Giữa khu phố lịch sử của trung tâm thủ đô Kingston, tại góc giao giữa phố Duke Street và phố Charles Street không xa tòa nhà Quốc hội và Nhà thờ giáo xứ Kingston, có một khuôn viên thanh tịnh rợp bóng cây cọ nhiệt đới và hoa đại trắng. Đứng ở trung tâm khuôn viên ấy là một tòa nhà màu trắng tinh khôi mang đường nét kiến trúc Phục hưng thuộc địa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thanh nhã. Khi bước qua cánh cửa gỗ dái ngựa để tiến vào bên trong gian cầu nguyện chính, mọi du khách đều sững sờ trước một khung cảnh vô cùng khác lạ và xúc động: toàn bộ mặt sàn dưới chân các hàng ghế gỗ bóng loáng không phải là gạch men hay đá cẩm thạch, mà được phủ một lớp cát san hô trắng mịn màng của biển Caribe dày vài phân, làm dịu đi mọi tiếng bước chân giữa không gian linh thiêng. Đó chính là Hội đường Shaare Shalom (tiếng Do Thái có nghĩa là Cổng Bình An), trái tim tâm linh của Cộng đồng Do Thái giáo Hợp nhất tại Jamaica (United Congregation of Israelites).
Trong lịch sử của truyền thống Do Thái giáo tại Tân Thế giới, Hội đường Shaare Shalom tại số 92 phố Duke giữ một vị trí vô cùng quý báu: đây là hội đường đang hoạt động duy nhất trên toàn đảo quốc Jamaica và là một trong năm hội đường nền cát hiếm hoi còn tồn tại trên toàn thế giới (cùng với bốn hội đường cổ khác ở vùng biển Caribe và Nam Mỹ là Curaçao, Suriname, Sint Eustatius và Quần đảo Virgin thuộc Mỹ). Song hành cùng lịch sử năm thế kỷ của Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh Giacôbê, Spanish Town và Nhà thờ giáo xứ Thánh Phêrô, Port Royal, ngôi hội đường được tái thiết kiên cường vào năm 1911 tới 1912 sau trận đại địa chấn năm 1907 này là nơi lưu giữ ký ức gần năm trăm năm của những người Do Thái Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha vượt biển đi tìm tự do tín ngưỡng tại vùng biển Caribe.
IDanh Hiệu Shaare Shalom (Cổng Bình An), Ba Tầng Ý Nghĩa Của Nền Cát Trắng Và Mười Ba Cuộn Kinh Torah Lịch Sử
Tên gọi Shaare Shalom bắt nguồn từ tiếng Do Thái cổ (Sha'arei Shalom), mang nghĩa là Những Cánh Cổng Của Bình An, phản ánh khát vọng ngàn đời của những thế hệ người Do Thái Sephardic (gốc bán đảo Iberia gồm Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha) sau khi bị trục xuất khỏi Tây Ban Nha năm 1492 và Bồ Đào Nha năm 1497 đã tìm thấy tại hòn đảo Jamaica một bến đỗ an lành để phụng thờ Thiên Chúa Duy Nhất (HaShem hay Adonai). Hàng tuần, vào tối thứ Sáu mở đầu ngày lễ Shabbat và sáng thứ Bảy, những lời kinh cổ xưa như Kinh Shema Yisrael và Kinh Amidah vẫn ngân vang dưới mái vòm gỗ của hội đường.
Điểm đặc biệt nữa trong đời sống phụng vụ tại Shaare Shalom là kể từ cuộc hợp nhất lịch sử năm 1921, hội đường đã dung hòa trọn vẹn cả hai nhánh truyền thống lớn của Do Thái giáo thế giới là nhánh Sephardic (Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha) và nhánh Ashkenazi (Anh và Đông Âu) vào trong một nghi thức hợp nhất độc đáo, kết hợp giai điệu tụng ca cổ kính của vùng Địa Trung Hải với lòng hiếu khách nồng hậu của văn hóa Jamaica.
