Giữa nhịp sống náo nhiệt của quận Tejgaon và khu vực Farmgate ở trung tâm thủ đô Dhaka, chỉ cần bước qua cánh cổng vòm rợp bóng cây xanh nằm sát bên cạnh ngôi trường Holy Cross College danh tiếng, khách hành hương như bước vào một khoảng không gian tĩnh lặng đã lắng đọng hơn ba thế kỷ rưỡi lịch sử. Tại đó, ngôi Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi (Holy Rosary Church, Tejgaon; tiếng Bồ Đào Nha cổ gọi là Igreja de Nossa Senhora do Rosário, tiếng Bengal gọi là Japamala Ranir Girja) hiện lên với sắc tường trắng ngà thanh nhã và tấm biển đá trên đầu hồi phía đông khắc rõ con số 1677.
Trong bức tranh đa dạng tôn giáo của thủ đô Dhaka, bên cạnh đền thờ Ấn Độ giáo cổ kính như Đền Dhakeshwari, Dhaka hay tự viện Phật giáo Chùa Dharmarajika Bouddha Vihara, Dhaka, Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon giữ vị thế là ngôi thánh đường Kitô giáo cổ nhất còn tồn tại ở Dhaka và là một trong những giáo xứ Công giáo đông đúc, sầm uất nhất đất nước Bangladesh với hơn mười bảy nghìn giáo dân. Nơi đây vừa lưu giữ ngôi nhà thờ cổ năm 1677 có nền gạch lát những tấm bia mộ khắc chữ Bồ Đào Nha, Latinh và Armenia từ đầu thế kỷ 18, vừa mở rộng thêm đại thánh đường hiện đại sức chứa hai nghìn người, đồng thời là nơi Đức Giáo hoàng Phanxicô đã dừng chân cầu nguyện trong chuyến tông du lịch sử vào tháng 11 năm 2017.
ITước Hiệu Đức Mẹ Mân Côi (Nossa Senhora do Rosário), Lòng Sùng Kính Truyền Giáo Bồ Đào Nha Và Dòng Thánh Giá
Ngôi thánh đường cổ năm 1677 lẫn ngôi nhà thờ mới tại Tejgaon đều được dâng kính cho Đức Trinh Nữ Maria dưới tước hiệu Đức Mẹ Mân Côi (tiếng Latinh: Beata Maria Virgo a Rosario; tiếng Bồ Đào Nha: Nossa Senhora do Rosário; tiếng Bengal: Japamala Rani Maria, nghĩa là Nữ Vương Chuỗi Hạt Mân Côi). Trong truyền thống thần học và phụng vụ Công giáo, kinh Mân Côi (Rosarium, nghĩa đen là Vườn Hoa Hồng Thiêng Liêng) là lời cầu nguyện chiêm niệm kết hợp kinh Lạy Cha, kinh Kính Mừng và kinh Sáng Danh để suy ngắm các mầu nhiệm Vui, Sáng, Thương, Mừng trong cuộc đời cứu độ của Chúa Giê-su Ki-tô cùng với Mẹ Maria.
Việc các nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha thế kỷ 16 và 17 chọn tước hiệu Đức Mẹ Mân Côi làm bổn mạng cho những ngôi nhà thờ đầu tiên dọc theo vùng duyên hải và sông ngòi xứ Bengal (từ cảng Chittagong, Bandel bên sông Hooghly cho tới Tejgaon ở Dhaka) bắt nguồn từ lòng sùng kính sâu sắc của người đi biển Bồ Đào Nha đối với Đức Mẹ như ngôi sao biển (Stella Maris) che chở các đoàn thuyền vượt qua Ấn Độ Dương. Bước vào bên trong cung thánh của cả ngôi nhà thờ cổ năm 1677 lẫn đại thánh đường mới ở Tejgaon, tâm điểm phụng vụ là Bàn thờ Thánh Thể, Thánh giá Chúa Kitô chịu nạn và tôn tượng Đức Mẹ Mân Côi bồng Chúa Hài Đồng tay trao chuỗi hạt Mân Côi, cùng với hang đá Đức Mẹ Lộ Đức nằm dưới bóng cây xanh mát ngoài sân nhà thờ nơi hàng trăm tín hữu đến thắp nến cầu nguyện mỗi chiều.
