Nằm ở điểm giữa hoàn hảo trên trục đường nối liền thủ đô Bruxelles ở phía nam và cảng thị Antwerpen ở phía bắc, thành phố cổ Mechelen (tiếng Pháp gọi là Malines) từ thời Trung cổ tới Cận đại từng giữ vị thế đặc biệt trong lịch sử vùng đất Thấp: nơi đây vừa là kinh đô của Nữ nhiếp chính Margaret nước Áo vào đầu thế kỷ 16, vừa là thủ phủ tư pháp tối cao và từ năm 1559 trở thành Tòa Giáo chủ của toàn bộ Giáo hội Công giáo tại Bỉ. Khi bước ra khỏi những con phố lát đá cuội dọc theo dòng sông Dijle để tiến vào quảng trường trung tâm Grote Markt, tầm mắt của mọi du khách lập tức bị thu hút bởi một khối đá sa thạch và đá vôi trắng khổng lồ vươn thẳng lên bầu trời vùng Vlaanderen: đó là ngọn tháp đầu bằng cao 97,28 mét của Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold (tiếng Hà Lan là Sint-Romboutskathedraal, tiếng Pháp là Cathédrale Saint-Rombaut).
Trong kho tàng kiến trúc Công giáo châu Âu, Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold tại Mechelen là một trong những hình mẫu rực rỡ và nguyên bản nhất của trường phái Gothic Brabant (Brabantse gotiek). Không có chóp nhọn vút cao như nhà thờ chính tòa Antwerpen hay các tháp đôi cân xứng như ở Bruxelles, ngọn tháp của Mechelen kết thúc bằng một mặt phẳng ngang dứt khoát ở độ cao gần một trăm mét bởi công trình vốn được thiết kế để vươn tới độ cao kỷ lục 167 mét nhưng phải dừng lại vào năm 1520. Thế nhưng, chính sự dang dở lịch sử ấy lại tạo nên dáng vẻ uy nghi độc nhất vô nhị cho công trình được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1999, nơi lưu giữ hài cốt vị thánh tử đạo khai sáng thành phố từ thế kỷ thứ 8, kiệt tác hội họa của danh họa Anthony van Dyck, bàn thờ Baroque của Lucas Faydherbe và tiếng chuông carillon trầm hùng đã trở thành linh hồn âm nhạc của xứ sở Vlaanderen.
IThánh Rumbold Tử Đạo Thế Kỷ Thứ 8, Tòa Giáo Chủ Vương Quốc Bỉ Và Giai Thoại Người Dập Mặt Trăng Năm 1687
Ngôi đại thánh đường được cung hiến cho Thánh Rumbold (tiếng Hà Lan gọi là Sint-Rombout, tiếng Pháp là Saint Rombaut, tiếng Latinh là Rumoldus), vị thánh bổn mạng của thành phố Mechelen và của Tổng giáo phận Mechelen-Bruxelles. Theo các bản hạnh tích cổ xưa nhất do đan sĩ Theodoric xứ St. Trond biên soạn vào khoảng năm 1100, Rumbold là một tu sĩ và nhà truyền giáo có dòng dõi quý tộc hoặc vương gia từ vùng Ireland hoặc Scotland (thuộc truyền thống truyền giáo Hiberno-Scottish sôi nổi thời sơ kỳ Trung cổ). Sau khi hành hương tới Rôma để viếng mộ hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô, ngài được Giáo hoàng tấn phong làm giám mục truyền giáo lưu động và lên đường sang vùng đồng bằng sông Scheldt cùng sông Dijle ở xứ Brabant để rao giảng Tin Mừng.
Khi đặt chân tới vùng đất đầm lầy quanh dòng sông Dijle vào giữa thế kỷ thứ 8, Thánh Rumbold được vị lãnh chúa địa phương là Bá tước Ado (Adon) và phu nhân Elisa đón tiếp trọng thị. Theo truyền thuyết được ghi lại trên bộ tranh cổ trong nhà thờ, con trai duy nhất của vợ chồng Bá tước Ado là thiếu niên Libertus bị chết đuối dưới dòng sông Dijle; nhờ lời cầu nguyện tha thiết của Thánh Rumbold, cậu bé đã sống lại kỳ diệu và sau này chính Libertus cũng trở thành một đan sĩ tử đạo. Để tạ ơn, Bá tước Ado đã hiến tặng vùng đất tại Mechelen cho Thánh Rumbold lập một tu viện đan sĩ nhỏ tại khu vực xung quanh nhà thờ chính tòa ngày nay.
