Nằm ngay bên cạnh quảng trường đô thị nhộn nhịp Medborgarplatsen và phố Folkungagatan trên hòn đảo lớn phía nam Södermalm của thủ đô Stockholm, ẩn mình một cách khiêm nhường nhưng trang nghiêm bên trong một khuôn viên lịch sử có dinh thự cổ màu vàng nhạt từ thế kỷ 17, du khách sẽ bắt gặp một công trình kiến trúc tôn giáo bằng gạch đỏ có ngọn tháp chuông vươn cao 27 mét điểm tô bằng các chi tiết vữa trắng tinh tế. Công trình ấy chính là Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik (tiếng Thụy Điển là Sankt Eriks katolska domkyrka, tiếng Anh là St. Eric's Cathedral, Stockholm). Đối với những ai chỉ quen với các đại thánh đường đồ sộ của Giáo hội Quốc gia Luther Thụy Điển như Nhà thờ chính tòa Lund hay Tu viện Vadstena, quy mô ấm cúng của Nhà thờ chính tòa Thánh Erik thường gây ra một sự ngạc nhiên thú vị: đây chính là ngôi nhà thờ chính tòa Công giáo Rôma duy nhất trên toàn bộ lãnh thổ Vương quốc Thụy Điển rộng hơn 450.000 km vuông.
Trong dòng chảy lịch sử Công giáo tại vùng Bắc Âu (Scandinavia), Nhà thờ chính tòa Thánh Erik tại Stockholm là biểu tượng sống động nhất cho sự kiên trì, hồi sinh và hội nhập đa văn hóa. Kể từ sau cuộc Cải cách Kháng cách dưới triều đại Quốc vương Gustav Vasa vào năm 1527 và Công nghị Uppsala năm 1593, suốt hơn hai thế kỷ rưỡi việc thực hành đức tin Công giáo bị cấm đoán nghiêm ngặt tại Thụy Điển, cho đến khi các đạo luật khoan dung tôn giáo được ban hành vào năm 1781, năm 1860 và năm 1951. Được khởi dựng từ năm 1890 tới 1892 theo đồ án Tân Romanesque của kiến trúc sư Axel Gillberg, nâng lên hàng nhà thờ chính tòa ngày 29 tháng 6 năm 1953 khi Đức Giáo hoàng Piô XII tái lập Giáo phận Stockholm sau hơn bốn trăm năm gián đoạn, và được mở rộng gấp ba lần vào năm 1983 bởi hai kiến trúc sư Hans Westman và Ylva Lenormand, ngôi thánh đường này ngày nay là mái nhà tinh thần của hơn 130.000 tín hữu Công giáo chính thức đăng ký (và hàng chục ngàn tín hữu di dân từ hơn 100 quốc gia), dưới sự dẫn dắt của vị Hồng y đầu tiên trong lịch sử Thụy Điển là Đức Hồng y Anders Arborelius.
IQuốc Vương Tử Đạo Thánh Erik IX, Hai Nữ Thánh Thụy Điển Birgitta Và Elisabeth Hesselblad Cùng Sự Phục Hưng Công Giáo Bắc Âu
Ngôi nhà thờ chính tòa Công giáo tại Stockholm được dâng hiến cho Thánh Erik IX (Sankt Erik den helige, khoảng 1120 tới ngày 18 tháng 5 năm 1160), vị Quốc vương Kitô giáo trị vì nước Thụy Điển từ khoảng năm 1156 tới năm 1160 và được tôn kính suốt thời Trung cổ là Thánh Bổn Mạng Quốc Gia của Thụy Điển và Đấng Bảo Trợ của thủ đô Stockholm (hình ảnh khuôn mặt đội vương miện vàng của Thánh Vua Erik IX cho đến tận ngày nay vẫn chính là biểu tượng trên Quốc huy và Huy hiệu chính thức của thành phố Stockholm). Theo cuốn biên niên sử hạnh tích Legenda Sancti Erici biên soạn vào cuối thế kỷ 13 bởi Giám mục Israel Erlandsson của Västerås, Quốc vương Erik IX là một vị quân vương công chính, đạo đức, người đã ban hành bộ luật công bằng bảo vệ phụ nữ và người yếu thế (được gọi là Luật Vua Erik), đồng thời cùng với Giám mục Thánh Henrik thực hiện cuộc truyền giáo sang vùng Phần Lan và cho xây dựng nhà thờ chính tòa đầu tiên tại Gamla Uppsala.
