Men theo những con dốc lát đá cuội quanh co dẫn từ cổng thành cổ Almedina ngược lên ngọn đồi Alta de Coimbra hướng về phía trường Đại học Coimbra cổ kính bên dòng sông Mondego, du khách bất ngờ bước ra một quảng trường nhỏ nằm chênh vênh trên sườn đồi. Tại đó, không phải một nhà thờ đắp hoa văn diêm dúa mà là một khối pháo đài bằng đá vôi màu vàng đất nung sừng sững hiện ra: những bức tường đá dày cộp hầu như không có cửa sổ ở tầng trệt, trên đỉnh tường chạy dài hàng lỗ châu mai răng cưa vuông vức như một tòa lâu đài chiến trận thời Thập tự chinh, và chính giữa mặt tiền là một tháp cổng nhô hẳn ra phía trước với những đường vòm tròn khắc hoa văn chạm trổ kỳ bí.
Công trình vượt thời gian ấy là Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra (tiếng Bồ Đào Nha: Sé Velha de Coimbra, tên phụng vụ là Igreja de Santa Maria de Coimbra hay Catedral de Nossa Senhora da Assunção). Trong khi hầu hết các nhà thờ chính tòa cùng thời như Nhà thờ chính tòa Braga, Nhà thờ chính tòa Porto hay Nhà thờ chính tòa Đức Bà Cả (Sé de Lisboa) đều trải qua những đợt đại trùng tu Baroque hoặc xây lại sau động đất, Sé Velha de Coimbra là nhà thờ chính tòa Romanesque duy nhất thời Reconquista tại Bồ Đào Nha còn giữ nguyên vẹn cấu trúc thế kỷ 12 từ thời Coimbra là kinh đô đầu tiên của vương quốc, đồng thời là một di sản sống động của Công giáo nằm trong quần thể Di sản Thế giới UNESCO Đại học Coimbra.
IĐức Mẹ Lên Trời, Thánh Nữ Hoàng Hậu Isabel Và Truyền Thống Đa Văn Hóa Mozarabic Tại Kinh Đô Đầu Tiên
Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra được cung hiến từ thuở ban đầu cho Đức Trinh Nữ Maria dưới tước hiệu Đức Bà Santa Maria de Coimbra, tức Đức Mẹ Lên Trời (Nossa Senhora da Assunção). Bước vào lòng thánh đường đá vôi trầm mặc và tiến thẳng về khu cung thánh bán nguyệt ở đầu phía đông, ánh mắt người hành hương lập tức bừng sáng trước bức Bàn thờ gỗ chạm thếp vàng Flamboyant Gothic (Retábulo da Capela-Mor) cao vút chạm tới vòm đá: ở chính giữa những tán tháp gỗ chạm trổ mảnh mai như rừng kim nhọn là hình tượng Đức Trinh Nữ Maria đang được các thiên thần nâng lên trời trong ánh vàng rực rỡ trước sự chiêm ngưỡng của mười hai Thánh Tông đồ.
Bên cạnh lòng sùng kính Đức Mẹ Maria và Chúa Giêsu Kitô nơi Nhà nguyện Mình Thánh Chúa, đời sống tâm linh tại Sé Velha de Coimbra còn thấm đẫm ký ức về vị thánh bảo trợ của thành phố là Thánh nữ Hoàng hậu Isabel của Bồ Đào Nha (Rainha Santa Isabel, 1271 tới 1336, hoàng hậu của vua Dinis I nổi tiếng với phép lạ biến bánh mì thành hoa hồng để cứu giúp người nghèo). Ngay trong gian hành lang phía nam của nhà thờ hiện còn lưu giữ cỗ quan tài đá tuyệt đẹp của Công chúa Đông La Mã Dona Vataça Lascaris (cháu ngoại Hoàng đế Nicea Theodorus II Laskaris), người bạn đồng hành thân thiết đã cùng Hoàng hậu Thánh Isabel cầu nguyện dưới mái vòm nhà thờ này suốt đầu thế kỷ 14.
