Tọa lạc ngay tại giao điểm trái tim của thủ đô Chișinău, giữa thảm cỏ xanh rợp bóng cây cổ thụ của Công viên Nhà thờ chính tòa (Parcul Catedralei) nhìn thẳng ra Quảng trường Đại Quốc hội và Tòa nhà Chính phủ Cộng hòa Moldova, Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh (tiếng Romania gọi trang trọng là Catedrala Mitropolitană Nașterea Domnului, tiếng Nga là Kafedralny Sobor Rozhdestva Khristova) là biểu tượng kiến trúc và tâm linh cao quý nhất của đất nước. Khi đứng từ phía đại lộ Ștefan cel Mare nhìn vào công viên, du khách sẽ chiêm ngưỡng một trục cảnh quan đô thị hoàn mỹ hiếm có ở Đông Âu: mở đầu là Khải Hoàn Môn Cổng Thánh (Porțile Sfinte, xây năm 1840), tiếp đến ở chính giữa là Tháp Chuông bốn tầng trắng muốt vươn cao, và ở điểm kết thúc uy nghi là khối đại thánh đường hình lập phương cân xứng bốn bề với những hàng cột Doric cổ điển nâng đỡ mái vòm bán cầu lớn.
Không chỉ là tòa chính tòa trung ương của Chính Thống giáo tại Moldova (nơi đặt ngai chủ tọa của Đức Đô trưởng Chișinău và toàn Moldova), ngôi thánh đường này còn là chứng nhân kiên cường của lịch sử cận hiện đại. Nếu Tu viện Căpriana trong rừng già Codrii và Tu viện hang Orheiul Vechi bên bờ sông Răut lưu giữ hồn cốt trung cổ của xứ Moldavia, thì Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh đại diện cho khát vọng vươn lên thành một đô thị hiện đại của Chișinău từ thế kỷ 19, vượt qua bom đạn năm 1941 và vụ nổ mìn phá sập tháp chuông đêm 22 tháng 12 năm 1962 để tái sinh rực rỡ vào cuối thế kỷ 20.
IMầu Nhiệm Chúa Kitô Giáng Sinh, Ba Bàn Thờ Cung Hiến Và Bức Linh Ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț Của Xứ Sở Moldova
Ngôi đại thánh đường trung tâm của thủ đô Chișinău được cung hiến cho Mầu nhiệm Đức Chúa Giêsu Kitô Giáng Sinh (tiếng Romania là Nașterea Domnului, tiếng Slav Giáo hội là Rozhdestvo Khristovo). Ý tưởng xây dựng một nhà thờ chính tòa quy mô lớn xứng tầm với vị thế thủ phủ mới của vùng đất giữa sông Prut và sông Dniester được khởi xướng ngay từ năm 1813 bởi vị Giám mục Đô trưởng đầu tiên của Chișinău là Thánh Gavriil Bănulescu-Bodoni (1746 tới 1821, người có công lớn mở chủng viện, thành lập nhà in sách kinh chữ Romania tại Chișinău và hiện an nghỉ tại Tu viện Căpriana). Đối với Thánh Đô trưởng Gavriil và người dân địa phương lúc bấy giờ, việc dâng hiến ngôi đền chính của toàn giáo phận cho lễ Chúa Giáng Sinh mang thông điệp về một khởi đầu mới tràn đầy ánh sáng và bình an thiên quốc cho thành phố Chișinău đang trỗi dậy từ một thị trấn thương mại nhỏ bé.
Bên trong lòng đại thánh đường, không gian phụng vụ không chỉ có một bàn thờ duy nhất mà được thiết kế theo truyền thống đại giáo đường Chính Thống giáo với ba bàn thờ cung hiến (Prestoluri) đặt tại ba hậu cung phía đông: bàn thờ trung tâm chính giữa dâng kính Chúa Kitô Giáng Sinh; bàn thờ bên phải (phía nam) dâng kính Thánh Đại Tử đạo Nicêta người Goth (Sfântul Mare Mucenic Nichita Romanul / Gotul, vị thánh tử đạo thế kỷ 4 từng truyền giáo và chịu tử đạo tại vùng hạ lưu sông Danube gần đất Moldova); và bàn thờ bên trái (phía bắc) dâng kính Thánh Giám mục Gioan Kim Khẩu (Sfântul Ioan Gură de Aur, tác giả bản Phụng vụ Thánh được cử hành hằng ngày trong Giáo hội Đông phương) trước đây từng một thời gian cung hiến cho Thánh Vương Alexander Nevsky.
