Tọa lạc bên đại lộ Tbilisi (Tbilisi prospekti) sầm uất thuộc quận Yasamal ở sườn đồi tây bắc thủ đô Baku, Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm (tiếng Nga chuyển tự Latinh là Kafedralny Sobor Svyatykh Zhen-Mironosits v Baku, tiếng Azerbaijan là Muqeddes Murdasiyan Zenenler Kafedrali) tỏa sáng giữa khuôn viên vườn bách tùng xanh mát với những bức tường trắng thanh khiết, đường viền phào chỉ xanh lam dịu mắt, ngọn tháp chuông hình lều búp măng vươn cao và những chóp mái vòm củ hành mạ vàng rực rỡ dưới nắng vùng biển Caspi. Khởi thủy được hoàn thành vào ngày 6 tháng 12 năm 1909 làm nhà thờ quân đội của Trung đoàn Bộ binh dự bị số 206 Salyan theo bản vẽ chuẩn mực của kiến trúc sư Fyodor Mikhailovich Verzhbitsky, ngôi đền đã kiên cường bước qua bảy mươi năm đóng cửa thời Xô viết và vết thương đạn pháo năm 1990 để hồi sinh rực rỡ vào đầu thế kỷ 21.
Sau khi Đại Nhà thờ chính tòa Alexander Nevsky cổ kính của Baku bị nổ mìn phá hủy vào năm 1936, chính ngôi thánh đường lịch sử trên đại lộ Tbilisi này đã được Đức Thượng phụ Moskva và toàn Nga Alexy II nâng lên bậc Nhà thờ chính tòa trung ương của Giáo phận Chính Thống Giáo tại Baku và Azerbaijan vào ngày 27 tháng 5 năm 2001. Hơn cả một kiệt tác kiến trúc Phục hưng Nga và là nơi tôn trí hòm thánh cốt của Thánh Tông đồ Bartôlômêô (vị Thánh Bổn mạng tử đạo tại Baku thế kỷ thứ nhất), Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm còn là một biểu tượng độc nhất vô nhị trên thế giới về tình đoàn kết huynh đệ liên tôn: cả lúc khởi dựng năm 1909 lẫn cuộc đại trùng tu năm 2003 đều được thành tựu nhờ sự đóng góp tài chính hào hiệp của những nhà từ thiện Hồi Giáo lỗi lạc người Azerbaijan là Haji Zeynalabdin Taghiyev và Aydin Kurbanov, kết nối mật thiết với Thánh đường Taza Pir, Baku và Thánh đường Bibi-Heybat, Baku trong bức tranh văn hóa đa nguyên của đất nước Azerbaijan.
ITôn Vinh Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm Nhân Chứng Phục Sinh, Tổng Lãnh Thiên Thần Michael Và Thánh Cốt Tông Đồ Bartôlômêô Bổn Mạng Baku
Trong thần học và phụng vụ của Chính Thống Giáo Đông phương, tước hiệu Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm (Zheny-Mironositsy trong tiếng Nga, hay Myrophoroi trong tiếng Hy Lạp) tôn vinh nhóm những nữ môn đệ trung tín bậc nhất của Đức Giêsu Kitô, những người có tình yêu thương đối với Thầy mình mạnh hơn cả nỗi sợ cái chết. Theo trình thuật của bốn sách Tin Mừng, khi các nam môn đệ hoảng sợ tản mát trong biến cố Thương Khó trên đồi Golgotha, chính những người phụ nữ này đã can đảm đứng dưới chân Thập Giá chứng kiến giây phút trút hơi thở cuối cùng của Chúa Giêsu và ghi nhớ vị trí ngôi mộ đá mới của ông Giuse người Arimathaea.
Rạng sáng ngày thứ nhất trong tuần (Chúa Nhật Phục Sinh), bất chấp bóng tối, nỗi sợ hãi quân lính La Mã canh gác và tảng đá lớn lấp cửa mồ, họ đã mang theo dầu thơm (myrrh) và hương liệu quý giá ra mộ để xức xác Chúa theo phong tục mai táng cổ truyền của người Do Thái. Chính vì lòng trung thành bất khuất ấy, các bà đã trở thành những nhân chứng đầu tiên được thiên thần mặc áo trắng báo tin mừng Phục Sinh vĩ đại: Người không có ở đây, vì Người đã trỗi dậy rồi, và được chính Chúa Phục Sinh sai đi loan báo tin mừng cho các Tông đồ (nên được Giáo hội Đông phương suy tôn là những Tông đồ của các Tông đồ).