Vào ngày 18 tháng 5 năm 1160 (đúng ngày Lễ Chúa Thăng Thiên), khi Quốc vương Erik IX đang quỳ gối tham dự thánh lễ trong nhà thờ Chúa Ba Ngôi tại Östra Aros (tức thành phố Uppsala ngày nay), quân đội của hoàng thân Đan Mạch là Magnus Henriksson đã bất ngờ bao vây nhà thờ để cướp ngôi. Khi các cận vệ hối thúc nhà vua dừng buổi lễ để ra ứng chiến ngay lập tức, Vua Erik đã điềm tĩnh trả lời rằng ngài muốn lắng nghe trọn vẹn hy tế Thánh Lễ của Chúa trước rồi mới cầm gươm bước ra bảo vệ thần dân. Bước ra khỏi cửa nhà thờ sau khi thánh lễ kết thúc, nhà vua đã chiến đấu dũng cảm và chịu tử đạo trên sườn đồi Uppsala; tương truyền ngay tại nơi máu của Vua Thánh Erik đổ xuống đã trào lên một dòng suối nước trong vắt (Suối Thánh Erik, Sankt Eriks källa), và hài cốt của ngài được tôn kính trong hòm thánh cốt bằng bạc mạ vàng tại Nhà thờ chính tòa Uppsala từ năm 1273.
Trong thần học lịch sử và tâm thức phụng vụ của Giáo phận Công giáo Stockholm, việc chọn Thánh Vua Erik IX làm tước hiệu cho ngôi nhà thờ chính tòa duy nhất của đất nước mang một thông điệp sâu sắc về tính liên tục lịch sử và căn tính Bắc Âu. Dù Giáo hội Công giáo tại Thụy Điển hiện đại quy tụ đông đảo các cộng đồng tín hữu di dân đến từ Ba Lan, Croatia, Mỹ Latinh, Trung Đông, Philippines, Việt Nam và châu Phi, nhưng đức tin Công giáo không phải là một tôn giáo ngoại lai mới du nhập vào thế kỷ 20, mà chính là đức tin cổ xưa đã khai sinh ra nền văn hóa viết chữ Latinh, các trường đại học và các vương quốc Bắc Âu từ thế kỷ thứ 9 (với sứ vụ của Thánh Ansgar tại Birka năm 829) cho tới thế kỷ 16.
Bên cạnh Thánh Erik IX, không gian phụng vụ của Nhà thờ chính tòa Thánh Erik còn tôn vinh đặc biệt hai người phụ nữ thánh thiện vĩ đại của đất nước Thụy Điển: thứ nhất là Nữ thánh Birgitta thành Vadstena (1303 tới 1373, đấng sáng lập Tu viện Vadstena và Đồng Bổn mạng châu Âu), và thứ hai là Nữ thánh Maria Elisabeth Hesselblad (1870 tới 1957, người phụ nữ Thụy Điển xuất thân từ một gia đình Tin Lành Luther đã cải đạo sang Công giáo, tái lập nhánh mới của Dòng Chúa Cứu Thế Birgitta năm 1911, cứu giúp hàng chục người Do Thái thoát nạn diệt chủng tại Rôma trong Thế chiến II, đưa dòng Birgitta trở lại Thụy Điển năm 1923 và được Đức Giáo hoàng Phanxicô tuyên hiển thánh ngày 5 tháng 6 năm 2016). Ngay bên trong cung thánh của Nhà thờ chính tòa Thánh Erik hiện lưu giữ và tôn kính thánh tích xương (Relics) của cả Thánh Erik IX lẫn Thánh Birgitta và Thánh Elisabeth Hesselblad.
Hành trình từ một cộng đoàn nhỏ bé bị cấm đoán trở thành một giáo phận chính tòa có Hồng y coi sóc là một trang sử đầy cảm động. Sau cuộc Cải cách năm 1527 và đặc biệt là từ sau Công nghị Uppsala năm 1593 tới cuối thế kỷ 18, bất kỳ công dân Thụy Điển nào cải đạo sang Công giáo đều bị tước quyền thừa kế tài sản và trục xuất khỏi vương quốc; các linh mục Công giáo bị cấm nhập cảnh dưới án tử hình, chỉ trừ các linh mục tuyên úy phục vụ riêng trong các đại sứ quán ngoại giao nước ngoài (như Pháp, Áo, Tây Ban Nha) tại Stockholm. Bước ngoặt đầu tiên diễn ra vào ngày 24 tháng 1 năm 1781, khi Quốc vương Gustav III ban hành Sắc lệnh Khoan dung (Toleransediktet), cho phép người Công giáo nước ngoài sinh sống và làm việc tại Thụy Điển được tự do tổ chức thờ phượng riêng và đón Giám mục Đại diện Tông tòa đầu tiên là Nikolaus Oster đến Stockholm năm 1783.
Năm 1857, Hạt Đại diện Tông tòa Thụy Điển đã mua được khu dinh thự cổ thế kỷ 17 mang tên Pauliska malmgården tại phố Götgatan và Folkungagatan trên đảo Södermalm. Khi giáo đoàn tăng trưởng vượt quá sức chứa của nhà nguyện cũ, từ năm 1890 tới 1892, kiến trúc sư người Thụy Điển Axel Gillberg (1842 tới 1914) đã thiết kế và xây dựng ngôi Nhà thờ Thánh Erik theo phong cách Tân Romanesque, được Giám mục Albert Bitter thánh hiến trọng thể vào ngày 9 tháng 10 năm 1892. Sau khi Quốc hội Thụy Điển thông qua Đạo luật Tự do Tôn giáo toàn diện năm 1951 (bãi bỏ lệnh cấm người Thụy Điển làm tu sĩ và lập đan viện), ngày 29 tháng 6 năm 1953, Đức Giáo hoàng Piô XII đã ban tông sắc nâng Hạt Đại diện Tông tòa lên thành Giáo phận Chính tòa Stockholm (Dioecesis Holmiensis), biến Nhà thờ Thánh Erik thành ngôi nhà thờ chính tòa Công giáo đầu tiên tại Thụy Điển kể từ thời Trung cổ.
