Đi lên phía bắc từ khu bến cảng Kingston, qua những dãy phố buôn bán đông đúc, tới North Street quý vị sẽ thấy một khối nhà khác hẳn chung quanh: không có tháp nhọn như các nhà thờ quen thấy, mà là một mái vòm tròn lớn phủ đồng đã ngả màu xanh, đặt trên một thân nhà vuông vức, cửa vòm tròn. Dáng ấy gợi tới những nhà thờ ở Constantinople xưa hơn là một nhà thờ vùng Caribe. Bên trong, khi mắt quen với bóng mát, quý vị thấy vòm, tường và cột phủ kín bích họa, những hình thánh và hoa văn màu đất, màu vàng, màu xanh.
Đây là Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi (Holy Trinity Cathedral), nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Kingston, thuộc Công Giáo Rôma. Jamaica là đất phần lớn theo các hệ phái Tin Lành, người Công Giáo chỉ chiếm khoảng 2 phần trăm dân số theo điều tra dân số năm 2011. Thư viện vẫn chọn ngôi nhà thờ này làm đại diện duy nhất cho Jamaica vì nó là công trình tôn giáo được Jamaica công nhận di tích quốc gia nổi bật nhất ở thủ đô, và là dấu tích rõ nhất cho thấy đời sống đức tin của thành phố đã đứng dậy thế nào sau cơn động đất năm 1907.
IChúa Ba Ngôi Và Ngai Tòa Tổng Giám Mục
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, là tòa của vị Tổng giám mục Kingston, theo Jamaica Observer. Nhà thờ được dâng kính Chúa Ba Ngôi (Holy Trinity), tức là dâng kính chính Thiên Chúa chứ không dâng kính một vị thánh. Tên này được giữ từ ngôi nhà thờ cũ dựng năm 1810 ở góc phố Duke và Sutton, trước khi nhà thờ dời lên North Street sau động đất.
Người Kingston quen gọi nơi này gọn là Holy Trinity, và khi nói tới nhà thờ có mái vòm đồng ở North Street thì ai cũng hiểu là đây.
Tín điều Ba Ngôi là giáo lý nền tảng của Kitô giáo: một Thiên Chúa duy nhất trong ba Ngôi là Cha, Con và Thánh Thần. Công Giáo, Chính Thống giáo và phần lớn các hệ phái Tin Lành cùng tuyên xưng điều này. Lễ kính Chúa Ba Ngôi rơi vào Chúa Nhật ngay sau lễ Hiện Xuống, nên đổi ngày theo năm, và với một nhà thờ mang tước hiệu Chúa Ba Ngôi thì đó là lễ bổn mạng.
Nhiều người thấy mái vòm và lối Byzantine rồi đoán đây là nhà thờ Chính Thống giáo. Không phải. Lối Byzantine phục hưng là một kiểu kiến trúc châu Âu và châu Mỹ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 mượn dáng các nhà thờ Constantinople, và nhiều nhà thờ Công Giáo thời ấy dùng lối này. Một ví dụ lớn cùng thời là Nhà thờ chính tòa Westminster ở London. Chỗ nhầm thứ hai là coi đây là nhà thờ Công Giáo đầu tiên của Kingston: Jamaica Observer có viết như vậy, nhưng thư viện chưa tìm được nguồn thứ hai xác nhận, nên không dùng.
IISau Cơn Động Đất Năm 1907
Năm 1907, một cơn động đất lớn làm Kingston đổ nát. Theo Jamaica National Heritage Trust, ngôi nhà thờ Holy Trinity cũ ở góc phố Duke và Sutton bị phá hủy. Giáo hội Công Giáo quyết định dựng một nhà thờ mới ở North Street, và lần này chọn vật liệu tính tới đất hay rung: tường bê tông cốt thép, theo Jamaica Observer. Chỉ bốn năm sau động đất, nhà thờ mới đã được thánh hiến.
- 1810Nhà thờ Holy Trinity cũNhà thờ cũ dựng ở góc phố Duke và Sutton, theo Jamaica Observer.
- 1907Động đấtNhà thờ cũ bị động đất phá hủy (Jamaica National Heritage Trust).
- 1911Thánh hiến nhà thờ mớiNgày 8 tháng 2 năm 1911, nhà thờ ở North Street được thánh hiến. Kiến trúc sư là Raymond F. Almirall ở New York.
- 2000Di tích quốc giaNgày 7 tháng 1 năm 2000, nhà thờ được công nhận là di tích quốc gia Jamaica (Jamaica Observer, Jamaica National Heritage Trust).
- 2006Khởi đầu trùng tu lớnDự án trùng tu lớn khởi từ năm 2006, làm sạch và làm lộ lại bích họa và tranh khảm gốc. Nguồn đã mở không ghi năm hoàn tất.
- 2021Tròn 110 nămJamaica Observer đăng bài nhân dịp 110 năm thánh hiến, ngày 8 tháng 2 năm 2021, là nguồn chính cho nhiều số liệu trong bài này.