Từ giữa thế kỷ 19 đến nay, đời sống mục vụ tại giáo xứ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon gắn liền với linh đạo của Tu hội Thánh Giá (Congregation of Holy Cross, CSC, dòng tu do Chân phước Basile Moreau sáng lập tại Pháp và là dòng của Thánh André Bessette): lấy phương châm Thánh Giá là niềm hy vọng duy nhất (Ave Crux Spes Unica) để dấn thân xây dựng các trường học, cao đẳng danh tiếng (như Notre Dame College và Holy Cross College tại Dhaka) phục vụ thanh thiếu niên thuộc mọi tôn giáo tại Bangladesh.
Theo giáo huấn Công giáo, chuỗi kinh Mân Côi là Bản tóm lược toàn bộ Tin Mừng (Compendium totius Evangelii). Nhịp điệu lặp đi lặp lại hiền hòa của lời chào Kính mừng Maria đầy ơn phúc giúp tâm hồn người tín hữu lắng dịu khỏi những lo toan thường nhật để bước vào sự kết hiệp nội tâm với mầu nhiệm Nhập Thể, Khổ Nạn và Phục Sinh của Đức Kitô.
Tại một đất nước có cộng đồng Kitô giáo chỉ chiếm khoảng không phẩy ba đến không phẩy bốn phần trăm dân số như Bangladesh, hình ảnh những người giáo dân Bengal lần hạt Mân Côi bằng tiếng mẹ đẻ (Japamala) dưới mái vòm gạch ba trăm năm tuổi của nhà thờ Tejgaon thể hiện vẻ đẹp của sự hội nhập văn hóa đức tin: hạt giống Tin Mừng khi gieo vào vùng châu thổ sông Hằng đã đơm hoa kết trái thành lòng bác ái, sự khiêm nhường và tinh thần phục vụ giáo dục cộng đồng.
Sử liệu truyền giáo tại Bengal và Bách khoa toàn thư Banglapedia ghi nhận rằng các thương nhân và tu sĩ người Bồ Đào Nha đã đặt chân tới vùng Bengal từ đầu thế kỷ 16 (lập thương điếm tại Chittagong và Satgaon từ năm 1517 tới 1537). Đến năm 1599, các tu sĩ Dòng Thánh Âu Tinh (Ordo Sancti Augustini, viết tắt là OSA, có trụ sở chính tại Goa và tu viện Bandel) bắt đầu mở rộng hoạt động truyền giáo vào vùng nội địa Đông Bengal và lập những nhà nguyện đầu tiên tại Narinda (Dhaka) và Norikul. Vào năm 1677, dưới thời cai trị của Tổng trấn Mughal là Shaista Khan tại Dhaka, các giáo sĩ dòng Thánh Âu Tinh đã xây dựng ngôi Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi kiên cố bằng gạch vữa tại làng Tejgaon (khi ấy nằm cách thành cổ Dhaka khoảng vài dặm về phía bắc, dọc theo tuyến đường thương mại đường sông và đường bộ của người châu Âu).
Sau khi tu viện Bandel suy yếu và quyền quản lý giáo hội tại vùng Bengal có sự phân định giữa hệ thống bảo trợ Bồ Đào Nha (Padroado) và Bộ Truyền giáo Tòa Thánh (Propaganda Fide), từ năm 1853 các tu sĩ Tu hội Thánh Giá (CSC) đã đến Đông Bengal đảm nhận sứ vụ. Năm 1886, khi Giáo phận Dhaka chính thức được thiết lập, Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon trở thành một trong những trung tâm mục vụ quan trọng nhất của Tổng giáo phận Dhaka (cùng với Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ở Ramna / Kakrail). Đặc biệt, vào chiều ngày 1 tháng 12 năm 2017, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã thân hành đến viếng thăm Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon, lắng nghe các chứng từ đức tin trong nhà thờ mới và dừng chân cầu nguyện trầm mặc trước ngôi nhà thờ cổ năm 1677 cùng nghĩa trang lịch sử.