Một nhầm lẫn rất hay gặp ở du khách quốc tế khi tìm kiếm nhà thờ chính tòa tại thủ đô Stockholm là họ thường đi nhầm tới Storkyrkan (Nhà thờ Thánh Nicolai ở phố cổ Gamla Stan cạnh Cung điện Hoàng gia) hoặc tưởng rằng Thụy Điển có nhiều giáo phận Công giáo giống như Giáo hội Luther Thụy Điển (vốn chia đất nước thành 13 giáo phận như Uppsala, Lund, Linköping, Stockholm...).
Cần phân biệt thật rõ về mặt tổ chức giáo hội học: trong khi Giáo hội Tin Lành Luther Thụy Điển (Svenska kyrkan) có 13 giáo phận với nhà thờ chính tòa tại Stockholm là Storkyrkan ở Gamla Stan, thì đối với Giáo hội Công giáo Rôma, toàn bộ lãnh thổ Vương quốc Thụy Điển chỉ hợp thành một giáo phận duy nhất là Giáo phận Công giáo Stockholm (gồm 44 giáo xứ trải dài từ vùng cực bắc Lapland xuống tận vùng cực nam Skåne). Vì vậy, Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik trên đảo Södermalm là nhà thờ chính tòa Công giáo duy nhất của cả vương quốc. Hơn nữa, công trình hiện nay là một sự kết hợp kiến trúc độc đáo: khi bước vào cổng chính từ phía công viên nhỏ bên phố Folkungagatan, du khách đi xuyên qua toàn bộ ngôi nhà thờ Tân Romanesque năm 1892 của Axel Gillberg (nay trở thành tiền đường và gian dẫn nhập), rồi bước thẳng vào đại sảnh nhà thờ mới năm 1983 của Hans Westman và Ylva Lenormand được xây nối trực tiếp vào chỗ bức tường hậu cung cũ đã được tháo dỡ.
IITừ Sắc Lệnh Khoan Dung Năm 1781, Nhà Thờ Năm 1892, Tái Lập Giáo Phận Năm 1953 Tới Vị Hồng Y Đầu Tiên Của Thụy Điển
Lịch sử của Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik phản chiếu trọn vẹn hành trình hơn hai trăm năm của cộng đồng Công giáo Thụy Điển từ một nhóm nhỏ thợ dệt và nhân viên ngoại giao nước ngoài cuối thế kỷ 18 trở thành một trong những cộng đồng tôn giáo năng động nhất Bắc Âu hiện đại.
- 24 tháng 1 năm 1781 và 1783Vua Gustav III ban hành Sắc lệnh Khoan dung và Tòa Thánh lập Hạt Đại diện Tông tòa Thụy ĐiểnSau gần hai thế kỷ cấm đoán hoàn toàn từ năm 1593, Quốc vương Gustav III cho phép người Công giáo nước ngoài tự do hành đạo tại Thụy Điển; năm 1783 Giám mục Đại diện Tông tòa Nikolaus Oster đặt chân tới Stockholm.
- 1857 tới 1860Mua khu dinh thự cổ Pauliska malmgården trên đảo Södermalm và Đạo luật Dị giáo 1860Giáo hội Công giáo mua khu đất và tòa dinh thự thế kỷ 17 Pauliska malmgården tại Södermalm làm trung tâm mục vụ; năm 1860 luật pháp Thụy Điển lần đầu tiên cho phép công dân Thụy Điển chuyển sang tôn giáo khác ngoài Giáo hội Luther.
- 1890 tới 9 tháng 10 năm 1892Kiến trúc sư Axel Gillberg xây dựng và thánh hiến Nhà thờ Thánh Erik phong cách Tân RomanesqueĐể đáp ứng số lượng tín hữu tăng lên tại thủ đô, kiến trúc sư Axel Gillberg thiết kế ngôi nhà thờ gạch đỏ có tháp chuông cao 27 mét với sức chứa 115 chỗ ngồi, được Giám mục Albert Bitter thánh hiến ngày 9 tháng 10 năm 1892.
- 1951 và 29 tháng 6 năm 1953Đạo luật Tự do Tôn giáo 1951 và Giáo hoàng Piô XII nâng lên thành Giáo phận Chính tòa StockholmSau khi Quốc hội Thụy Điển ban hành luật tự do tôn giáo toàn diện năm 1951, Đức Giáo hoàng Piô XII tái lập Giáo phận Chính tòa Stockholm ngày 29 tháng 6 năm 1953 và nâng Nhà thờ Thánh Erik lên bậc Nhà thờ chính tòa (Domkyrka).