Nhóm Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm được khắc họa trên linh ảnh bổn mạng của Nhà thờ chính tòa Baku bao gồm bảy vị nữ thánh tiêu biểu trong Tin Mừng: Thánh Maria Magdalena (vị đứng đầu đoàn phụ nữ mang dầu thơm, được tôn xưng là Ngang hàng với các Tông đồ), Thánh Maria mẹ của Giacôbê và Giôxết, Thánh Salômê vợ ông Dêbêđê (mẹ của hai Tông đồ Giacôbê và Gioan), Thánh Gioanna vợ ông Khuda (quản gia của vua Hêrôđê Antipa), Thánh Susanna, cùng hai chị em Thánh Martha và Thánh Maria thành Bêtania (em gái của Lazarô).
Việc Đức Thượng phụ Alexy II quyết định cung hiến Nhà thờ chính tòa Baku cho Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm vào năm 2001 (thay cho tước hiệu quân sự nguyên thủy năm 1909 là Tổng lãnh thiên thần Michael, vị thống lĩnh thiên binh bảo trợ Trung đoàn Salyan) mang ý nghĩa lịch sử và mục vụ vô cùng sâu sắc. Cũng giống như những người phụ nữ năm xưa giữ trọn ngọn lửa đức tin qua đêm tối của nấm mồ để đón ánh bình minh Phục Sinh, chính các bà mẹ, người vợ và phụ nữ Chính thống giáo tại Baku đã âm thầm gìn giữ các linh ảnh, kinh sách và truyền thống cầu nguyện qua bảy thập kỷ vô thần thời Xô viết cho tới ngày ngôi thánh đường được mở cửa trở lại. Đồng thời, sự tôn vinh các bậc nữ thánh tại đây cũng tạo nên nét tương đồng văn hóa tuyệt đẹp với các thánh địa Hồi Giáo lớn của Baku vốn gắn liền với tên tuổi các bậc nữ lưu thánh thiện như Đức bà Ukeyma Khanum tại Thánh đường Bibi-Heybat, Baku hay nữ mạnh thường quân Nabat khanim Ashurbeyova tại Thánh đường Taza Pir, Baku.
Một bảo vật tâm linh tối thượng được lưu giữ và tôn kính bên trong Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm là hòm thánh cốt (Reliquary) chứa di cốt của Thánh Tông đồ Bartôlômêô (Apostle Bartholomew, còn gọi là Nathanael trong Tin Mừng Gioan), vị Thánh Bổn mạng bảo trợ của thành phố Baku từ thế kỷ thứ nhất Công nguyên. Theo truyền thống giáo sử cổ đại của vùng Albania Kavkaz cũng như sử liệu của cả Giáo hội Đông phương và Tây phương, sau lễ Hiện Xuống, Thánh Tông đồ Bartôlômêô đã vượt núi băng ngàn đến rao giảng Tin Mừng tại vùng bờ biển Caspi và vương quốc Albania Kavkaz cổ đại (lãnh thổ Cộng hòa Azerbaijan ngày nay).
Vào khoảng năm 71 Công nguyên, tại thành phố cổ Albanopolis (được các nhà sử học xác định chính là khu vực Thành cổ Baku Icherisheher ngay dưới chân Tháp Trinh Nữ Qiz Qalasi, nơi thời cổ đại từng có các đền thờ hỏa giáo tiền thân của Đền Lửa Ateshgah, Baku), Thánh Tông đồ Bartôlômêô đã chịu tử đạo bằng hình thức lột da và đóng đinh ngược dưới lệnh của vua bản địa Polymius (Astiages) vì đã cảm hóa nhiều người dân cải đạo. Ngay trên nền đất thấm máu tử đạo dưới chân Tháp Trinh Nữ, một vương cung thánh đường Kitô giáo cổ của xứ Albania Kavkaz và sau đó là nhà nguyện Thánh Bartôlômêô năm 1892 đã được dựng lên. Năm 2003, nhân dịp tái khánh thành Nhà thờ chính tòa tại Baku, Đức Thượng phụ Đại kết Konstantinopolis Bartôlômêô I đã đích thân trao tặng một phần thánh cốt của Thánh Tông đồ Bartôlômêô cho Giáo phận Baku để tôn trí vĩnh viễn tại đại sảnh nhà thờ chính tòa.