Về mặt thần học và lịch sử văn hóa tôn giáo, Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra là chứng tích đặc sắc nhất cho thấy sự chung sống và giao thoa nghệ thuật giữa cộng đồng Kitô hữu Mozarabic (những người Kitô giáo Iberia sống dưới thời cai trị Hồi giáo, thông thạo tiếng Ả Rập) và truyền thống Công giáo La Mã. Vị tổng trấn Kitô giáo đầu tiên cai quản Coimbra sau cuộc tái chiếm năm 1064 là Bá tước Sisnando Davides (mất năm 1091, người có mộ đá đặt ngay bên tường nhà thờ Sé Velha) vốn là một người Kitô hữu Mozarabic luôn chủ trương hòa giải và trọng dụng các nghệ nhân bản địa.
Chính vì vậy, khi xây dựng ngôi thánh đường Công giáo này vào thế kỷ 12, các giám mục Coimbra đã để các thợ điêu khắc đá người Mozarabic chạm lên hàng trăm đầu cột Romanesque những họa tiết hoa lá, chim muông và lưới hình học phương Đông mềm mại, chứng minh rằng vẻ đẹp nghệ thuật của mọi nền văn hóa đều có thể quy tụ để tôn vinh Thiên Chúa.
Sử liệu biên niên của Giáo phận Coimbra và cuốn Livro Preto (Sổ Đen của Nhà thờ chính tòa Coimbra) ghi nhận rằng sau khi vua Fernando I xứ León tái chiếm Coimbra năm 1064 và đặc biệt là sau khi Dom Afonso Henriques tuyên bố độc lập, chọn Coimbra làm kinh đô đầu tiên của Vương quốc Bồ Đào Nha (từ năm 1131 đến năm 1255), nhà vua và Giám mục Miguel Salomão (cai quản giáo phận từ 1162 tới 1176) đã quyết định phá bỏ ngôi nhà thờ tiền Romanesque chật hẹp để dựng một đại thánh đường xứng tầm kinh đô mới. Công trình được khởi công vào năm 1162 với sự đóng góp tài chính to lớn của cả vua Afonso Henriques lẫn Giám mục Miguel Salomão.
Bản thiết kế tổng thể của nhà thờ được giao cho kiến trúc sư người Pháp là Master Robert (Mestre Roberto), người cùng thời điểm đó cũng đang thiết kế Nhà thờ chính tòa Đức Bà Cả (Sé de Lisboa) và mỗi năm đều đi lại giữa Lisboa với Coimbra để chỉ đạo thi công; trợ tá và kế nhiệm ông tại Coimbra là Master Bernardo và Master Soeiro. Đến năm 1182, khu cung thánh và lòng nhà thờ đã hoàn thành để an táng Giám mục Bermudo; và vào năm 1185, khi vị vua đầu tiên Afonso Henriques băng hà, con trai ngài là quốc vương Dom Sancho I đã được cử hành đại lễ đăng quang trọng thể ngay bên trong Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra này.
Nhiều người thắc mắc vì sao hầu hết các nhà thờ trung cổ ở Bồ Đào Nha đều bị đập bỏ hoặc bọc kín gỗ thếp vàng Baroque vào thế kỷ 18, còn riêng Sé Velha de Coimbra lại giữ được nguyên vẹn nội thất đá Romanesque thế kỷ 12. Lý do lịch sử là vào năm 1772, sau khi Hầu tước Pombal trục xuất Dòng Tên khỏi Bồ Đào Nha, Tòa Giám mục Coimbra đã quyết định chuyển ngai tòa chính tòa từ ngôi nhà thờ cổ Sé Velha lên ngôi nhà thờ Dòng Tên rộng lớn hơn ở đỉnh đồi Đại học (từ đó gọi là Nhà thờ chính tòa Mới - Sé Nova de Coimbra). Nhờ sự chuyển dời ngai tòa ấy mà ngôi nhà thờ cổ thế kỷ 12 thoát khỏi làn sóng cải tạo Baroque thế kỷ 18 và được bảo tồn nguyên bản như một viên ngọc quý.
