Tọa lạc trên một gò đồi xanh mát nằm ngay phía nam đại lộ Mendana Avenue ở trung tâm thủ đô Honiara, trên bờ biển phía bắc của đảo Guadalcanal, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá (tiếng Anh gọi là Holy Cross Cathedral, Honiara) là trung tâm tinh thần và phụng vụ tối cao của cộng đồng Công giáo tại Quần đảo Solomon. Từ tiền sảnh rộng thoáng của ngôi đại thánh đường gạch đỏ trên sườn đồi Cathedral Ridge, phóng tầm mắt qua những tán cây phượng vĩ và hàng cọ nhiệt đới về phía bắc chỉ vài trăm mét là dải đất nhô ra vùng biển Ironbottom Sound mang tên Point Cruz (Mũi Thánh Giá). Chính tại bán đảo nhỏ bé ấy, vào tháng 5 năm 1568, nhà thám hiểm và hàng hải người Tây Ban Nha Álvaro de Mendaña de Neyra cùng các tu sĩ dòng Phanxicô trên hai con tàu Los Reyes và Todos Santos đã đổ bộ lên đảo Guadalcanal, dựng lên một cây thánh giá gỗ lớn để tạ ơn Thiên Chúa và đặt tên cho bến cảng tự nhiên này là Puerto de la Cruz.
Hơn bốn thế kỷ sau cột mốc lịch sử năm 1568 ấy, khi Quần đảo Solomon bước vào kỷ nguyên độc lập quốc gia năm 1978, tước hiệu Thánh Giá (Holy Cross) đã được chọn làm danh hiệu chính thức cho ngôi nhà thờ chính tòa mới hoàn thành trên đồi Honiara. Không giống những ngôi nhà thờ tiền chế bằng tôn kẽm dựng vội sau khói lửa của Chiến dịch Guadalcanal trong Thế chiến thứ hai, Nhà thờ chính tòa Thánh Giá được kiến tạo từ năm 1976 tới năm 1978 như một bản tuyên ngôn sống động về sự hội nhập văn hóa đức tin tại vùng biển Nam Thái Bình Dương. Bước qua ngưỡng cửa chính được chạm trổ công phu của nhà thờ, du khách và tín hữu lập tức bắt gặp một không gian thánh thiêng mang đậm tâm hồn Melanesia: từ bàn thờ, giảng đài, ghế chủ tọa của Tổng giám mục cho tới tượng Chúa Chịu Nạn và các bức phù điêu Chặng Đàng Thánh Giá đều được các nghệ nhân bản địa chạm khắc từ gỗ cứng rừng già Solomon và cẩn hàng nghìn mảnh vỏ ốc xà cừ trắng óng ánh theo đúng kỹ thuật chế tác đồ lễ cổ truyền.
IBiểu Tượng Cây Thánh Giá Năm 1568 Tại Point Cruz, Máu Tử Đạo Của Các Linh Mục Dòng Đức Mẹ Và Thần Học Hội Nhập Melanesia
Danh hiệu Nhà thờ chính tòa Thánh Giá (Cathedral of the Holy Cross) gắn kết hai tầng ký ức lịch sử và thần học sâu sắc nhất của Quần đảo Solomon. Ở tầng lịch sử địa danh, cái tên của nhà thờ nhắc nhớ trực tiếp tới sự kiện ngày 12 tháng 5 năm 1568, khi đoàn thám hiểm Tây Ban Nha do Álvaro de Mendaña dẫn đầu từ cảng Callao (Peru) vượt Thái Bình Dương đã neo thuyền tại vũng biển yên gió phía bắc đảo Guadalcanal. Sau khi bước lên ngọn đồi nhỏ sát bờ biển để quan sát địa thế, Mendaña và các tu sĩ dòng Phanxicô đi cùng đoàn đã vác một cây thánh giá bằng gỗ lên đỉnh gò, cử hành nghi thức kính thờ trước sự chứng kiến của cư dân bản địa và đặt tên cho mũi đất ấy là Point Cruz. Khi thủ đô của lãnh thổ Bảo hộ Quần đảo Solomon thuộc Anh được chuyển từ đảo nhỏ Tulagi về vùng đất quanh Point Cruz sau năm 1945 để hình thành thành phố Honiara (bắt nguồn từ chữ Naho-ni-ara trong tiếng bản địa Guadalcanal, nghĩa là nơi đón gió đông và đông nam), ngọn đồi nhìn xuống mũi Point Cruz đã trở thành vị trí tự nhiên để dựng ngôi thánh đường mang tước hiệu Thánh Giá.