Biến cố tử đạo của Thánh Rumbold diễn ra vào khoảng ngày 24 tháng 6 năm 775. Khi công việc xây dựng nhà nguyện tu viện đang tiến hành, có hai người thợ xây đem lòng thù oán vị giám mục già: một người vì bị Thánh Rumbold thẳng thắn quở trách tội ngoại tình và đời sống bất chính, người kia vì lầm tưởng vị tu sĩ mang theo nhiều vàng bạc trong túi áo. Nhân lúc Thánh Rumbold đi dạo cầu nguyện một mình vào buổi chiều, hai kẻ sát nhân đã dùng cuốc bổ vào đầu ngài cho đến chết, lục soát lấy đi vài đồng tiền ít ỏi rồi ném thi hài ngài xuống dòng nước sâu ở ngoại ô Mechelen nhằm phi tang.
Thế nhưng, vào ban đêm, những người đánh cá và cư dân dọc bờ sông nhìn thấy một luồng ánh sáng thiên giới rực rỡ chiếu thẳng từ bầu trời xuống mặt nước nơi giấu xác vị thánh. Bá tước Ado đã cho vớt thi hài không hề hư hoại của Thánh Rumbold lên và an táng trọng thể trong nhà nguyện tu viện. Kể từ đó, ngôi mộ của Thánh Rumbold trở thành trung tâm hành hương lớn của vùng Vlaanderen. Trong thần học và phụng vụ của Giáo hội tại Bỉ, Thánh Rumbold là biểu tượng của lòng nhiệt thành truyền giáo vượt biển, sự liêm chính bảo vệ hôn nhân gia đình và lòng bác ái đối với người nghèo. Ngày nay, hài cốt của ngài được tôn trí trong chiếc Tráp Thánh tích mạ vàng đặt ngay trên đỉnh bàn thờ chính của nhà thờ chính tòa và được rước đi trọng thể trong các dịp đại lễ lớn của thành phố.
Về mặt lịch sử giáo hội, sự kiện đưa Nhà thờ Thánh Rumbold từ một nhà thờ kinh sĩ hội địa phương vươn lên thành trung tâm quyền lực tinh thần tối cao của nước Bỉ diễn ra vào ngày 12 tháng 5 năm 1559. Qua sắc chỉ giáo hoàng Super universas, Đức Giáo hoàng Phaolô IV (theo đề xuất của Quốc vương Felipe II của Tây Ban Nha, người cai trị vùng đất Thấp Habsburg) đã tái cấu trúc toàn bộ bản đồ giáo phận vùng Hà Lan và Bỉ, thiết lập Tổng giáo phận Mechelen và trao cho Tổng giám mục Mechelen tước hiệu Giáo chủ của vùng đất Thấp (Primas Belgii). Vị Tổng giám mục tiên khởi là Hồng y Antoine Perrenot de Granvelle (1517 tới 1586), cố vấn tối cao của Nữ nhiếp chính Margaret xứ Parma. Đến năm 1961, dưới thời Hồng y Leo Jozef Suenens (một trong bốn vị điều phối viên trụ cột của Công đồng Vatican II), tổng giáo phận được đổi tên thành Tổng giáo phận Mechelen-Bruxelles, trong đó Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold tại Mechelen vẫn giữ nguyên vị thế là tòa chính thức (Cathedra) nơi các vị Tổng giám mục và Hồng y nước Bỉ cử hành lễ nhậm chức và an nghỉ ngàn thu.
Có hai điều thú vị mà du khách thường hiểu nhầm về ngọn tháp của Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold. Thứ nhất, nhiều người nhìn phần đỉnh tháp bằng phẳng ở độ cao 97,28 mét và tưởng rằng chóp nhọn của tháp đã bị bom đạn chiến tranh hoặc sét đánh sập. Thực tế, phần chóp đá cao thêm 70 mét chưa bao giờ được xây dựng: theo bản vẽ gốc thế kỷ 15 của gia tộc kiến trúc sư Keldermans (hiện bản sao được khắc ngay dưới chân tháp), ngọn tháp được thiết kế cao tới 167 mét (tương đương 600 bộ Mechelen, cao hơn cả Nhà thờ chính tòa Ulm ở Đức để trở thành tháp nhà thờ cao nhất thế giới), nhưng vào khoảng năm 1520, khi xây tới tầng thứ ba ở độ cao 97,28 mét thì nguồn tài chính cạn kiệt và nền đất đầm lầy bắt đầu chịu tải tới giới hạn, nên công trình dừng lại vĩnh viễn.