IITừ Kinh Đô Của Vua Afonso Henriques Đến Thời Phục Hưng Của Giám Mục Jorge De Almeida Và Đêm Hát Fado Sinh Viên
Sau khi phần thân nhà thờ Romanesque hoàn tất vào cuối thế kỷ 12 và đầu thế kỷ 13, dưới triều vua Afonso II và Giám mục Pedro Soares, công trình tiếp tục được mở rộng về phía nam với việc khởi công Hành lang Tu viện (Claustro) vào năm 1218. Đây chính là hành lang tu viện đầu tiên trên đất Bồ Đào Nha áp dụng kỹ thuật vòm gân nhọn của kiến trúc Gothic sơ kỳ ngay trong một khung cảnh Romanesque. Suốt thế kỷ 13 và thế kỷ 14, nhà thờ trở thành nơi an táng của các vị giám mục, các quý tộc triều đình và học giả của trường Đại học Coimbra (vốn được vua Dinis I dời từ Lisboa về Coimbra lần đầu vào năm 1308).
Bước sang cuối thế kỷ 15 và nửa đầu thế kỷ 16, Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra trải qua một đợt làm đẹp đầy tinh tế dưới sự cai quản suốt bốn mươi tư năm của vị giám mục nhân văn chủ nghĩa lỗi lạc Dom Jorge de Almeida (giám mục Coimbra từ 1481 tới 1543). Giám mục Jorge de Almeida đã mời hai nghệ nhân điêu khắc gỗ bậc thầy vùng Flanders (Bỉ) là Olivier de Gand và Jean d'Ypres đến tạc bức Bàn thờ chính Gothic Flamboyant từ năm 1498 đến 1502, cho ốp gạch men Hispano-Moresque nhập từ Sevilla lên các cột và tường nhà thờ, đồng thời giao cho nhà điêu khắc Phục hưng người Pháp João de Ruão (Jean de Rouen) kiến tạo Cổng Porta Especiosa ba tầng tuyệt mỹ ở mặt tường phía Bắc vào thập niên 1530.
- Năm 1162 tới năm 1184Vua Afonso Henriques và Giám mục Miguel Salomão xây dựng Nhà thờ chính tòa RomanesqueKhởi công năm 1162 dưới sự thiết kế của kiến trúc sư Pháp Master Robert, tiếp nối bởi Master Bernardo và Master Soeiro, tạo nên pháo đài Romanesque tiêu biểu nhất vương quốc.
- Tháng 12 năm 1185Đại lễ đăng quang của Quốc vương thứ hai Bồ Đào Nha là Dom Sancho ISau khi vua cha Afonso Henriques băng hà và được an táng tại Tu viện Santa Cruz gần đó, vua Sancho I chính thức cử hành lễ đội vương miện đăng quang bên trong Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra.
- Năm 1218Khởi công Hành lang Tu viện Gothic cổ xưa nhất Bồ Đào NhaDưới triều vua Afonso II và Giám mục Pedro Soares, khu hành lang tu viện phía nam được xây dựng, đánh dấu bước chuyển tiếp đầu tiên từ kiến trúc Romanesque sang Gothic tại Bồ Đào Nha.
- Năm 1498 tới thập niên 1530Giám mục Jorge de Almeida kiến tạo Bàn thờ chính Gothic và Cổng Phục hưng Porta EspeciosaOlivier de Gand và Jean d'Ypres hoàn thành bàn thờ gỗ thếp vàng năm 1502; thập niên 1530 nhà điêu khắc Pháp João de Ruão xây dựng Cổng Bắc Porta Especiosa và năm 1566 hoàn thiện Nhà nguyện Mình Thánh Chúa.
- Năm 1772 và đợt trùng tu cuối thế kỷ 19Chuyển Tòa giám mục sang Sé Nova và phục nguyên diện mạo RomanesqueNăm 1772 Tòa giám mục dời lên nhà thờ Dòng Tên (Sé Nova); từ năm 1893 nhà sử học nghệ thuật António Augusto Gonçalves chủ trì phục nguyên nội thất đá Romanesque thế kỷ 12.
- Năm 1910 và năm 2013Di tích Quốc gia và ghi danh Di sản Thế giới UNESCO Đại học CoimbraĐược xếp hạng Di tích Quốc gia năm 1910; năm 2013 UNESCO ghi danh Đại học Coimbra - Alta và Sofia (bao gồm Nhà thờ chính tòa Cổ Sé Velha) là Di sản Thế giới (mã số 1387).