Nhiều du khách khi đến thăm khuôn viên Nhà thờ Tejgaon thường thấy một tòa nhà thờ lớn hình quạt bằng bê tông hiện đại nên nghĩ rằng ngôi nhà thờ cổ năm 1677 đã bị phá bỏ để xây mới. Thực tế, cả hai ngôi nhà thờ đều đang cùng tồn tại nguyên vẹn trong một khuôn viên: ngôi nhà thờ cổ năm 1677 (Puratan Girja) nằm ở phía đông nam gần cổng chính và nghĩa trang cổ được bảo tồn hoàn hảo như một di tích lịch sử sống, trong khi đại thánh đường mới (xây dựng từ năm 1993 đến năm 2000) nằm ở phía tây bắc để đáp ứng chỗ ngồi cho hàng nghìn giáo dân vào các thánh lễ Chúa nhật.
IIBa Thế Kỷ Rưỡi Từ Bước Chân Tu Sĩ Dòng Thánh Âu Tinh Năm 1677 Đến Chuyến Tông Du Của Giáo Hoàng Phanxicô
Lịch sử của Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi tại Tejgaon phản chiếu toàn bộ hành trình của Kitô giáo và giao thương quốc tế tại thủ đô Dhaka suốt từ thời đế chế Mughal sang thời thuộc địa Anh cho đến nước Bangladesh độc lập. Vào nửa cuối thế kỷ 17, dưới thời trị vì của Hoàng đế Mughal Aurangzeb và Tổng trấn Bengal là Shaista Khan, khu vực Tejgaon ở phía bắc Dhaka là nơi tập trung các thương điếm của người Bồ Đào Nha, người Hà Lan, người Anh và người Pháp. Năm 1677, các linh mục dòng Thánh Âu Tinh (Augustinians) người Bồ Đào Nha đã dựng nên ngôi thánh đường gạch vữa vững chãi tại Tejgaon để phục vụ cả cộng đồng kiều dân Bồ Đào Nha (Firingis) lẫn những tín hữu người Bengal bản địa mới đón nhận đức tin.
Trải qua thế kỷ 18 và thế kỷ 19, ngôi nhà thờ nhiều lần được trùng tu (đặc biệt là đợt tu bổ lớn vào năm 1936 và đợt phục nguyên bảo tồn vào năm 2000), nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc vương cung thánh đường ban đầu cùng hàng chục tấm bia mộ cổ lát dọc theo nền nhà thờ. Khi thủ đô Dhaka phát triển nhanh chóng sau năm 1971 và hàng vạn gia đình Công giáo từ các vùng nông thôn chuyển về làm việc tại Dhaka, giáo xứ Tejgaon trở thành giáo xứ lớn nhất cả nước. Để có không gian cử hành phụng vụ cho cộng đoàn đông đảo, ngôi thánh đường mới rộng lớn đã được khởi công năm 1993 và hoàn thành năm 2000 ngay bên cạnh ngôi nhà thờ cổ năm 1677.
- Năm 1599 tới đầu thế kỷ 17Các tu sĩ dòng Thánh Âu Tinh (Augustinians) người Bồ Đào Nha truyền giáo tại Đông BengalTừ trung tâm Goa và Hooghly (Bandel), các giáo sĩ dòng Thánh Âu Tinh đến vùng Dhaka lập những cơ sở truyền giáo đầu tiên cho thương nhân Bồ Đào Nha và cư dân địa phương.
- Năm 1677Xây dựng và khánh thành Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi (Igreja de Nossa Senhora do Rosário) tại TejgaonKhởi dựng ngôi thánh đường bằng gạch vữa dày tại Tejgaon dưới thời Mughal (niên đại 1677 khắc trên đầu hồi phía đông), trở thành nhà thờ Công giáo cổ nhất còn bảo tồn tại Dhaka.
