Đứng tại tâm điểm của quảng trường hình tròn rợp bóng cọ mang tên Place du Golan (trước kia gọi là Place Cardinal Lavigerie) giữa lòng khu phố Hassan của thủ đô Rabat, chỉ cách dòng sông Bou Regreg và ngọn Tháp Hassan cổ kính của vương triều Almohad khoảng một cây số về phía nam, lữ khách sẽ bắt gặp một trong những công trình tôn giáo độc đáo bậc nhất lục địa châu Phi: một ngôi đại thánh đường Kitô giáo khoác lên mình lớp áo trắng muốt rạng rỡ dưới nắng Địa Trung Hải và Đại Tây Dương, với hai ngọn tháp chuông mảnh mai vươn thẳng lên trời xanh, các ô cửa sổ vòm nhọn giật cấp và những mảng lưới hoa văn hình học đục thủng gợi nhớ nghệ thuật chạm khắc vữa Moucharabieh của xứ Maghreb. Công trình ấy chính là Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô (tiếng Pháp gọi là Cathédrale Saint-Pierre de Rabat, tiếng Ả Rập là Katedra'iyat al-Qiddis Butrus), ngôi nhà thờ mẹ của Tổng giáo phận Công giáo Rôma Rabat.
Khác với những ngôi nhà thờ thời thuộc địa ở nhiều nơi thường sao chép nguyên xi kiểu dáng Tân Gothic hay Tân Romanesque của châu Âu, Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat là kết tinh của một triết lý quy hoạch đô thị tôn trọng sâu sắc văn hóa bản địa Ma-rốc vào đầu thế kỷ 20. Nếu như tại Casablanca có Thánh đường Hassan II và tại Fès có Thánh đường al-Qarawiyyin thể hiện sự tráng lệ trường tồn của văn minh Hồi giáo, còn tại Marrakech có Giáo đường Do Thái Slat Al Azama lưu giữ ký ức Sephardic lâu đời, thì Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat hiện diện như một nhịp cầu đối thoại huynh đệ giữa Kitô giáo và Hồi giáo, nơi những cộng đồng tín hữu đến từ châu Âu, vùng Hạ Sahara châu Phi và khắp thế giới cùng hiệp thông cầu nguyện trong sự bảo hộ tôn giáo của Vương quốc Ma-rốc.
IThánh Tông Đồ Phêrô Bổn Mạng, Truyền Thống Dòng Phanxicô Tại Ma-rốc Từ Năm 1219 Và Sứ Mạng Đối Thoại Liên Tôn
Ngôi nhà thờ chính tòa tại thủ đô Rabat được cung hiến cho Thánh Tông đồ Phêrô (Saint Pierre Apôtre), vị Tông đồ trưởng được Chúa Giêsu trao chìa khóa Nước Trời và là biểu tượng cho sự hiệp nhất của Giáo hội hoàn vũ. Việc chọn Thánh Phêrô làm bổn mạng cho ngôi thánh đường trung ương của thủ đô hành chính Ma-rốc vào năm 1919 mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc: sau nhiều thế kỷ gián đoạn kể từ thời các giáo phận Kitô giáo cổ đại thuộc tỉnh Mauretania Tingitana thời Đế quốc La Mã (với các vị thánh tử đạo đầu tiên tại Tangier năm 298 là Thánh Marcellus và Thánh Cassian), việc thiết lập Tòa Đại diện Tông tòa và sau này là Tổng giáo phận Rabat đã khôi phục lại mối dây liên kết trực tiếp giữa cộng đồng tín hữu Công giáo tại Bắc Phi với Tòa Thánh Phêrô tại Rôma.
Tuy nhiên, lịch sử hiện diện của Giáo hội Công giáo tại Ma-rốc và tại chính Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô không bắt đầu từ thế kỷ 20 mà gắn liền mật thiết với tinh thần của Thánh Phanxicô thành Assisi và các tu sĩ dòng Anh Em Hèn Mọn (Franciscans) suốt hơn tám trăm năm. Ngay từ năm 1219 (cùng thời điểm Thánh Phanxicô Assisi đến Ai Cập hội kiến Quốc vương Sultan al-Kamil trong tinh thần hòa bình), những tu sĩ dòng Phanxicô đầu tiên đã đặt chân đến Marrakech và Ma-rốc. Đến năm 1225, Đức Giáo hoàng Hônôriô III đã ban tông sắc Vineae Domini Custodes bổ nhiệm Giám mục dòng Đa Minh và Phanxicô coi sóc cộng đồng Kitô hữu tại vương quốc Almohad, mở đầu cho tám thế kỷ các tu sĩ dòng Phanxicô âm thầm phục vụ bệnh nhân, chăm sóc tù nhân và làm cầu nối ngoại giao giữa các Quốc vương Ma-rốc với Tòa Thánh.