Bậc thềm đá của khúc hát Fado sinh viên đêm Serenata Monumental. Không chỉ là một di tích tôn giáo tám trăm năm tuổi, quảng trường và bậc thềm đá phía trước mặt tiền Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra còn là thánh địa văn hóa tinh thần của hàng chục thế hệ sinh viên Đại học Coimbra (trường đại học lâu đời nhất thế giới nói tiếng Bồ Đào Nha, thành lập năm 1290). Vào đúng thời khắc nửa đêm không giờ bước sang ngày thứ Sáu đầu tiên của tháng Năm hằng năm, mở màn cho lễ hội sinh viên ra trường Queima das Fitas (Lễ Đốt Ruy Băng), hàng vạn sinh viên khoác áo choàng đen truyền thống (Capa e Batina) đứng chật kín quảng trường Largo da Sé Velha trong sự im lặng tuyệt đối đến mức nghe rõ tiếng gió thổi. Khi mười hai tiếng chuông đồng hồ từ tháp nhà thờ ngân xong, các nghệ sĩ đàn Guitarra Portuguesa và ca sĩ sinh viên đứng ngay trước cổng vòm thế kỷ 12 của Sé Velha cất lên tiếng hát Fado de Coimbra trầm hùng trong đêm Serenata Monumental, tạo nên một trong những nghi thức văn hóa đại học xúc động nhất châu Âu.
IIIPháo Đài Đá Vôi Thế Kỷ 12, 380 Đầu Cột Chạm Khắc, Cổng Porta Especiosa Và Bàn Thờ Gỗ Thếp Vàng Flemish
Nhìn từ bên ngoài, Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra là hình mẫu nguyên vẹn và hoàn hảo nhất của loại hình nhà thờ pháo đài (Igreja-Fortaleza) thời Reconquista tại bán đảo Iberia. Được xây bằng những khối đá vôi màu vàng nâu khai thác tại vùng Coimbra, toàn bộ bốn mặt tường bao của nhà thờ đều vươn cao thẳng đứng, hầu như không mở cửa sổ ở tầng thấp và được kết thúc ở rìa mái bằng hàng lỗ châu mai hình răng cưa kiên cố. Ở mặt tiền phía Tây, một khối tháp cổng trung tâm nhô hẳn ra khỏi mặt tường như một tháp canh lâu đài, bên dưới mở cổng chính vòm tròn nhiều lớp và bên trên là một cửa sổ lớn hai tầng cột chịu ảnh hưởng rõ nét của kiến trúc Hồi giáo và Mozarabic vùng Córdoba.
Bước vào bên trong, lòng nhà thờ có bình đồ hình chữ thập Latinh chia làm ba gian dọc với năm nhịp cột, một cánh ngang ngắn và ba nhà nguyện bán nguyệt ở đầu phía đông. Gian chính được lợp vòm hình nôi (abóbada de berço) cao vút, trong khi hai bên tường phía trên hàng cột tầng trệt là một hành lang tầng lửng (Trifório / Matroneu) rộng rãi có các ô cửa vòm đôi thanh thoát giúp tăng cường ánh sáng và chịu lực đẩy cho vòm trần. Ngay tại giao điểm cánh ngang là một tháp lồng hình vuông (Torre-Lanterna) trổ các cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên rọi thẳng xuống khu vực trước cung thánh.
Một trong những kho tàng điêu khắc trung cổ quý giá nhất Bồ Đào Nha: bên trong lòng nhà thờ, hành lang tầng lửng và khu tu viện có tới khoảng 380 đầu cột đá vôi được chạm khắc tinh xảo bởi các nghệ nhân bản địa thế kỷ 12, thể hiện các họa tiết thực vật cách điệu, dây leo đan bện kiểu Ả Rập, nhân mã, chim đại bàng, sư tử và rồng đối xứng.
Nằm ở mặt tường phía Bắc của nhà thờ, kiệt tác kiến trúc Phục hưng Pháp - Bồ Đào Nha này được nhà điêu khắc João de Ruão (Jean de Rouen) xây dựng vào thập niên 1530 như một mặt tiền ba tầng mang tên Cổng Đẹp của Đền Thờ Giêrusalem. Trên trán cổng tầng hai có bức phù điêu tuyệt mỹ chạm hình Đức Trinh Nữ Maria bồng Chúa Hài Đồng giữa các thiên thần.