Thứ hai là nguồn gốc biệt danh hài hước nổi tiếng khắp nước Bỉ dành cho người dân Mechelen: Maneblussers (nghĩa là Những người đi dập lửa Mặt Trăng). Biên niên sử thành phố ghi lại rằng vào đêm 27 rạng ngày 28 tháng 1 năm 1687, một người dân đi uống rượu khuya về nhìn lên ngọn tháp Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold đang chìm trong sương mù dày đặc và thấy ánh lửa đỏ rực bốc lên sau các ô cửa sổ vòm Gothic. Tiếng chuông báo cháy vang lên khắp thành phố; hàng trăm cư dân Mechelen lập tức xách xô nước xếp hàng dài leo hết hơn năm trăm bậc thang xoắn ốc lên đỉnh tháp dưới sự chỉ huy của thị trưởng. Chỉ khi lên tới đỉnh tháp, họ mới nhận ra không hề có đám cháy nào cả, mà đó chính là vầng trăng tròn mùa đông màu đỏ cam đang mọc lên xuyên qua màn sương mù và các vòm cửa đá của tháp! Câu chuyện tự trào duyên dáng ấy đã trở thành niềm tự hào văn hóa của người dân Mechelen cho tới tận hôm nay.
IIHơn Tám Thế Kỷ Từ Kinh Sĩ Hội Trung Cổ, Bão Tố Chiến Tranh Tôn Giáo Tới Đối Thoại Đại Kết Malines Thế Kỷ 20
Lịch sử xây dựng và bảo tồn Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold kéo dài hơn tám trăm năm, phản ánh trọn vẹn sự hưng thịnh của các đô thị thương mại vùng Vlaanderen thời Công quốc Bourgogne, những vết thương của chiến tranh tôn giáo thế kỷ 16 và vai trò dẫn dắt tinh thần của các Hồng y Tổng giám mục Mechelen trong lịch sử châu Âu hiện đại.
- Khoảng năm 775 và năm 1000Thánh Rumbold tử đạo và Giám mục Notger thành lập Kinh sĩ hội Thánh RumboldSau khi Thánh Rumbold chịu tử đạo khoảng năm 775, tu viện cổ phát triển thành nơi hành hương; khoảng năm 1000, Giám mục Vương hầu Notger của Liège thành lập Kinh sĩ hội (Kapittel) gồm các kinh sĩ coi sóc nhà thờ và thánh tích.
- Khoảng sau năm 1200 tới 1312Khởi dựng nhà thờ phong cách Gothic Brabant và thánh hiến giai đoạn đầuCông trình nhà thờ lớn bằng đá vôi trắng được khởi công đầu thế kỷ 13 theo lối Gothic sớm chuyển sang Gothic Brabant với gian giữa ba nhịp và cánh ngang; lễ cung hiến đầu tiên cử hành năm 1312.
- 1342 tới 1451Tái thiết sau đại hỏa hoạn và hoàn thành cung thánh cao vútSau vụ cháy lớn của thành phố Mechelen năm 1342, kiến trúc sư bậc thầy Jean d'Oisy chỉ đạo trùng tu nhà thờ, xây dựng vòm đá và mở rộng khu cung thánh Gothic Rayonnant có hành lang vòng và bảy nhà nguyện tỏa tia (hoàn tất năm 1451).
- 22 tháng 5 năm 1452 tới 1520Xây dựng ngọn tháp chuông khổng lồ Sint-Romboutstoren cao 97,28 métNhờ nguồn tiền dâng cúng của hàng vạn khách hành hương trong Năm Thánh 1451 do Giáo hoàng Nicôla V ban đặc ân, viên đá đầu tiên của tháp chuông được đặt ngày 22 tháng 5 năm 1452 dưới sự chỉ đạo của gia tộc Keldermans; việc xây dựng dừng lại năm 1520 ở độ cao 97,28 mét.