Ở tầng thần học truyền giáo, tước hiệu Thánh Giá còn mang ý nghĩa tưởng niệm cuộc hành trình đầy gian truân và hy sinh mạng sống của những nhà truyền giáo Công giáo đầu tiên đặt chân tới vùng biển Melanesia vào giữa thế kỷ 19. Khác với nhiều vùng đất mà việc truyền bá đức tin gắn liền với bộ máy cai trị thực dân, lịch sử Công giáo tại Quần đảo Solomon khởi đầu hoàn toàn độc lập bằng máu đào của các linh mục và tu huynh Dòng Đức Mẹ (Societas Mariae, thường gọi là Marist Fathers) xuất phát từ nước Pháp và nước Ý.
Trong tâm thức phụng vụ của Tổng giáo phận Honiara, mầu nhiệm Thánh Giá Cứu Độ không được trình bày như một biểu tượng xa lạ du nhập từ châu Âu, mà được soi sáng qua chính khái niệm giao ước hòa giải và hiến tế đền tội vốn rất quen thuộc trong văn hóa truyền thống của các dân tộc đảo Guadalcanal, Malaita, Makira và Isabel. Trong xã hội cổ truyền Melanesia trước khi đón nhận Kitô giáo, khi giữa hai bộ tộc xảy ra xung đột đẫm máu, hòa bình chỉ có thể được lập lại một cách bền vững khi có một lễ vật quý giá bậc nhất hoặc một mạng sống tự nguyện đứng ra gánh lấy món nợ máu (gọi là toto hay lễ vật chuộc hòa bình) kèm theo việc trao đổi những dây tiền vỏ sò thiêng liêng.
Vì thế, ngay tại cung thánh của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, hình ảnh Chúa Giêsu Kitô trên cây Thánh Giá được các nhà thần học và nghệ nhân bản địa diễn tả như Vị Thủ Lĩnh Hòa Bình Tối Cao (Bigman of Peace), Đấng đã tự hiến thân mình một lần duy nhất trên thập giá để xóa bỏ vĩnh viễn vòng xoáy trả thù bộ tộc và quy tụ hàng chục nhóm ngôn ngữ khác nhau của quần đảo Solomon thành một gia đình duy nhất. Xung quanh cây Thánh Giá trung tâm trên vách hậu cung của nhà thờ, những đường viền cẩn mảnh vỏ ốc xà cừ trắng lấp lánh trên nền gỗ mun đen tạo thành hình ảnh ánh sáng Phục Sinh bừng nở từ chính thân gỗ thập giá, biến nơi tưởng niệm khổ hình thành cây sự sống của đại dương.
Biên niên sử của Giáo hội Công giáo tại Quần đảo Solomon ghi dấu một khởi đầu bi tráng vào tháng 12 năm 1845. Khi ấy, Đức Giám mục tiên khởi của Hạt Đại diện Tông tòa Tây Châu Đại Dương là Jean-Baptiste Epalle (1808 tới 1845, một linh mục Dòng Đức Mẹ người Pháp) cùng đoàn thừa sai cập bến vịnh Astrolabe trên đảo Santa Isabel. Chỉ bốn ngày sau khi đặt chân lên đảo, vào ngày 16 tháng 12 năm 1845, trong khi đi sâu vào bờ tìm đất lập trạm truyền giáo mà không mang theo bất kỳ vũ khí nào, Giám mục Epalle đã bị một nhóm chiến binh địa phương tấn công trọng thương và qua đời ngày 19 tháng 12 năm 1845 ở tuổi 37. Hai năm sau, vào năm 1847, ba nhà truyền giáo Dòng Đức Mẹ khác là Cha Jean Paget, Cha Claude Jacquet và Tu huynh Hyacinthe cũng thiệt mạng trên đảo Makira (San Cristobal), trong khi bệnh sốt rét nhiệt đới ác tính cướp đi sinh mạng của nhiều tu sĩ khác.
Đến năm 1852, nhà truyền giáo người Ý thuộc Viện Truyền giáo Ngoại quốc Milan (PIME) là Chân phước Gioan Baotixita Mazzucconi (Giovanni Battista Mazzucconi, 1826 tới 1855, được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong Chân phước ngày 19 tháng 2 năm 1984) tiếp tục sứ vụ tại vùng biển này và chịu tử đạo vào tháng 9 năm 1855 khi con tàu của ngài dạt vào đảo Woodlark. Trước những tổn thất quá lớn, phái bộ Công giáo đã phải tạm rút lui suốt hơn bốn mươi năm. Phải đến tháng 5 năm 1898, dưới sự dẫn dắt của Giám mục Julien Vidal từ Fiji cùng các linh mục Dòng Đức Mẹ và bốn giáo lý viên người bản địa Solomon từng sang làm việc tại các đồn điền mía ở Fiji trở về, ngọn lửa Công giáo mới chính thức được thắp lại trên đảo Rua Sura và vùng bờ biển Visale ở tây bắc đảo Guadalcanal, mở đường cho sự ra đời của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Honiara sau này.