Bên cạnh hòm thánh cốt của Thánh Tông đồ Bartôlômêô và linh ảnh bổn mạng Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm, bên trong nội điện Nhà thờ chính tòa Baku còn có một linh ảnh được người dân địa phương thuộc nhiều tín ngưỡng khác nhau hết lòng kính ngưỡng: Linh ảnh Đức Mẹ Kazan (Kazanskaya Ikona Bozhiyey Materi) và Linh ảnh Đức Mẹ thành Baku (Bakinskaya Ikona). Trong đó, bức linh ảnh Đức Mẹ thành Baku do các họa sĩ linh ảnh bậc thầy sáng tác dưới sự chúc lành của Giám mục Alexander thể hiện hình ảnh Đức Trinh Nữ Maria bồng Chúa Hài Đồng đứng trên nền mây hướng nhìn xuống toàn cảnh bờ vịnh Baku với Tháp Trinh Nữ cổ kính, biểu trưng cho lời cầu bầu bình an của Mẹ Thiên Chúa dành cho mọi cư dân sinh sống bên bờ biển Caspi.
IITừ Nhà Thờ Trung Đoàn Bộ Binh Salyan Năm 1909 Của Kiến Trúc Sư Verzhbitsky Tới Cuộc Phục Sinh Liên Tôn Năm 2003
Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, lịch sử của Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm là một bản hùng ca đi qua những biến động dữ dội nhất của vùng Nam Kavkaz: từ thời kỳ bùng nổ dầu mỏ cuối thời Đế quốc Nga, bảy mươi năm bị biến thành nhà kho và phòng tập thể thao thời Xô viết, tai họa đạn pháo năm 1990 cho tới cuộc đại trùng tu lộng lẫy đầu thế kỷ 21.
- 1901 và tháng 5 năm 1908Phê duyệt đồ án mẫu của Fyodor Verzhbitsky và đặt đá móng tại doanh trại Salyan, BakuKiến trúc sư Fyodor Mikhailovich Verzhbitsky thiết kế mẫu nhà thờ quân đội chuẩn năm 1901; tháng 5 năm 1908, lễ đặt đá móng nhà thờ cho Trung đoàn Bộ binh dự bị số 206 Salyan được cử hành tại khu doanh trại Salyan ở phía tây bắc Baku dưới sự giám sát của kỹ sư quân sự Poleschuk.
- 6 tháng 12 năm 1909Hoàn thành và thánh hiến nhà thờ với sự tài trợ của nhà từ thiện Hồi giáo Haji Zeynalabdin TaghiyevNhờ nguồn ngân sách nhà nước kết hợp với khoản đóng góp tài chính hào phóng của vị triệu phú Hồi giáo người Azerbaijan Haji Zeynalabdin Taghiyev, nhà thờ được hoàn thành và thánh hiến trọng thể ngày 6 tháng 12 năm 1909 dưới tước hiệu Tổng lãnh thiên thần Michael.
- 1920 tới 1990Bị đóng cửa thời Xô viết, biến thành nhà kho, phòng tập thể thao và trúng đạn pháo tháng 1 năm 1990Năm 1920, chính quyền Xô viết đóng cửa nhà thờ đầu tiên tại Baku, tháo dỡ thánh giá, phá hủy bình phong linh ảnh và biến tòa nhà thành kho quân nhu rồi phòng tập thể thao; tháng 1 năm 1990, hai quả đạn pháo bắn trúng làm sập đỉnh tháp chuông và thủng mái nhà thờ.
- 1991 tới 27 tháng 5 năm 2001Trao trả cho Giáo hội và được Đức Thượng phụ Alexy II nâng lên bậc Nhà thờ chính tòaNăm 1991 tòa nhà đổ nát được trả lại cho Giáo hội Chính thống giáo Nga; ngày 27 tháng 5 năm 2001, trong chuyến thăm lịch sử tới Azerbaijan, Đức Thượng phụ Moskva và toàn Nga Alexy II cử hành lễ thánh hiến, đổi tên thành Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm và trao quy chế Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Baku.
- 2001 tới 24 tháng 3 năm 2003Đại trùng tu toàn diện nhờ doanh nhân Hồi giáo Aydin Kurbanov và lễ tái khánh thànhDoanh nhân người Azerbaijan gốc Hồi giáo Aydin Kurbanov tài trợ toàn bộ kinh phí phục dựng tháp chuông, mái vòm vàng và bình phong linh ảnh; ngày 24 tháng 3 năm 2003, nhà thờ chính tòa tái khánh thành với sự hiện diện của Tổng thống Heydar Aliyev, Thượng phụ Alexy II và Sheikh ul-Islam Allahshukur Pashazade.