Trong thần học và phụng vụ Chính Thống giáo Đông phương, Lễ Chúa Giáng Sinh là một trong Mười Hai Đại Lễ Trọng (Praznice Împărătești) của năm phụng vụ, cử hành mầu nhiệm Ngôi Hai Thiên Chúa Nhập Thể làm người (Întruparea Cuvântului) để nâng bản tính nhân loại lên thông phần vào sự sống thần linh (Theosis, tức ơn thần hóa). Như câu kinh Kontaktion cổ xưa của Thánh Romanos Giai Nhân vang lên dưới mái vòm Nhà thờ chính tòa Chișinău mỗi dịp đại lễ: Hôm nay Đức Trinh Nữ sinh hạ Đấng Siêu Việt trên mọi hữu thể, và trái đất dâng lên một hang đá cho Đấng Không Thể Tiến Gần.
Chính sự kết hợp giữa kiến trúc mái vòm tròn tượng trưng cho bầu trời thiên giới hạ xuống chạm vào khối lập phương bốn góc tượng trưng cho bốn phương mặt đất đã biến toàn bộ ngôi Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh thành một biểu tượng kiến trúc sống động của giáo lý Nhập Thể: nơi Trời và Đất giao hòa trong lời kinh Phụng vụ Thánh.
Bảo vật tâm linh được người dân Moldova tôn kính sâu sắc nhất tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh là Bức linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț (Icoana Maicii Domnului de la Hîrbovăț, tiếng Nga gọi là Gerbovetskaya Ikona Bozhiey Materi). Đây là một bức thánh tượng Đức Trinh Nữ Maria bế Chúa Hài Đồng theo kiểu mẫu Hodegetria (Đấng Chỉ Đường) có niên đại từ thế kỷ 18, được trao tặng cho Tu viện Hîrbovăț (nằm ở huyện Călărași) vào năm 1790. Trải qua các trận hỏa hoạn thiêu rụi nhà thờ gỗ vào đầu thế kỷ 19 mà bức linh ảnh vẫn còn nguyên vẹn không hề bị lửa làm cháy sém, danh tiếng về ơn chữa lành kỳ diệu của Đức Mẹ Hîrbovăț đã lan truyền khắp vùng Bessarabia.
Từ năm 1859, với sự phê chuẩn của Thượng Hội đồng Giáo hội, một truyền thống rước kiệu trọng thể hằng năm đã được thiết lập: cứ mỗi độ mùa thu vào tháng 10 cho đến lễ Phục Sinh mùa xuân năm sau, bức linh ảnh nguyên bản Đức Mẹ Hîrbovăț lại được rước bộ hành trang nghiêm với hàng vạn tín hữu đi theo từ Tu viện Hîrbovăț về tôn trí ngay tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh ở Chișinău để nhân dân thủ đô chiêm bái, cầu nguyện suốt mùa đông trước khi rước trở về tu viện vào mùa hè.
Một điều mà nhiều du khách lần đầu đến Chișinău thường hiểu lầm là họ nghĩ rằng Khải Hoàn Môn (Arcul de Triumf) đứng ở đầu lối vào công viên trước mặt nhà thờ chính tòa là một cổng chào quân sự tách biệt hoàn toàn với nhà thờ. Thực tế lịch sử lại gắn kết ba công trình thành một chỉnh thể phụng vụ không thể tách rời: vào năm 1839, những người thợ đúc đồng đã dùng đồng nấu chảy từ các khẩu đại bác thu được sau chiến thắng tại pháo đài Izmail để đúc một quả đại hồng chung khổng lồ nặng tới 400 pood (khoảng 6,4 tấn) tặng cho Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh. Tuy nhiên, khi quả chuông được chở tới Chișinău thì người ta phát hiện kích thước của nó quá lớn, không thể đưa lọt qua các ô cửa của Tháp Chuông bốn tầng vừa mới xây xong năm 1836! Để giải quyết bài toán này, năm 1840, kiến trúc sư đô thị Luca Zaușkevici đã thiết kế một cổng vòm Khải Hoàn Môn cao 13 mét nằm đúng trên trục thẳng từ đại lộ vào Tháp Chuông và Nhà thờ chính tòa, vừa để treo quả đại hồng chung 6,4 tấn cùng chiếc đồng hồ cơ học lớn của thành phố, vừa đóng vai trò là Cổng Thánh (Porțile Sfinte) dẫn vào khuôn viên đại thánh đường.
