Gniezno là một thành phố cổ giữa đồng bằng Đại Ba Lan (Wielkopolska), nhưng khi bước lên con dốc lát đá dẫn tới đỉnh đồi Lech (Wzgórze Lecha), quý vị sẽ thấy một ngôi thánh đường lớn vượt hẳn mọi mái nhà chung quanh: thân gạch đỏ Gothic đồ sộ dài 85 mét, hai tháp vuông cao 64 mét ở mặt tây, và một vòng mười bốn nhà nguyện quây quanh đầu đông. Bước vào bên trong, ngay trước gian cung thánh là một tán thờ mạ vàng đỡ trên bốn cột xoắn, bên dưới nâng chiếc quan tài bằng bạc chạm nổi đặt trên bệ đá cẩm thạch đen, nơi người hành hương đến cầu nguyện không bao giờ vắng.
Đây là Nhà thờ chính tòa Gniezno (Archikatedra Gnieźnieńska), tên đầy đủ là Vương cung thánh đường Chính tòa Giáo chủ kính Đức Mẹ Lên Trời và Đền thánh Thánh Adalbert. Chiếc quan tài bạc lưu giữ thánh tích Thánh Adalbert, người Ba Lan gọi là Thánh Wojciech, vị giám mục tử đạo năm 997 mà ngôi mộ đã đưa Gniezno trở thành tòa tổng giám mục đầu tiên của đất nước vào năm 1000 và là nơi đăng quang của những vị vua Ba Lan đầu tiên.
IThánh Adalbert Và Mẹ Của Các Nhà Thờ Ba Lan
Tên gọi Gniezno bắt nguồn từ chữ cổ gniazdo, nghĩa là cái tổ. Truyền thuyết lập quốc Ba Lan kể rằng thủ lĩnh Lech khi dừng chân trên ngọn đồi này đã trông thấy một tổ đại bàng trắng trên ngọn cây, bèn lấy hình đại bàng trắng làm biểu tượng và lập nên kinh đô đầu tiên. Đó là câu chuyện truyền thuyết dân gian giải thích tên gọi đồi Lech, còn về mặt khảo cổ học, trên đồi Lech đã có thành lũy kiên cố của nhà nước Polanie từ cuối thế kỷ 8.
Nhà thờ mang hai tước hiệu. Đức Mẹ Lên Trời là tước hiệu cổ truyền của các nhà thờ chính tòa lớn ở Ba Lan. Thánh Adalbert là tước hiệu gắn với thánh tích của vị tử đạo đang yên nghỉ tại đây. Danh hiệu Giáo chủ (Prymas) trong tên gọi Vương cung thánh đường Giáo chủ (được Giáo hoàng Piô XI ban tước Tiểu Vương cung thánh đường năm 1931) bắt nguồn từ tước hiệu Giáo chủ Ba Lan (Prymas Polski), được trao cho Tổng giám mục Gniezno Mikołaj Trąba tại Công đồng Constance từ năm 1417, theo trang lịch sử dzieje.pl. Nhà thờ cũng mang danh hiệu truyền thống là Mater Ecclesiarum Poloniae, tức Mẹ của các nhà thờ Ba Lan.
Trong truyền thống Công Giáo, thánh tích của một vị tử đạo được tôn kính vì đó là di hài của người đã hiến mạng sống làm chứng cho đức tin Kitô giáo. Từ thời Giáo hội sơ khai, bàn thờ thường được dựng ngay trên mộ các vị tử đạo. Việc Tổng giáo phận đầu tiên của Ba Lan được thiết lập đúng tại nơi lưu giữ thánh tích của Thánh Adalbert vừa được phong thánh nối tiếp truyền thống ấy: vị thánh tử đạo trở thành bổn mạng chính của quốc gia, và ngôi nhà thờ giữ mộ ngài trở thành nhà thờ mẹ của giáo tỉnh.