Truyền thống hào hiệp xuyên thế kỷ của hai nhà từ thiện Hồi giáo dành cho ngôi thánh đường Chính thống giáo. Điều làm nên giá trị nhân văn độc nhất vô nhị của Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm trong lịch sử tôn giáo thế giới là sự gắn bó mật thiết của công trình này với hai nhà từ thiện Hồi giáo kiệt xuất của dân tộc Azerbaijan cách nhau đúng một thế kỷ. Vào năm 1908 tới 1909, khi nhà thờ của Trung đoàn Bộ binh số 206 Salyan đang xây dựng, nhà đại công nghiệp dầu mỏ Haji Zeynalabdin Taghiyev (1823 tới 1924, người vừa đặt viên đá móng cho Thánh đường Taza Pir, Baku năm 1905) đã tự nguyện quyên góp một khoản tiền lớn để hoàn thiện nội thất và sắm sửa đồ thờ tự cho ngôi nhà thờ Kitô giáo, đồng thời ông cũng được mời dự lễ khánh thành ngày 6 tháng 12 năm 1909.
Hơn chín mươi năm sau, vào năm 2001, khi ngôi nhà thờ mang đầy thương tích sau bảy thập niên Xô viết và biến cố tháng Giêng năm 1990 được nâng lên thành Nhà thờ chính tòa (thay thế cho Đại Nhà thờ chính tòa Alexander Nevsky vốn bị chính quyền Xô viết nổ mìn phá hủy năm 1936 cùng đợt với Thánh đường Bibi-Heybat, Baku), doanh nhân người Azerbaijan sống tại Nga là Aydin Kurbanov (1951 tới 2003, một trong những người sáng lập Đại hội người Azerbaijan toàn Nga) đã đứng ra nhận lãnh toàn bộ kinh phí trùng tu. Ông Kurbanov đã mời các kiến trúc sư, nghệ nhân đúc chuông, thợ chạm gỗ và họa sĩ linh ảnh giỏi nhất để khôi phục ngôi đền từ nền móng tới đỉnh tháp vàng. Ghi nhận công lao to lớn ấy, Giáo hội Chính thống giáo Nga đã trao tặng ông Huân chương Thánh Sergius xứ Radonezh hạng Nhất, và một tấm bia đá cẩm thạch ghi ơn ông vẫn được đặt trang trọng tại tiền sảnh nhà thờ.
IIIKiến Trúc Phục Hưng Nga Chuẩn Verzhbitsky, Tháp Chuông Lều Bát Giác Shatyor, Đại Sảnh Không Cột Chống Và Bình Phong Linh Ảnh Thếp Vàng
Về mặt hình thái kiến trúc, Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm tại Baku là một trong những phiên bản còn bảo tồn nguyên vẹn và thanh lịch nhất của đồ án nhà thờ quân đội tiêu chuẩn năm 1901 do kiến trúc sư Fyodor Mikhailovich Verzhbitsky (1846 tới 1919) thiết kế theo phong cách Phục hưng Nga (Russian Revival), lấy cảm hứng từ kiến trúc thánh đường vùng Moskva và Yaroslavl thế kỷ 17. Khác với vẻ gạch đỏ để trần của các nhà thờ trung đoàn ở miền bắc nước Nga, công trình tại Baku được khoác lên mình lớp áo vữa trắng tinh khôi phối cùng sắc xanh lam và vàng kim để hòa quyện với nắng gió và truyền thống đá vôi sáng màu của bán đảo Absheron.
Tòa nhà được quy hoạch trên mặt bằng hình chữ nhật kéo dài theo trục đông tây chuẩn mực của Chính thống giáo, chia làm ba khối rõ rệt: khối tiền đường kèm tháp chuông ở phía tây, khối đại sảnh cầu nguyện trung tâm ở giữa và khối cung thánh hình bán nguyệt (apse) nhô ra ở phía đông. Tường ngoài trát phẳng sơn trắng ngà, nhấn nhá bằng các đường gờ phào chỉ, diềm mái hình vòm nhọn (kokoshnik), các cột bán trụ tròn và khung cửa sổ vòm sơn màu xanh da trời dịu mắt.
Vươn cao uy nghi ngay trên cổng chính phía tây là ngọn tháp chuông ba tầng. Tầng trệt là hiên cổng vòm với bức tranh ghép mảnh (mosaic) rực rỡ phía trên vòm cửa khắc họa hình ảnh Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm trước ngôi mộ Chúa. Tầng hai là lầu treo dàn chuông đồng mở bốn cửa vòm cao thoáng ra bốn hướng. Tầng trên cùng kết thúc bằng mái chóp hình lều bát giác vươn nhọn (shatyor), đỡ một cổ tháp nhỏ cùng chóp mái vòm củ hành (lukovitsa) mạ vàng và thánh giá tám cạnh.