IIHơn Hai Trăm Năm Từ Tâm Nguyện Của Đô Trưởng Gavriil Bănulescu-Bodoni, Vụ Nổ Đêm 22 Tháng 12 Năm 1962 Tới Cuộc Đại Phục Hưng
Lịch sử của Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh gắn liền với sự hình thành quy hoạch đô thị hiện đại của thủ đô Chișinău từ đầu thế kỷ 19 và những thử thách khắc nghiệt nhất mà Giáo hội Chính Thống giáo tại Moldova đã trải qua trong thế kỷ 20.
- 1813 tới 1821Thánh Đô trưởng Gavriil Bănulescu-Bodoni khởi xướng dự án xây dựng Nhà thờ chính tòaSau khi thiết lập Tòa Đô thành Chișinău và Khotin năm 1813, Đô trưởng Gavriil Bănulescu-Bodoni chọn vị trí trung tâm khu Thượng Thành mới để quy hoạch đại thánh đường của toàn giáo phận.
- 26 tháng 5 năm 1830 tới 13 tháng 10 năm 1836Khởi công và thánh hiến Nhà thờ chính tòa cùng Tháp Chuông theo bản vẽ của Avraam MelnikovDưới thời Tổng trấn Mikhail Vorontsov và Tổng giám mục Dimitrie Sulima, đại kiến trúc sư Avraam Melnikov thiết kế quần thể thánh đường và tháp chuông bốn tầng theo phong cách Tân cổ điển; lễ cung hiến trọng thể diễn ra ngày 13 tháng 10 năm 1836.
- 1840 tới 1841Kiến trúc sư Luca Zaușkevici xây dựng Khải Hoàn Môn Cổng Thánh treo đại hồng chung 6,4 tấnĐể treo quả chuông đồng nặng 400 pood quá lớn không vừa tháp chuông, cổng vòm bốn trụ cao 13 mét được dựng thẳng hàng với tháp chuông và nhà thờ, hoàn thiện bộ ba kiến trúc biểu tượng của Chișinău.
- Tháng 6 năm 1941 tới năm 1956Bị bom đạn Thế chiến II tàn phá mái vòm và công cuộc trùng tu sau chiến tranhTháng 6 năm 1941, các đợt oanh tạc làm sập mái vòm và thiêu hủy nội thất nhà thờ; công việc phục dựng bắt đầu ngay năm 1942 và hoàn tất phần mái cùng nội thất vào đầu thập niên 1950.
- Đêm 22 rạng ngày 23 tháng 12 năm 1962Chính quyền Xô viết cho nổ mìn phá hủy Tháp Chuông và biến nhà thờ thành phòng triển lãmChỉ trong một đêm mùa đông tháng 12 năm 1962, ngọn Tháp Chuông bốn tầng lịch sử năm 1836 bị đặt thuốc nổ đánh sập hoàn toàn để xóa bỏ dấu ấn tôn giáo ở quảng trường trung tâm, nền móng bị san phẳng làm đài phun nước, còn lòng Nhà thờ chính tòa bị biến thành Phòng Triển lãm của Bộ Văn hóa.
- 1989 tới 25 tháng 8 năm 1996Hoàn trả Nhà thờ chính tòa cho Giáo hội và lễ tái thánh hiến trọng thểNăm 1989, ngôi thánh đường được trả lại cho Giáo hội Chính Thống giáo Moldova; ngày 3 tháng 5 năm 1991 đặt lại cây thánh giá trên đỉnh vòm và ngày 25 tháng 8 năm 1996 hoàn tất đại trùng tu nội thất, cử hành lễ tái thánh hiến.
- 1997 tới 22 tháng 12 năm 1998Phục dựng nguyên bản Tháp Chuông bốn tầng trên đúng nền móng năm 1836Dựa trên các bản vẽ đo đạc lưu trữ của Avraam Melnikov, Tháp Chuông bốn tầng cao 40 mét cùng nhà nguyện Thánh Gioan Tẩy Giả ở tầng trệt được xây dựng lại chính xác tuyệt đối và khánh thành đúng ngày kỷ niệm 36 năm vụ nổ.