- 1979 tới 25 tháng 3 năm 1983Kiến trúc sư Hans Westman và Ylva Lenormand mở rộng đại quy mô và tái thánh hiến nhà thờDưới thời Giám mục Hubertus Brandenburg, bức tường hậu cung của nhà thờ năm 1892 được tháo dỡ để nối liền với một đại sảnh phụng vụ hiện đại rộng lớn gấp ba lần do Hans Westman và Ylva Lenormand thiết kế, thánh hiến ngày 25 tháng 3 năm 1983 (Lễ Truyền Tin).
- 8 tới 10 tháng 6 năm 1989Chuyến tông du lịch sử của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tới Nhà thờ chính tòa Thánh ErikTrong chuyến thăm đầu tiên trong lịch sử của một vị Giáo hoàng tới Bắc Âu và Thụy Điển, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến cầu nguyện và cử hành phụng vụ trọng thể tại Nhà thờ chính tòa Thánh Erik ở Stockholm.
- 1998 và 28 tháng 6 năm 2017Giám mục dòng Cát Minh Anders Arborelius trở thành Giám mục người Thụy Điển đầu tiên và Hồng y đầu tiênCha Anders Arborelius OCD được tấn phong Giám mục Stockholm năm 1998 (vị Giám mục Công giáo người bản địa Thụy Điển đầu tiên kể từ thời Cải cách thế kỷ 16) và được Giáo hoàng Phanxicô vinh thăng Hồng y ngày 28 tháng 6 năm 2017.
Đức Hồng y Anders Arborelius và diện mạo hiệp thông hoàn vũ của Giáo phận Stockholm. Một dấu mốc lịch sử mang tính biểu tượng cao đẹp gắn liền với ngai tòa của Nhà thờ chính tòa Thánh Erik đã diễn ra vào ngày 29 tháng 12 năm 1998, khi tu sĩ dòng Cát Minh Nhặt Phép là Anders Arborelius (sinh năm 1949, một người Thụy Điển trưởng thành trong truyền thống Luther tại Lund trước khi gia nhập Giáo hội Công giáo năm 20 tuổi) được tấn phong làm Giám mục Giáo phận Stockholm ngay tại Nhà thờ chính tòa Thánh Erik, trở thành vị Giám mục Công giáo người Thụy Điển đầu tiên sau hơn 470 năm kể từ thời Giám mục Petrus Magni thế kỷ 16.
Đến ngày 28 tháng 6 năm 2017, chưa đầy một năm sau chuyến tông du đại kết của mình tới Nhà thờ chính tòa Lund (tháng 10 năm 2016), Đức Giáo hoàng Phanxicô đã trao mũ Hồng y cho Giám mục Anders Arborelius tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Rôma, biến ngài thành vị Hồng y đầu tiên trong toàn bộ lịch sử Vương quốc Thụy Điển và vùng Bắc Âu. Ngày nay, tại Nhà thờ chính tòa Thánh Erik bên quảng trường Medborgarplatsen, mỗi tuần có hàng chục thánh lễ được cử hành không chỉ bằng tiếng Thụy Điển mà còn bằng tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ba Lan, tiếng Croatia, tiếng Ả Rập, tiếng Ge'ez Eritrea và các thánh lễ của cộng đồng Công giáo Việt Nam tại Stockholm, biến ngôi nhà thờ thành một hình ảnh thu nhỏ của Giáo hội hoàn vũ giữa lòng Bắc Âu.
IIISự Giao Hòa Giữa Tiền Đường Tân Romanesque Năm 1892 Của Axel Gillberg Và Đại Điện Hiện Đại Năm 1983 Của Hans Westman
Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik là một công trình kiến trúc song hợp độc đáo gồm hai phần nối tiếp nhau trên cùng một trục không gian, nằm trong một tổ hợp sân trong bao gồm cả tòa dinh thự cổ thế kỷ 17 Pauliska malmgården (hiện là trụ sở Tòa Giám mục và văn phòng giáo xứ). Giải pháp kiến trúc năm 1983 của kiến trúc sư Hans Westman (1905 tới 1991, một trong những bậc thầy kiến trúc hiện đại vùng Skåne) phối hợp cùng nữ kiến trúc sư Ylva Lenormand đã giải quyết xuất sắc bài toán vừa bảo tồn nguyên vẹn di tích nhà thờ thế kỷ 19, vừa tăng gấp hơn năm lần sức chứa cho nhà thờ chính tòa.
Phần nhà thờ cổ phía bắc do kiến trúc sư Axel Gillberg thiết kế năm 1890 tới 1892 mang phong cách Tân Romanesque (Rundbågsstil) với tường xây bằng gạch nung đỏ sẫm kết hợp các chi tiết gờ chỉ, cột vòm và hoa văn trát vữa màu trắng kem tương phản. Đứng lệch về một bên mặt tiền là ngọn tháp chuông mảnh mai cao 27 mét có mái chóp nhọn lợp đồng, phía trên cổng vòm tròn là ô cửa sổ hoa hồng nhỏ và các dải vòm treo duyên dáng.