Bên trong Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat, linh đạo Kitô giáo hiện lên không phải bằng sự phô trương quyền uy mà bằng thần học của sự hiện diện khiêm nhường và tình huynh đệ đại đồng (Théologie de la présence et de la fraternité). Tại khu vực cung thánh, phía dưới vòm hậu cung bát giác ngập tràn ánh sáng lọc qua các ô kính màu hình học sắc lam, lục và vàng hổ phách, là chiếc Ngai Giám mục (Cathedra) và bàn thờ chính hướng lòng tín hữu về mầu nhiệm Thánh Thể. Trên các bức tường và gian nguyện phụ, hình ảnh Thánh Phêrô Tông đồ, Thánh Phanxicô thành Assisi và Chân phước Charles de Foucauld (1858 tới 1916, nhà thám hiểm từng khảo sát toàn bộ dãy núi Atlas của Ma-rốc năm 1883 tới 1884 trước khi trở thành linh mục ẩn tu giữa sa mạc Sahara và được tuyên phong Hiển thánh năm 2022) nhắc nhở mọi người hành hương về con đường tôn trọng, lắng nghe và yêu thương người khác đạo.
Đặc trưng độc đáo nhất của đời sống đức tin tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô ngày nay là tính chất Giáo hội của những người lữ hành và di dân quốc tế: trong các thánh lễ Chúa Nhật, phần lớn cộng đoàn tham dự và ca đoàn gồm hàng trăm sinh viên đại học, trí thức, nhà ngoại giao và người lao động Công giáo đến từ các quốc gia châu Phi Hạ Sahara (như Sénégal, Bờ Biển Ngà, Cameroon, Cộng hòa Dân chủ Congo, Gabon) cùng với cộng đồng người Pháp, người Tây Ban Nha và người Việt Nam sinh sống tại Rabat, tạo nên một bầu khí phụng vụ trẻ trung, đa sắc tộc với tiếng hát hòa quyện tiếng Pháp, tiếng Ả Rập, tiếng Lingala và tiếng Wolof.
Sự ra đời của Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô vào năm 1919 tới 1921 gắn liền trực tiếp với tầm nhìn quy hoạch đô thị của Thống chế Hubert Lyautey (1854 tới 1934, Tổng trú sứ đầu tiên của Pháp tại Ma-rốc từ năm 1912 tới 1925) và đội ngũ kiến trúc sư lừng danh do Henri Prost cùng Adrien Laforgue đứng đầu. Khi quyết định chọn Rabat làm thủ đô hành chính của Ma-rốc hiện đại, Lyautey và Prost đã ban hành quy chế bảo tồn nghiêm ngặt: tuyệt đối không được phép phá hủy hay xâm phạm khu phố cổ Hồi giáo (Medina) và khu thành cổ Kasbah des Oudayas; thay vào đó, khu đô thị mới (Ville Nouvelle) phải được xây dựng ở phía nam tường thành cổ với các đại lộ rộng lớn, vườn cây và các công trình mang ngôn ngữ kiến trúc giao thoa giữa hiện đại châu Âu và truyền thống nghệ thuật Ma-rốc (phong cách Neo-Moresque kết hợp Art Deco).
Trong quy hoạch tổng thể ấy, kiến trúc sư người Pháp Adrien Laforgue (1871 tới 1952, người cũng thiết kế Trụ sở Ngân hàng Nhà nước Bank Al-Maghrib, Bưu điện Trung tâm và Nhà ga Rabat-Ville) được giao thiết kế ngôi nhà thờ lớn tại quảng trường tròn Place Cardinal Lavigerie (nay là Place du Golan). Công trình được khởi công năm 1919 dưới sự coi sóc của dòng Phanxicô, và đến ngày 17 tháng 11 năm 1921, ngôi thánh đường chính thức được khánh thành và thánh hiến trọng thể bởi Giám mục Victor Colombanus Dreyer (sau này là Đại diện Tông tòa đầu tiên tại Rabat) cùng sự hiện diện của Thống chế Lyautey. Hai năm sau, ngày 2 tháng 7 năm 1923, Đức Giáo hoàng Piô XI thiết lập Hạt Đại diện Tông tòa Rabat (Vicariatus Apostolicus Rabatensis), và ngày 14 tháng 9 năm 1955, ngay trước thềm Ma-rốc giành lại độc lập dưới triều Quốc vương Mohammed V, Đức Giáo hoàng Piô XII đã ban tông hiến Dum tantis nâng Rabat lên hàng Tổng giáo phận Chính tòa (Archidioecesis Rabatensis), đặt ngai tòa Tổng giám mục vĩnh viễn tại Nhà thờ Thánh Phêrô.