Bi kịch đêm 22 tháng 12 năm 1962 và sự phục sinh kỳ diệu của Tháp Chuông Chișinău. Trong ký ức của nhiều thế hệ người dân thủ đô Chișinău, đêm 22 rạng sáng ngày 23 tháng 12 năm 1962 là một vết thương lịch sử khó quên. Bất chấp việc Tháp Chuông bốn tầng do Avraam Melnikov thiết kế năm 1836 đã được công nhận là di tích kiến trúc có giá trị nghệ thuật bậc nhất của thành phố, chính quyền địa phương lúc bấy giờ vẫn bí mật huy động công binh phong tỏa công viên trung tâm trong đêm tối, đặt thuốc nổ dưới chân tháp và kích nổ. Do kết cấu đá vôi xây vữa vôi thế kỷ 19 quá kiên cố, phải sau nhiều loạt nổ liên tiếp ngọn tháp mới đổ sập xuống; suốt sáng hôm sau, hàng ngàn mảnh đá và gạch vụn đã được xe tải chở đi đổ vội vàng còn nền móng ngay lập tức bị tráng nhựa và lắp đặt một hồ phun nước để xóa sạch dấu vết.
Thế nhưng, ký ức của một dân tộc không thể bị xóa bỏ bằng thuốc nổ. Ngay sau khi Cộng hòa Moldova giành lại độc lập, các kiến trúc sư và sử gia Moldova đã tìm lại đầy đủ bộ bản vẽ thiết kế gốc năm 1830 của Avraam Melnikov cùng các bức ảnh chụp chi tiết trước năm 1962. Từ năm 1997 tới cuối năm 1998, ngọn Tháp Chuông bốn tầng cao 40 mét đã được dựng lại từng viên đá trên đúng vị trí nền móng cũ, trả lại cho bầu trời Chișinău tiếng chuông ngân vang và khôi phục trọn vẹn trục cảnh quan thiêng liêng nối liền Khải Hoàn Môn, Tháp Chuông và Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh.
IIIHình Học Tân Cổ Điển Của Avraam Melnikov, Bốn Hàng Hiên Sáu Cột Doric, Mái Vòm Bán Cầu Và Trục Tháp Chuông Cổng Thánh
Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh được giới nghiên cứu lịch sử kiến trúc đánh giá là một trong những kiệt tác thuần khiết nhất của trường phái Tân cổ điển Đế chế (Empire Neoclassicism) tại Đông Âu. Kiến trúc sư Avraam Ivanovich Melnikov (1784 tới 1854, Chủ nhiệm Khoa Kiến trúc Viện Hàn lâm Nghệ thuật Hoàng gia Saint Petersburg, người từng thiết kế Cầu thang Potemkin và Quảng trường Bán nguyệt tại Odessa) đã áp dụng hình học đối xứng tuyệt đối của đền đài Hy Lạp cổ đại vào cấu trúc phụng vụ Chính Thống giáo.
Thân nhà thờ chính có bình đồ hình vuông đối xứng tâm theo kiểu chữ thập Hy Lạp (kích thước mỗi cạnh khoảng 38 mét). Điểm độc đáo bậc nhất là ở cả bốn mặt Đông, Tây, Nam, Bắc của khối nhà đều nhô ra bốn hàng hiên tiền sảnh giống hệt nhau (hexastyle porticoes): mỗi hàng hiên gồm sáu cột tròn to lớn theo thức Doric cổ điển không có đế cột, nâng đỡ dải diềm trang trí metope xen kẽ triglyph và trán tường hình tam giác uy nghiêm.
Vươn cao từ giao điểm trung tâm của bốn cánh chữ thập là một cổ trống vòm (tholobate) hình trụ tròn đường kính lớn, xung quanh mở mười hai ô cửa sổ vòm cao tượng trưng cho Mười Hai Thánh Tông Đồ để dẫn ánh sáng tự nhiên chiếu thẳng xuống lòng đền. Phía trên cổ trống là mái vòm hình bán cầu lợp tấm kim loại màu xám bạc (từng được sơn xanh sao trong lịch sử), trên đỉnh đội quả cầu và cây Thánh giá Chính Thống giáo mạ vàng.