Nhiều du khách khi thấy cả Giáo hội Công giáo (tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá) lẫn Giáo hội Anh giáo (tại Nhà thờ Anh giáo Các Thánh All Saints và Nhà thờ chính tòa Thánh Barnaba) đều đặt trụ sở sát nhau dọc theo đại lộ Mendana ở khu vực Point Cruz thường lầm tưởng rằng Honiara vốn là trung tâm truyền giáo cổ xưa từ thế kỷ 19. Trên thực tế, trước Thế chiến thứ hai, khu vực Honiara ngày nay chỉ là những dải đồi cỏ tranh và rừng dừa thưa người ở; trung tâm chính tòa đầu tiên của Giáo hội Công giáo nằm tại Visale (ở mũi tây bắc đảo Guadalcanal, cách Honiara hơn 40 km). Trong các trận hải chiến và oanh tạc dữ dội của Chiến dịch Guadalcanal năm 1942 tới 1943, nhà thờ chính tòa cổ bằng đá và gỗ tại Visale đã bị bom đạn phá hủy hoàn toàn. Sau chiến tranh, khi chính quyền chuyển thủ đô về Honiara để tận dụng cơ sở hạ tầng sân bay Henderson và cảng biển do quân đội Hoa Kỳ để lại, Giám mục Jean-Marie Aubin mới chuyển tòa giám mục từ Visale về Honiara, dựng nhà thờ tạm tại Tanagai rồi xây nhà thờ chính tòa đầu tiên ở Honiara năm 1957 trước khi kiến tạo đại thánh đường Thánh Giá hiện nay vào năm 1976 tới 1978.
IIHành Trình Từ Phái Bộ Dòng Đức Mẹ Năm 1845, Biến Cố Thế Chiến Thứ Hai Tại Guadalcanal Tới Chuyến Tông Du Của Giáo Hoàng Gioan Phaolô II Năm 1984
Lịch sử hình thành Nhà thờ chính tòa Thánh Giá Honiara phản chiếu trọn vẹn quá trình chuyển mình của Quần đảo Solomon từ những hòn đảo biệt lập giữa Nam Thái Bình Dương qua bão lửa Thế chiến thứ hai để trở thành một quốc gia độc lập có đời sống đức tin sôi động bậc nhất vùng Melanesia.
- Tháng 5 năm 1568Álvaro de Mendaña dựng cây thánh giá gỗ đầu tiên tại mũi biển Point CruzNhà hàng hải Tây Ban Nha Álvaro de Mendaña de Neyra cùng các tu sĩ dòng Phanxicô cập bờ bắc đảo Guadalcanal, dựng thánh giá trên gò đồi sát biển và đặt tên là Puerto de la Cruz (Point Cruz ngày nay).
- Tháng 12 năm 1845Giám mục Jean-Baptiste Epalle và phái bộ Dòng Đức Mẹ đầu tiên đổ bộ lên Quần đảo SolomonĐức Giám mục Jean-Baptiste Epalle thuộc Dòng Đức Mẹ (Marist Fathers) dẫn đầu đoàn thừa sai đầu tiên tới đảo Santa Isabel và chịu tử thương ngày 19 tháng 12 năm 1845, gieo hạt giống đức tin đầu tiên tại quần đảo.
- Tháng 5 năm 1898Tái lập Hạt Phủ doãn Tông tòa Nam Solomon trên đảo GuadalcanalCác linh mục Dòng Đức Mẹ cùng các giáo lý viên người Solomon hồi hương từ Fiji tái lập phái bộ truyền giáo bền vững trên đảo Rua Sura, sau đó xây dựng trung tâm chính tòa tại Visale ở tây bắc Guadalcanal.
- 1942 tới 1945Chiến dịch Guadalcanal phá hủy nhà thờ Visale và sự hy sinh của các tu sĩ trong Thế chiến IITrong cuộc giao tranh ác liệt giữa quân đội Nhật Bản và Đồng minh tại Guadalcanal, nhà thờ chính tòa tại Visale bị bom đạn san phẳng; hai linh mục và hai nữ tu truyền giáo bị sát hại tại trạm Ruavatu.
- 1957 và ngày 15 tháng 11 năm 1966Xây dựng nhà thờ đầu tiên tại Honiara và nâng lên hàng Giáo phận HoniaraSau khi tòa giám mục dời về thủ đô mới Honiara, ngôi nhà thờ chính tòa đầu tiên được dựng lên năm 1957; năm 1966, Giáo hoàng Phaolô VI nâng Hạt Đại diện Tông tòa Nam Solomon thành Giáo phận Honiara.