Một điều mà nhiều người khi nhìn vào các bức ảnh lịch sử chụp Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô vào thập niên 1920 thường thắc mắc là vì sao mặt tiền nhà thờ lúc mới khánh thành năm 1921 lại có vẻ thấp và hoàn toàn không có hai ngọn tháp nhọn cao vút như ngày nay. Thực tế lịch sử xây dựng cho thấy trong đồ án gốc năm 1919 của kiến trúc sư Adrien Laforgue, do hạn chế về ngân sách sau Thế chiến thứ nhất và cần sớm đưa nhà thờ vào phục vụ cộng đoàn, công trình được khánh thành tháng 11 năm 1921 chỉ với phần thân chính, mái vòm thấp và hai khối đế tháp cụt ở hai bên mặt tiền. Phải đến năm 1930, gần một thập kỷ sau lễ thánh hiến đầu tiên, hai ngọn tháp chuông đôi hình bát giác mảnh mai cao hơn 45 mét mới được thi công hoàn thiện bằng bê tông cốt thép trắng trên đỉnh hai khối đế, định hình nên đường chân trời thanh thoát nổi tiếng nhất của khu phố Hassan ngày nay.
IIHơn Một Thế Kỷ Từ Bản Vẽ Năm 1919 Của Adrien Laforgue, Tông Hiến Năm 1955 Tới Cuộc Viếng Thăm Của Giáo Hoàng Phanxicô Năm 2019
Lịch sử của Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat phản chiếu hành trình chuyển mình của Giáo hội Công giáo tại Bắc Phi trong thế kỷ 20 và 21: từ một nhà thờ phục vụ cộng đồng kiều dân châu Âu trở thành biểu tượng của tự do tín ngưỡng, đối thoại liên tôn và sự gắn kết giữa Tòa Thánh Vatican với Vương quốc Ma-rốc độc lập.
- Năm 1918 tới 1919Kiến trúc sư Adrien Laforgue lập đồ án và khởi công xây dựng tại quảng trường Place du GolanNằm trong quy hoạch khu phố mới (Ville Nouvelle) của kiến trúc sư trưởng Henri Prost dưới thời Thống chế Hubert Lyautey, kiến trúc sư Adrien Laforgue thiết kế nhà thờ theo lối Art Deco kết hợp hoa văn hình học Moorish và đặt đá móng năm 1919.
- 17 tháng 11 năm 1921Khánh thành và thánh hiến trọng thể Nhà thờ Thánh Phêrô tại RabatĐức cha Victor Colombanus Dreyer (Giám mục dòng Phanxicô) chủ sự nghi thức thánh hiến ngôi thánh đường mới trước sự tham dự của Thống chế Hubert Lyautey và đại diện chính quyền Hoàng gia Ma-rốc.
- 2 tháng 7 năm 1923Đức Giáo hoàng Piô XI thiết lập Hạt Đại diện Tông tòa RabatTòa Thánh tách phần lãnh thổ miền nam Ma-rốc để lập Hạt Đại diện Tông tòa Rabat giao cho các Giám mục dòng Phanxicô coi sóc; Nhà thờ Thánh Phêrô chính thức trở thành nhà thờ chính tòa.
- Năm 1930Hoàn thành xây dựng hai ngọn tháp chuông đôi cao vút ở mặt tiền phía tây namSau chín năm hoạt động, công trình được bổ sung hai ngọn tháp bát giác thanh mảnh vươn cao trên nền quảng trường tròn, tạo nên diện mạo hoàn chỉnh như hiện nay.
- 14 tháng 9 năm 1955Đức Giáo hoàng Piô XII nâng Rabat lên hàng Tổng giáo phận Chính tòaBằng tông hiến Dum tantis, Tòa Thánh nâng Hạt Đại diện Tông tòa Rabat lên bậc Tổng giáo phận trực thuộc Tòa Thánh; Đức Tổng giám mục Louis Amédée Lefèvre trở thành Tổng giám mục tiên khởi.