Theo trang Niezbędnik Katolika và Medieval Heritage, Thánh Adalbert (Vojtěch / Wojciech) sinh năm 956 tại Libice thuộc xứ Bohemia (Cộng hòa Séc ngày nay) trong gia tộc quý tộc Slavník, từng học tại trường nhà thờ chính tòa Magdeburg, làm Giám mục Praha năm hai mươi bảy tuổi, rồi lên đường truyền giáo cho người Phổ cổ bên bờ biển Baltic. Ngài tử đạo ngày 23 tháng 4 năm 997 và được Giáo hoàng Silvestrô II phong thánh năm 999. Công tước Ba Lan Bolesław I Dũng cảm (Bolesław Chrobry) chuộc thi hài ngài về an táng trọng thể tại Gniezno năm 997. Tháng 3 năm 1000, trong Công nghị Gniezno khi Hoàng đế La Mã Thần thánh Otto III tới kính viếng mộ thánh, Tổng giáo phận Gniezno được thiết lập làm giáo tỉnh độc lập đầu tiên của Ba Lan, với vị tổng giám mục tiên khởi là Radzim Gaudenty, người em cùng cha của Thánh Adalbert.
Nhiều người tưởng chỉ có Kraków mới là nơi đăng quang của các vua Ba Lan. Thực tế Gniezno và Kraków nối tiếp nhau theo dòng lịch sử. Nhà thờ chính tòa Gniezno là nơi cử hành lễ đăng quang của năm vị vua Ba Lan thời trung cổ từ năm 1025 tới năm 1300: Bolesław I Dũng cảm (1025), Mieszko II Lambert (1025), Bolesław II Hào phóng (1076), Przemysł II (1295) và Wacław II (1300). Từ năm 1320 (với lễ đăng quang của vua Władysław I Łokietek), nghi lễ đăng quang chuyển về Nhà thờ chính tòa Wawel ở Kraków, nhưng Tổng giám mục Gniezno với tư cách Giáo chủ Ba Lan vẫn là người có đặc quyền đội vương miện cho nhà vua.
IIBốn Lớp Nhà Thờ Trên Đồi Lech
Dưới sàn nhà thờ hiện nay là nền móng khảo cổ của ít nhất ba lớp nhà thờ tiền thân. Chuyên khảo Medieval Heritage và Spotkania z Zabytkami mô tả lần lượt một nhà thờ tròn tiền Roman thời công tước Mieszko I, một vương cung thánh đường tiền Roman ba gian không tháp đầu thế kỷ 11, một nhà thờ Roman xây đá đẽo cung hiến năm 1064, rồi mới tới nhà thờ Gothic xây gạch từ năm 1342. Qua cả bốn lớp kiến trúc, mộ Thánh Adalbert luôn giữ vị trí trung tâm.
- Trước 992Nhà thờ tròn tiền RomanNgôi nhà thờ tròn thời công tước Mieszko I (vợ ông là công nương Dąbrówka mất năm 977), gian tròn đường kính khoảng 9 mét có gian cung thánh phía đông và nhà phụ phía tây nam, nơi đặt thi hài Thánh Adalbert năm 997.
- 1000 và 1025Công nghị Gniezno và lễ đăng quang đầu tiênTháng 3 năm 1000 Tổng giáo phận Gniezno được lập trong dịp Hoàng đế Otto III hành hương tới mộ thánh. Ngôi vương cung thánh đường tiền Roman ba gian (dài 37,5 mét, rộng 26 mét) chứng kiến lễ đăng quang của hai vị vua đầu tiên là Bolesław I Dũng cảm và Mieszko II năm 1025.
- 1064 và 1127Nhà thờ Roman đá đẽoSau cuộc tấn công của công tước xứ Bohemia là Brzetysław năm 1038 tới 1039, nhà thờ được dựng lại theo lối Roman bằng đá đẽo với hai tháp mặt tây và cung hiến năm 1064. Năm 1127 cử hành đại lễ tìm lại thánh tích đầu Thánh Adalbert. Năm 1220 một tháp Roman bị sập do lún đất đồi.
- Khoảng 1170 tới 1180Đúc Cửa đồng GnieznoDưới thời công tước Mieszko III Già (người cho lợp lại mái chì nhà thờ khoảng năm 1174), đôi cửa đồng chạm nổi mười tám cảnh đời Thánh Adalbert được đúc.