Khi bước qua cửa chính năm 1892, du khách tiến vào lòng ngôi nhà thờ cũ có chiều dài khiêm tốn nhưng ấm cúng với hệ trần vòm cuốn và hai hàng cột chia ba nhịp gian được sơn màu pastel vàng nhạt, hồng đất và xanh xám trang nhã theo lối thế kỷ 19, hai bên tường là các ô cửa sổ kính màu cổ khắc họa các vị thánh. Vào năm 1983, bức tường hậu cung phía nam của nhà thờ cũ đã được tháo dỡ hoàn toàn, biến toàn bộ ngôi nhà thờ năm 1892 thành một đại tiền đường (Narthex) và nhà nguyện cầu nguyện tĩnh lặng dẫn thẳng vào đại điện mới.
Bước qua ranh giới hậu cung cũ, không gian đột ngột mở rộng ra thành đại sảnh phụng vụ mới khánh thành ngày 25 tháng 3 năm 1983 do kiến trúc sư Hans Westman và Ylva Lenormand thiết kế, nâng tổng sức chứa của nhà thờ chính tòa lên khoảng 600 người ngồi và đứng. Phần mở rộng này có mặt ngoài ốp đá vôi hồng nhạt từ đảo Öland kết hợp bê tông đúc tinh tế, còn bên trong là một không gian vuông vắn, khoáng đạt với hệ dầm trần hình học hộp vuông (coffered ceiling) sơn màu xanh lam thiên thanh và viền vàng ấm áp, tạo cảm giác bầu trời mở rộng phía trên cộng đoàn.
Tại tâm điểm của đại điện mới là bàn thờ chính bằng đá nguyên khối nơi đặt thánh tích của các vị thánh tử đạo, phía sau là Ngai tòa Giám mục (Cathedra) của Đức Hồng y Giáo phận Stockholm và cây Thánh Giá vinh quang treo cao. Trong khu vực cung thánh và các khám thờ phụ, nhà thờ chính tòa lưu giữ trang trọng các hộp thánh cốt (Reliquaries) của Quốc vương Tử đạo Thánh Erik IX, Nữ thánh Birgitta thành Vadstena và Nữ thánh Maria Elisabeth Hesselblad.
Nếu như mặt tiền năm 1892 nhìn về phía khu vườn yên tĩnh phía bắc, thì khối nhà mở rộng năm 1983 lại có một mặt đứng trang trọng mở thẳng ra phía quảng trường lớn Medborgarplatsen ở phía nam với cổng đồng chạm nổi và phù điêu tôn giáo. Sự hiện diện trực diện này đánh dấu bước chuyển lịch sử của Giáo hội Công giáo Thụy Điển: từ chỗ phải lui vào ẩn mình trong sân trong thế kỷ 19 nay đã tự tin mở cửa bước ra quảng trường công cộng trung tâm của thủ đô Stockholm.
Nằm ngay bên cạnh nhà thờ trong cùng một khuôn viên là tòa nhà cổ Pauliska malmgården được xây dựng từ cuối thế kỷ 17 bởi gia tộc quý tộc Pauli và được Giáo hội Công giáo mua lại năm 1857. Với những bức tường quét vôi vàng truyền thống của Stockholm và mái ngói dốc cổ kính, tòa dinh thự này cùng các tòa nhà phụ cận tạo thành một quần thể sân trong hài hòa, nơi đặt văn phòng Tòa Giám mục, thư viện, hội trường giáo xứ và nhà sách Công giáo.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại và Kiến trúc sư | Đặc điểm kỹ thuật và Chức năng phụng vụ |
|---|---|---|
| Khối nhà thờ cổ và Tháp chuông (1892) | 1890 tới 1892 (kiến trúc sư Axel Gillberg) | Phong cách Tân Romanesque gạch đỏ vữa trắng, tháp chuông cao 27 m; nay đóng vai trò là tiền đường và không gian cầu nguyện dẫn vào đại điện |
| Khối đại điện mở rộng hiện đại (1983) | 1979 tới 1983 (kiến trúc sư Hans Westman và Ylva Lenormand) | Nối trực tiếp vào hậu cung nhà thờ cũ, mặt ngoài ốp đá vôi Öland, nội thất trần ô vuông xanh lam và vàng, nâng sức chứa lên khoảng 600 người |
| Cung thánh, Ngai tòa Cathedra và Thánh tích | 1953 (nâng lên chính tòa); 1983 (cung thánh mới) | Đặt ngai tòa của Giám mục và Hồng y Giáo phận Stockholm; tôn trí thánh cốt của Thánh Erik IX, Thánh Birgitta và Thánh Elisabeth Hesselblad |