Nét đặc trưng thiêng liêng nhất làm nên danh tiếng toàn cầu của Hội đường Shaare Shalom là lớp cát san hô trắng trải kín toàn bộ sàn gian cầu nguyện. Theo truyền thống giáo nghĩa và lịch sử của cộng đồng Do Thái vùng Caribe, nền cát trắng dưới chân người cầu nguyện hàm chứa ba tầng ý nghĩa tâm linh sâu sắc:
Thứ nhất là ký ức lịch sử về những người Anusim (Conversos) thời Tòa án Dị giáo: khi tổ tiên người Do Thái ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha bị ép buộc cải đạo bề ngoài nhưng vẫn bí mật giữ đạo Do Thái trong các căn hầm kín, họ đã rải cát dày lên sàn nhà để làm tắt tiếng bước chân trên sàn gỗ và sàn đá, nhờ đó những kẻ mật thám bên ngoài không thể phát hiện ra họ đang tụ họp cầu nguyện. Khi đến được vùng đất tự do ở Amsterdam và vùng biển Caribe, con cháu họ vẫn tiếp tục rải cát trong hội đường để không bao giờ quên nỗi gian truân của tổ tiên.
Thứ hai là Lời Hứa Giao Ước của Thiên Chúa với Tổ phụ Abraham trong sách Sáng Thế (chương 22 câu 17 và chương 32 câu 13): Thiên Chúa đã hứa ban phúc cho dòng dõi Israel sẽ đông đúc và trường tồn như sao trên trời và như cát ngoài bờ biển không sao đếm xuể. Thứ ba là hành trình bốn mươi năm băng qua sa mạc Sinai của dân tộc Israel sau cuộc Xuất Hành khỏi Ai Cập để tiến về Đất Hứa, nhắc nhở mỗi tín hữu rằng đời người là một cuộc lữ hành khiêm nhường trước mặt Đấng Tối Cao.
Hồ sơ lưu trữ cho thấy những người Do Thái đầu tiên (mang danh nghĩa là những thương nhân và thợ thủ công người Bồ Đào Nha, tự gọi mình là Portugals) đã đặt chân đến định cư tại Jamaica ngay từ thập niên 1530. Nhờ việc gia tộc của Christopher Columbus giữ quyền lãnh chúa cha truyền con nối trên đảo Jamaica (với tước hiệu Hầu tước xứ Jamaica) và ngăn cản không cho thiết lập một tòa án dị giáo thường trực trên đảo, cộng đồng Do Thái kín đáo này đã sinh sống bình yên tại cố đô Santiago de la Vega (Spanish Town).
Khi hạm đội Anh tiến vào vịnh Kingston tháng 5 năm 1655, chính viên hoa tiêu trưởng người Do Thái gốc Bồ Đào Nha tên là Acosta đã dẫn đường và làm thông dịch viên đàm phán điều khoản đầu hàng của quân Tây Ban Nha. Dưới chính sách khoan dung tôn giáo của Oliver Cromwell và sau đó là Vua Charles II, người Do Thái tại Jamaica đã công khai trở lại thực hành Do Thái giáo, xây dựng hội đường đầu tiên tại cảng Port Royal vào thập niên 1670 (bị sụp xuống biển trong trận động đất ngày 7 tháng 6 năm 1692, nhưng nghĩa trang Do Thái cổ tại Hunt's Bay bên kia vịnh có bia mộ khắc chữ Hebrew từ năm 1672 vẫn còn tồn tại đến nay như di tích cổ nhất vùng vịnh Kingston). Đặc biệt, vào năm 1831, Jamaica đã đi vào lịch sử thế giới khi trở thành lãnh thổ đầu tiên trong toàn bộ Đế quốc Anh trao quyền bình đẳng chính trị và quyền bầu cử, ứng cử đầy đủ cho công dân Do Thái (sớm hơn cả chính mẫu quốc Anh tới 27 năm!). Đến năm 1849, có tới 8 trên tổng số 47 nghị sĩ Hạ viện Jamaica là người Do Thái, và năm ấy Quốc hội Jamaica đã trở thành cơ quan lập pháp đầu tiên trên thế giới ngoài đất Israel quyết định nghỉ họp chính thức vào ngày Đại lễ Chuộc Tội Yom Kippur.