Bên trong lòng nhà thờ, bốn trụ tường đá khổng lồ kết nối bằng các vòm cuốn lớn nâng đỡ toàn bộ sức nặng của mái vòm trung tâm. Ngăn cách giữa gian tín hữu và ba hậu cung phía đông là bức vách ảnh thánh (Iconostasis) bề thế chạm khắc mạ vàng ôm lấy ba bàn thờ cung hiến. Toàn bộ các mặt tường, vòm cuốn và lòng mái vòm được phủ kín bằng hệ thống bích họa tân Byzantine rực rỡ (phục hồi hoàn chỉnh vào cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21) khắc họa Chúa Kitô Toàn Năng (Pantocrator), Đức Mẹ Đồng Trinh và các đại lễ trong Kinh Thánh.
Đứng cách mặt tiền phía tây của nhà thờ chính đúng 40 mét trên trục chính đạo là ngọn Tháp Chuông bốn tầng thu nhỏ dần theo chiều cao như một tháp canh ánh sáng. Tầng một có bình đồ chữ thập với bốn hiên bốn cột Doric nhỏ đồng điệu hoàn hảo với nhà thờ chính (bên trong tầng trệt có nhà nguyện nhỏ dâng kính Thánh Gioan Tẩy Giả); tầng hai và tầng ba là các lầu treo chuông mở vòm bốn hướng; tầng bốn là vọng lâu tròn đội mái vòm bán cầu và thánh giá.
Nằm ở rìa phía tây nam của công viên, thẳng hàng với Tháp Chuông và cửa chính nhà thờ, là Khải Hoàn Môn cao 13 mét do kiến trúc sư Luca Zaușkevici thiết kế năm 1840. Công trình có bình đồ hình vuông gồm bốn trụ lớn trang trí cột thức Corinth đỡ tầng gác treo quả đại hồng chung nặng 6,4 tấn đúc từ đồng đại bác cổ và chiếc đồng hồ cơ học soi sáng suốt ngày đêm.
Bên trong gian chính phía trước vách ảnh thánh đặt khám thờ bằng gỗ chạm trổ tinh xảo nơi tôn trí Bức linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț cùng các hòm thánh cốt chư thánh. Trong khuôn viên và bên dưới nền thánh đường còn lưu giữ nơi an nghỉ và bia tưởng niệm các vị Tổng giám mục, Đô trưởng có công lớn xây dựng Giáo hội Chính Thống giáo tại vùng đất này.
| Hạng mục kiến trúc và Phụng vụ | Niên đại và Kiến trúc sư | Đặc điểm kỹ thuật và Vai trò trong quần thể |
|---|---|---|
| Đại thánh đường Chúa Giáng Sinh | 1830 tới 1836 (kiến trúc sư Avraam Melnikov) | Phong cách Tân cổ điển Đế chế, bình đồ đối xứng bốn mặt tiền sáu cột Doric, trống vòm 12 cửa sổ và mái vòm bán cầu |
| Tháp Chuông bốn tầng (Clopotnița) | Bản gốc 1836 (Melnikov); nổ mìn 1962; phục dựng 1997 tới 1998 | Cao 40 mét, nằm cách nhà thờ 40 mét về phía tây nam, tầng một có bốn hiên cột Doric và nhà nguyện Thánh Gioan Tẩy Giả |
| Khải Hoàn Môn Cổng Thánh (Porțile Sfinte) | 1840 tới 1841 (kiến trúc sư Luca Zaușkevici) | Cổng vòm bốn trụ cao 13 mét trang trí cột Corinth, nơi treo quả chuông đồng nặng 6,4 tấn (400 pood) và đồng hồ thành phố |
| Ba bàn thờ cung hiến và Vách ảnh thánh | Tái thiết và vẽ bích họa giai đoạn 1991 tới 1996 | Ba bàn thờ dâng kính Chúa Giáng Sinh (giữa), Thánh Tử đạo Nicêta (nam) và Thánh Gioan Kim Khẩu (bắc) |
| Khám tôn trí Linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț | Linh ảnh thế kỷ 18 (truyền thống rước về từ năm 1859) | Bảo vật linh thiêng bậc nhất của Chính Thống giáo Moldova, thu hút hàng vạn tín hữu tới cầu nguyện mỗi ngày |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Chính Thống giáo và kiến trúc sư Avraam Melnikov không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và thiết kế Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh. Vị trí của đại thánh đường được xác định theo đồ án quy hoạch tổng thể trung tâm thủ phủ Chișinău đầu thế kỷ 19 kết hợp với quy tắc định hướng phụng vụ Chính Thống giáo Đông phương (cung thánh hướng về phía Đông Bắc theo lưới phố và cửa chính hướng về phía Tây Nam). Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của đô thị Chișinău tại tọa độ 47,0260 độ vĩ bắc, 28,8347 độ kinh đông, Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh tọa lạc ngay tại chính tâm huyết mạch của khu đất bằng phẳng trên sườn đồi trung tâm thành phố. Nếu nhìn trên bản đồ địa hình tổng thể, dòng sông Bîc chảy uốn lượn ở phía đông bắc dưới chân đồi như một dải tiền án thủy, trong khi ở phía tây nam và tây bắc là các ngọn đồi cao hơn của dãy đồi trung tâm Bessarabia làm hậu chẩm sơn vững chãi. Công viên Nhà thờ chính tòa (Parcul Catedralei) rộng tới 9 héc-ta với tám lối đi lát đá tỏa ra tám hướng từ trung tâm nhà thờ giống như một bát quái hoa viên xanh mát, giúp tụ hội và điều hòa sinh khí cho toàn bộ khu vực trung tâm thủ đô.
Đặc biệt nhất về mặt hình học không gian là trục thần đạo tam cấp nối liền theo đường thẳng từ Tây Nam sang Đông Bắc: phía ngoài đại lộ Ștefan cel Mare là Quảng trường Đại Quốc hội rộng lớn đóng vai trò ngoại minh đường; bước qua Khải Hoàn Môn Cổng Thánh (tượng trưng cho nghi môn và chu tước) là tiến vào nội minh đường công viên; đi tiếp qua Tháp Chuông bốn tầng là chạm tới bậc thềm Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh. Bản thân ngôi thánh đường có bốn mặt tiền sáu cột Doric mở đều ra bốn phương tám hướng dưới một mái vòm tròn duy nhất ở trung tâm, tạo nên hình thái thiên viên địa phương (trời tròn đất vuông) kinh điển, giúp công trình đứng ở vị trí trung cung điều phối hài hòa cảnh quan của cả thủ đô Moldova.
VĐại Lễ Giáng Sinh Ngày 7 Tháng 1, Đêm Phục Sinh Rước Lửa Thánh Và Lễ Rước Linh Ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț
Toàn bộ các nghi lễ phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh được cử hành theo lịch phụng vụ Chính Thống giáo Đông phương sử dụng lịch Julius cũ (Stil Vechi) đối với các ngày lễ cố định (lệch 13 ngày so với lịch Gregory hiện hành) và lịch Paschalion cổ truyền đối với chu kỳ lễ Phục Sinh.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh |
|---|---|---|---|
| Ngày 7 tháng 1 dương lịch (tức 25 tháng 12 lịch Julius) | Lịch Julius (Quốc lễ tại Moldova) | Đại lễ Chúa Giáng Sinh và Lễ Bổn mạng Nhà thờ chính tòa (Nașterea Domnului / Hramul Catedralei) | Đại lễ Phụng vụ Thánh trọng thể nhất trong năm do Đức Đô trưởng Chișinău và toàn Moldova chủ sự, kèm theo các dàn hợp xướng hát thánh ca Giáng Sinh truyền thống (Colinde) vang vọng khắp công viên. |
| Ngày 19 tháng 1 dương lịch (tức 6 tháng 1 lịch Julius) | Lịch Julius | Đại lễ Chúa Hiển Linh và Nghi thức Đại Thánh Hóa Nước (Boboteaza / Epifania) | Sau Phụng vụ Thánh, đoàn rước tiến ra sân trước nhà thờ và Tháp Chuông để cử hành nghi thức Đại Thánh Hóa Nước (Agheasma Mare) và rảy nước thánh chúc lành cho hàng vạn tín hữu. |
| Tháng 4 hoặc tháng 5 (Chúa Nhật sau trăng tròn xuân phân theo lịch Chính Thống) | Lịch Phục Sinh Chính Thống giáo | Đêm Canh thức Vượt Qua và Đại lễ Phục Sinh (Învierea Domnului / Paștele Ortodox) | Ngọn Lửa Thánh (Lumina Sfântă) được rước bằng chuyên cơ từ Nhà thờ Mộ Thánh Giêrusalem về thẳng sân Nhà thờ chính tòa Chișinău vào tối thứ Bảy Tuần Thánh; đúng nửa đêm, hàng vạn người cầm nến sáng rực cả công viên cùng hô vang Hristos a înviat (Chúa Kitô đã phục sinh). |