- 1976 tới ngày 17 tháng 9 năm 1978Kiến tạo và thánh hiến đại thánh đường Thánh Giá hiện nay dưới thời Giám mục Daniel StuyvenbergĐể đáp ứng đà phát triển nhanh chóng của giáo dân thủ đô, viên đá đầu tiên được đặt năm 1976 và ngôi đại thánh đường bằng gạch đỏ được Giám mục Daniel Willem Stuyvenberg trọng thể thánh hiến ngày 17 tháng 9 năm 1978.
- 15 tháng 11 năm 1978Tòa Thánh nâng Honiara lên hàng Tổng giáo phận Trưởng giáo tỉnh Quần đảo SolomonChỉ hai tháng sau lễ thánh hiến nhà thờ mới và bốn tháng sau ngày Quần đảo Solomon độc lập (7 tháng 7 năm 1978), Giáo hoàng Gioan Phaolô II ban sắc chỉ thiết lập Tổng giáo phận Honiara.
- 9 tháng 5 năm 1984Chuyến tông du lịch sử của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tới HoniaraGiáo hoàng Gioan Phaolô II đến thăm Quần đảo Solomon, cầu nguyện cùng hàng giáo phẩm và tín hữu tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá và cử hành đại lễ ngoài trời tại Honiara tôn vinh di sản truyền giáo Melanesia.
Vai trò kiến tạo của Tổng giám mục Daniel Willem Stuyvenberg và sự kiện năm Độc lập 1978. Công trình Nhà thờ chính tòa Thánh Giá hiện nay gắn liền với tên tuổi của Đức Tổng giám mục Daniel Willem Stuyvenberg (1909 tới 1989), một tu sĩ Dòng Đức Mẹ người Hà Lan đã cống hiến gần nửa thế kỷ cuộc đời cho các hòn đảo Nam Thái Bình Dương. Được bổ nhiệm làm Đại diện Tông tòa Nam Solomon từ năm 1958 và trở thành Giám mục chính tòa đầu tiên của Honiara năm 1966, Đức cha Stuyvenberg sớm nhận ra rằng ngôi nhà thờ cũ dựng từ năm 1957 đã trở nên quá chật hẹp khi dòng người từ các đảo Malaita, Makira, Choiseul và vùng núi Guadalcanal di cư về thủ đô mới tìm việc làm và học tập.
Vào năm 1976, bất chấp nguồn kinh phí hạn hẹp của một giáo phận hải đảo, Giám mục Stuyvenberg đã khởi xướng dự án xây dựng một ngôi nhà thờ chính tòa bề thế trên sườn đồi trung tâm Honiara với sự đóng góp công sức tự nguyện của các giáo xứ địa phương, sự hỗ trợ kỹ thuật của các tu huynh xây dựng Dòng Đức Mẹ và sự quyên góp của các tổ chức truyền giáo quốc tế. Lễ cung hiến và làm phép Nhà thờ chính tòa Thánh Giá diễn ra vào ngày 17 tháng 9 năm 1978, chỉ đúng mười tuần sau khi Quần đảo Solomon chính thức hạ cờ Liên hiệp Anh để tuyên bố độc lập vào ngày 7 tháng 7 năm 1978, và ngay trong dịp lễ Suy Tôn Thánh Giá. Sự trùng hợp lịch sử ấy đã biến ngôi thánh đường thành biểu tượng trưởng thành của cả đất nước lẫn Giáo hội bản địa. Ngày 9 tháng 5 năm 1984, khi Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II thực hiện chuyến tông du lịch sử tới Honiara nhân kỷ niệm 100 năm truyền giáo vùng Melanesia và vừa phong Chân phước cho vị tử đạo Gioan Baotixita Mazzucconi, ngài đã dừng chân tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá để khích lệ các linh mục, tu sĩ và giáo dân tiếp tục gìn giữ bản sắc văn hóa Solomon trong lòng Giáo hội hoàn vũ.
IIIKiến Trúc Gạch Đỏ Nhiệt Đới Chịu Chấn Động, Nghệ Thuật Chạm Khắc Gỗ Rừng Già Và Khảm Vỏ Ốc Xà Cừ Truyền Thống Solomon
Do đảo Guadalcanal nằm ngay trên Vành đai Lửa Thái Bình Dương với các trận động đất thường xuyên và những cơn bão xoáy nhiệt đới dữ dội từ biển San Hô thổi vào, kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, Honiara được thiết kế để dung hòa ba yêu cầu khắt khe: kết cấu chịu lực chống động đất vững chắc, thông gió tự nhiên tối đa cho khí hậu xích đạo ẩm, và tôn vinh nghệ thuật thủ công bản địa của cư dân Melanesia. Toàn bộ công trình nổi bật giữa trung tâm thủ đô Honiara với khối tường xây bằng gạch đất nung màu đỏ cam ấm áp kết hợp hệ khung bê tông cốt thép và mái dốc rộng vươn xa che mưa nắng.