Chiếm trọn vòm bán nguyệt của khu cung thánh (Capela-Mor), bức bàn thờ gỗ sồi chạm trổ thếp vàng và sơn màu này được hai nghệ nhân vùng Flanders chế tác từ năm 1498 đến 1502 theo đặt hàng của Giám mục Jorge de Almeida. Tác phẩm gồm hàng chục ngọn tháp gỗ vươn cao bao quanh cảnh Đức Mẹ Lên Trời, các Thánh Tông đồ và bốn vị Thánh bổn mạng.
Nằm hai bên cung thánh chính: Nhà nguyện Thánh Phêrô ở phía Bắc lưu giữ bàn thờ đá Phục hưng của Nicolau Chanterene, mộ của Giám mục Jorge de Almeida và những mảng gạch men Hispano-Moresque thế kỷ 16 từ Sevilla; Nhà nguyện Mình Thánh Chúa ở phía Nam do João de Ruão hoàn thiện năm 1566 với vòm đá chạm nổi Chúa Giêsu và các Tông đồ.
Dọc theo hai gian hành lang bên là các hốc mộ vòm nhọn thế kỷ 13 và 14, nổi bật nhất là cỗ quan tài đá của Dona Vataça Lascaris (mất năm 1336, công chúa hoàng gia Đông La Mã đi theo Hoàng hậu Thánh Isabel) do bậc thầy Master Pero chạm khắc huy hiệu đại bàng hai đầu của Đế chế Byzantine bên cạnh các thiên thần.
Nằm ở phía nam nhà thờ, đây là hành lang tu viện Gothic cổ nhất Bồ Đào Nha. Mỗi nhịp hành lang có một vòm nhọn lớn bao lấy hai vòm tròn nhỏ tựa trên các cặp cột đôi mảnh mai có đầu cột chạm lá cây thực tế, bên trên trổ một ô cửa sổ tròn (oculus), đánh dấu thời khắc kiến trúc Bồ Đào Nha chuyển mình từ Romanesque sang Gothic.
| Hạng mục | Thông số lịch sử và kiến trúc | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Thời gian xây dựng chính | Năm 1162 tới năm 1184 (dưới triều vua Afonso Henriques và Giám mục Miguel Salomão) | Hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO số 1387 và sevelha-coimbra.org |
| Kiến trúc sư thế kỷ 12 | Master Robert (Mestre Roberto, người Pháp), tiếp nối bởi Master Bernardo và Master Soeiro | Sổ Đen Nhà thờ chính tòa Coimbra (Livro Preto) và Tổng cục Di sản DGPC |
| Các kiệt tác thế kỷ 15 tới 16 | Bàn thờ gỗ Gothic của Olivier de Gand (1498 tới 1502); Cổng Bắc Porta Especiosa của João de Ruão (1530s) | Giáo phận Coimbra và Viện Bảo tồn Kiến trúc Bồ Đào Nha |
| Hành lang Tu viện (Claustro) | Khởi công năm 1218 thời vua Afonso II; hành lang Gothic đầu tiên được xây dựng tại Bồ Đào Nha | Hồ sơ UNESCO University of Coimbra - Alta and Sofia |
| Các nhân vật lịch sử gắn liền | Vua Afonso Henriques, vua Sancho I (đăng quang 1185), Bá tước Sisnando Davides, Công chúa Vataça Lascaris | Biên niên sử Hoàng gia Bồ Đào Nha và Britannica |
IVThế Đất Và Hướng
Nằm ở lưng chừng sườn đồi đá vôi của khu thành cổ Alta de Coimbra nhìn xuống dòng sông Mondego thơ mộng, vị trí của Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra kết hợp chuẩn mực định hướng Đông Tây của thánh đường Công giáo với địa thế bậc thang của kinh đô thời trung đại. Phần dưới đây phân tích địa hình và tọa hướng của công trình theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về long mạch đồi Alta và thế thủy ôm chân thành tại tọa độ 40,2089 độ vĩ Bắc, -8,4272 độ kinh Tây, Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra tọa lạc ở cao độ khoảng 70 mét trên sườn phía tây nam của ngọn đồi Colina da Alcáçova (Alta de Coimbra). Phía sau lưng và phía trên nhà thờ về