Một sáng tạo kỹ thuật đặc sắc trong đồ án nhà thờ quân đội năm 1901 của Fyodor Verzhbitsky là việc sử dụng hệ vì kèo chịu lực nhịp lớn vượt ngang toàn bộ chiều rộng đại sảnh cầu nguyện mà không cần bất kỳ hàng cột chống nào ở giữa lòng nhà thờ. Giải pháp này giúp hơn 1.000 người đứng dự lễ bên trong đều có tầm nhìn hoàn toàn thông suốt hướng thẳng về khu vực Cung Thánh và bức bình phong linh ảnh phía đông. Phía trên đại sảnh là cụm mái vòm chính hình củ hành mạ vàng rực rỡ.
Ngăn cách giữa đại sảnh của tín hữu và khu vực Cung Thánh (Sanctuary) ở phía đông là bức bình phong linh ảnh nhiều tầng được chạm khắc thủ công từ gỗ quý và thếp vàng lá sáng ngời trong đợt trùng tu năm 2001 tới 2003. Ở chính giữa tầng dưới cùng là Cửa Hoàng Gia (Royal Doors) chạm lộng hoa văn nho và hình Truyền Tin cùng Bốn Thánh Sử Gia; hai bên là linh ảnh Chúa Kitô Đấng Toàn Năng (Pantocrator), Đức Mẹ Thiên Chúa, Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm và Tổng lãnh thiên thần Michael.
Toàn bộ vòm trần cao rộng và các mảng tường nội thất được các họa sĩ linh ảnh phủ kín bằng hệ thống bích họa (frescoes) theo phong cách học viện kết hợp truyền thống Byzantine Nga, tái hiện các đại lễ trong cuộc đời Chúa Giêsu và chân dung các vị thánh. Treo rủ từ chính giữa vòm trần là chiếc đèn chùm đại lễ (panikadilo) nhiều tầng bằng đồng mạ vàng lung linh ánh nến, soi sáng hòm thánh cốt bằng bạc lưu giữ di cốt Thánh Tông đồ Bartôlômêô và linh ảnh Đức Mẹ thành Baku.
Bao quanh nhà thờ chính tòa là quần thể kiến trúc đồng bộ của Giáo phận Baku và Azerbaijan, nổi bật nhất là tòa nhà Trung tâm Tôn giáo và Văn hóa Chính thống giáo được Tổng thống Ilham Aliyev và Đức Thượng phụ Moskva Kirill cắt băng khánh thành vào tháng 11 năm 2013, nơi có thư viện giáo phận, trường Chúa nhật, phòng hội thảo liên tôn và phòng ăn từ thiện phục vụ cộng đồng.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật phụng vụ | Niên đại và Tác giả thực hiện | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa tâm linh |
|---|---|---|
| Khối nhà thờ chính và Đại sảnh không cột | 1908 tới 6/12/1909 (kiến trúc sư Fyodor Verzhbitsky, kỹ sư Poleschuk) | Phong cách Phục hưng Nga, vì kèo nhịp lớn không cột giữa, sức chứa trên 1.000 người, tường trắng viền xanh lam |
| Tháp chuông mái lều bát giác (Shatyor) | 1909; phục dựng toàn diện 2001 tới 2003 | Tháp chuông ba tầng ở mặt tiền phía tây, bị đạn pháo làm sập đỉnh năm 1990 và được khôi phục nguyên bản với chóp củ hành mạ vàng |
| Bình phong linh ảnh (Iconostasis) và Bích họa | Tái tạo mới năm 2001 tới 2003 (tài trợ bởi Aydin Kurbanov) | Chạm khắc gỗ thếp vàng nhiều tầng theo chuẩn mực Chính thống giáo Nga, kết hợp hệ thống bích họa vòm trần rực rỡ |
| Hòm thánh cốt Thánh Tông đồ Bartôlômêô | Trao tặng năm 2003 bởi Thượng phụ Bartôlômêô I | Lưu giữ di cốt vị Tông đồ tử đạo tại chân Tháp Trinh Nữ (Baku) vào năm 71 Công nguyên, Thánh Bổn mạng bảo trợ thành phố Baku |
| Trung tâm Tôn giáo và Văn hóa Chính thống giáo | Khánh thành tháng 11 năm 2013 | Tòa nhà giáo dục, thư viện và hội trường đối thoại liên tôn nằm ngay trong khuôn viên Nhà thờ chính tòa trên đại lộ Tbilisi |
IVThế Đất Và Hướng
Cần lưu ý rằng Giáo hội Chính thống giáo Nga và kiến trúc sư quân sự Fyodor Mikhailovich Verzhbitsky không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi quy hoạch nhà thờ Trung đoàn Salyan năm 1908. Vị trí công trình được chọn theo quy hoạch khu doanh trại quân sự Salyan ở cửa ngõ tây bắc Baku, còn trục kiến trúc của nhà thờ tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc định hướng Đông phương (Ad Orientem) của Kitô giáo cổ truyền: cổng chính và tháp chuông ở phía tây, khu vực Cung Thánh và bàn thờ quay thẳng về hướng Đông để đón ánh mặt trời mọc (biểu tượng của Chúa Kitô Phục Sinh, Mặt Trời Công Chính). Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của bán đảo Absheron tại tọa độ 40,3888 độ vĩ bắc, 49,8211 độ kinh đông, nếu như khu Thành cổ Icherisheher nằm ở vùng đất thấp sát bờ vịnh Baku và Thánh đường Taza Pir, Baku tọa lạc ở sườn đồi bậc trung, thì khu vực Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm trên đại lộ Tbilisi lại ngự trên thềm cao nguyên thoai thoải ở phía tây bắc thủ đô, ở độ cao hơn 70 mét so với mực nước biển Caspi. Trong phép xem hình thế cổ truyền, vị trí này đắc cách tọa cao nguyên vọng đại hải: phía sau lưng nhà thờ ở hướng tây và tây bắc là dải đồi cao quận Yasamal nối liền với mạch núi Đại Kavkaz làm hậu chẩm Huyền Vũ vững chãi, tạo nền móng địa chất đá vôi kiên cố và che chắn bớt luồng gió bắc Khazri lạnh giá mùa đông.