Nhiều du khách khi nhìn thấy kiến trúc tường bê tông trắng vững chãi của Hội đường Shaare Shalom hiện nay cùng tấm biển ghi niên đại thế kỷ 19 thường nghĩ rằng đây là tòa nhà nguyên bản từ năm 1885 hoặc cho rằng cộng đồng Do Thái ở Jamaica chỉ mới hình thành vào thời cận đại. Thực tế lịch sử phong phú hơn rất nhiều: vào thế kỷ 18 và thế kỷ 19, trên khắp đảo Jamaica từng có tới hơn tám hội đường Do Thái giáo hoạt động sôi nổi tại Port Royal, Spanish Town (như hội đường Neveh Shalom năm 1704 và Mikveh Yisrael năm 1796), Montego Bay, Falmouth và Kingston (nơi từng có hai hội đường riêng biệt của nhánh Sephardic trên phố Princess và nhánh Ashkenazi trên phố Orange). Ngôi hội đường Shaare Shalom đầu tiên bằng gạch xây trên phố Duke vào năm 1885 đã bị đổ sập hoàn toàn trong trận đại địa chấn Kingston ngày 14 tháng 1 năm 1907; công trình hiện nay là kiệt tác tái thiết bằng bê tông cốt thép chống động đất năm 1911 tới 1912 do chính hãng kỹ thuật của sáu anh em kỹ sư người Jamaica gốc Do Thái là Henriques Brothers thiết kế và thi công, quy tụ toàn bộ các cuộn Kinh Torah cứu thoát từ những hội đường cổ đã mất về một mối.
IIGần Năm Trăm Năm Từ Những Người Converso Thế Kỷ 16, Cuộc Tái Thiết Năm 1912 Tới Trung Tâm Di Sản Hiện Đại
Lịch sử của Hội đường Shaare Shalom và cộng đồng Do Thái giáo Jamaica là câu chuyện phi thường về một cộng đồng tuy nhỏ về dân số nhưng đã đóng góp sâu sắc vào đời sống kinh tế, lập pháp, báo chí (như tờ báo lâu đời nhất Tây bán cầu The Gleaner do hai anh em người Do Thái Joshua và Jacob DeCordova sáng lập năm 1834) và nghệ thuật của đảo quốc.
- Thập niên 1530 tới 1655Người Do Thái Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha định cư dưới sự bảo hộ của gia tộc ColumbusNhững người Do Thái tránh Tòa án Dị giáo Iberia đến định cư tại Jamaica từ năm 1530 dưới tên gọi người Bồ Đào Nha (Portugals); năm 1655 họ hỗ trợ quân đội Anh tiếp quản đảo và được tự do hành đạo công khai.
- Thập niên 1670 và năm 1692Thành lập Hội đường Port Royal và Nghĩa trang cổ Hunt's Bay (1672)Giáo đoàn Do Thái đầu tiên lập hội đường Neveh Shalom tại cảng Port Royal và nghĩa trang Hunt's Bay (bia mộ cổ nhất năm 1672); hội đường Port Royal sụp xuống biển trong trận động đất ngày 7 tháng 6 năm 1692.
- 1704, 1744 và 1787Xây dựng các hội đường tại Spanish Town và Kingston thế kỷ 18Cộng đồng Sephardic xây dựng hội đường Neveh Shalom tại cố đô Spanish Town năm 1704 và hội đường Shaare Hashamayim tại Kingston năm 1744; cộng đồng Ashkenazi lập hội đường Shangare Yosher tại Kingston năm 1787.
- 1831 và 1849Công nhận quyền bình đẳng chính trị hoàn toàn đầu tiên trong Đế quốc AnhNăm 1831 người Do Thái tại Jamaica được trao quyền bầu cử và giữ chức vụ công quyền đầy đủ; năm 1849 Hạ viện Jamaica có 8 nghị sĩ người Do Thái và nghỉ họp chính thức vào ngày lễ Yom Kippur.
- 1885Khởi dựng Hội đường Shaare Shalom đầu tiên tại góc phố Duke và phố CharlesSau trận hỏa hoạn lớn tại Kingston năm 1882 thiêu rụi hai hội đường cũ, các tín hữu hợp lực xây dựng ngôi hội đường mới mang tên Shaare Shalom (Cổng Bình An) trên phố Duke vào năm 1885.
- 14 tháng 1 năm 1907 và 1911 tới 1912Sụp đổ trong trận đại địa chấn năm 1907 và tái thiết bằng bê tông cốt thép năm 1912Trận động đất lịch sử năm 1907 làm sập ngôi hội đường gạch năm 1885 (nhưng các cuộn Kinh Torah được cứu thoát); công ty Henriques Brothers xây dựng lại hội đường bằng bê tông cốt thép khánh thành năm 1912.