hướng Đông và Đông Bắc là đỉnh đồi cao hơn 100 mét nơi tọa lạc Cung điện Hoàng gia cổ (nay là khuôn viên lịch sử của Đại học Coimbra và Thư viện Joanina), đóng vai trò hậu chẩm (Huyền Vũ) vững chãi che chở từ phía sau. Ngay dưới chân đồi về phía Tây và Tây Nam là dòng sông Mondego (con sông dài nhất chảy hoàn toàn trên lãnh thổ Bồ Đào Nha, bắt nguồn từ dãy núi Serra da Estrela) chảy uốn lượn từ Đông sang Tây rồi vòng ôm lấy chân đồi Coimbra như một dải thủy thành tự nhiên. Thế đất tựa đỉnh đồi học thuật, nhìn xuống trường giang Mondego giúp ngôi thánh đường nằm ngay tại nút giao hòa giữa khu thành trên (Alta, nơi ở của hoàng gia, giáo sĩ và đại học) và khu phố dưới (Baixa, nơi giao thương buôn bán ven sông).
Xét về tọa hướng kiến trúc và minh đường, ngôi nhà thờ được xây dựng theo trục Đông Tây chuẩn mực: khu cung thánh bán nguyệt gắn sâu vào sườn đồi đá vôi ở hướng Đông, trong khi mặt tiền pháo đài và tháp cổng chính mở thẳng về hướng Tây nhìn ra quảng trường bậc thang Largo da Sé Velha làm nội minh đường tụ khí. Nhờ địa hình sườn đồi dốc thoải từ Đông sang Tây, mặt tiền phía Tây của nhà thờ vươn cao sừng sững trên một bệ thềm đá lớn, đón trọn ánh nắng vàng buổi chiều chiếu từ bên kia bờ sông Mondego lên những bức tường đá vôi màu mật ong và Cổng Porta Especiosa ở hướng Bắc.
VĐại Lễ Đức Mẹ Lên Trời, Lễ Hoàng Hậu Thánh Isabel Và Đêm Nhạc Fado Serenata Monumental
Mặc dù ngai tòa giám mục đã chuyển lên Nhà thờ chính tòa Mới từ thế kỷ 18, Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra vẫn là một thánh đường Công giáo cử hành phụng vụ sống động, đồng thời là không gian linh thiêng nhất gắn kết Giáo hội với truyền thống bảy thế kỷ của Đại học Coimbra. Bảng dưới đây tổng hợp các kỳ lễ tiết và sự kiện văn hóa lớn nhất tại nhà thờ.
| Thời điểm | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Nghi thức phụng vụ và truyền thống văn hóa tại Sé Velha de Coimbra |
|---|---|---|---|
| Đêm 0 giờ rạng sáng Thứ Sáu đầu tiên của tháng 5 | Dương lịch (Lịch truyền thống Đại học Coimbra) | Đêm hát Fado Tượng đài Mở màn Lễ hội Đốt Ruy Băng (Serenata Monumental da Queima das Fitas) | Sự kiện văn hóa nổi tiếng nhất Coimbra: hàng vạn sinh viên mặc áo choàng đen truyền thống tụ hội trong thinh lặng tuyệt đối tại quảng trường Largo da Sé Velha lúc nửa đêm để lắng nghe tiếng đàn Guitarra Portuguesa và tiếng hát Fado de Coimbra ngân vang ngay trên bậc thềm cổng chính thế kỷ 12. |
| Ngày 4 tháng 7 (và đầu tháng 7 các năm chẵn) | Dương lịch (Lịch phụng vụ Công giáo và Ngày lễ thành phố Coimbra) | Đại lễ Thánh nữ Hoàng hậu Isabel, Bổn mạng thành phố Coimbra (Festa da Rainha Santa Isabel) | Dịp lễ tôn giáo lớn nhất Coimbra: cử hành Thánh lễ và lễ rước kiệu thánh tượng Hoàng hậu Thánh Isabel đi từ Tu viện Santa Clara-a-Nova qua cầu sông Mondego và đi qua khu phố cổ Coimbra dưới chân đồi Sé Velha. |
| Ngày 15 tháng 8 | Dương lịch (Lịch phụng vụ Công giáo) | Đại lễ Đức Mẹ Lên Trời (Solenidade da Assunção de Nossa Senhora) | Đại lễ tước hiệu bổn mạng lịch sử của Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra tôn vinh bức bàn thờ gỗ thếp vàng Đức Mẹ Lên Trời năm 1502 của Olivier de Gand. |