Mặt tiền chính của nhà thờ hướng ra phía đại lộ Mendana được tạo hình bề thế với các nhịp vòm gạch đỏ và những mảng tường thông gió đan lỗ hình học, vừa ngăn ánh nắng chói chang vừa cho phép gió biển từ vịnh Ironbottom Sound thổi xuyên suốt lòng nhà thờ. Ngay tại lối vào chính, các cánh cửa gỗ lớn được những người thợ mộc tài hoa của Solomon chạm khắc nổi các họa tiết hình học truyền thống và biểu tượng Kitô giáo.
Điểm nhấn nghệ thuật đặc sắc nhất bên trong Nhà thờ chính tòa Thánh Giá là khu vực cung thánh: Bàn thờ chính, Giảng đài (Ambo), Ghế chủ tọa Giám mục (Cathedra) và Nhà tạm đều được chế tác từ những khối gỗ cứng quý hiếm của rừng nhiệt đới Solomon như gỗ Kauri và gỗ Podo. Trên bề mặt gỗ sẫm màu, các nghệ nhân đã khảm hàng nghìn mảnh vỏ ốc xà cừ trắng bạc (nautilus và trochus shell) cắt tỉa tinh xảo thành hình chim bồ câu Chúa Thánh Thần, chén lễ, cá Ichthys và các dải hoa văn răng cưa truyền thống vốn chỉ dành cho thuyền chiến và nhà thiêng của các tù trưởng.
Phía trên bàn thờ chính là pho tượng Chúa Giêsu Chịu Đóng Đinh trên Thánh Giá cỡ lớn được tạc hoàn toàn bằng gỗ địa phương với đường nét khuôn mặt và hình thể mang dáng dấp gần gũi với người dân đảo Thái Bình Dương. Dọc theo hai bức tường bên của lòng nhà thờ là mười bốn bức phù điêu gỗ chạm nổi diễn tả Mười Bốn Chặng Đàng Thánh Giá (Stations of the Cross), nơi từng nhân vật và khung cảnh cuộc Thương Khó của Chúa Giêsu được thể hiện sinh động qua bàn tay điêu khắc dân gian Solomon.
Lòng nhà thờ được thiết kế theo mặt bằng hội trường rộng mở với trần cao ốp gỗ có độ vang âm tự nhiên tuyệt hảo, phục vụ đặc biệt cho truyền thống hát thánh ca hợp xướng bốn bè không nhạc cụ đệm (a cappella) đầy nội lực của người dân quần đảo Solomon. Thay vì dùng cửa kính kín mít như các nhà thờ châu Âu, hai dãy tường bên mở ra các hàng hiên có mái che và hệ cửa chớp lớn giúp không khí luôn mát mẻ ngay cả khi hàng nghìn tín hữu tụ họp trong các đại lễ.
Bao quanh Nhà thờ chính tòa Thánh Giá trên đồi Cathedral Ridge là quần thể các công trình mục vụ của Tổng giáo phận Honiara, bao gồm Tòa Tổng giám mục, nhà xứ, hội trường sinh hoạt cộng đồng và khu vườn cầu nguyện rợp bóng cây nhiệt đới. Từ sân trước của nhà thờ, du khách có thể nhìn thẳng xuống khu vực cảng Point Cruz và vùng biển lịch sử giữa đảo Guadalcanal với đảo Savo và đảo Florida (Nggela).