Về sự giao hòa giữa định hướng phụng vụ Đông phương và địa hình tự nhiên của Baku, do địa thế toàn thành phố Baku thấp dần từ dải đồi phía tây xuống bờ biển Caspi ở phía đông và đông nam, việc đặt trục nhà thờ hướng thẳng về phương Đông (Ad Orientem) đã tạo nên một cục thế tiền án hướng thủy minh đường vô cùng cát lành: khối Cung Thánh bán nguyệt ở phía đông nhà thờ nhìn thẳng về hướng mặt biển Caspi mênh mông, đón trọn những tia nắng bình minh đầu tiên chiếu rọi từ mặt biển qua các ô cửa sổ vòm vào bàn thờ chính mỗi buổi sáng. Khuôn viên nhà thờ được bao bọc bởi tường rào thanh lịch, tòa nhà Trung tâm Văn hóa Chính thống giáo ở bên cánh và những hàng cây bách tùng xanh tốt quanh năm, giúp tàng phong tụ khí và giữ cho không gian nội điện luôn tĩnh lặng, thanh bình ngay bên cạnh đại lộ giao thông huyết mạch của thủ đô.
VĐại Lễ Phục Sinh Pascha, Chúa Nhật Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm Và Hành Hương Kính Thánh Tông Đồ Bartôlômêô Tại Baku
Là nhà thờ chính tòa đặt ngai tòa Giám mục của Giáo phận Baku và Azerbaijan, mọi nghi lễ phụng vụ tại đây được cử hành trọng thể theo lịch Julian (lịch cũ của Giáo hội Chính thống giáo Nga, chênh 13 ngày so với lịch Gregorian hiện đại) cùng lịch mùa Phục Sinh Đông phương, quy tụ đông đảo cộng đồng người Nga, Ukraina, Belarus, Gruzia và người Udi bản địa tại Azerbaijan.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch áp dụng | Tên đại lễ phụng vụ | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm |
|---|---|---|---|
| Chúa Nhật thứ ba mùa Phục Sinh (hai tuần sau Lễ Phục Sinh) | Lịch Phục Sinh Chính thống giáo | Đại lễ Bổn mạng Nhà thờ chính tòa: Kính Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm (Ngày Phụ Nữ Chính Thống Giáo) | Đại lễ Thượng tế trọng thể nhất của nhà thờ chính tòa: trang hoàng hoa tươi khắp nội điện, cử hành đoàn rước Krestny Khod vòng quanh nhà thờ với linh ảnh và thánh cốt trong tiếng chuông ngân vang và chúc mừng tất cả phụ nữ trong giáo phận. |
| Đêm rạng sáng Chúa Nhật Phục Sinh (Pascha) | Lịch Phục Sinh Chính thống giáo (tháng 4 hoặc tháng 5) | Đại lễ Chúa Kitô Phục Sinh (Svetloye Khristovo Voskreseniye) | Hàng nghìn tín hữu cầm nến sáng dự đoàn rước nửa đêm quanh nhà thờ, hát vang lời ca Chúa Kitô đã trỗi dậy từ cõi chết và làm phép bánh Kulich, trứng Phục Sinh đỏ. |
| Ngày 24 tháng 6 dương lịch (11 tháng 6 lịch Julian) | Lịch Julian / Dương lịch | Đại lễ Kính Thánh Tông đồ Bartôlômêô, Bổn mạng bảo trợ thành phố Baku | Rước hòm thánh cốt Thánh Tông đồ Bartôlômêô ra giữa đại sảnh để kính viếng, sau đó giáo sĩ và tín hữu hành hương về chân Tháp Trinh Nữ (Qiz Qalasi) trong Thành cổ Baku để hát kinh Akathist tại nơi ngài tử đạo năm 71. |