Hai nguồn chính của bài là trang di tích của Jamaica National Heritage Trust (JNHT) và bài của Jamaica Observer năm 2021. Hai nguồn khớp nhau về năm, kiến trúc sư và chiều cao vòm: JNHT ghi 85 feet, Observer ghi 26 m, là cùng một số đo đổi đơn vị. Chỗ thư viện không theo là câu của Observer gọi nơi này là nhà thờ Công Giáo đầu tiên của Kingston, vì chưa có nguồn thứ hai. Năm hoàn tất đợt trùng tu khởi từ 2006 cũng chưa có nguồn, nên bài chỉ ghi năm bắt đầu.
IIIVòm Đồng, Bê Tông Cốt Thép Và Bích Họa Schroen
Kiến trúc sư Raymond F. Almirall ở New York chọn lối Byzantine phục hưng, JNHT ghi như vậy, còn Jamaica Observer tả là kết hợp nét Roman và Byzantine. Điểm nhấn là mái vòm phủ đồng cao 85 feet, tức khoảng 26 m, đặt trên thân nhà có tường bê tông cốt thép. Theo Observer, diện tích sàn khoảng 12.600 feet vuông, hơn 1.300 chỗ ngồi trên ghế gỗ, và nhà thờ có một cây đàn ống thuộc hàng lớn nhất vùng.
Linh hồn của lòng nhà thờ là những bích họa của thầy Francis C. Schroen, tu sĩ dòng Tên người xứ Bavaria. Qua nhiều thập niên, lớp bích họa bị mờ và bị phủ lấp. Dự án trùng tu từ năm 2006, với chuyên gia Antonio Sanchez-Barriga, sinh viên trường Edna Manley College và thợ địa phương, đã làm lộ lại bích họa và tranh khảm gốc, theo Observer.
Vòm cao 85 feet (khoảng 26 m) phủ đồng, nay đã ngả màu xanh, là khối nhận ra nhà thờ từ xa (JNHT, Jamaica Observer).
Lòng nhà thờ do thầy Francis C. Schroen, dòng Tên, người Bavaria, vẽ trang trí. Được làm lộ lại trong đợt trùng tu từ 2006.
Vật liệu chọn sau động đất 1907, khác với nhà thờ cũ, theo Jamaica Observer.
Jamaica Observer ghi cây đàn ống của nhà thờ thuộc hàng lớn nhất vùng Caribe.
Ghế gỗ trong lòng nhà thờ rộng khoảng 12.600 feet vuông, theo Jamaica Observer.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều cao vòm | 85 feet, khoảng 26 m | JNHT, Jamaica Observer |
| Diện tích | Khoảng 12.600 feet vuông | Jamaica Observer |
| Chỗ ngồi | Hơn 1.300 | Jamaica Observer |
| Thánh hiến | 8 tháng 2 năm 1911 | Jamaica Observer |
| Di tích quốc gia | 7 tháng 1 năm 2000 | Jamaica Observer |
IVThế Đất Và Hướng
Mục này là một bài đọc đối chiếu, không phải sử liệu. Đạo Công Giáo không dạy phong thủy, và nhà thờ ở North Street được đặt ở đó vì Giáo hội có đất và cần dựng lại nhanh sau động đất. Theo lệ phụng vụ, nhà thờ Công Giáo xưa ưa quay cung thánh về phía đông, nhưng nhà thờ thế kỷ 20 giữa phố thường theo hướng lô đất và mặt đường, và thư viện chưa có nguồn ghi hướng cung thánh ở đây. Điều viết dưới đây là cách thư viện nhìn thế đất theo lối cổ truyền của người Việt, để bạn đọc có chỗ so sánh.
Nét đầu tiên là núi sau, cảng trước. Kingston trải trên một đồng bằng dốc thoai thoải từ những dãy núi phía bắc xuống một vịnh cảng lớn ở phía nam. Cảng được một dải cát dài chắn ngoài khơi, chỉ chừa một lối ra biển. Trong phép xem đất, nước ôm trước mặt mà cửa ra hẹp là thế thủy khẩu kín, được coi là giữ được khí. Núi phía bắc làm chỗ dựa, nước phía nam làm minh đường, đúng bố cục tựa sơn hướng thủy người Việt quen nói.
Nét thứ hai là chỗ đứng. North Street nằm ở mép bắc của khu phố cũ, cao hơn các phố sát bến cảng. Nhà thờ ở đây vừa gần lòng phố vừa lùi khỏi mép nước, đứng ở chỗ đất bắt đầu nâng lên về phía núi.
Nét thứ ba là đất động. Kingston từng bị động đất tàn phá, và chính cơn động đất năm 1907 là lý do có ngôi nhà thờ này. Theo lối cổ truyền, đất hay rung là đất khí chưa yên, và người ta đáp lại bằng nền vững, tường chắc. Việc chọn bê tông cốt thép và một khối vòm thấp, đặc, thay vì tháp cao mảnh, nhìn theo con mắt ấy là một lời đáp đúng với thế đất. Đó là sự trùng hợp mà thư viện ghi để quý vị đối chiếu, kiến trúc sư chỉ tính theo kỹ thuật.
