Brunei. Do tại Vương quốc Brunei các quy định về trật tự công cộng khá nghiêm ngặt, khuôn viên Đền Teng Yun vào dịp Tết Nguyên Đán và hai kỳ lễ vía Quảng Trạch Tôn Vương (22/2 và 22/8 âm lịch) là nơi hiếm hoi tại thủ đô được cấp phép tổ chức các màn trình diễn múa lân sư rồng đánh trống chiêng vang dội và biểu diễn ca kịch truyền thống. Đối với cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Brunei, Đền Teng Yun cũng là điểm đến tâm linh vô cùng thân thuộc vào mỗi dịp mồng một, ngày rằm và đầu xuân năm mới để thắp hương lễ Phật, lễ Quán Thế Âm và tìm lại hương vị Tết cổ truyền quê nhà nơi xứ người.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Jalan Sungai Kianggeh, đối diện chợ Kianggeh và bờ sông Kianggeh, trung tâm Bandar Seri Begawan BS8111, Quận Brunei-Muara, Brunei Darussalam
- Đường tới
- Đền Teng Yun tọa lạc trên đường Jalan Sungai Kianggeh, nằm ngay đối diện khu chợ truyền thống Tamu Kianggeh và bến thuyền sông Kianggeh ở trung tâm thủ đô Bandar Seri Begawan. Từ Thánh đường Omar Ali Saifuddien, Bảo tàng Hoàng gia Royal Regalia hoặc bến thuyền làng nổi Kampong Ayer trên đường Jalan McArthur, quý vị chỉ cần đi bộ dọc theo bờ sông khoảng 5 đến 7 phút (khoảng 400 tới 500 mét về phía đông) là tới thẳng cổng đền. Nếu đi bằng xe buýt công cộng, bến xe buýt trung tâm Bandar Seri Begawan (nằm ở tầng trệt tòa nhà bãi đỗ xe đa tầng trên đường Jalan Cator) chỉ cách Đền Teng Yun đúng 150 mét đi bộ.
- Toạ độ
- 4.8891, 114.9453
Đền Teng Yun mở cửa tự do và miễn phí hằng ngày từ sáng sớm (khoảng 7 giờ sáng) đến chiều tối (khoảng 17 giờ 30 tới 18 giờ, vào các ngày mồng một, ngày rằm âm lịch và dịp lễ hội đền mở cửa tới tối muộn) để đón tín hữu và du khách thuộc mọi tôn giáo vào chiêm bái, tham quan. Khác với các thánh đường Hồi giáo tại Brunei không cho phép chụp ảnh bên trong sảnh lễ, tại Đền Teng Yun du khách được phép chụp ảnh kiến trúc, các bức chạm khắc đá và tượng thờ một cách lịch sự (lưu ý không đứng chắn ngay trước mặt người đang quỳ lễ và không dùng đèn flash chiếu thẳng vào mắt người hành lễ). Quý vị nên ăn mặc gọn gàng, lịch sự và có thể kết hợp đi bộ sang tham quan Chợ địa phương Tamu Kianggeh nằm ngay bên kia đường để trải nghiệm nhịp sống văn hóa bản địa bên sông.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Teng Yun, Bandar Seri Begawan
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đền Teng Yun tại Bandar Seri Begawan thờ vị thần chính nào và có nguồn gốc từ đâu?
Vị thần chủ tọa được thờ ở chính giữa đại điện Đền Teng Yun là Quảng Trạch Tôn Vương (còn gọi là Quách Thánh Vương hay Bảo An Tôn Vương), vị thần hiếu tử chăn cừu hóa tiên ở thế kỷ thứ 10 tại núi Phượng Sơn, phủ Tuyền Châu. Tín ngưỡng này được những người Hoa di cư từ đảo Kim Môn (tỉnh Phúc Kiến) rước sang Brunei từ khi lập ngôi miếu đầu tiên vào năm 1918.
Vì sao pho tượng Quảng Trạch Tôn Vương trong Đền Teng Yun lại có tư thế một chân xếp bằng và một chân để thõng xuống?
Theo thần tích Đạo giáo vùng Mân Nam, khi thiếu niên Quách Trung Phúc (16 tuổi) ngồi xếp bằng hóa tiên trên núi Phượng Sơn, người mẹ chạy tới kịp nắm kéo một bên chân trái của cậu xuống để mong con luôn đoái hoài tới nhân gian. Do đó, mọi pho tượng Quảng Trạch Tôn Vương đều được tạc với chân phải xếp bằng và chân trái buông thõng xuống bệ.
Tại sao ngôi đền lập từ năm 1918 nhưng tòa nhà Đền Teng Yun hiện nay lại mang niên đại năm 1960?
Ngôi miếu Đằng Vân đầu tiên được xây dựng năm 1918 bên bờ sông Brunei và đã sống sót kỳ diệu qua các trận ném bom thời Thế chiến thứ hai. Vào cuối thập niên 1950, để phục vụ quy hoạch mở rộng khu trung tâm thủ đô, Quốc vương thứ 28 Omar Ali Saifuddien III đã cấp một khu đất mới trên đường Jalan Sungai Kianggeh để cộng đồng người Hoa xây dựng lại ngôi đền khang trang hoàn thành vào năm 1960.
Ngoài Quảng Trạch Tôn Vương, bên trong Đền Teng Yun còn phối thờ những vị thần Phật nào khác?
Theo truyền thống Tam Giáo đồng nguyên, bên trong đền còn phối thờ Đức Phật Thích Ca, Quán Thế Âm Bồ Tát, Huyền Thiên Thượng Đế, Quan Thánh Đế Quân (Quan Công), Thiên Hậu Thánh Mẫu (Mazu), Bảo Sinh Đại Đế, Na Tra Tam Thái Tử, Phúc Đức Chính Thần (Thổ Địa) và thần Hổ Gia dưới gầm bàn thờ.
Kiến trúc của Đền Teng Yun có những nét nghệ thuật đặc sắc nào?
Ngôi đền được xây dựng theo đúng chuẩn mực kiến trúc cổ truyền Mân Nam (nam Phúc Kiến) với mái ngói lưu ly đỏ cam uốn cong kiểu đuôi chim én gắn quần tượng sứ cắt dán Lưỡng Long Tranh Châu, hệ cột đá xanh Huệ An chạm rồng nổi nhiều lớp, vòm trần gỗ ghép mộng hình bát giác (Tảo Tỉnh) thếp vàng và các bức bích họa kể chuyện Tam Quốc cùng Nhị Thập Tứ Hiếu.
Thời điểm nào trong năm Đền Teng Yun diễn ra các lễ hội sôi động nhất?
Đền nhộn nhịp và rực rỡ nhất vào ba dịp lớn theo âm lịch: dịp Tết Nguyên Đán (từ đêm Giao thừa tới Rằm tháng Giêng) với múa lân sư rồng và hàng trăm đèn lồng đỏ, cùng hai kỳ đại lễ vía Quảng Trạch Tôn Vương vào ngày 22 tháng 2 âm lịch (ngày đản sinh) và ngày 22 tháng 8 âm lịch (ngày đắc đạo) có biểu diễn ca kịch truyền thống trên sân đền.