| Tháng 9 hoặc tháng 10 (đầu năm học mới) | Dương lịch | Đêm hát Fado Chào đón Tân sinh viên (Serenata da Festa das Latas) | Tổ chức trước bậc thềm Sé Velha để chào đón thế hệ sinh viên mới bước vào giảng đường Đại học Coimbra theo nghi thức truyền thống. |
| Quanh năm (Thánh lễ Chúa nhật và hòa nhạc cổ điển) | Dương lịch | Thánh lễ Chúa nhật và Chuỗi Hòa nhạc Cổ nhạc dưới vòm Romanesque | Cử hành Thánh lễ hằng tuần trong lòng nhà thờ đá thế kỷ 12 và các buổi biểu diễn hợp xướng bình ca Gregorian cùng nhạc cụ cổ tận dụng âm học vòm đá tự nhiên. |
Tiếng đàn Guitarra Portuguesa bên bức tường đá tám trăm năm. Ngay cả vào những buổi chiều ngày thường không có đại lễ, khi bước ra khỏi hành lang tu viện Gothic năm 1218 để đứng trên bậc thềm phía tây của Sé Velha de Coimbra, du khách vẫn thường được nghe tiếng đàn Guitarra Portuguesa mười hai dây ngân nga trầm bổng từ những quán nhạc Fado nhỏ nằm đối diện bên kia quảng trường. Giữa những bức tường đá vôi vàng sậm từng chứng kiến lễ đăng quang của vua Sancho I năm 1185 và bước chân của các giáo sĩ Dòng Tên thế kỷ 16 trước khi lên đường sang phương Đông, Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra vẫn giữ trọn vẹn vẻ đẹp cổ kính, kiêu hãnh và đầy chất thơ của kinh đô đầu tiên trên đất Bồ Đào Nha.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Largo da Sé Velha, 3000-383 Coimbra, đồi Alta, thành phố Coimbra, Bồ Đào Nha
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra tọa lạc tại quảng trường Largo da Sé Velha nằm ở lưng chừng đồi Alta de Coimbra, ngay giữa quãng đường đi bộ từ Cổng cổ Arco de Almedina (ở phố dưới Baixa) lên Khuôn viên lịch sử Đại học Coimbra (Paço das Escolas) ở đỉnh đồi, cách thủ đô Lisboa khoảng 200 cây số về phía bắc và cách thành phố Porto khoảng 120 cây số về phía nam. Từ Lisboa hoặc Porto, quý vị đi tàu hỏa tốc hành Alfa Pendular hoặc Intercidades tới ga Coimbra-B, sau đó đi xe buýt hoặc taxi (khoảng 5 đến 10 phút) vào khu phố cổ Baixa (phố Ferreira Borges), rồi đi bộ qua cổng Arco de Almedina và leo dốc phố Quebra-Costas khoảng 5 phút là tới quảng trường trước nhà thờ.
- Toạ độ
- 40.2089, -8.4272
Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra mở cửa đón khách tham quan và tín hữu từ thứ Hai đến Chủ nhật (chiều Chủ nhật có cử hành Thánh lễ phụng vụ). Chỉ với một tấm vé tham quan nhỏ tại quầy đón tiếp ở lối vào, quý vị có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn lòng nhà thờ Romanesque thế kỷ 12, Bàn thờ chính gỗ thếp vàng năm 1502, Nhà nguyện Mình Thánh Chúa, các lăng mộ trung cổ và toàn bộ khu Hành lang Tu viện Gothic năm 1218. Vì các con phố lát đá cuội dẫn từ phố dưới Baixa lên quảng trường Largo da Sé Velha khá dốc, quý vị nên đi giày bệt chống trượt. Khi vào bên trong nhà thờ, xin quý vị mặc trang phục lịch sự kín vai và qua gối, giữ im lặng và không chạm tay vào các đầu cột đá chạm khắc cổ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra (Sé Velha de Coimbra)
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra (Sé Velha) được coi là độc nhất vô nhị trong lịch sử kiến trúc Bồ Đào Nha?