- Năm 1714 tới năm 1889An táng và khắc các tấm bia mộ cổ bằng chữ Bồ Đào Nha, Latinh, Armenia và AnhNền nhà thờ cổ và sân hiên lưu giữ gần năm mươi tấm bia mộ đá của các giáo sĩ, thương nhân Bồ Đào Nha, Armenia và Anh, trong đó tấm bia đọc được rõ nhất ghi năm 1725.
- Năm 1993 tới năm 2000Xây dựng Đại thánh đường mới và trùng tu bảo tồn nguyên trạng Nhà thờ cổ năm 1677Khánh thành ngôi nhà thờ hiện đại sức chứa hơn 2.000 người cho giáo xứ Tejgaon, đồng thời phục hồi cẩn trọng kiến trúc thế kỷ 17 của ngôi nhà thờ cổ và khu nghĩa trang Thế chiến thứ hai.
- Tháng 11 và tháng 12 năm 2017Giáo hoàng Phanxicô tông du Bangladesh và cầu nguyện tại Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi TejgaonTrong chuyến thăm mục vụ lịch sử tới Dhaka, Đức Giáo hoàng Phanxicô gặp gỡ các giám mục, linh mục, tu sĩ tại nhà thờ Tejgaon và viếng thăm ngôi thánh đường cổ năm 1677.
Những tấm bia mộ đa ngôn ngữ dưới bước chân người hành hương. Một trong những di sản khảo cổ quý giá nhất bên trong ngôi nhà thờ cổ năm 1677 tại Tejgaon là hệ thống các tấm bia mộ bằng đá xám và đá cẩm thạch được lát phẳng ngay trên sàn gian chính (Nave) và hai hành lang bên. Do tập tục châu Âu thời trung đại và cận đại thường chôn cất các linh mục, ân nhân và những tín hữu đạo đức ngay dưới nền thánh đường, sàn nhà thờ Tejgaon hiện còn lưu giữ các tấm bia khắc bằng bốn thứ tiếng: tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Latinh, tiếng Armenia cổ và tiếng Anh, có niên đại kéo dài từ đầu thế kỷ 18 (tấm bia cổ nhất còn đọc rõ chữ ghi ngày 19 tháng 8 năm 1725 của bà Christina Dormieux) cho đến năm 1889. Sự hiện diện của các bia mộ tiếng Armenia ngay trong nhà thờ Công giáo Bồ Đào Nha còn cho thấy mối quan hệ gắn bó giữa các cộng đồng Kitô hữu phương Đông và phương Tây tại Dhaka thế kỷ 18.
IIISự Giao Thoa Độc Đáo Giữa Vương Cung Thánh Đường Bồ Đào Nha Với Vòm Cửa Mughal Và Đại Thánh Đường Hiện Đại
Về mặt lịch sử kiến trúc, ngôi Nhà thờ cổ Đức Mẹ Mân Côi năm 1677 tại Tejgaon là một mẫu hình tiêu biểu và hiếm hoi của phong cách kiến trúc giao thoa Bồ Đào Nha và Mughal (Indo-Portuguese / Mughal-Christian Syncretic Style) tại vùng Bengal. Do được xây dựng bởi các thợ nề bản địa xứ Bengal dưới sự hướng dẫn của các giáo sĩ Bồ Đào Nha vào thời kỳ cực thịnh của kiến trúc Mughal ở Dhaka, công trình mang bình đồ hình chữ nhật dài kiểu Vương cung thánh đường (Basilica) ba gian truyền thống của châu Âu, nhưng các chi tiết trang trí trên tường, tháp góc và vòm cửa lại mang đậm hơi thở của các cung điện và thánh đường Mughal thế kỷ 17.
Toàn bộ ngôi nhà thờ cổ được xây bằng gạch nung nhỏ truyền thống với bức tường chịu lực dày tới gần 1,2 mét (4 bộ Anh) trát vữa vôi trắng mát rượi. Bên trong lòng nhà thờ được chia thành một gian chính cao rộng ở giữa và hai gian hành lang phụ hai bên nhờ hai hàng cột trụ tròn khỏe khoắn mang thức cột Tuscan-Doric (mỗi bên 6 cột). Đặc biệt, mặt đứng phía đông và hai bên tường hông được tô điểm bằng các ô khám vòm đa thùy (multi-cusped arches) đặc trưng của thời Mughal và hai tháp nhỏ hình bát giác ở hai góc mái.