| Ngày 14 tháng 10 dương lịch (tức 1 tháng 10 lịch Julius) | Lịch Julius (Ngày lễ Thủ đô) | Đại lễ Đức Mẹ Bảo Trợ và Ngày Thành phố Chișinău (Acoperământul Maicii Domnului / Hramul Orașului Chișinău) | Ngày lễ bổn mạng của toàn thủ đô Chișinău mở đầu bằng Đại lễ Phụng vụ Thánh và lễ cầu an cho quốc thái dân an tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh trước khi diễn ra lễ hội văn hóa trên đại lộ Ștefan cel Mare. |
| Tháng 10 hằng năm tới mùa xuân | Chu kỳ hành hương thường niên | Lễ Rước và Tôn trí Linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț tại Nhà thờ chính tòa | Cuộc rước kiệu bộ hành đưa bức linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț thế kỷ 18 về ngự tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh, nơi các linh mục cử hành kinh Akathist kính Đức Mẹ mỗi tuần trước hàng ngàn người hành hương. |
Không gian tâm linh sống động giữa lòng thủ đô bốn mùa. Bất kể vào một buổi sáng ngày thường hay chiều Chúa Nhật, du khách ghé thăm Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh đều sẽ bắt gặp hình ảnh người dân Chișinău thuộc mọi lứa tuổi dừng bước khi đi ngang qua Khải Hoàn Môn hay Công viên trung tâm để làm dấu thánh giá hướng về mái vòm thánh đường. Tiếng đại hồng chung ngân vang từ Tháp Chuông và Khải Hoàn Môn hòa cùng tiếng chim câu trên quảng trường đã trở thành nhịp thở bình yên không thể thiếu của đất nước Moldova.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Đại Quốc hội (Piața Marii Adunări Naționale), Công viên Nhà thờ chính tòa, quận Centru, MD-2012 Chișinău, Cộng hòa Moldova
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh nằm ngay tại vị trí trung tâm số một của thủ đô Chișinău, bên trong Công viên Nhà thờ chính tòa (Parcul Catedralei), đối diện trực tiếp với Tòa nhà Chính phủ qua Quảng trường Đại Quốc hội (Piața Marii Adunări Naționale) và đại lộ chính Ștefan cel Mare și Sfânt. Hầu hết các tuyến xe buýt điện (trolleybus số 1, 4, 5, 8, 22, 30 từ Sân bay Quốc tế Chișinău) đều dừng tại trạm Piața Marii Adunări Naționale ngay trước Khải Hoàn Môn Cổng Thánh; từ trạm xe buýt số 30 kết nối thẳng với sân bay Chișinău (mất khoảng 25 tới 30 phút), quý vị bước qua Khải Hoàn Môn và Tháp Chuông chưa đầy 100 mét là tới thềm Nhà thờ chính tòa.
- Toạ độ
- 47.026, 28.8347
Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh mở cửa tự do hằng ngày từ 7 giờ sáng đến 8 giờ tối để đón các tín hữu và du khách vào chiêm bái, cầu nguyện. Theo truyền thống trang nghiêm của Chính Thống giáo Đông phương tại Moldova, khi bước vào trong lòng nhà thờ, nam giới bắt buộc phải bỏ mũ nón và không mặc quần ngắn; nữ giới cần mặc váy dài hoặc quần dài lịch sự, che kín vai và nên dùng khăn choàng đầu nhẹ (tại bàn phát nến ngay lối vào phía tây có chuẩn bị sẵn khăn quấn váy và khăn trùm đầu miễn phí cho du khách chưa kịp chuẩn bị). Bên trong nhà thờ không bố trí hàng ghế ngồi như nhà thờ phương Tây mà mọi người đứng tham dự phụng vụ; quý vị vui lòng giữ yên lặng, không đi cắt ngang trước mặt người đang quỳ lạy trước linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț và không chụp ảnh có đèn flash trong giờ lễ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh, Chișinău
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh tại Chișinău được xây dựng vào thời gian nào và theo phong cách kiến trúc gì?