- Năm 1984 và 2012Quy chế pháp lý của Giáo hội Công giáo từ Sắc dụ của Quốc vương Hassan II tới Di sản Thế giới UNESCOSau cuộc hội kiến lịch sử với Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Quốc vương Hassan II ban hành Sắc dụ (Dahir) bảo đảm quy chế pháp lý và tự do hoạt động của Giáo hội Công giáo tại Ma-rốc; năm 2012, khu đô thị Rabat bao gồm Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới (mã số 1401).
- 31 tháng 3 năm 2019Cuộc viếng thăm lịch sử của Đức Giáo hoàng Phanxicô nhân kỷ niệm 800 năm Phanxicô tại Ma-rốcNhận lời mời của Quốc vương Mohammed VI, Đức Giáo hoàng Phanxicô đến viếng Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô, gặp gỡ hàng giáo sĩ, tu sĩ, đại diện các Giáo hội Kitô giáo và đọc kinh Truyền Tin kêu gọi tình huynh đệ nhân loại.
Cuộc hội ngộ xúc động ngày 31 tháng 3 năm 2019 và nữ tu 95 tuổi dòng Phanxicô. Một trong những khoảnh khắc đẹp nhất trong lịch sử hơn một thế kỷ của Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô diễn ra vào sáng Chúa Nhật ngày 31 tháng 3 năm 2019, trong khuôn khổ chuyến tông du hai ngày của Đức Giáo hoàng Phanxicô tới Vương quốc Ma-rốc theo lời mời của Quốc vương Mohammed VI (người mang tước hiệu Amir al-Mu'minin, tức Thủ lĩnh các Tín hữu, bảo hộ cho cả người Hồi giáo, người Do Thái và người Kitô giáo trong vương quốc). Sau khi cùng Quốc vương Mohammed VI ký bản Tuyên bố chung về thành thánh Giêrusalem tại khuôn viên Tháp Hassan và viếng Học viện Đào tạo Imam Mohammed VI, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã tiến vào lòng Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô giữa tiếng chuông ngân vang.
Ngay tại cửa chính của nhà thờ chính tòa, dưới sự hướng dẫn của Đức Hồng y Cristóbal López Romero (Tổng giám mục Rabat), Đức Giáo hoàng đã dừng lại ôm hôn và trò chuyện thân tình với Nữ tu Élisabeth, một nữ tu dòng Phanxicô Thừa sai Đức Mẹ đã 95 tuổi và dành trọn cả cuộc đời phục vụ người nghèo cùng trẻ em Ma-rốc. Trong bài huấn từ lịch sử dưới mái vòm trắng của Nhà thờ Thánh Phêrô, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắn nhủ cộng đoàn Kitô hữu nhỏ bé tại Ma-rốc rằng sứ mạng của họ không phải là đi chiêu dụ cải đạo bằng số lượng, mà là trở nên những hạt men của tình bác ái, đối thoại và hòa bình ngay giữa lòng xã hội Hồi giáo Bắc Phi, đúng như di huấn của Thánh Phanxicô thành Assisi cách đó đúng 800 năm (1219 tới 2019).
IIINgôn Ngữ Kiến Trúc Art Deco Kết Hợp Hồi Giáo Maghreb, Đôi Tháp Bát Giác Trắng Và Hệ Kính Màu Hình Học Rực Rỡ
Về mặt lịch sử kiến trúc thế kỷ 20, Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat được đánh giá là một trong những tác phẩm thành công nhất của trường phái kiến trúc Art Deco Bắc Phi (còn gọi là Style Jonnart hay Art Deco Neo-Moresque). Kiến trúc sư Adrien Laforgue đã sử dụng kỹ thuật bê tông cốt thép hiện đại mới ra đời đầu thế kỷ 20 để tạo nên những nhịp vòm cao rộng không cần cột đỡ rườm rà, đồng thời chắt lọc tinh hoa của nghệ thuật trang trí Hồi giáo Ma-rốc như vòm đa thùy (Arc polylobé), lưới hoa văn hình học (Claustra) và gam màu trắng vôi thuần khiết để công trình hòa nhập hoàn toàn vào cảnh quan thủ đô Rabat.