Mặt tường phía đông của ngôi nhà thờ cổ có năm lối cửa ra vào, phía trên trán tường hình tam giác khắc nổi chữ số năm 1677, hai bên rìa mái đắp hàng răng cưa trang trí (merlons) và hai tháp nhỏ hình bát giác mang phong cách kiến trúc Mughal.
Lòng nhà thờ cổ dài và tĩnh lặng được chia làm ba gian bởi hai hàng cột trụ tròn trắng to lớn đỡ lấy hệ dầm trần cao; phía tây là cung thánh nâng cao ba bậc thềm có hàng lan can gỗ tiện và bàn thờ Đức Mẹ Mân Côi.
Dọc theo lối đi trung tâm và hành lang của nhà thờ cổ là hàng chục phiến đá bia mộ khắc chữ Bồ Đào Nha, Latinh, Armenia và Anh cùng các phù điêu đầu lâu xương chéo, hoa lá và gia huy cổ kính.
Nằm ở phía tây bắc khuôn viên, tòa nhà thờ mới có mặt bằng hình rẻ quạt rộng lớn không vướng cột che khuất tầm nhìn, sức chứa hơn 2.000 tín hữu cùng lúc, nổi bật với bức tranh tường lớn phía sau bàn thờ chính.
Trong khuôn viên xanh mát còn có đài Đức Mẹ nơi giáo dân cầu nguyện hằng ngày và khu nghĩa trang Công giáo cổ kính, trong đó có một khu vực riêng (Tejgaon War Cemetery plot) do Ủy ban Mộ chiến tranh Khối Thịnh vượng chung chăm sóc nơi an nghỉ của 71 binh sĩ Thế chiến thứ hai.
| Hạng mục | Thông số lịch sử và kiến trúc | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Năm xây dựng nhà thờ cổ | Năm 1677 (niên đại khắc trên mặt tiền phía đông của ngôi nhà thờ cổ Puratan Girja) | Bách khoa toàn thư Banglapedia và Wikidata Q5886066 |
| Dòng tu sáng lập và quản nhiệm | Dòng Thánh Âu Tinh (Augustinians, 1677); hiện do Tổng giáo phận Dhaka và Tu hội Thánh Giá (CSC) phụ trách | Hồ sơ lịch sử Tổng giáo phận Công giáo Dhaka |
| Đặc trưng kiến trúc cổ | Bình đồ Basilica 3 gian, tường gạch dày 1,2 m, cột Tuscan-Doric kết hợp vòm đa thùy Mughal | Khảo cứu kiến trúc di sản thành phố Dhaka và Banglapedia |
| Di vật lịch sử tiêu biểu | Các bia mộ đá khắc chữ Bồ Đào Nha, Latinh, Armenia (từ năm 1725) và 71 mộ chiến sĩ Thế chiến II | Ủy ban Mộ chiến tranh Khối Thịnh vượng chung (CWGC) và Banglapedia |
| Địa chỉ hành chính | Khu Tejturipara, đường Farmgate đi Tejgaon (cạnh Holy Cross College), quận Tejgaon, Dhaka 1215 | Cổng thông tin Chính quyền Thủ đô Dhaka (dhaka.gov.bd) |
IVThế Đất Và Hướng
Nằm trên gò đất cao ráo của vùng Tejgaon cổ xưa từng là cửa ngõ phía bắc của thành phố Dhaka thời Mughal, vị trí của Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi thể hiện sự kết hợp giữa quy chuẩn định hướng Đông Tây của thánh đường Kitô giáo cổ điển với địa hình sông rạch vùng châu thổ Bengal. Phần dưới đây phân tích địa thế và tọa hướng của công trình theo phép xem hình thế cổ truyền của thư viện.