- 1342 tới khoảng 1390 (và 1512)Dựng nhà thờ GothicTổng giám mục Jarosław Bogoria Skotnicki khởi dựng nhà thờ Gothic năm 1342 từ gian cung thánh bảy cạnh có hành lang vòng quanh. Các tổng giám mục kế nhiệm là Jan Suchywilk và Bodzanta tiếp tục dựng gian giữa và cuốn vòm xong khoảng năm 1390 cùng tháp bắc, còn phần hoàn thiện thân tây và tháp nam kéo dài tới năm 1512.
- 1662 và 1760Quan tài bạc và đợt trùng tu cổ điểnNăm 1662 nghệ nhân kim hoàn Peter van der Rennen ở Gdańsk chế tác quan tài bạc Thánh Adalbert. Sau vụ cháy lớn năm 1760, kiến trúc sư Efraim Szreger trùng tu nội thất theo lối tân cổ điển kết hợp Baroque muộn dưới thời Giáo chủ Władysław Łubieński.
- 1931 và giữa thế kỷ 20Tiểu vương cung thánh đường và phục hồi dáng GothicNăm 1931 Giáo hoàng Piô XI ban tước hiệu Tiểu Vương cung thánh đường. Sau hư hại năm 1945, đợt trùng tu lớn thập niên 1950 và 1960 bóc lớp vữa thế kỷ 18 để trả lại cho nội thất cấu trúc và phù điêu Gothic nguyên bản.
- 1994Di tích lịch sử quốc gia (Pomnik historii)Nhà thờ được công nhận Di tích lịch sử của Ba Lan theo sắc lệnh ký ngày 8 tháng 9 năm 1994 (có hiệu lực ngày 16 tháng 9 năm 1994), thuộc nhóm mười lăm di tích quốc gia đầu tiên của cả nước.
Có ba điểm sử liệu các nguồn ghi khác nhau hoặc bổ sung cho nhau. Thứ nhất là mốc hoàn thành nhà thờ Gothic: chuyên khảo Medieval Heritage và Spotkania z Zabytkami ghi việc xây gian giữa và cuốn vòm hoàn tất khoảng năm 1390 dưới thời Tổng giám mục Bodzanta (cùng lúc với tháp bắc), còn hồ sơ di sản zabytek.pl ghi mốc hoàn tất thân tây và các tháp là năm 1512 (khi dựng xong tháp nam thế kỷ 16). Thứ hai là niên đại đúc Cửa đồng Gniezno: hồ sơ zabytek.pl ghi khoảng năm 1170, trang chính thức của Tổng giáo phận Gniezno ghi khoảng năm 1175, còn Medieval Heritage ghi vào khoảng chuyển giao giữa thập niên 1170 và thập niên 1180. Thứ ba là niên đại tấm mộ đá cẩm thạch đỏ của Thánh Adalbert: chuyên khảo Medieval Heritage và Spotkania z Zabytkami ghi Tổng giám mục Jakub z Sienna (mất năm 1480) đặt nghệ nhân Hans Brandt ở Gdańsk tạc tấm mộ khoảng năm 1480, trong khi một số tài liệu tổng hợp ghi khung thời gian rộng từ 1478 tới 1486.
IIICửa Đồng, Mộ Thánh Và Vòng Nhà Nguyện
Nhà thờ Gothic là một basilica ba gian xây gạch dài 85 mét, rộng 22 mét, hai tháp mặt tây cao 64 mét, không có cánh ngang (transept) vì diện tích đỉnh đồi Lech hẹp và từng có tiền lệ sụt lún tháp năm 1220. Thay vào đó, gian cung thánh được mở rộng lớn hơn cả Nhà thờ chính tòa Wawel, khép lại ở đầu đông bằng bảy cạnh của hình mười hai cạnh (tương tự nhà thờ chính tòa Magdeburg nơi Thánh Adalbert từng theo học), bao quanh là hành lang đi vòng và một vành đai mười bốn nhà nguyện. Điểm độc đáo trong nội thất Gniezno là sự đối lập có chủ đích: gian cung thánh xây bằng đá sa thạch mang vẻ trang nghiêm tiết chế kiểu dòng Xitô, còn gian giữa xây gạch lại trang trí dồi dào phù điêu đá nhân tạo (hỗn hợp vữa vôi thạch cao) chạm dây lá, hình người và thú vật lấy cảm hứng từ chính diềm lá của Cửa đồng Gniezno.