Sé Velha de Coimbra (xây dựng từ năm 1162 đến 1184 dưới triều vua Afonso Henriques) là ngôi nhà thờ chính tòa Romanesque duy nhất từ thời kỳ Tái chiếm lãnh thổ (Reconquista) tại Bồ Đào Nha còn giữ được nguyên vẹn cấu trúc pháo đài đá vôi thế kỷ 12 cho đến ngày nay. Nhờ việc Tòa giám mục Coimbra chuyển ngai tòa sang nhà thờ Dòng Tên (Sé Nova) vào năm 1772, ngôi nhà thờ cổ này đã không bị phá dỡ hay cải tạo lại theo phong cách Baroque thế kỷ 18 như các nhà thờ chính tòa khác.
Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra gắn liền với những vị vua đầu tiên của Bồ Đào Nha như thế nào?
Vào thế kỷ 12, thành phố Coimbra chính là kinh đô đầu tiên của Vương quốc Bồ Đào Nha (từ năm 1131 đến năm 1255). Vị vua sáng lập vương quốc là Dom Afonso Henriques đã trực tiếp tài trợ cho Giám mục Miguel Salomão khởi công xây dựng Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra vào năm 1162, và ngay sau khi vua cha băng hà năm 1185, vị vua thứ hai của Bồ Đào Nha là Dom Sancho I đã được cử hành đại lễ đăng quang ngay bên trong ngôi thánh đường này.
Cổng Porta Especiosa và Bàn thờ chính bên trong nhà thờ là tác phẩm của những nghệ nhân nào?
Cả hai kiệt tác này đều được thực hiện dưới thời Giám mục nhân văn chủ nghĩa Dom Jorge de Almeida (1481 tới 1543): bức Bàn thờ chính bằng gỗ sồi chạm trổ thếp vàng theo phong cách Gothic Flamboyant (1498 tới 1502) là tác phẩm của hai bậc thầy vùng Flanders (Bỉ) là Olivier de Gand và Jean d'Ypres; còn Cổng Bắc ba tầng Porta Especiosa mang phong cách Phục hưng Pháp tinh mỹ được nhà điêu khắc João de Ruão (Jean de Rouen) kiến tạo vào thập niên 1530.
Đêm nhạc Fado Serenata Monumental diễn ra trước mặt tiền Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra có ý nghĩa gì?
Đúng 0 giờ đêm bước sang ngày thứ Sáu đầu tiên của tháng Năm hằng năm, mở đầu cho lễ hội sinh viên tốt nghiệp Queima das Fitas của Đại học Coimbra, hàng vạn sinh viên mặc áo choàng đen truyền thống tụ tập trong sự im lặng tuyệt đối tại quảng trường Largo da Sé Velha. Ngay sau 12 tiếng chuông nửa đêm của nhà thờ, các nghệ sĩ sinh viên đứng trên bậc thềm cổng chính thế kỷ 12 để đàn và hát những bản Fado de Coimbra truyền thống trong đêm Serenata Monumental, một di sản văn hóa đại học độc đáo của châu Âu.
Hành lang Tu viện (Claustro) của Nhà thờ chính tòa Cổ Coimbra có vị trí như thế nào trong lịch sử kiến trúc?
Được khởi công xây dựng vào năm 1218 dưới triều vua Afonso II và Giám mục Pedro Soares ở phía nam nhà thờ, Hành lang Tu viện của Sé Velha là hành lang tu viện theo phong cách Gothic đầu tiên được xây dựng trên đất Bồ Đào Nha. Công trình thể hiện bước chuyển mình lịch sử từ vòm tròn Romanesque sang hệ thống vòm gân nhọn Gothic kết hợp các cặp cột đôi chạm đầu cột hoa lá và ô cửa tròn (oculus) phía trên.