Xét về địa hình gò đất Madhupur và mạch thủy cổ tại tọa độ 23,7606 độ vĩ bắc, 90,3911 độ kinh đông, khu vực Tejgaon và Farmgate nằm trên dải đất đỏ cao ráo thuộc phần đuôi phía nam của thềm địa chất Madhupur Tract chạy dọc trung tâm Dhaka, nhờ đó nền đất tại đây vững chắc và không bị ngập lụt khi mùa mưa lũ dâng cao ở lưu vực sông Buriganga và sông Turag. Vào thế kỷ 17 khi các giáo sĩ Bồ Đào Nha chọn đất dựng nhà thờ, ngay gần khu vực Tejgaon có dòng sông Begunbari Khal (nhánh thủy đạo nối thông từ sông Turag sang sông Balu) giúp thuyền buôn châu Âu có thể đi lại thuận lợi. Ngày nay, khuôn viên rộng lớn của nhà thờ nằm liền kề với khuôn viên trường nữ sinh Holy Cross Girls' High School and College, tạo thành một ốc đảo cây xanh tĩnh mịch và trường học văn hóa được bao bọc bởi tường rào kiên cố, giúp che chắn hoàn toàn tiếng ồn của các trục đại lộ Kazi Nazrul Islam Avenue và đường Farmgate bên ngoài.
Xét về tọa hướng kiến trúc, ngôi nhà thờ cổ năm 1677 được xây dựng theo trục Đông Tây chuẩn mực (cung thánh đặt ở đầu phía Tây, mặt tiền chính có năm cửa và biển khắc năm 1677 mở về hướng Đông đón ánh bình minh mặt trời mọc, biểu trưng cho Đức Kitô là Ánh Sáng Phương Đông Oriens ex Alto, đồng thời mở các cửa vòm phụ dọc theo tường phía Nam và phía Bắc để đón gió nam mát mẻ). Trong khi đó, Đại thánh đường hiện đại ở phía tây bắc khuôn viên mở sảnh đón chính hướng về phía sân trung tâm ở hướng Đông Nam, cùng với ngôi nhà thờ cổ và hang đá Đức Mẹ tạo thành thế tam giác quần tụ ôm lấy khoảng sân rợp bóng cây cổ thụ ở giữa.
VTháng Mân Côi Kính Đức Mẹ, Đại Lễ Giáng Sinh Lung Linh Và Các Ngày Lễ Phụng Vụ Trọng Thể
Với hơn mười bảy nghìn giáo dân sinh sống và làm việc tại thủ đô Dhaka, Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon có nhịp sống phụng vụ vô cùng sốt sắng. Vào mỗi buổi sáng ngày thứ Sáu và Chúa nhật hàng tuần, hàng nghìn tín hữu trong trang phục truyền thống Bengal (phụ nữ mặc áo sari thanh lịch trùm khăn voan nhẹ trên đầu) ngồi chật kín cả đại thánh đường mới lẫn sân ngoài. Bảng dưới đây tổng hợp các kỳ đại lễ lớn nhất trong năm tại nhà thờ.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết | Nghi thức phụng vụ và sinh hoạt tại Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon |
|---|---|---|---|
| Ngày 7 tháng Mười (và suốt tháng 10) | Lịch Phụng vụ Công giáo (Dương lịch) | Đại lễ Quan thầy Đức Mẹ Mân Côi (Feast of Our Lady of the Rosary) | Lễ bổn mạng trọng thể nhất của giáo xứ Tejgaon: cử hành Thánh lễ đại trào do Đức Tổng Giám mục Dhaka chủ sự, kiệu tôn tượng Đức Mẹ Mân Côi quanh khuôn viên nhà thờ cổ năm 1677 trong tiếng hát thánh ca tiếng Bengal và tiếng Latinh. |