Mặt tiền chính của nhà thờ quay về hướng tây bắc, mở thẳng ra quảng trường tròn Place du Golan nơi sáu đại lộ lớn giao cắt như những tia sáng mặt trời. Cổng chính được thiết kế dưới một vòm cuốn lớn giật cấp theo phong cách Art Deco, phía trên là bức tường lưới đục thủng hoa văn hình học lấy sáng cho gác đàn. Nổi bật nhất ở hai bên mặt tiền là hai ngọn tháp chuông đôi hoàn thành năm 1930: phần đế tháp hình vuông vững chãi chuyển tiếp lên thân tháp hình bát giác thuôn dài với các khe cửa sổ dọc thanh mảnh và đỉnh chóp nhọn trắng muốt, tạo thế đối thoại thị giác đầy ấn tượng với ngọn Tháp Hassan bằng đá đỏ thế kỷ 12 ở phía đông bắc.
Bước qua tiền sảnh (Narthex) vào bên trong, lòng nhà thờ mở ra theo bình đồ hình chữ thập Latinh gồm một gian giữa cao rộng và hai gian hành lang bên. Thay vì sử dụng vòm nhọn Gothic châu Âu, kiến trúc sư Adrien Laforgue đã thiết kế hệ thống vòm ngăn cách các gian bằng những đường cong uốn lượn đa thùy lấy cảm hứng từ kiến trúc triều đại Almohad và Marinid tại Rabat và Fès. Toàn bộ tường và trần vòm bên trong được sơn màu trắng ngà kết hợp ánh vàng dịu, tạo cảm giác thanh tịnh, mát mẻ và rộng rãi.
Một trong những nét độc đáo nhất của nội thất Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô là hệ thống cửa sổ kính màu chạy dọc hai bên tường cao (Clerestory), hai cánh ngang và hậu cung. Tôn trọng truyền thống thẩm mỹ phi biểu tượng hình người của nghệ thuật Ma-rốc đồng thời phát huy ngôn ngữ hình khối Art Deco thập niên 1920 tới 1930, phần lớn các ô cửa sổ lớn được ghép từ hàng ngàn mảnh kính màu xanh coban, xanh ngọc lục bảo, vàng hổ phách và đỏ hồng ngọc theo các đồ án ngôi sao và đa giác đan xen như những tấm thảm ánh sáng Zellige rực rỡ chiếu xuống nền đá cẩm thạch khi nắng chiều xuyên qua.
Khu vực cung thánh ở phía đông nam được bao bọc bởi một hậu cung hình bán bát giác cao vút. Sau Công đồng Vatican II và các đợt trùng tu cuối thế kỷ 20, cung thánh được bài trí theo phong cách phụng vụ tối giản nhưng vô cùng trang nghiêm: chính giữa là bàn thờ bằng đá nguyên khối sáng màu, phía trên treo cây Thánh Giá Chúa Phục Sinh Vinh Hiển, bên cạnh là giảng đài Lời Chúa và ngai tòa của Đức Tổng giám mục Rabat cùng hàng ghế gỗ tuyết tùng dành cho các linh mục đồng tế.
Trên gác đàn phía trên cổng chính là chiếc đàn đại phong cầm cổ điển phục vụ các buổi hòa nhạc thánh ca và lễ trọng. Ở các gian nguyện phụ hai bên cánh ngang có đặt bàn thờ kính Đức Trinh Nữ Maria (đặc biệt là tượng Đức Mẹ Fatima được cộng đoàn sùng kính), bàn thờ Thánh Giuse, Thánh Antôn thành Padova và khu vực tưởng niệm lịch sử Giáo hội tại Ma-rốc. Sau các đợt trùng tu gần đây, một phần không gian phụ cận trong nhà thờ cũng thường xuyên tổ chức các buổi triển lãm văn hóa, hòa nhạc giao hưởng và hội thảo đối thoại liên tôn mở cửa cho mọi người dân Rabat.