- 12 tháng 5 năm 1559Nâng lên hàng Nhà thờ chính tòa và Tòa Giáo chủ vùng đất ThấpĐức Giáo hoàng Phaolô IV ban sắc chỉ Super universas thiết lập Tổng giáo phận Mechelen, chọn Nhà thờ Thánh Rumbold làm nhà thờ chính tòa của vị Giáo chủ nước Bỉ, mở đầu với Hồng y Antoine Perrenot de Granvelle.
- 1566, 1580 và thế kỷ 17Biến cố đập phá tượng ảnh và cuộc tái thiết nội thất Baroque lộng lẫySau khi nội thất bị cướp phá nặng nề trong Cơn cuồng nộ của người Anh ngày 9 tháng 4 năm 1580 (nấu chảy tráp thánh tích vàng cổ), từ năm 1585 các Tổng giám mục Matthias Hovius và Jacobus Boonen cho tái trang hoàng toàn bộ nội thất theo phong cách Baroque Vlaanderen với tác phẩm của Anthony van Dyck và Lucas Faydherbe.
- 1914 tới 1926Hồng y Désiré-Joseph Mercier kháng chiến tinh thần và Cuộc Hội thảo Đại kết MalinesTrong Thế chiến I (1914), nhà thờ bị pháo kích của quân Đức làm hư hại nhưng Hồng y Mercier vẫn trụ vững công bố thư mục vụ Lòng Yêu Nước và Sự Kiên Nhẫn; từ 1921 tới 1926, ngài chủ trì các cuộc Đối thoại Malines lịch sử giữa Công giáo và Anh giáo.
- 1972, 1985 và 1999Cứu nguy sau vụ cháy mái năm 1972, Giáo hoàng Gioan Phaolô II viếng thăm và ghi danh UNESCOĐêm 1 tháng 9 năm 1972 một đám cháy lớn thiêu rụi mái vòm gian giữa nhưng tháp chuông và kho báu được cứu thoát; ngày 18 tháng 5 năm 1985 Giáo hoàng Gioan Phaolô II tới cầu nguyện tại nhà thờ; năm 1999 ngọn tháp được UNESCO công nhận Di sản Thế giới.
Ba nhân vật lịch sử định hình diện mạo và tầm vóc tinh thần của Nhà thờ chính tòa Mechelen. Nhân vật thứ nhất là đại kiến trúc sư Rombout II Keldermans (khoảng 1460 tới 1531) cùng cha là Antoon I và ông nội là Andries I Keldermans. Gia tộc đá chạm Keldermans chính là những bậc thầy đứng sau thời đại hoàng kim của kiến trúc Gothic Brabant: họ đã thiết kế hệ thống trụ đỡ, lan can đá chạm trổ như ren và khoang chuông khổng lồ của tháp Thánh Rumbold vững chắc đến mức suốt năm trăm năm qua, dù chịu sức nặng của hàng chục tấn chuông đồng rung lắc trên nền đất phù sa sông Dijle, ngọn tháp không hề bị nghiêng lệch.
Nhân vật thứ hai là nhà điêu khắc và kiến trúc sư Lucas Faydherbe (1617 tới 1697), người con ưu tú của thành phố Mechelen và là học trò xuất sắc nhất làm việc trực tiếp trong xưởng vẽ của danh họa Peter Paul Rubens tại Antwerpen. Trở về quê hương Mechelen, Faydherbe đã biến lòng nhà thờ Gothic trung cổ thành một phòng trưng bày điêu khắc Baroque sống động khi tự tay tạc các pho tượng đá lớn hình các Thánh Tông đồ gắn dọc hàng cột trụ gian giữa, thiết kế Bàn thờ chính uy nghi năm 1665 và tạc tượng đài mộ Tổng giám mục Andreas Cruesen.