| Đêm 24 và ngày 25 tháng Mười Hai | Dương lịch (Ngày lễ quốc gia Bangladesh) | Đại lễ Chúa Giáng Sinh (Borodin / Christmas) | Người Bengal gọi lễ Giáng Sinh là Borodin (Ngày Lớn): toàn bộ nhà thờ cổ năm 1677 và nhà thờ mới được trang hoàng hàng vạn ánh đèn và ngôi sao tre, cử hành bốn Thánh lễ liên tiếp, dựng hang đá Bê-lem và chia sẻ bánh ngọt truyền thống Pitha. |
| Tháng Ba hoặc tháng Tư | Lịch Phụng vụ Công giáo | Tuần Thánh và Đại lễ Chúa Phục Sinh (Easter Sunday) | Cử hành nghi thức Rước Lá, Thứ Năm Tuần Thánh, Đi Đàng Thánh Giá trọng thể quanh khuôn viên vào Thứ Sáu Tuần Thánh và Thánh lễ Vọng Phục Sinh thắp nến Phục Sinh rực sáng trong đêm. |
| Suốt tháng Năm và tháng Mười | Lịch Phụng vụ Công giáo | Tháng Hoa và Tháng Mân Côi cầu nguyện tại Hang đá Đức Mẹ | Mỗi buổi chiều tối, hàng trăm gia đình giáo dân quy tụ trước hang đá Đức Mẹ Lộ Đức trong sân nhà thờ để thắp nến, dâng hoa tươi và đọc chung năm chục kinh Mân Côi bằng tiếng Bengal cầu cho hòa bình. |
| Ngày 2 tháng Mười Một | Lịch Phụng vụ Công giáo | Lễ Cầu cho các Tín hữu đã qua đời (All Souls' Day) tại Nghĩa trang cổ | Hàng nghìn người dân đến thắp nến, đặt hoa cúc và cầu nguyện tại khu nghĩa trang lịch sử cạnh nhà thờ cổ năm 1677 và khu mộ các chiến sĩ Thế chiến thứ hai. |
Ánh nến chiều trước hang đá Đức Mẹ và tiếng chuông năm 1677. Khi ánh hoàng hôn buông xuống trên bầu trời Dhaka, đứng giữa khoảng sân gạch nối liền ngôi nhà thờ cổ năm 1677 với đại thánh đường mới, du khách sẽ thấy một khung cảnh rất đỗi bình yên: những em học sinh tan trường, những người lao động xa quê và cả một số người dân thuộc các tôn giáo khác đi ngang qua cũng dừng lại ít phút trước hang đá Đức Mẹ rực sáng ánh nến để tìm một khoảng lặng cầu bình an.
Trải qua gần ba trăm năm mươi năm kể từ khi các tu sĩ dòng Thánh Âu Tinh đặt viên gạch đầu tiên vào năm 1677, Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon vẫn đứng vững như một nhịp cầu nối liền quá khứ với hiện tại, góp thêm một sắc hoa dịu dàng và nhân ái vào vườn hoa tâm linh của thủ đô Dhaka.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu Tejturipara, đường Farmgate đi Tejgaon (cạnh trường Holy Cross College), quận Tejgaon, thủ đô Dhaka
- Đường tới
- Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi tọa lạc tại khu Tejturipara, quận Tejgaon (Tejgaon Thana), trung tâm thủ đô Dhaka, nằm ngay cạnh Trường Nữ sinh và Cao đẳng Thánh Giá (Holy Cross Girls' High School and College) và chỉ cách ngã tư giao thông lớn Farmgate khoảng 400 đến 500 mét về phía đông. Phương tiện công cộng hiện đại và thuận tiện nhất hiện nay là đi tuyến Tàu điện trên cao Dhaka Metro Rail (MRT Line-6) đến Ga Farmgate (Farmgate Metro Station), sau đó đi bộ hoặc đi xe kéo ba bánh (rickshaw) dọc theo đường Tejgaon Road qua cổng trường Holy Cross khoảng 5 phút là tới cổng chính nhà thờ. Nếu đi bằng taxi, Uber hoặc xe CNG từ khu vực Gulshan, Banani hay Shahbagh, quý vị chỉ cần nói điểm đến là Tejgaon Church hoặc Holy Cross College tại Farmgate.