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Niên đại và Tác giả | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị thẩm mỹ |
|---|---|---|
| Khối thân chính, Gian giữa và Hậu cung | 1919 tới 1921 (kiến trúc sư Adrien Laforgue) | Kết cấu bê tông cốt thép phong cách Art Deco kết hợp vòm đa thùy Neo-Moresque, hoàn thành và thánh hiến ngày 17 tháng 11 năm 1921 |
| Hai ngọn tháp chuông đôi mặt tiền | Hoàn thành năm 1930 | Hai tháp bát giác trắng cao vút đối xứng hai bên cổng chính, trở thành biểu tượng kiến trúc của quảng trường Place du Golan |
| Hệ cửa sổ kính màu hình học (Vitraux) | Thập niên 1920 tới 1950 (trùng tu thế kỷ 21) | Họa tiết hình học Art Deco và ngôi sao Maghreb bằng kính màu lam, lục, vàng, đỏ tạo hiệu ứng ánh sáng đa sắc trong lòng đền |
| Cung thánh và Ngai tòa Tổng giám mục | Nâng cấp sau năm 1955 và trùng tu trước năm 2019 | Đặt ngai Cathedra của Tổng giám mục Rabat; nơi Đức Giáo hoàng Phanxicô chủ sự buổi gặp gỡ lịch sử ngày 31 tháng 3 năm 2019 |
| Quảng trường tròn Place du Golan | Quy hoạch năm 1914 tới 1920 (Henri Prost và Adrien Laforgue) | Giao điểm hình sao của 6 đại lộ lớn tại khu phố Hassan, thuộc vùng lõi Di sản Thế giới UNESCO của thủ đô Rabat (2012) |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Tổng giáo phận Công giáo Rabat cũng như các kiến trúc sư quy hoạch người Pháp đầu thế kỷ 20 không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn vị trí và định hướng Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô. Vị trí của nhà thờ được xác định theo đồ án quy hoạch đô thị hình học kiểu Beaux-Arts của Henri Prost và Adrien Laforgue tại khu phố mới Hassan, còn trục nhà thờ đi theo đường phân giác của quảng trường Place du Golan. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy và đô thị học cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý của vùng bờ biển tây bắc Ma-rốc tại tọa độ 34,0186 độ vĩ bắc, 6,8312 độ kinh tây, thủ đô Rabat tọa lạc trên một thềm cao nguyên đá vôi ven biển ở phía nam cửa sông Oued Bou Regreg, nơi dòng sông nội địa uốn khúc đổ ra biển lớn Đại Tây Dương (ngay đối diện bên kia bờ bắc cửa sông là thành phố cổ Salé). Trong thế đất sơn thủy giao hội ấy, vùng đất Rabat được bao bọc ở phía tây bắc bởi sóng nước Đại Tây Dương mênh mông, ở phía đông bắc bởi vùng hạ lưu và thung lũng sông Bou Regreg như một dải ngọc đới thủy ôm lấy sườn đồi, còn ở phía nam và tây nam là dải đồi cao thoải dần lên khu Cung điện Hoàng gia (Dar al-Makhzen) và cao nguyên Zaër đóng vai trò hậu chẩm vững chãi.
Về bố cục nội cục và tọa hướng, Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô được đặt tại chính tâm của một quảng trường hình tròn (Place du Golan) nơi sáu trục đường lớn (trong đó có trục Avenue Moulay Hassan nối thẳng ra đại lộ Mohammed V) hội tụ về như hình bánh xe sáu nan hoa. Trong nhãn quan hình thế đô thị, quảng trường tròn rợp bóng cây cọ phía trước mặt tiền tạo thành một viên minh đường (minh đường hình tròn tụ khí bốn phương) vô cùng thoáng đãng. Bản thân ngôi thánh đường nằm theo trục tọa Đông Nam hướng Tây Bắc: phần hậu cung đặt ở phía đông nam vững vàng, trong khi mặt tiền với hai ngọn tháp chuông trắng cao vút mở về hướng tây bắc đón làn gió biển mát lành từ Đại Tây Dương thổi vào, đồng thời nằm trên cùng một tam giác văn hóa tâm linh của quận Hassan cùng với Tháp Hassan và Lăng Quốc vương Mohammed V ở phía đông bắc và Bảo tàng Khảo cổ cùng phố cổ Medina ở phía tây bắc.
VLễ Trọng Hai Thánh Phêrô Và Phaolô 29 Tháng 6, Các Đại Lễ Phụng Vụ Đa Quốc Tịch Và Hoạt Động Văn Hóa Liên Tôn
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô diễn ra hàng ngày theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), đồng thời điều chỉnh linh hoạt lịch sinh hoạt cuối tuần để hòa nhịp với nhịp sống xã hội tại một quốc gia Hồi giáo (nơi ngày thứ Sáu là ngày cầu nguyện Hồi giáo, còn thứ Bảy và Chủ Nhật là ngày nghỉ cuối tuần hành chính).