- 1921Thành lập Cộng đồng Do Thái giáo Hợp nhất tại Jamaica (United Congregation of Israelites)Toàn bộ các giáo đoàn Sephardic và Ashkenazi trên đảo chính thức hợp nhất thành một cộng đồng duy nhất đặt trụ sở trung ương tại Hội đường Shaare Shalom.
- Thế kỷ 21Khánh thành Trung tâm Di sản Do Thái Jamaica và Vườn Tưởng NiệmKhuôn viên số 92 phố Duke được mở rộng thêm Bảo tàng Trung tâm Di sản Do Thái (Jamaican Jewish Heritage Centre) và Vườn Tưởng Niệm trưng bày bản sao các bia mộ cổ từ thế kỷ 17.
Cuộc giải cứu các cuộn Kinh Torah giữa đống đổ nát năm 1907 và sáu anh em kỹ sư nhà Henriques. Vào chiều ngày 14 tháng 1 năm 1907, khi trận động đất mạnh 6,5 độ Richter kèm theo hỏa hoạn dữ dội san phẳng trung tâm thủ đô Kingston, ngôi hội đường Shaare Shalom bằng gạch xây dựng năm 1885 trên phố Duke đã bị đổ sập nặng nề. Giữa lúc dư chấn vẫn còn rung chuyển và ngọn lửa đang lan nhanh từ khu vực cảng lên phố Duke, các thành viên quả cảm của giáo đoàn đã lao vào bên trong đống gạch vỡ để mở Hòm Bia Thánh và cứu thoát nguyên vẹn toàn bộ các cuộn Kinh Torah viết tay trên da thuộc cổ kính đưa ra khu vườn an toàn.
Khi bắt tay vào công cuộc tái thiết ngôi nhà thiêng từ năm 1910 tới 1912, cộng đồng Do Thái Kingston đã giao trọng trách thiết kế và thi công cho hãng Henriques Brothers, công ty kiến trúc và xây dựng lừng danh của sáu anh em ruột thuộc gia đình Do Thái Sephardic lâu đời tại Jamaica (do kỹ sư Rudolph Daniel Henriques và Emmanuel Charles Henriques dẫn đầu, những người cũng đồng thời tái thiết Nhà hát Ward Theatre và nhiều công trình công cộng lớn của Kingston sau trận động đất). Bằng việc ứng dụng kỹ thuật bê tông cốt thép đúc liền khối tiên tiến nhất đầu thế kỷ 20 kết hợp với hệ mái gỗ chịu chấn động và giữ nguyên truyền thống rải cát san hô trắng trên sàn, anh em nhà Henriques đã tạo nên một ngôi hội đường vừa bất khuất trước thiên tai, vừa giữ trọn hồn cốt cổ xưa của tổ tiên vùng Địa Trung Hải và Caribe.
IIIKiến Trúc Thuộc Địa Bồ Đào Nha Năm 1912, Sàn Cát San Hô Trắng, Hòm Bia Gỗ Dái Ngựa Và Mười Ba Cuộn Kinh Torah
Hội đường Shaare Shalom hoàn thành năm 1912 mang phong cách Phục hưng Thuộc địa Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha (Spanish-Portuguese Colonial Revival) kết hợp với tỷ lệ hội đường truyền thống Sephardic. Toàn bộ ngoại thất được sơn màu trắng tinh khiết nổi bật giữa vườn cây nhiệt đới, trong khi nội thất hai tầng bên trong là một tuyệt tác thủ công bằng gỗ dái ngựa bản địa của Jamaica (Jamaican mahogany) tương phản tuyệt đẹp với mặt sàn cát trắng tinh khôi.
Mặt tiền chính của hội đường nhìn ra phố Duke có bố cục đối xứng trang nhã với tiền sảnh nhô ra, các ô cửa sổ vòm tròn cao rộng giúp đón gió biển Caribe và ánh sáng tự nhiên. Trên đỉnh đầu hồi uốn lượn theo lối kiến trúc Baroque Bồ Đào Nha là biểu tượng Hai Bia Mười Điều Răn và ô cửa sổ kính màu tròn chạm hình Ngôi sao sáu cánh của Vua David (Magen David).