Nhà thờ được xây dựng từ năm 1830 tới năm 1836 (thánh hiến ngày 13 tháng 10 năm 1836) theo sáng kiến của Thánh Đô trưởng Gavriil Bănulescu-Bodoni và Tổng đốc Mikhail Vorontsov. Công trình do đại kiến trúc sư Avraam Melnikov thiết kế theo phong cách Tân cổ điển Đế chế với bốn mặt tiền sáu cột Doric đối xứng và mái vòm bán cầu lớn.
Vì sao quả chuông lớn nhất của nhà thờ lại được treo trên Khải Hoàn Môn Cổng Thánh thay vì treo trong Tháp Chuông?
Năm 1839, một quả đại hồng chung khổng lồ nặng tới 400 pood (khoảng 6,4 tấn) được đúc từ đồng của các khẩu đại bác thu giữ được tại pháo đài Izmail để tặng cho nhà thờ. Tuy nhiên, quả chuông quá lớn không thể đưa lọt qua các ô cửa của Tháp Chuông xây năm 1836, nên năm 1840 kiến trúc sư Luca Zaușkevici đã thiết kế Khải Hoàn Môn (Cổng Thánh) nằm thẳng hàng phía trước để treo quả chuông này.
Chuyện gì đã xảy ra với Tháp Chuông của Nhà thờ chính tòa vào đêm 22 tháng 12 năm 1962?
Trong chiến dịch bài trừ tôn giáo thời Liên Xô, vào đêm 22 rạng ngày 23 tháng 12 năm 1962, chính quyền địa phương đã bí mật cho nổ mìn đánh sập hoàn toàn ngọn Tháp Chuông bốn tầng lịch sử năm 1836 và biến lòng Nhà thờ chính tòa thành phòng triển lãm của Bộ Văn hóa. Sau khi Moldova độc lập, Tháp Chuông đã được xây dựng lại nguyên bản trên đúng nền móng cũ từ năm 1997 tới năm 1998.
Bức linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț được tôn trí trong Nhà thờ chính tòa có nguồn gốc như thế nào?
Linh ảnh Đức Mẹ Hîrbovăț là bức thánh tượng cổ từ thế kỷ 18 của Tu viện Hîrbovăț, nổi tiếng vì nhiều lần thoát khỏi các trận hỏa hoạn lớn và gắn với nhiều ơn chữa lành kỳ diệu. Theo truyền thống có từ năm 1859, mỗi năm từ mùa thu sang mùa xuân, bức linh ảnh được rước trọng thể về tôn trí tại Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh ở Chișinău để nhân dân thủ đô chiêm bái.
Vì sao Đại lễ Giáng Sinh và lễ bổn mạng của Nhà thờ chính tòa lại được cử hành vào ngày 7 tháng 1 dương lịch?
Giáo hội Chính Thống giáo tại Moldova cử hành các ngày lễ cố định theo lịch Julius cổ truyền (Stil Vechi), hiện lệch 13 ngày so với lịch Gregory dương lịch. Do đó, ngày 25 tháng 12 theo lịch Julius rơi vào ngày 7 tháng 1 dương lịch hằng năm, là ngày quốc lễ Giáng Sinh và đại lễ bổn mạng lớn nhất tại Nhà thờ chính tòa.
Vì sao ngày 14 tháng 10 hằng năm lại là ngày hội lớn nhất xung quanh Nhà thờ chính tòa Chúa Giáng Sinh?
Ngày 14 tháng 10 dương lịch (tức ngày 1 tháng 10 lịch Julius) là Đại lễ Đức Mẹ Bảo Trợ (Acoperământul Maicii Domnului, hay Pokrov), đồng thời là Ngày lễ Bổn mạng của Thủ đô Chișinău (Hramul Orașului Chișinău) kỷ niệm lịch sử thành phố được ghi nhận từ năm 1436. Mọi hoạt động lễ hội của thủ đô đều bắt đầu bằng thánh lễ cầu an trọng thể tại Nhà thờ chính tòa.