| Ngày 7 tháng 1, ngày 19 tháng 1 và ngày 21 tháng 11 dương lịch | Lịch Julian (tương ứng 25/12, 6/1 và 8/11 lịch cũ) | Đại lễ Giáng Sinh (7/1), Lễ Hiển Linh Làm Phép Nước Lớn (19/1) và Lễ Kính Tổng Lãnh Thiên Thần Michael (21/11) | Cử hành Thánh lễ đêm Giáng Sinh, nghi thức đại thánh hóa nước Agung trong ngày lễ Hiển Linh và kỷ niệm vị thánh bổn mạng lịch sử năm 1909 của ngôi đền vào ngày 21 tháng 11. |
Biểu tượng sống động của sự chung sống hòa bình và đối thoại liên tôn tại Azerbaijan. Vào các dịp đại lễ Phục Sinh, Giáng Sinh hay ngày lễ bổn mạng Chúa Nhật Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm, một truyền thống vô cùng tốt đẹp tại Baku là sự hiện diện chúc mừng của đại diện chính quyền Cộng hòa Azerbaijan cùng các vị lãnh đạo tinh thần của các tôn giáo anh em: vị Chủ tịch Hội đồng Người Hồi giáo vùng Kavkaz từ Thánh đường Taza Pir, Baku, Giám mục Đại diện Tông tòa của Giáo hội Công giáo và các vị Giáo sĩ Trưởng của cộng đồng Do Thái giáo tại Baku. Ngược lại, vị Giám mục Chính thống giáo của Nhà thờ chính tòa cũng luôn tham dự các sự kiện trọng đại tại Thánh đường Taza Pir, Baku và Thánh đường Bibi-Heybat, Baku, khẳng định tinh thần tôn trọng và nâng đỡ lẫn nhau đã làm nên truyền thống lịch sử của ngôi thánh đường từ thời ông Haji Zeynalabdin Taghiyev năm 1909 tới ông Aydin Kurbanov năm 2003.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đại lộ Tbilisi (Tbilisi prospekti), Quận Yasamal, AZ1073 Baku, Cộng hòa Azerbaijan
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm tọa lạc trên đại lộ Tbilisi (Tbilisi prospekti) thuộc quận Yasamal, phía tây bắc trung tâm Baku. Quý vị có thể dễ dàng di chuyển đến đây bằng tàu điện ngầm Baku Metro: xuống tại ga Nizami (tuyến Xanh lá) hoặc ga Elmlar Akademiyasi rồi đi bộ hoặc bắt xe buýt/taxi khoảng 3 tới 5 phút lên đại lộ Tbilisi; hoặc xuống tại ga 20 Yanvar rồi đi dọc theo đại lộ Tbilisi về hướng trung tâm khoảng 10 phút là nhìn thấy tháp chuông trắng chóp vàng nổi bật của nhà thờ.
- Toạ độ
- 40.3888, 49.8211
Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm mở cửa hằng ngày từ sáng sớm tới chiều tối để đón tín hữu đến cầu nguyện, thắp nến và hoan nghênh du khách quốc tế vào tham quan miễn phí. Khi bước vào bên trong nhà thờ, quý vị cần tuân thủ quy tắc trang phục truyền thống của Chính thống giáo Đông phương: nam giới bắt buộc phải bỏ mũ nón khi bước qua cửa và mặc quần dài lịch sự; nữ giới mặc váy hoặc trang phục kín đáo qua đầu gối, che kín vai và quàng khăn trùm đầu (tại bàn đón tiếp ngay tiền sảnh luôn có sẵn khăn choàng đầu và tạp dề quấn váy sạch sẽ miễn phí cho nữ du khách mượn). Bên trong nội điện, xin giữ trật tự tuyệt đối, tắt chuông điện thoại và không chụp ảnh có đèn flash trong lúc các giáo sĩ đang cử hành Thánh lễ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm, Baku
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tên gọi Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm của Nhà thờ chính tòa Chính thống giáo tại Baku có ý nghĩa là gì?