Kiệt tác đúc đồng thời Roman (khoảng 1170 tới 1180) lắp tại cổng nam (Porta Regia). Mười tám ô phù điêu đọc từ dưới lên ở cánh trái (chín cảnh thời thơ ấu, học tập và làm giám mục ở Praha) rồi từ trên xuống ở cánh phải (chín cảnh truyền giáo ở xứ Phổ, tử đạo và chuộc thi hài về Gniezno), viền quanh bằng dây lá có 64 hình người và muông thú.
Quan tài bạc do thợ kim hoàn Peter van der Rennen ở Gdańsk chế tác năm 1662 bằng bạc nguyên chất (thay chiếc hòm bạc năm 1623 của vua Zygmunt III Waza bị cướp năm 1655), chạm mười cảnh đời vị thánh và nâng bởi sáu con đại bàng bạc, bên trong chứa tráp gỗ tuyết tùng thế kỷ 12 giữ thánh tích. Phía trên là tán thờ mạ vàng lấy cảm hứng từ tán đồng của Bernini ở Rôma, và trên đà ngang cung thánh có Thánh giá gỗ đoạn khoảng năm 1430.
Phía sau bàn thờ thánh tích là tấm mộ đá cẩm thạch đỏ khắc hình Thánh Adalbert do Tổng giám mục Jakub z Sienna đặt nghệ nhân Hans Brandt làm khoảng năm 1480 (hoặc 1478 tới 1486). Còn ở đầu tây gian giữa dưới gác đàn là tấm bia mộ đá cẩm thạch đỏ Hungary của Giáo chủ Zbigniew Oleśnicki do chính danh nhân Veit Stoss (Wit Stwosz) tạc năm 1495.
Bao quanh hai gian bên và hành lang cung thánh là mười bốn nhà nguyện lăng mộ của các tổng giám mục và kinh sĩ, nổi bật có Nhà nguyện Potocki mái vòm elip do Pompeo Ferrari thiết kế (1727 tới 1730), Nhà nguyện Dzierzgowski có lăng mộ đá đỏ do Bartolommeo Berecci và Hieronim Canavesi tạc thế kỷ 16, cùng các lưới sắt rèn nghệ thuật thế kỷ 17 từ Gdańsk.
Dưới sàn nhà thờ là khu hầm khảo cổ lưu giữ nền móng nhà thờ tròn thời Mieszko I, tường đá vương cung thánh đường tiền Roman và Roman, cùng mảnh bia đá khắc chữ Latinh khoảng năm 1006, văn bia mộ cổ nhất từng phát hiện ở Ba Lan.
| Số liệu Cửa đồng Gniezno | Cánh trái | Cánh phải |
|---|---|---|
| Chiều cao | 328 cm | 323 cm |
| Chiều rộng | 84 cm | 83 cm |
| Độ dày | 20 tới 30 mm | 25 tới 45 mm |
| Kỹ thuật đúc | Đúc liền một khối bằng khuôn sáp chảy | Ghép nối từ 24 mảnh đúc riêng |
| Bố cục 18 ô phù điêu | 9 ô (từ dưới lên: đời sống tới khi rời Praha) | 9 ô (từ trên xuống: truyền giáo, tử đạo, về Gniezno) |
IVThế Đất Và Hướng
Đọc thế đất ở Gniezno trước hết phải nhìn vào thực tế lịch sử và khảo cổ: ngôi thánh đường không được dời đi tìm đất mới mà được dựng đi dựng lại bốn lần chồng khít lên đúng một nền đồi suốt hơn một thiên niên kỷ, vì dưới nền ấy có mộ vị thánh tử đạo và thành lũy của các công tước Piast đầu tiên. Công Giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ tuân thủ hướng phụng vụ cổ truyền, đặt cung thánh ở đầu đông và mặt tiền hai tháp ở đầu tây. Những dòng dưới đây là cách đọc theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt để quý vị quen lối ấy có chỗ đối chiếu, không phải điều được ghi trong tư liệu của Tổng giáo phận.