| Dinh thự cổ Pauliska malmgården | Cuối thế kỷ 17 (mua lại năm 1857, trùng tu năm 1983) | Biệt thự cổ màu vàng thế kỷ 17 nằm sát nhà thờ, dùng làm trụ sở Tòa Giám mục và trung tâm mục vụ của Giáo phận Stockholm |
| Hệ cửa kính màu và Đại phong cầm | Thế kỷ 19 và cuối thế kỷ 20 | Kết hợp các ô cửa kính màu lịch sử ở phần nhà thờ năm 1892 với hệ thống ánh sáng và đàn đại phong cầm phụng vụ ở đại điện năm 1983 |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Công giáo tại Thụy Điển cũng như các kiến trúc sư Axel Gillberg, Hans Westman và Ylva Lenormand không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Erik. Khu đất trên đảo Södermalm được mua lại từ năm 1857 dựa trên cơ hội sở hữu bất động sản hợp pháp đầu tiên của Giáo hội sau thời kỳ cấm đạo, và việc mở rộng năm 1983 tuân theo quy hoạch ô phố giữa đường Folkungagatan và quảng trường Medborgarplatsen. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của quần đảo thủ đô Stockholm tại tọa độ 59,3139 độ vĩ bắc, 18,0725 độ kinh đông, Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik tọa lạc tại vị trí trung tâm cao ráo của đảo Södermalm, hòn đảo đá hoa cương lớn nhất ở phía nam nội đô Stockholm, nằm giữa vùng nước ngọt của hồ lớn Mälaren (vịnh Riddarfjärden) ở phía bắc và tây bắc với vùng nước lợ của vịnh Saltsjön thông ra biển Baltic ở phía đông, còn ở phía nam là kênh nước Årstaviken và hồ Hammarby Sjö. Trong phép xem hình thế cổ truyền, một hòn đảo nền đá hoa cương vững chắc được bao bọc bốn bề bởi mặt nước hồ và vịnh biển chính là thế đất thủy nhiễu sơn đảo, tứ thủy quy tụ, giữ cho mạch khí vừa kiên cố như bàn thạch vừa thông suốt với giao thương bốn phương.
Về tọa hướng và minh đường đô thị, quần thể Nhà thờ chính tòa Thánh Erik nằm trên sườn phẳng trung tâm của đảo Södermalm theo trục Bắc - Nam (hơi chếch Bắc Đông Bắc - Nam Tây Nam). Điểm đặc biệt thú vị về mặt không gian là công trình có hai minh đường ở cả hai đầu: ở phía Bắc Đông Bắc, mặt tiền gạch đỏ năm 1892 của Axel Gillberg mở ra khoảng sân vườn yên tĩnh rợp bóng cây cổ thụ tiếp giáp với đại lộ sầm uất Folkungagatan, tạo nên một tĩnh minh đường thanh tịnh giúp người tín hữu lắng dịu tâm trí trước khi bước vào thánh đường; trong khi đó ở phía Nam Tây Nam, khối đại điện mở rộng năm 1983 của Hans Westman lại tiếp giáp trực tiếp với Medborgarplatsen (Quảng trường Công dân), một trong những quảng trường công cộng rộng lớn và sôi động bậc nhất của thủ đô Stockholm, đóng vai trò như một đại ngoại minh đường tụ hội nhân khí của cả thành phố. Việc nối thông hai khối kiến trúc năm 1892 và năm 1983 thành một trục xuyên suốt đã giúp dòng khí dẫn nhập từ tiền đường cổ kính tụ hội trọn vẹn về khu vực bàn thờ đá ở trung tâm đại điện mới.
VĐại Lễ Thánh Vua Erik 18 Tháng 5, Lễ Nữ Thánh Birgitta Và Thánh Lễ Đa Ngôn Ngữ Của Hơn 100 Quốc Tịch Tại Stockholm
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik diễn ra vô cùng phong phú suốt bảy ngày trong tuần theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), phản ánh bản sắc vừa gắn bó với truyền thống các thánh Bắc Âu, vừa là ngôi nhà chung của các cộng đồng Công giáo đa quốc gia tại Thụy Điển.