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô, Rabat |
|---|---|---|---|
| Chiều thứ Bảy và sáng, chiều Chủ Nhật hằng tuần | Chu kỳ tuần (Dương lịch) | Thánh lễ Chúa Nhật Đa Quốc Tịch và Ca đoàn Sinh viên Châu Phi | Các thánh lễ bằng tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh quy tụ đông đảo sinh viên Hạ Sahara, cộng đồng ngoại giao và kiều dân với âm nhạc phụng vụ sôi động, trống truyền thống châu Phi kết hợp đàn đại phong cầm. |
| Tháng 3 hoặc tháng 4 | Dương lịch (theo chu kỳ Phục Sinh) | Tam Nhật Vượt Qua, Thánh lễ Làm Phép Dầu (Messe Chrismale) và Đại lễ Phục Sinh | Đức Tổng giám mục Rabat chủ sự Thánh lễ Làm Phép Dầu quy tụ toàn bộ các linh mục từ Casablanca, Marrakech, Fès, Meknès về nhà thờ chính tòa; đêm Canh thức Vượt Qua thắp nến Phục Sinh tại tiền sảnh quảng trường. |
| Ngày 29 tháng 6 | Dương lịch (Lễ Bổn mạng Chính tòa) | Đại lễ Hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô (Solennité des Saints Pierre et Paul) | Ngày lễ tước hiệu trọng thể nhất trong năm của Nhà thờ chính tòa và Tổng giáo phận Rabat, cử hành thánh lễ đại trào cầu nguyện cho Đức Giáo hoàng và cho sự hòa hợp giữa các tôn giáo tại Ma-rốc. |
| Ngày 4 tháng 10 và ngày 1 tháng 12 | Dương lịch | Lễ Thánh Phanxicô thành Assisi (ngày 4 tháng 10) và Lễ Thánh Charles de Foucauld (ngày 1 tháng 12) | Hai ngày lễ mang ý nghĩa đặc biệt đối với Giáo hội tại Ma-rốc, tưởng niệm 800 năm hiện diện của dòng Phanxicô và linh đạo huynh đệ đại đồng của Thánh Charles de Foucauld trên đất Bắc Phi. |
| Đêm 24 và ngày 25 tháng 12 | Dương lịch | Đại lễ Giáng Sinh (Noël) | Nhà thờ chính tòa mở rộng cửa đón hàng ngàn tín hữu Kitô giáo cùng nhiều người bạn Hồi giáo Ma-rốc đến chiêm ngưỡng hang đá Giáng Sinh và tham dự thánh lễ đêm Giáng Sinh trong bầu khí an bình. |
Viện Đại học Al Mowafaqa và truyền thống đối thoại liên tôn tại Rabat. Gắn liền với đời sống mục vụ của Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô là sự ra đời của Viện Đại học Đại kết và Liên tôn Al Mowafaqa (trong tiếng Ả Rập Al Mowafaqa có nghĩa là Sự Hòa Hợp và Đồng Thuận) được thành lập tại Rabat năm 2012 bởi sự hợp tác giữa Tổng giáo phận Công giáo Rabat và Giáo hội Tin Lành tại Ma-rốc (EEAM). Cùng với Trung tâm Nghiên cứu tại tu viện Notre-Dame de l'Atlas ở Midelt, Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô thường xuyên là nơi tổ chức các buổi hòa nhạc thánh ca, triển lãm nghệ thuật và các cuộc gặp gỡ giao lưu giữa sinh viên thần học Kitô giáo với các học giả Hồi giáo từ Học viện Mohammed VI và Đại học al-Qarawiyyin, tiếp nối truyền thống hiếu khách và tôn trọng lẫn nhau tại thủ đô Ma-rốc.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Place du Golan (Place Cardinal Lavigerie), khu phố Hassan, 10020 Rabat, Vương quốc Ma-rốc
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô nằm ngay tại trung tâm quảng trường Place du Golan thuộc quận Hassan, khu phố trung tâm thủ đô Rabat. Từ nhà ga đường sắt trung tâm Rabat-Ville (nằm trên đại lộ Mohammed V), du khách chỉ cần đi bộ khoảng 10 phút (khoảng 750 mét) về phía đông qua đại lộ Moulay Youssef hoặc Moulay Hassan là tới thẳng quảng trường Place du Golan. Phương tiện công cộng thuận tiện nhất là hệ thống tàu điện mặt đất hiện đại Rabat-Salé Tramway (Tuyến số 1): quý vị xuống tại trạm Place Al Joulane (Place du Golan), trạm dừng nằm ngay trước bậc thềm cửa chính của nhà thờ chính tòa; từ đây cũng chỉ mất khoảng 12 phút đi bộ về phía đông bắc để tới Tháp Hassan và Lăng Quốc vương Mohammed V.