Điều thứ nhất là gò cao giữa đồng bằng và hồ nước bao quanh. Đồi Lech (Wzgórze Lecha) tuy không cao lớn như núi non, nhưng giữa vùng đồng bằng Đại Ba Lan phẳng lặng lại là gò đất nổi lên vững chãi, xưa kia được bao bọc bởi các hồ nước tự nhiên (nay vẫn còn hồ Jelonek ở ngay chân đồi phía tây nam). Lối xem đất cổ truyền gọi một gò đất nổi lên giữa bình nguyên có nước ôm chân là thế bình dương đột khởi, nơi tụ khí tự nhiên để lập thành lũy và đền đài.
Điều thứ hai là mộ thánh làm tâm điểm. Qua bốn lần dựng lại từ thế kỷ 10 tới thế kỷ 14, mộ Thánh Adalbert luôn là cái trục định vị của toàn bộ mặt bằng, nằm ngay giữa lòng nhà thờ trước thềm cung thánh. Con mắt địa lý cổ truyền gọi điểm hội tụ ấy là chính huyệt, nơi toàn bộ kiến trúc bên trên xoay quanh để che chở. Với người Công Giáo, ý nghĩa ấy bắt nguồn từ truyền thống đặt bàn thờ trên mộ các thánh tử đạo có từ thời Giáo hội sơ khai ở Rôma.
Điều thứ ba là vòng mười bốn nhà nguyện ôm quanh. Do đỉnh đồi Lech hẹp không mở được cánh ngang, các kiến trúc sư thế kỷ 14 đã cho mười bốn nhà nguyện quây kín dọc hai gian bên và vòng quanh đầu đông gian cung thánh, nhìn trên bản vẽ mặt bằng tựa như những cánh hoa ôm lấy nhụy. Sách địa lý cổ gọi bố cục nhiều lớp vây bọc bảo vệ phần lõi là thế liên hoa bão tâm (cánh sen ôm nhụy). Ở Gniezno, mỗi cánh hoa ấy là nơi an nghỉ của các vị tổng giám mục và giáo chủ muốn được chôn cất gần mộ Thánh Adalbert.
Về hướng, cung thánh tựa về phía đông trên phần đất cao của đồi Lech, còn mặt tiền hai tháp mở về phía tây nhìn xuống sườn đồi và hồ Jelonek. Sự ăn khớp giữa địa hình đồi cao và hướng phụng vụ đông tây tạo nên dáng đứng uy nghiêm mà người đi từ xa đã nhận ra ngay trên đường chân trời Gniezno.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Công Giáo
Là nhà thờ chính tòa của tòa giáo chủ, Gniezno cử hành theo lịch phụng vụ Công Giáo tính theo dương lịch cùng lịch phụng vụ riêng của Giáo hội tại Ba Lan. Ngày đại lễ quan trọng nhất trong năm là lễ Thánh Adalbert (Wojciech) vào tháng 4, vì ngài là bổn mạng chính của đất nước Ba Lan, của Tổng giáo phận và của thành phố Gniezno. Bài chỉ ghi ngày lễ, không ghi giờ cử hành cụ thể.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 23 tháng 4 | Lịch phụng vụ Công Giáo, bậc lễ trọng tại Ba Lan | Lễ Thánh Adalbert (Uroczystość św. Wojciecha) | Kỷ niệm ngày ngài tử đạo năm 997. Trong lịch Rôma chung ngày này ở bậc lễ nhớ tự do, nhưng tại Ba Lan được mừng ở bậc lễ trọng trên toàn quốc. |
| Thứ Bảy và Chúa Nhật gần ngày 23 tháng 4 | Dương lịch, lệ truyền thống của Gniezno | Đại lễ hành hương kính Thánh Adalbert (Odpust św. Wojciecha) | Chiều thứ Bảy rước kiệu thánh tích từ nhà thờ chính tòa sang nhà thờ Thánh Micae trên đồi Zbarski, sáng Chúa Nhật rước ngược về đồi Lech để cử hành đại lễ ngoài trời với sự tham dự của Hội đồng Giám mục Ba Lan và các giáo chủ châu Âu. |
| 15 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Đức Mẹ Lên Trời (Wniebowzięcie NMP) | Tước hiệu thứ nhất của nhà thờ chính tòa, lễ trọng. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, đổi theo năm | Tam Nhật Vượt Qua và Phục Sinh | Thánh lễ Làm phép Dầu và các nghi lễ chính của Tổng giáo phận do Tổng giám mục Giáo chủ Ba Lan chủ sự tại nhà thờ mẹ. |
| Mùa Vọng và 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Giáng Sinh | Mừng Chúa Giáng Sinh trọng thể tại nhà thờ chính tòa cổ nhất của đất nước. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- ul. Jana Łaskiego 9, 62-200 Gniezno (Wzgórze Lecha, đồi Lech)
- Đường tới
- Nhà thờ ở địa chỉ ul. Jana Łaskiego 9 (khu đồi Lech / Wzgórze Lecha), trung tâm thành phố Gniezno, tỉnh Đại Ba Lan (Wielkopolskie). Gniezno nằm cách Poznań khoảng 50 km về phía đông bắc. Từ ga tàu hỏa Gniezno đi bộ dọc phố Chrobrego và phố Tumska khoảng mười lăm phút là lên tới đồi Lech.