| Thời điểm trong năm và tuần | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Thánh Erik (Stockholm) |
|---|---|---|---|
| Chúa nhật và các ngày trong tuần | Hằng tuần | Chuỗi Thánh lễ Đa Ngôn Ngữ (Thụy Điển, Anh, Ba Lan, Tây Ban Nha, Ả Rập, Việt Nam...) | Mỗi ngày Chúa nhật có từ 6 đến 8 thánh lễ nối tiếp nhau từ sáng sớm đến tối muộn bằng tiếng Thụy Điển và nhiều ngôn ngữ quốc tế để phục vụ hàng ngàn tín hữu thuộc hơn 100 quốc tịch đang sinh sống tại thủ đô Stockholm. |
| Ngày 25 tháng 3 hằng năm | Dương lịch | Lễ Truyền Tin Cho Đức Trinh Nữ Maria và Kỷ niệm Thánh hiến Nhà thờ Mở rộng (25 tháng 3 năm 1983) | Kỷ niệm ngày cung hiến đại điện mới của nhà thờ chính tòa năm 1983, kết hợp truyền thống của người Thụy Điển mừng lễ Đức Mẹ Truyền Tin (Vårfrudagen) vào đầu mùa xuân. |
| Ngày 18 tháng 5 hằng năm | Dương lịch (Lễ Bổn mạng Nhà thờ chính tòa) | Đại lễ Thánh Erik IX, Quốc vương Tử đạo và Bổn mạng Thủ đô Stockholm (Sankt Eriks dag) | Ngày lễ tước hiệu trọng đại nhất trong năm của Nhà thờ chính tòa và toàn Giáo phận Stockholm: Đức Hồng y chủ sự thánh lễ đại trào, trưng bày và tôn kính thánh cốt của Thánh Vua Erik IX. |
| Ngày 4 tháng 6 và ngày 23 tháng 7 | Dương lịch | Lễ Nữ thánh Elisabeth Hesselblad (4 tháng 6) và Đại lễ Nữ thánh Birgitta, Đồng Bổn mạng châu Âu (23 tháng 7) | Tôn vinh hai vị nữ thánh người Thụy Điển của Giáo hội hoàn vũ có thánh cốt được lưu giữ tại nhà thờ chính tòa, kết nối tâm linh với các cuộc hành hương mùa hè về Tu viện Vadstena. |
| Lễ Mình và Máu Thánh Chúa Kitô (tháng 5 hoặc tháng 6) | Dương lịch | Thánh lễ và Cuộc Rước Kiệu Thánh Thể Qua Quảng Trường Medborgarplatsen (Corpus Christi) | Hàng ngàn tín hữu Công giáo thuộc mọi sắc tộc trong trang phục truyền thống rước kiệu Mình Thánh Chúa và hát thánh ca qua khu vực quảng trường Medborgarplatsen và đường phố Södermalm. |
| Ngày 13 tháng 12 và Đại lễ Giáng Sinh (24 tới 25 tháng 12) | Dương lịch | Lễ Thánh nữ Lucia (Luciadagen, 13 tháng 12) và Đêm Vọng Giáng Sinh Đa Văn Hóa | Hòa quyện truyền thống rước nến Thánh nữ Lucia rất được yêu mến tại Thụy Điển vào ngày 13 tháng 12 với các thánh lễ Đêm Giáng Sinh chật kín tín hữu giữa mùa đông Bắc Âu. |
Cộng đồng Công giáo Việt Nam tại Thụy Điển và tinh thần đại kết Bắc Âu. Kể từ cuối thập niên 1970 và thập niên 1980, cộng đồng người Việt Công giáo định cư tại Stockholm và các tỉnh lân cận đã trở thành một bộ phận gắn bó mật thiết của Giáo phận Công giáo Stockholm, thường xuyên quy tụ cử hành các thánh lễ tiếng Việt, lễ Tết Nguyên Đán, lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam và các sinh hoạt thiếu nhi Thánh Thể trong sự nâng đỡ mục vụ của Tòa Giám mục tại Nhà thờ chính tòa Thánh Erik. Đồng thời, dưới sự dẫn dắt của Đức Hồng y Anders Arborelius, Nhà thờ chính tòa Thánh Erik cũng có mối quan hệ đại kết và liên tôn vô cùng nồng ấm với Giáo hội Tin Lành Luther Thụy Điển (như tại Nhà thờ chính tòa Lund và Tu viện Vadstena) cũng như với cộng đồng Do Thái giáo tại Đại Giáo đường Do Thái Stockholm ở quận Norrmalm bên kia mặt nước.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Medborgarplatsen, đường Folkungagatan 46, đảo Soedermalm, 118 26 Stockholm, Vương quốc Thụy Điển
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik nằm tại địa chỉ Folkungagatan 46 (tiếp giáp ngay phía bắc quảng trường Medborgarplatsen) ở trung tâm đảo Södermalm của thủ đô Stockholm. Phương tiện công cộng thuận tiện nhất là đi tàu điện ngầm Stockholm (Tunnelbana, tuyến Xanh lá cây tức Gröna linjen số 17, 18 hoặc 19) từ ga trung tâm T-Centralen chỉ mất đúng 3 phút (qua 2 trạm dừng ở Gamla Stan và Slussen) tới thẳng ga tàu điện ngầm Medborgarplatsen; khi bước ra khỏi cửa ga tàu điện ngầm tại quảng trường Medborgarplatsen hoặc đường Folkungagatan, quý vị chỉ cần đi bộ khoảng 100 mét là tới cổng khuôn viên nhà thờ chính tòa.
- Toạ độ
- 59.3139, 18.0725
Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik mở cửa tự do hằng ngày từ sáng sớm đến tối để đón các tín hữu và du khách vào cầu nguyện, tĩnh tâm và tham quan kiến trúc. Lối vào chính cho khách bộ hành và tín hữu hằng ngày nằm ở phía cổng vườn đường Folkungagatan số 46 (đi vào qua phần nhà thờ gạch đỏ năm 1892 của Axel Gillberg rồi tiến thẳng vào đại điện năm 1983 ở bên trong). Khi vào trong nhà thờ, quý vị cần giữ sự yên tĩnh tuyệt đối (đặc biệt là tại khu vực tiền đường năm 1892 nơi thường có người quỳ cầu nguyện trước Thánh Thể), tắt chuông điện thoại, bỏ mũ nón và mặc trang phục lịch sự. Nếu muốn tham dự thánh lễ ngày Chúa nhật, vì lượng giáo dân tại Stockholm rất đông, quý vị nên đến sớm trước giờ lễ khoảng 15 tới 20 phút để có chỗ ngồi trong đại điện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik, Stockholm
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Thánh Erik tại Stockholm lại là nhà thờ chính tòa Công giáo duy nhất của cả nước Thụy Điển?