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Chất liệu và Kỹ thuật chế tác | Ý nghĩa phụng vụ và Giá trị văn hóa bản địa |
|---|---|---|
| Khối nhà thờ chính và Mặt tiền vòm gạch | Gạch đất nung đỏ, khung bê tông cốt thép kháng chấn và mái dốc rộng (1976 tới 1978) | Thích ứng hoàn hảo với khí hậu nhiệt đới mưa nhiều và hoạt động địa chấn của đảo Guadalcanal, sức chứa hàng nghìn tín hữu |
| Bàn thờ chính, Giảng đài và Ngai Tổng giám mục | Gỗ cứng bản địa chạm khắc thủ công kết hợp khảm vỏ ốc xà cừ trắng (nautilus shell inlay) | Hội nhập kỹ thuật khảm xà cừ cổ truyền vùng Tây Solomon và Malaita vào trung tâm bàn tiệc Thánh Thể Kitô giáo |
| Tượng Thánh Giá trung tâm và 14 Chặng Đàng Thánh Giá | Điêu khắc gỗ nguyên khối và phù điêu gỗ chạm nổi bởi các nghệ nhân Solomon | Tôn vinh mầu nhiệm Thánh Giá Cứu Độ (bổn mạng nhà thờ) qua ngôn ngữ tạo hình bản địa Melanesia |
| Hệ thống cửa gỗ chạm trổ và hành lang thông gió | Gỗ rừng nhiệt đới chạm họa tiết hình học truyền thống và tường gạch hoa thông gió | Tạo sự giao hòa giữa không gian thánh thiêng bên trong với gió biển Thái Bình Dương và ánh sáng tự nhiên |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng Giáo hội Công giáo tại Quần đảo Solomon và các thừa sai Dòng Đức Mẹ không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi quy hoạch và xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Giá. Vị trí của nhà thờ được lựa chọn dựa trên sự gắn kết lịch sử với mũi biển Point Cruz (nơi dựng cây thánh giá đầu tiên năm 1568) và nhu cầu thiết lập một trung tâm mục vụ cao ráo, thoáng mát, an toàn trước lũ lụt ven biển ngay tại trái tim thủ đô Honiara. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu cảnh quan sơn thủy theo hệ quy chiếu của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý của đảo Guadalcanal (hòn đảo lớn nhất của Quần đảo Solomon rộng hơn 5.300 km vuông) tại tọa độ 9,4331 độ vĩ nam, 159,9519 độ kinh đông, khu vực thủ đô Honiara sở hữu thế đất tọa sơn hướng hải vô cùng rõ nét. Chạy dọc suốt sườn phía nam của hòn đảo là dãy núi trung tâm Kavo Range hùng vĩ với đỉnh Mount Popomanaseu cao 2.335 mét (đỉnh núi cao nhất toàn Quần đảo Solomon) và ngọn Mount Austen đứng sừng sững ngay phía nam thành phố như một bức đại hậu chẩm thái tổ sơn vững chãi che chắn hoàn toàn những luồng gió bão từ vùng biển phía nam. Từ sườn bắc của dãy núi này, các dải đồi đá vôi san hô nâng lên hạ xuống thoai thoải dần về phía bờ biển bắc, tạo thành dải gò đồi Cathedral Ridge nơi Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tọa lạc.
Về minh đường và thủy pháp, ngay phía trước mặt nhà thờ về hướng bắc là đại lộ Mendana và bán đảo Point Cruz vươn ra vùng biển êm đềm Ironbottom Sound (eo biển Savo). Xa hơn ở phía chân trời phương bắc là hòn đảo núi lửa hình nón cân xứng đảo Savo cùng cụm quần đảo Nggela (Florida Islands) đứng trấn giữ như những án sơn và triều sơn ngoài khơi, biến cả vùng vịnh biển trước mặt Honiara thành một nội minh đường tụ thủy rộng lớn và kín gió. Ở phía đông của đồi nhà thờ có dòng sông Mataniko chảy từ vùng núi Guadalcanal ra biển, đóng vai trò như dòng tả thanh long thủy ôm lấy khu trung tâm đô thị. Việc đặt Nhà thờ chính tòa Thánh Giá trên sườn đồi cao ráo nhìn xuống mũi đất Point Cruz không chỉ giúp công trình tránh được độ ẩm thấp và ngập úng trong mùa mưa bão xích đạo, mà còn đặt ngôi thánh đường vào đúng điểm hội tụ tầm nhìn giữa núi cao Guadalcanal phía sau và đại dương bao la phía trước.
VĐại Lễ Suy Tôn Thánh Giá 14 Tháng 9, Tuần Thánh Phụng Vụ Đa Ngôn Ngữ Và Truyền Thống Thánh Ca Hòa Âm Melanesia
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá diễn ra sôi động suốt năm theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), sử dụng kết hợp tiếng Anh (ngôn ngữ chính thức của Quần đảo Solomon) và tiếng Solomon Pijin (ngôn ngữ giao tiếp chung gắn kết hơn 70 ngôn ngữ bản địa trong cả nước).