Trong truyền thống Chính thống giáo Đông phương, Các Thánh Phụ Nữ Mang Dầu Thơm (Holy Myrrhbearers / Zheny-Mironositsy) là nhóm các nữ môn đệ trung thành của Chúa Giêsu (gồm Thánh Maria Magdalena, Maria mẹ Giacôbê, Salômê, Gioanna, Susanna, Martha và Maria thành Bêtania) đã mang dầu thơm ra mộ Chúa vào rạng sáng ngày Phục Sinh và trở thành những nhân chứng đầu tiên thấy Chúa sống lại. Đức Thượng phụ Alexy II đặt tên này cho nhà thờ chính tòa năm 2001 để tôn vinh lòng đạo đức bền bỉ của những người phụ nữ đã giữ gìn đức tin qua thời kỳ Xô viết.
Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm được xây dựng năm nào và nguyên thủy phục vụ cho mục đích gì?
Ngôi nhà thờ được đặt đá móng tháng 5 năm 1908 và hoàn thành thánh hiến vào ngày 6 tháng 12 năm 1909 theo bản thiết kế nhà thờ quân đội tiêu chuẩn năm 1901 của kiến trúc sư Fyodor Mikhailovich Verzhbitsky. Nguyên thủy, công trình được xây dựng làm nhà thờ trung đoàn phục vụ các binh sĩ của Trung đoàn Bộ binh dự bị số 206 Salyan đóng tại khu doanh trại Salyan ở Baku và được cung hiến cho Tổng lãnh thiên thần Michael.
Hai nhà từ thiện Hồi giáo Azerbaijan nào đã đóng góp to lớn vào việc xây dựng năm 1909 và phục dựng năm 2003 của ngôi nhà thờ Kitô giáo này?
Đó là hai tấm gương tiêu biểu cho truyền thống khoan dung tôn giáo tại Azerbaijan: vào năm 1909, vị triệu phú dầu mỏ và nhà từ thiện Hồi giáo huyền thoại Haji Zeynalabdin Taghiyev đã đóng góp tài chính hào phóng để hoàn thiện nhà thờ; gần một thế kỷ sau, từ năm 2001 tới 2003, doanh nhân người Azerbaijan gốc Hồi giáo sống tại Nga là ông Aydin Kurbanov (1951 tới 2003) đã tài trợ toàn bộ kinh phí đại trùng tu ngôi đền đổ nát thành Nhà thờ chính tòa lộng lẫy như ngày nay.
Điều gì đã xảy ra với ngôi nhà thờ trong thời kỳ Liên Xô và biến cố tháng Giêng năm 1990?
Năm 1920, đây là một trong những nhà thờ đầu tiên tại Baku bị chính quyền Xô viết đóng cửa; thánh giá và bình phong linh ảnh bị phá hủy, còn tòa nhà bị biến thành kho quân nhu rồi phòng tập thể dục thể thao. Trong các cuộc đụng độ vũ trang vào tháng 1 năm 1990 (Black January) quanh khu doanh trại Salyan, hai quả đạn pháo đã bắn trúng nhà thờ làm sập phần đỉnh tháp chuông và thủng mái nghiêm trọng trước khi công trình được trao trả cho Giáo hội năm 1991.
Vì sao bên trong Nhà thờ chính tòa Baku lại lưu giữ thánh cốt của Thánh Tông đồ Bartôlômêô?
Theo giáo sử cổ đại, Thánh Tông đồ Bartôlômêô (một trong Mười Hai Tông Đồ của Chúa Giêsu) đã đến truyền giảng Tin Mừng tại vùng bờ biển Caspi và chịu tử đạo vào khoảng năm 71 Công nguyên ngay dưới chân Tháp Trinh Nữ (Qiz Qalasi) ở Thành cổ Baku, nên ngài được tôn kính là Thánh Bổn mạng bảo trợ thành phố Baku. Năm 2003, Đức Thượng phụ Konstantinopolis Bartôlômêô I đã trao tặng một phần thánh cốt của vị Tông đồ cho nhà thờ chính tòa để các tín hữu kính viếng.
Kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Các Phụ Nữ Mang Dầu Thơm có điểm gì đặc biệt về kết cấu bên trong?
Công trình mang phong cách Phục hưng Nga với tường trắng tinh khôi, viền xanh lam, tháp chuông mái lều bát giác (shatyor) và chóp vòm củ hành mạ vàng. Đặc điểm kết cấu nổi bật nhất bên trong là thiết kế đại sảnh cầu nguyện sử dụng hệ vì kèo nhịp lớn vượt ngang toàn bộ chiều rộng mà không dùng bất kỳ cột chống nào ở giữa lòng nhà thờ, giúp hơn 1.000 người đứng dự lễ đều nhìn thẳng về bức bình phong linh ảnh thếp vàng mà không bị che khuất.