Toàn bộ mặt sàn tầng trệt của gian cầu nguyện chính được phủ một lớp cát san hô trắng mịn màng và tinh khiết lấy từ bờ biển Jamaica. Lớp cát này được chăm sóc, sàng lọc và cào phẳng đều đặn trước các kỳ lễ lớn, không chỉ mang ba tầng ý nghĩa thần học về Giao ước Abraham, cuộc hành trình sa mạc và ký ức thời Tòa án Dị giáo, mà còn giúp cách nhiệt làm mát không gian và tạo ra sự tĩnh lặng tuyệt đối khi tín hữu bước đi.
Đặt trang trọng tại bức tường phía Đông (hướng về thành thánh Giêrusalem) là Hòm Bia Thánh (trong truyền thống Sephardic gọi là Hechal) được chạm khắc công phu từ gỗ dái ngựa Jamaica sẫm màu bóng loáng, có các cột trụ cổ điển nâng đỡ vòm trán tường chạm nổi Hai Bia Giao Ước bằng chữ Hebrew mạ vàng và ngọn đèn Hằng Sáng (Ner Tamid) luôn cháy sáng phía trước.
Bên trong Hòm Bia Thánh lưu giữ 13 cuộn Kinh Torah viết tay trên giấy da thuộc (Sefer Torah), nhiều cuộn có niên đại hơn 200 đến 300 năm được cứu thoát và quy tụ về đây từ các hội đường cổ đã biến mất tại Port Royal, Spanish Town, Montego Bay và Falmouth. Mỗi cuộn kinh được khoác áo nhung thêu chỉ vàng, đội vương miện bạc (Keter Torah), đầu trục bạc (Rimonim) và que chỉ chữ bằng bạc (Yad) do các nghệ nhân kim hoàn thế kỷ 18 và 19 chế tác.
Theo đúng bố cục hội đường Sephardic cổ điển (tương tự Hội đường Bồ Đào Nha ở Amsterdam và Curaçao), bục đọc kinh lớn bằng gỗ dái ngựa (Tebah) được đặt ở khu vực trung tâm gian cầu nguyện đối diện với Hòm Bia Thánh, xung quanh là các dãy ghế gỗ dài quay mặt vào nhau. Bao bọc ba mặt phía bắc, phía nam và phía tây ở tầng trên là hành lang gác lửng (nguyên xưa dành cho phụ nữ, ngày nay toàn thể gia đình ngồi chung ở tầng dưới) nâng đỡ bởi các hàng cột thanh thoát.
Ngay bên cạnh hội đường trong khuôn viên số 92 phố Duke là Trung tâm Di sản Do Thái Jamaica (Jamaican Jewish Heritage Centre), nơi trưng bày các hiện vật vô giá như cây đèn lễ hội ánh sáng Hanukkah bằng đồng từ thế kỷ 17, các bản hợp đồng hôn nhân cổ (Ketubot), sách cầu nguyện cổ và khu Vườn Tưởng Niệm ngoài trời gắn các bia mộ cổ khắc bằng ba thứ tiếng (Hebrew, Bồ Đào Nha và Anh) từ thế kỷ 17 tới thế kỷ 19.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại và Nguồn gốc | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa tôn giáo |
|---|---|---|
| Khối nhà hội đường bê tông cốt thép | 1911 tới 1912 (công ty kỹ sư Henriques Brothers) | Phong cách thuộc địa Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha chống động đất, xây trên nền hội đường năm 1885 |
| Sàn cầu nguyện rải cát san hô trắng | Truyền thống Sephardic Caribe từ thế kỷ 17 tới nay | Một trong năm hội đường nền cát còn lại trên thế giới, tưởng niệm thời kỳ Converso và Giao ước Abraham |
| Hòm Bia Thánh (Hechal) và Bục Tebah | 1912 (chế tác từ gỗ dái ngựa bản địa Jamaica) | Bố cục đối xứng Sephardic cổ điển giữa Hòm Bia phía đông và bục đọc kinh ở trung tâm |
| 13 cuộn Kinh Torah và Vương miện bạc | Thế kỷ 18 tới thế kỷ 20 (từ khắp các hội đường cổ trên đảo) | Lưu giữ di sản tâm linh của các giáo đoàn cổ tại Spanish Town, Montego Bay và Kingston |