- Toạ độ
- 23.7606, 90.3911
Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon là một thánh đường Công giáo đang hoạt động rất tích cực và nằm sát cạnh trường học, vì vậy khi đến tham quan, quý vị cần mặc trang phục lịch sự kín đáo (che kín vai và dài qua gối), bỏ mũ nón khi bước vào bên trong nhà thờ cổ năm 1677 cũng như đại thánh đường mới, và chuyển điện thoại sang chế độ im lặng. Khi đi tham quan bên trong ngôi nhà thờ cổ năm 1677, xin quý vị bước đi nhẹ nhàng, tránh giẫm đạp mạnh lên bề mặt chữ khắc của các tấm bia mộ cổ thế kỷ 18 trên sàn nhà, và không chụp ảnh có đèn nháy (flash) khi đang có Thánh lễ hoặc giờ cầu nguyện của giáo dân.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Mân Côi, Tejgaon, Dhaka
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi ở Tejgaon được xây dựng vào năm nào và do ai sáng lập?
Ngôi nhà thờ cổ tại Tejgaon được xây dựng vào năm 1677 (niên đại được khắc rõ trên mặt tiền phía đông của tòa nhà cổ) bởi các giáo sĩ truyền giáo Dòng Thánh Âu Tinh (Augustinians) người Bồ Đào Nha dưới thời đế chế Mughal. Đây là ngôi nhà thờ Kitô giáo cổ xưa nhất còn tồn tại nguyên vẹn tại thủ đô Dhaka.
Kiến trúc của ngôi nhà thờ cổ năm 1677 tại Tejgaon có điểm gì đặc biệt?
Ngôi nhà thờ cổ năm 1677 mang phong cách kiến trúc giao thoa độc đáo giữa Bồ Đào Nha và Mughal: bình đồ được thiết kế theo kiểu Vương cung thánh đường (Basilica) ba gian truyền thống của châu Âu với tường gạch dày tới 1,2 mét và hai hàng cột trụ tròn kiểu Tuscan-Doric, nhưng mặt tiền, các ô cửa sổ và tháp góc bát giác lại được trang trí bằng các vòm đa thùy (cusped arches) và họa tiết răng cưa đặc trưng của kiến trúc Mughal xứ Bengal.
Những tấm bia mộ cổ lát trên sàn nhà thờ Tejgaon có lịch sử như thế nào?
Trên sàn gian chính và hành lang của ngôi nhà thờ cổ năm 1677 hiện còn lưu giữ hàng chục tấm bia mộ bằng đá khắc chữ bằng bốn ngôn ngữ là tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Latinh, tiếng Armenia và tiếng Anh, có niên đại từ đầu thế kỷ 18 đến năm 1889 (trong đó tấm bia cổ nhất còn đọc rõ chữ có niên đại năm 1725). Ngoài ra, nghĩa trang bên cạnh nhà thờ còn là nơi an nghỉ của 71 binh sĩ Khối Thịnh vượng chung từ Thế chiến thứ hai.
Đức Giáo hoàng nào đã từng đến thăm và cầu nguyện tại Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon?
Vào ngày 1 tháng 12 năm 2017, trong chuyến tông du lịch sử tới Bangladesh, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đến thăm Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon để chủ sự buổi gặp gỡ với toàn thể các giám mục, linh mục, tu sĩ nam nữ và chủng sinh của Bangladesh, đồng thời dừng chân cầu nguyện tại ngôi nhà thờ cổ năm 1677 và khu nghĩa trang.
Làm thế nào để đi đến Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi Tejgaon bằng phương tiện công cộng tại Dhaka?
Nhà thờ nằm ở vị trí rất trung tâm tại khu Tejgaon, ngay sát cạnh trường Holy Cross College và cách nút giao Farmgate chỉ khoảng 500 mét. Du khách có thể đi tàu điện trên cao Dhaka Metro Rail (tuyến MRT Line-6) dừng tại Ga Farmgate, sau đó đi bộ khoảng 5 phút theo đường Tejgaon Road là đến cổng nhà thờ.