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá |
|---|---|---|---|
| Tháng 3 hoặc tháng 4 hằng năm | Dương lịch (theo chu kỳ Phục Sinh) | Tam Nhật Vượt Qua, Thứ Sáu Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (Easter Triduum) | Rước Chặng Đàng Thánh Giá trọng thể qua các ngả đường đồi Honiara vào sáng Thứ Sáu Tuần Thánh; nghi thức suy tôn Thánh Giá và lễ Vọng Phục Sinh rực rỡ ánh nến với các ca đoàn hợp xướng truyền thống. |
| Ngày 7 tháng 7 hằng năm | Dương lịch (Quốc khánh Quần đảo Solomon) | Thánh lễ Cầu nguyện cho Quốc gia và Hòa bình dịp Quốc khánh (Independence Day Mass) | Kỷ niệm ngày Quần đảo Solomon tuyên bố độc lập (ngày 7 tháng 7 năm 1978, cùng năm khánh thành nhà thờ chính tòa) với sự hiện diện của lãnh đạo quốc gia và đại diện các cộng đồng tôn giáo. |
| Ngày 15 tháng 8 | Dương lịch | Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời và Kỷ niệm Dòng Đức Mẹ (Assumption & Marist Feast) | Tưởng nhớ công ơn của các linh mục, tu huynh và nữ tu Dòng Đức Mẹ (Societas Mariae) đã khai sáng Giáo hội Công giáo tại Solomon từ năm 1845 và 1898. |
| Ngày 14 tháng 9 (và Chúa nhật gần ngày 17 tháng 9) | Dương lịch (Lễ Bổn mạng Chính tòa) | Đại lễ Suy Tôn Thánh Giá và Kỷ niệm Cung hiến Nhà thờ chính tòa (Exaltation of the Holy Cross) | Đại lễ bổn mạng lớn nhất trong năm của Tổng giáo phận Honiara: kiệu Thánh Giá trang hoàng hoa lan rừng, vòng hoa frangipani, lá dừa non và múa rước sách Tin Mừng theo nghi thức truyền thống các đảo. |
| Ngày 24 và 25 tháng 12 | Dương lịch | Đại lễ Giáng Sinh Nhiệt Đới (Christmas Vigil & Day Mass) | Thánh lễ đêm Giáng Sinh chật kín cả trong lòng nhà thờ lẫn ngoài sân đồi với những bản thánh ca Giáng Sinh hòa âm bốn bè bằng tiếng Pijin và tiếng bản địa. |
Nghi thức rước Sách Tin Mừng bằng điệu múa đảo và âm nhạc trúc quản. Một trải nghiệm tâm linh khó quên đối với bất kỳ ai tham dự thánh lễ Chúa nhật hoặc đại lễ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá là nghi thức rước Sách Tin Mừng (Gospel Procession). Trong các dịp lễ trọng, thay vì chỉ đi bộ thông thường từ bàn thờ ra giảng đài, cuốn Sách Phúc Âm được đặt trang trọng trên một chiếc kiệu nhỏ chạm khắc hình thuyền độc mộc hoặc được nâng cao bởi các đại diện giáo dân mặc trang phục truyền thống của đảo Guadalcanal, đảo Malaita hay đảo Tikopia (với váy sợi thực vật kabilato, vòng cổ răng cá heo và đai lưng tiền vỏ sò tafuliae). Đi trước đoàn rước là những thanh niên thổi ống sáo tre panpipes và đánh trống gỗ garamut trầm hùng, từng bước tiến lên bàn thờ trong vũ điệu cung kính như đang đón một vị Đại Thủ Lĩnh bước vào làng, thể hiện trọn vẹn sức sống của đức tin Kitô giáo giữa lòng văn hóa đại dương.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đồi Cathedral Ridge, đại lộ Mendana Avenue, khu trung tâm Point Cruz, thủ đô Honiara, đảo Guadalcanal, Quần đảo Solomon
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Thánh Giá nằm ngay trên đồi Cathedral Ridge sát đại lộ chính Mendana Avenue ở trung tâm thủ đô Honiara, chỉ cách bán đảo Point Cruz, Bảo tàng Quốc gia Quần đảo Solomon và Ngân hàng Trung ương vài phút đi bộ. Từ Sân bay Quốc tế Honiara (trước đây là sân bay lịch sử Henderson Field, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 11 km về phía đông), du khách có thể đi taxi hoặc xe buýt nhỏ (minibus) chạy dọc theo trục đường Kukum Highway nối thẳng vào Mendana Avenue mất khoảng 20 đến 25 phút là tới chân đồi lối lên nhà thờ.