| Trung tâm Di sản và Vườn Tưởng Niệm | Hiện vật từ năm 1672 (Nghĩa trang Hunt's Bay) tới thế kỷ 21 | Trưng bày đèn Hanukkah thế kỷ 17 và văn bia ba ngôn ngữ Hebrew, Bồ Đào Nha và Anh |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Cộng đồng Do Thái giáo tại Jamaica và các kiến trúc sư nhà Henriques không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và xây dựng Hội đường Shaare Shalom. Vị trí tại số 92 phố Duke nằm trong mạng lưới ô bàn cờ của đô thị Kingston, còn hướng đặt Hòm Bia Thánh bên trong hội đường tuân thủ nghiêm ngặt luật phụng vụ Do Thái giáo (Halakha): toàn thể người cầu nguyện tại Tây bán cầu đều quay mặt về hướng Đông, tức hướng về thành thánh Giêrusalem và Núi Đền Thờ tại vùng đất Israel. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của đồng bằng Liguanea (Liguanea Plain) tại tọa độ 17,9739 độ vĩ bắc, 76,7889 độ kinh tây, khu trung tâm thủ đô Kingston nơi Hội đường Shaare Shalom tọa lạc sở hữu một thế đất hậu sơn tiền hải (lưng tựa núi cao, mặt nhìn ra vịnh biển kín) vô cùng rộng mở. Ở phía bắc và đông bắc sau lưng thành phố là dãy núi Blue Mountains hùng vĩ vươn cao tới hơn 2.200 mét cùng rặng đồi Long Mountain, tạo thành bức tổ sơn và thiếu tổ sơn che chắn gió bão từ phía bắc và nuôi dưỡng các mạch nước ngầm đổ xuống đồng bằng; trong khi ở phía nam cách hội đường khoảng một cây số là mặt nước mênh mông của vịnh Kingston Harbour (một trong những cảng tự nhiên lớn nhất thế giới) được bao bọc bên ngoài bởi dải bán đảo cát Palisadoes như một cánh tay thanh long sa vươn dài ôm giữ mặt nước.
Về tọa hướng cục bộ, phố Duke Street là một trong những trục đại lộ bắc nam thanh lịch và rợp bóng cây nhất của khu trung tâm Kingston, chạy thẳng từ vùng chân đồi phía bắc xuống sát bờ vịnh phía nam. Khuôn viên Hội đường Shaare Shalom nằm ở góc đông bắc của ngã tư phố Duke và phố Charles theo trục tọa Đông hướng Tây: mặt tiền và cổng chính của hội đường mở về phía Tây nhìn ra phố Duke, còn Hòm Bia Thánh (Hechal) đặt vững chãi ở bức tường phía Đông (hướng về Giêrusalem và hướng dãy núi Blue Mountains). Đặc biệt, việc trải lớp cát san hô trắng trực tiếp trên mặt sàn gian cầu nguyện tạo nên sự kết nối hài hòa giữa hành Thổ của đất liền và tinh hoa của biển Caribe, giữ cho không gian bên trong luôn mát mẻ, tĩnh tại và thanh khiết giữa khí hậu nhiệt đới.
VPhụng Vụ Ngày Shabbat, Đại Lễ Năm Mới Rosh Hashanah, Lễ Chuộc Tội Yom Kippur Và Lễ Hội Ánh Sáng Hanukkah
Đời sống tâm linh tại Hội đường Shaare Shalom vận hành trọn vẹn theo lịch Do Thái giáo truyền thống (lịch âm dương Hebrew), nơi các tín hữu địa phương cùng du khách Do Thái từ khắp nơi trên thế giới quy tụ cầu nguyện trên nền cát trắng.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên lễ tiết phụng vụ | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Hội đường Shaare Shalom, Kingston |
|---|---|---|---|