- Toạ độ
- 34.0186, -6.8312
Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat mở cửa tự do hàng ngày để đón các tín hữu đến cầu nguyện và du khách quốc tế vào chiêm ngưỡng kiến trúc Art Deco cùng hệ thống kính màu (trừ những khung giờ đang cử hành nghi thức phụng vụ riêng hoặc khi đóng cửa nghỉ trưa). Khi bước vào trong nhà thờ, quý vị cần giữ yên lặng, tắt chuông điện thoại, bỏ mũ nón và mặc trang phục lịch sự, kín đáo. Nếu muốn chụp ảnh toàn cảnh mặt tiền trắng muốt với hai ngọn tháp chuông đôi vút cao, thời điểm ánh sáng đẹp nhất là vào buổi chiều muộn khi nắng vàng từ phía Đại Tây Dương chiếu thẳng vào mặt tiền trên quảng trường Place du Golan; vào buổi tối, toàn bộ mặt tiền và hai ngọn tháp cũng được chiếu sáng nghệ thuật nổi bật trên bầu trời quận Hassan.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô, Rabat
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại Rabat được xây dựng vào thời gian nào và do ai thiết kế?
Nhà thờ được khởi công xây dựng năm 1919 theo đồ án của kiến trúc sư người Pháp Adrien Laforgue (1871 tới 1952) trong quy hoạch khu phố mới của thủ đô Rabat. Công trình được khánh thành và thánh hiến ngày 17 tháng 11 năm 1921, sau đó được xây dựng hoàn thiện thêm hai ngọn tháp chuông đôi cao vút ở mặt tiền vào năm 1930.
Phong cách kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô có điểm gì độc đáo so với các nhà thờ châu Âu?
Thay vì xây theo lối Gothic hay Baroque cổ điển châu Âu, kiến trúc sư Adrien Laforgue đã kết hợp phong cách Art Deco hiện đại đầu thế kỷ 20 bằng bê tông cốt thép với ngôn ngữ nghệ thuật truyền thống Ma-rốc (Neo-Moresque): toàn bộ công trình phủ màu trắng vôi tinh khôi, sử dụng các nhịp vòm đa thùy Maghreb, tường lưới đục hoa văn hình học và hệ thống cửa sổ kính màu ghép theo họa tiết ngôi sao và đa giác rực rỡ.
Vì sao hai ngọn tháp chuông của nhà thờ lại được hoàn thành muộn hơn phần thân chính tới chín năm?
Khi nhà thờ khánh thành vào tháng 11 năm 1921 ngay sau Thế chiến thứ nhất, nguồn kinh phí còn hạn hẹp nên công trình mới chỉ hoàn thiện phần lòng nhà thờ và hai khối chân đế tháp thấp ở mặt tiền. Đến năm 1930, hai ngọn tháp chuông hình bát giác mảnh mai mới được thi công hoàn chỉnh bên trên hai khối đế, tạo nên diện mạo uy nghi như ngày nay.
Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đến thăm Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô vào dịp nào?
Vào ngày 31 tháng 3 năm 2019, trong chuyến tông du lịch sử tới Vương quốc Ma-rốc theo lời mời của Quốc vương Mohammed VI và nhân kỷ niệm 800 năm cuộc gặp gỡ giữa Thánh Phanxicô thành Assisi với Sultan al-Kamil (1219 tới 2019), Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đến viếng Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô, gặp gỡ các linh mục, tu sĩ và đại diện Hội đồng các Giáo hội Kitô giáo tại Ma-rốc.
Cộng đoàn tín hữu tham dự thánh lễ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô ngày nay chủ yếu gồm những ai?
Ngày nay, cộng đoàn Công giáo tại Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô mang đậm tính quốc tế và trẻ trung: đông đảo nhất là hàng ngàn sinh viên đại học, nghiên cứu sinh và người lao động đến từ các quốc gia châu Phi Hạ Sahara (như Sénégal, Bờ Biển Ngà, Congo, Cameroon) cùng với các nhà ngoại giao và kiều dân châu Âu, châu Á đang sinh sống và làm việc tại thủ đô Rabat.
Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô có nằm trong khu vực Di sản Thế giới UNESCO của Rabat không?
Có. Vào năm 2012, khi UNESCO công nhận quần thể "Rabat, Thủ đô hiện đại và Thành phố lịch sử: một di sản chung" là Di sản Thế giới (mã số 1401), khu đô thị mới Ville Nouvelle do Henri Prost và Adrien Laforgue quy hoạch đầu thế kỷ 20 cùng với Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô tại quảng trường Place du Golan đã được ghi nhận là bộ phận cấu thành quan trọng của di sản này.