VLễ Chúa Ba Ngôi Và Năm Phụng Vụ
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch. Lễ bổn mạng là lễ Chúa Ba Ngôi, rơi vào Chúa Nhật ngay sau lễ Hiện Xuống nên đổi ngày theo năm. Ngày riêng của nhà thờ là 8 tháng 2, ngày thánh hiến năm 1911, dịp Jamaica Observer viết bài kỷ niệm 110 năm. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Chúa Nhật sau lễ Hiện Xuống | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Lễ Chúa Ba Ngôi | Lễ bổn mạng của nhà thờ chính tòa, mừng mầu nhiệm một Thiên Chúa ba Ngôi. |
| 8 tháng 2 | Dương lịch, ngày riêng của nhà thờ | Kỷ niệm thánh hiến | Ngày nhà thờ được thánh hiến năm 1911 (Jamaica Observer). |
| Thứ Năm Tuần Thánh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Thánh lễ Dầu | Như ở mọi nhà thờ chính tòa, tổng giám mục chủ sự cùng linh mục đoàn của Tổng giáo phận. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao năm phụng vụ | Các nghi lễ Tuần Thánh của Tổng giáo phận, ngày tính theo lễ Phục Sinh từng năm. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Giáng Sinh | Lễ trọng của năm phụng vụ, đi trước là bốn tuần Mùa Vọng. |
Cùng dòng nhà thờ chính tòa Công Giáo vùng Caribe, quý vị có thể đọc bài Nhà thờ chính tòa La Habana và Nhà thờ chính tòa San Juan Bautista ở Puerto Rico. Hai nơi ấy mang dáng Tây Ban Nha thời thuộc địa, khác hẳn mái vòm Byzantine đầu thế kỷ 20 ở Kingston. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt riêng của người Việt tại nhà thờ này, nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- North Street, Kingston
- Đường tới
- Nhà thờ ở North Street, mép bắc khu trung tâm cũ của Kingston, đi từ khu bến cảng lên phía bắc qua các phố buôn bán.
- Toạ độ
- 17.9754, -76.7848
Đây là nhà thờ chính tòa đang có phụng vụ, là nơi Tổng giáo phận Kingston cử hành các lễ lớn. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không đi vào cung thánh. Khi đang có thánh lễ, khách xem bích họa xin đứng ở phía sau. Bích họa vừa được trùng tu công phu, xin đừng chạm tay lên tường và cột.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Chúa Ba Ngôi, Kingston
Contribute photos, information or video for Holy Trinity Cathedral (Kingston)Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Kingston thuộc đạo nào
Thuộc Công Giáo Rôma, là nhà thờ chính tòa Tổng giáo phận Kingston, nơi đặt tòa của vị tổng giám mục. Nhà thờ dâng kính Chúa Ba Ngôi, lễ bổn mạng vào Chúa Nhật sau lễ Hiện Xuống. Jamaica phần lớn theo Tin Lành, người Công Giáo khoảng 2 phần trăm theo điều tra dân số năm 2011.
Holy Trinity Cathedral Kingston xây năm nào
Nhà thờ được thánh hiến ngày 8 tháng 2 năm 1911, dựng thay nhà thờ Holy Trinity cũ năm 1810 ở góc phố Duke và Sutton bị động đất năm 1907 phá hủy. Kiến trúc sư là Raymond F. Almirall ở New York, theo Jamaica National Heritage Trust.
Nhà thờ Chúa Ba Ngôi Kingston theo lối kiến trúc gì
Lối Byzantine phục hưng, theo Jamaica National Heritage Trust, với mái vòm phủ đồng cao 85 feet, khoảng 26 m, và tường bê tông cốt thép. Jamaica Observer tả là kết hợp nét Roman và Byzantine. Lòng nhà thờ phủ bích họa của thầy dòng Tên Francis Schroen.
Bích họa trong nhà thờ chính tòa Kingston do ai vẽ
Do thầy Francis C. Schroen, tu sĩ dòng Tên người xứ Bavaria. Dự án trùng tu khởi từ năm 2006, với chuyên gia Antonio Sanchez-Barriga, sinh viên Edna Manley College và thợ địa phương, đã làm lộ lại bích họa và tranh khảm gốc, theo Jamaica Observer.
Nhà thờ Holy Trinity Kingston có phải di tích quốc gia không
Có. Theo Jamaica Observer, nhà thờ được công nhận là di tích quốc gia Jamaica ngày 7 tháng 1 năm 2000, và nằm trong danh mục di tích của Jamaica National Heritage Trust. Đây là công trình tôn giáo tiêu biểu nhất ở khu trung tâm cũ của Kingston.