| Tối thứ Sáu và sáng thứ Bảy hằng tuần | Lịch Do Thái (Hàng tuần) | Lễ Đón Ngày Nghỉ Thánh Shabbat (Kabbalat Shabbat và Shacharit) | Thắp nến đón ngày Shabbat, hát thánh thi Lekhah Dodi theo giai điệu truyền thống Sephardic pha trộn Ashkenazi, mở Hòm Bia Thánh rước cuộn Kinh Torah ra bục Tebah trên nền cát trắng và dùng bữa nhẹ Kiddush giao lưu cộng đồng. |
| Ngày 1 và 2 tháng Tishrei (tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch) | Lịch Do Thái | Đại lễ Năm Mới Do Thái Giáo (Rosh Hashanah) | Cử hành lễ mừng Năm Mới và kỷ niệm công trình sáng tạo thế giới với nghi thức thổi tù và sừng cừu (Shofar) vang vọng khắp gian cầu nguyện gỗ dái ngựa và cầu nguyện cho một năm mới ngọt ngào, bình an. |
| Ngày 10 tháng Tishrei (tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch) | Lịch Do Thái | Đại lễ Chuộc Tội Thiêng Liêng Nhất Trong Năm (Yom Kippur) | Lớp cát trắng trên sàn hội đường được cào mới tinh khôi; toàn thể cộng đồng giữ chay tịnh và cầu nguyện suốt 25 giờ liên tục từ bài kinh chiều Kol Nidrei đầy xúc động cho tới tiếng tù và kết lễ Ne'ilah. |
| Ngày 15 tháng Nisan (tháng 3 hoặc tháng 4 dương lịch) | Lịch Do Thái | Lễ Vượt Qua (Pesach hay Passover) và Bữa Tiệc Seder Cộng Đồng | Kỷ niệm cuộc Xuất Hành của dân tộc Israel khỏi ách nô lệ Ai Cập với bữa tối nghi lễ Seder cộng đồng ấm cúng tổ chức tại hội trường bên cạnh hội đường. |
| Từ ngày 25 tháng Kislev (tháng 12 dương lịch, kéo dài 8 ngày) | Lịch Do Thái | Lễ Hội Ánh Sáng Và Cung Hiến Đền Thờ (Hanukkah) | Thắp sáng cây đèn chín ngọn Hanukkiah lịch sử, hát thánh ca và tổ chức ngày hội văn hóa mở cửa đón bạn bè liên tôn tại thủ đô Kingston. |
Biểu tượng đối thoại liên tôn và điểm đến văn hóa hàng đầu tại thủ đô Kingston. Suốt hơn một thế kỷ qua, Hội đường Shaare Shalom luôn nổi tiếng với tinh thần cởi mở, hiếu khách và hợp tác chặt chẽ với các giáo hội Kitô giáo cũng như các tôn giáo bạn tại Jamaica trong các hoạt động từ thiện, giáo dục và bảo tồn di sản. Hàng năm, hàng ngàn học sinh các trường học tại Jamaica, các nhà nghiên cứu lịch sử cùng du khách quốc tế (trong đó có cả du khách Việt Nam yêu thích tìm hiểu văn hóa thế giới) đều đến thăm số 92 phố Duke để tận mắt bước đi trên nền cát san hô trắng, ngắm nhìn mười ba cuộn Kinh Torah cổ và lắng nghe câu chuyện gần năm trăm năm hội nhập của người Do Thái trên hòn đảo vùng Caribe.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 92 Phố Duke (góc Phố Duke và Phố Charles), trung tâm thủ đô Kingston, Jamaica
- Đường tới
- Hội đường Shaare Shalom tọa lạc tại số 92 phố Duke (ngay góc ngã tư phố Duke Street và phố Charles Street) ở khu trung tâm lịch sử (Downtown) của thủ đô Kingston, Jamaica. Địa điểm này nằm cách Tòa nhà Quốc hội Jamaica (Gordon House, số 81 phố Duke) chỉ một dãy phố về phía bắc và cách quảng trường Sir William Grant Park cùng Nhà thờ giáo xứ Kingston khoảng 500 mét về phía đông bắc (chừng 6 phút đi bộ). Từ khu vực New Kingston hoặc khách sạn trung tâm, quý vị có thể đi taxi chính hãng khoảng 10 đến 15 phút xuống phố Duke; bên trong khuôn viên có cổng bảo vệ và chỗ đỗ xe an toàn cho khách tham quan.