Khác với Giáo hội Tin Lành Luther Thụy Điển được chia thành 13 giáo phận, Giáo hội Công giáo Rôma tại Thụy Điển hiện có một giáo phận duy nhất là Giáo phận Công giáo Stockholm (Dioecesis Holmiensis, được Đức Giáo hoàng Piô XII thiết lập ngày 29 tháng 6 năm 1953) có địa hạt bao trùm toàn bộ diện tích Vương quốc Thụy Điển. Vì vậy, Nhà thờ chính tòa Thánh Erik tại quận Södermalm là ngai tòa Giám mục và nhà thờ chính tòa Công giáo duy nhất của cả đất nước.
Thánh Erik IX được chọn làm thánh bổn mạng của nhà thờ chính tòa là nhân vật lịch sử nào?
Thánh Erik IX (Sankt Erik den helige, khoảng 1120 tới 1160) là Quốc vương Kitô giáo trị vì Thụy Điển từ khoảng năm 1156 tới năm 1160, nổi tiếng về lòng đạo đức, công lý và việc xây dựng giáo hội Bắc Âu. Ngài chịu tử đạo vào ngày 18 tháng 5 năm 1160 ngay sau khi tham dự thánh lễ Chúa Thăng Thiên tại Uppsala; từ thời Trung cổ, ngài được tôn kính là vị thánh bảo trợ quốc gia của Thụy Điển và hình ảnh khuôn mặt đội vương miện của ngài chính là biểu tượng trên Huy hiệu chính thức của thủ đô Stockholm.
Kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Công giáo Thánh Erik đã được mở rộng như thế nào từ thế kỷ 19 sang thế kỷ 20?
Ban đầu, kiến trúc sư Axel Gillberg thiết kế ngôi nhà thờ phong cách Tân Romanesque bằng gạch đỏ với tháp chuông cao 27 mét, hoàn thành và thánh hiến ngày 9 tháng 10 năm 1892 nhưng chỉ đủ chỗ cho khoảng hơn 100 người. Khi số lượng tín hữu Công giáo tại Thụy Điển tăng mạnh vào nửa sau thế kỷ 20, hai kiến trúc sư Hans Westman và Ylva Lenormand đã tháo dỡ bức tường hậu cung của nhà thờ năm 1892 để xây nối tiếp một đại điện hiện đại rộng lớn gấp ba lần, được thánh hiến ngày 25 tháng 3 năm 1983.
Nhà thờ chính tòa Thánh Erik hiện lưu giữ thánh cốt của những vị thánh nào?
Bên trong khu vực cung thánh và các khám thờ của Nhà thờ chính tòa Thánh Erik hiện lưu giữ và tôn kính thánh cốt (Relics) của các vị thánh lớn nhất gắn liền với đất nước Thụy Điển: Quốc vương Tử đạo Thánh Erik IX, Nữ thánh Birgitta thành Vadstena (1303 tới 1373, Đồng Bổn mạng châu Âu) và Nữ thánh Maria Elisabeth Hesselblad (1870 tới 1957, được tuyên hiển thánh năm 2016).
Ai là vị Hồng y đầu tiên trong lịch sử Thụy Điển đặt ngai tòa tại Nhà thờ chính tòa Thánh Erik?
Đó là Đức Hồng y Anders Arborelius (thuộc dòng Cát Minh Nhặt Phép, sinh năm 1949). Ngài được bổ nhiệm làm Giám mục Giáo phận Stockholm năm 1998 (trở thành vị Giám mục Công giáo người bản địa Thụy Điển đầu tiên kể từ thời Cải cách thế kỷ 16) và được Đức Giáo hoàng Phanxicô vinh thăng Hồng y vào ngày 28 tháng 6 năm 2017.
Tòa dinh thự cổ màu vàng nằm sát bên cạnh Nhà thờ chính tòa Thánh Erik là công trình gì?
Đó là dinh thự Pauliska malmgården, một biệt thự đô thị cổ kính được xây dựng từ cuối thế kỷ 17 bởi gia tộc Pauli trên đảo Södermalm. Giáo hội Công giáo đã mua lại khu dinh thự và vườn cây này vào năm 1857 làm cơ sở mục vụ, sau đó xây dựng Nhà thờ Thánh Erik ngay trong khuôn viên vào năm 1892; hiện nay tòa dinh thự cổ này là trụ sở văn phòng Tòa Giám mục và giáo xứ chính tòa.