- Toạ độ
- 52.5371, 17.5969
Đây là nhà thờ chính tòa đang cử hành phụng vụ hằng ngày, và khu vực tán thờ Thánh Adalbert là nơi cầu nguyện tôn nghiêm. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào nhà thờ, giữ im lặng, không đi vào cung thánh khi đang có thánh lễ. Việc tham quan Cửa đồng Gniezno ở sảnh cổng nam, hầm mộ khảo cổ dưới nền nhà thờ và leo lên đài ngắm trên tháp đi theo vé và giờ hướng dẫn của nhà thờ, tuyệt đối không chạm tay trực tiếp lên bề mặt phù điêu đồng thế kỷ 12.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Gniezno
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Gniezno có gì đặc biệt
Là tòa tổng giám mục đầu tiên của Ba Lan được thiết lập tại Công nghị Gniezno năm 1000, nơi lưu giữ thánh tích Thánh Adalbert tử đạo năm 997 và là nơi đăng quang của năm vị vua Ba Lan đầu tiên từ năm 1025 tới năm 1300. Nhà thờ được tôn vinh là Mẹ của các nhà thờ Ba Lan và lưu giữ đôi Cửa đồng Gniezno đúc từ thế kỷ 12.
Thánh Adalbert là ai
Là Thánh Adalbert (người Séc gọi là Vojtěch, người Ba Lan gọi là Wojciech), sinh năm 956 tại Libice xứ Bohemia, làm Giám mục Praha rồi đi truyền giáo cho người Phổ cổ bên bờ biển Baltic và tử đạo ngày 23 tháng 4 năm 997. Ngài được phong thánh năm 999, là vị thánh bổn mạng chính của đất nước Ba Lan.
Cửa đồng Gniezno làm năm nào
Đôi cửa đồng Roman được đúc dưới thời công tước Mieszko III Già vào khoảng năm 1170 theo hồ sơ zabytek.pl, khoảng năm 1175 theo Tổng giáo phận Gniezno, hoặc cuối thập niên 1170 đầu thập niên 1180 theo chuyên khảo Medieval Heritage. Cửa gồm hai cánh cao khoảng 3,28 và 3,23 mét, mỗi cánh nặng khoảng 600 kg, chạm nổi mười tám cảnh cuộc đời và sự tử đạo của Thánh Adalbert.
Nhà thờ Gniezno xây năm nào
Nhà thờ Gothic bằng gạch hiện nay được Tổng giám mục Jarosław Bogoria Skotnicki khởi dựng năm 1342, cuốn vòm xong khoảng năm 1390 và hoàn tất phần thân tây cùng tháp nam vào năm 1512. Ngay dưới nền nhà thờ hiện còn bảo tồn di tích của ba lớp nhà thờ tiền thân có từ trước năm 992, đầu thế kỷ 11 và năm 1064.
Lễ Thánh Adalbert ở Gniezno vào ngày nào
Lễ trọng kính Thánh Adalbert trong lịch phụng vụ Công Giáo tại Ba Lan là ngày 23 tháng 4 hằng năm. Tại Gniezno, đại lễ hành hương với cuộc rước thánh tích qua phố và thánh lễ đại trào trên đồi Lech được cử hành vào dịp cuối tuần gần ngày 23 tháng 4 nhất.