- Toạ độ
- 17.9739, -76.7889
Hội đường Shaare Shalom và Trung tâm Di sản Do Thái Jamaica tại số 92 phố Duke mở cửa đón khách tham quan vào các ngày làm việc trong tuần (thường từ thứ Hai đến thứ Sáu trong giờ hành chính, trừ các ngày lễ tôn giáo Do Thái; du khách đi theo đoàn nên liên hệ đặt lịch trước để được hướng dẫn viên giới thiệu chi tiết). Khi bước vào bên trong gian cầu nguyện nền cát trắng, quý vị cần ăn mặc lịch sự, kín đáo; nam giới khi vào gian cầu nguyện chính được đề nghị đội mũ tròn truyền thống (Kippah, có chuẩn bị sẵn tại bàn đón tiếp ở cửa ra vào). Quý vị tuyệt đối không tự ý bước lên bục đọc kinh Tebah, không mở rèm Hòm Bia Thánh nơi cất giữ các cuộn Kinh Torah và không bốc cát trên sàn mang về làm kỷ niệm để bảo tồn nét nguyên vẹn của di tích.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Hội đường Shaare Shalom, Kingston
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao mặt sàn của Hội đường Shaare Shalom tại Kingston lại được trải đầy cát san hô trắng thay vì lát gạch hay đá?
Hội đường Shaare Shalom là một trong năm hội đường nền cát hiếm hoi còn tồn tại trên thế giới. Lớp cát san hô trắng mang ba ý nghĩa: tưởng nhớ tổ tiên người Do Thái Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha (Conversos) từng phải rải cát trên sàn hầm bí mật để làm tắt tiếng bước chân tránh sự truy lùng của Tòa án Dị giáo; nhắc lại lời Thiên Chúa hứa với Tổ phụ Abraham rằng con cháu ngài sẽ đông như cát biển; và gợi nhớ hành trình 40 năm băng qua sa mạc Sinai.
Tên gọi Shaare Shalom của hội đường có nghĩa là gì và hội đường hiện nay được xây dựng vào năm nào?
Trong tiếng Do Thái, Shaare Shalom có nghĩa là Cổng Bình An (Gates of Peace). Ngôi hội đường đầu tiên tại vị trí này được xây bằng gạch vào năm 1885 nhưng đã bị sập trong trận đại địa chấn Kingston ngày 14 tháng 1 năm 1907; tòa nhà hiện nay được công ty kỹ sư Henriques Brothers tái thiết hoàn toàn bằng bê tông cốt thép chống động đất từ năm 1911 tới năm 1912.
Có bao nhiêu cuộn Kinh Torah đang được lưu giữ bên trong Hòm Bia Thánh của Hội đường Shaare Shalom?
Bên trong Hòm Bia Thánh (Hechal) bằng gỗ dái ngựa Jamaica ở bức tường phía Đông hiện đang tôn trí 13 cuộn Kinh Torah viết tay trên giấy da thuộc (nhiều cuộn có tuổi đời từ 200 đến 300 năm kèm vương miện bạc cổ), được cứu thoát từ trận động đất năm 1907 và quy tụ về từ các hội đường cổ từng tồn tại ở Spanish Town, Montego Bay, Falmouth và Kingston.
Người Do Thái đã bắt đầu đến định cư tại đảo quốc Jamaica từ thời kỳ nào?
Những người Do Thái đầu tiên gốc Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã đến định cư tại Jamaica ngay từ thập niên 1530 dưới sự bảo hộ của gia tộc Christopher Columbus (giúp họ tránh được Tòa án Dị giáo). Sau khi người Anh tiếp quản đảo vào tháng 5 năm 1655, họ được tự do công khai thực hành Do Thái giáo và lập nghĩa trang cổ Hunt's Bay từ năm 1672.
Đảo quốc Jamaica đã lập nên cột mốc lịch sử tiên phong nào về quyền bình đẳng cho người Do Thái vào năm 1831?
Vào năm 1831, Jamaica đã trở thành lãnh thổ đầu tiên trong toàn bộ Đế quốc Anh trao quyền bình đẳng chính trị hoàn toàn (bao gồm quyền bầu cử và ứng cử vào cơ quan lập pháp) cho công dân Do Thái, sớm hơn cả Vương quốc Anh tới 27 năm. Đến năm 1849, Quốc hội Jamaica trở thành nghị viện đầu tiên ngoài Israel nghỉ họp chính thức vào ngày lễ Yom Kippur.
Du khách không theo đạo Do Thái có được phép vào tham quan Hội đường Shaare Shalom không?
Có. Hội đường Shaare Shalom và Trung tâm Di sản Do Thái Jamaica ngay bên cạnh luôn nồng nhiệt mở cửa đón tiếp du khách thuộc mọi tôn giáo và quốc tịch vào tham quan trong các ngày làm việc trong tuần, chỉ cần du khách ăn mặc lịch sự và nam giới đội mũ Kippah khi bước vào gian cầu nguyện.