- Toạ độ
- -9.4331, 159.9519
Nhà thờ chính tòa Thánh Giá mở cửa tự do hằng ngày cho tín hữu và du khách vào cầu nguyện cũng như chiêm ngưỡng các tác phẩm điêu khắc gỗ cẩn xà cừ bên trong; các thánh lễ Chúa nhật vào buổi sáng thường rất đông đảo và tràn ngập tiếng hát hợp xướng của cộng đồng địa phương. Khi vào thăm nhà thờ, quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (quần hoặc váy dài qua đầu gối, áo có tay che vai theo đúng chuẩn mực văn hóa tôn trọng truyền thống kastom và nơi thờ tự tại Quần đảo Solomon), giữ yên lặng khi có người đang cầu nguyện và xin phép trước nếu muốn chụp ảnh gần khu vực cung thánh. Vì khí hậu tại Honiara nóng ẩm quanh năm với nhiệt độ trung bình từ 28 đến 32 độ C và thường có mưa rào nhiệt đới bất chợt vào buổi chiều, quý vị nên mang theo nước uống, mũ che nắng và ô gấp khi đi bộ lên đồi nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, Honiara
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Nhà thờ chính tòa Công giáo tại thủ đô Honiara lại mang tên là Nhà thờ chính tòa Thánh Giá?
Danh hiệu Nhà thờ chính tòa Thánh Giá (Holy Cross Cathedral) gắn liền với biến cố lịch sử ngày 12 tháng 5 năm 1568, khi nhà hàng hải Tây Ban Nha Álvaro de Mendaña cùng các tu sĩ dòng Phanxicô đổ bộ lên bờ biển phía bắc đảo Guadalcanal, dựng một cây thánh giá bằng gỗ trên mũi đất ngay dưới chân đồi nhà thờ hiện nay và đặt tên nơi ấy là Puerto de la Cruz (tức bán đảo Point Cruz ngày nay).
Ngôi Nhà thờ chính tòa Thánh Giá hiện nay được xây dựng vào thời gian nào và do ai thánh hiến?
Ngôi đại thánh đường bằng gạch đỏ hiện nay được đặt viên đá đầu tiên vào năm 1976 để thay thế cho ngôi nhà thờ nhỏ năm 1957 và được Đức Giám mục Daniel Willem Stuyvenberg (thuộc Dòng Đức Mẹ, vị Tổng giám mục đầu tiên của Honiara) trọng thể làm phép và thánh hiến vào ngày 17 tháng 9 năm 1978, chỉ hai tháng sau khi Quần đảo Solomon tuyên bố độc lập.
Trước khi chuyển về Honiara, nhà thờ chính tòa đầu tiên của Giáo hội Công giáo tại Guadalcanal nằm ở đâu?
Trước Thế chiến thứ hai, trung tâm chính tòa của phái bộ Công giáo Nam Solomon đặt tại trạm truyền giáo Visale ở mũi tây bắc đảo Guadalcanal (khởi lập từ đầu thế kỷ 20 sau khi các linh mục Dòng Đức Mẹ trở lại năm 1898). Trong Chiến dịch Guadalcanal năm 1942 tới 1943, nhà thờ cổ tại Visale bị bom đạn phá hủy hoàn toàn, và sau chiến tranh tòa giám mục được chuyển về thủ đô mới Honiara.
Điểm độc đáo nhất về nghệ thuật điêu khắc và trang trí nội thất bên trong Nhà thờ chính tòa Thánh Giá là gì?
Toàn bộ bàn thờ chính, giảng đài, ghế chủ tọa của Tổng giám mục, cửa gỗ lớn, tượng Chúa Chịu Nạn và mười bốn bức phù điêu Chặng Đàng Thánh Giá bên trong nhà thờ đều do các nghệ nhân bản địa Solomon chế tác từ gỗ cứng rừng nhiệt đới và khảm hàng nghìn mảnh vỏ ốc xà cừ trắng óng ánh (nautilus shell inlay) theo kỹ thuật thủ công truyền thống Melanesia.
Đức Giáo hoàng nào từng trực tiếp đến viếng thăm Nhà thờ chính tòa Thánh Giá tại Honiara?
Vào ngày 9 tháng 5 năm 1984, trong chuyến tông du lịch sử tới vùng Châu Đại Dương, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến thăm thủ đô Honiara và gặp gỡ hàng giáo phẩm, tu sĩ cùng giáo dân tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá, chỉ vài tháng sau khi ngài phong Chân phước cho vị thừa sai tử đạo vùng Melanesia là Cha Gioan Baotixita Mazzucconi.
Các thánh lễ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Giá được cử hành bằng ngôn ngữ nào và vào dịp lễ lớn nào nhất trong năm?
Thánh lễ hằng ngày và Chúa nhật tại nhà thờ được cử hành bằng tiếng Anh kết hợp với tiếng Solomon Pijin (ngôn ngữ chung của toàn quần đảo). Đại lễ lớn nhất trong năm là Lễ Suy Tôn Thánh Giá vào ngày 14 tháng 9 (lễ bổn mạng chính tòa) cùng các nghi thức Tuần Thánh, Phục Sinh và Giáng Sinh với truyền thống hát hợp xướng bốn bè và rước Sách Tin Mừng theo vũ điệu truyền thống.