Nhân vật thứ ba là Hồng y Désiré-Joseph Mercier (1851 tới 1926, Tổng giám mục Mechelen từ 1906 tới 1926). Trước khi làm Tổng giám mục, ngài là triết gia sáng lập Viện Triết học Cao cấp Tân Tôma tại Đại học Công giáo Leuven. Khi quân đội Đức xâm chiếm nước Bỉ vào tháng 8 năm 1914, pháo kích làm thủng mái và vỡ kính màu Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold, Hồng y Mercier đã từ chối rời bỏ đàn chiên, đứng trên tòa giảng Mechelen tuyên đọc bức thư mục vụ Giáng sinh 1914 Patriotisme et Endurance (Lòng Yêu Nước và Sự Kiên Nhẫn), trở thành lương tâm bất khuất của dân tộc Bỉ. Sau chiến tranh, từ năm 1921 tới 1926, tại Tòa Tổng giám mục ngay cạnh nhà thờ chính tòa, Hồng y Mercier đã đón tiếp phái đoàn Anh giáo của Huân tước Halifax trong Các cuộc Hội thảo Malines (Conversations de Malines), đặt viên gạch đầu tiên cho phong trào đối thoại đại kết Kitô giáo hiện đại trước cả Công đồng Vatican II bốn thập kỷ.
IIITháp Chuông Phẳng 538 Bậc Thang, Hai Dàn Chuông Carillon 98 Quả, Tranh Van Dyck Và Tòa Giảng Gỗ Sồi Năm 1723
Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold là một vương cung thánh đường hình chữ thập Latinh dài khoảng 118 mét, chiều rộng cánh ngang 41 mét và chiều cao vòm đá gian giữa đạt 28 mét. Toàn bộ khối kiến trúc được xây dựng chủ yếu bằng đá vôi sa thạch trắng Lede và Gobertange (Ledesteen), loại đá đặc trưng của vùng Brabant có sắc trắng ngà ấm áp và cho phép các nghệ nhân thời Trung cổ chạm trổ những đường hoa văn vòm nhọn mảnh mai như đăng ten.
Được xây dựng từ năm 1452 tới 1520 bởi gia tộc Keldermans, ngọn tháp mặt tiền phía tây cao 97,28 mét với hệ thống trụ tường dày và bốn mặt đồng hồ lớn (có đường kính mặt đồng hồ từng lớn hơn cả đồng hồ Big Ben ở Luân Đôn). Du khách bước lên 538 bậc thang xoắn ốc bằng đá đi qua Phòng Cần Trục gỗ trung cổ (Kraankamer), hai Phòng Chuông khổng lồ để lên tới Đài quan sát bằng kính (Skywalk) trên đỉnh tháp phẳng; vào ngày trời quang, từ đây có thể nhìn thấy rõ quả cầu Atomium ở Bruxelles và tháp nhà thờ chính tòa Antwerpen.
Tháp Thánh Rumbold là thánh đường duy nhất trên thế giới sở hữu tới hai dàn chuông hòa nhạc hoàn chỉnh (tổng cộng 98 quả chuông đồng nặng hơn 80 tấn): dàn chuông lịch sử gồm 49 quả chuông từ thế kỷ 17 tới 19 (nổi bật với quả chuông trầm nhất tên là Salvator đúc năm 1844 nặng 8.884 kg cùng các chuông cổ của anh em nhà Hemony, Willem Witlockx và Andreas van den Gheyn) và dàn chuông hòa nhạc mới gồm 49 quả chuông nặng 40 tấn lắp đặt năm 1981 bởi xưởng đúc Eijsbouts. Đây là nơi biểu diễn chính của Trường Carillon Hoàng gia Jef Denyn.
Gian giữa ba nhịp của nhà thờ ngập tràn ánh sáng tự nhiên với những hàng cột tròn lớn có đầu cột chạm lá bắp cải xoăn đặc trưng của phong cách Gothic Brabant. Gắn trên thân các cột trụ là bộ tượng đá lớn tạc Chúa Giêsu, Đức Mẹ và Mười Hai Thánh Tông Đồ của Lucas Faydherbe. Ở giữa gian chính là Tòa giảng bằng gỗ sồi chạm khắc bậc thầy (1721 tới 1723) của nhà điêu khắc Michiel van der Voort Cha: toàn bộ chân tòa giảng hóa thân thành một khu rừng rậm và vách đá nơi Thánh Norbert ngã ngựa trong biến cố ơn gọi trở lại, phía trên là cảnh Chúa Giêsu chịu đóng đinh trên đồi Canvê với từng chiếc lá sồi, con sóc, chim chóc và thằn lằn được chạm nổi sống động.
Tại cánh ngang phía nam (Zuidelijke kruisbeuk) trưng bày một trong những báu vật hội họa quý giá nhất nước Bỉ: bức tranh sơn dầu khổ lớn Chúa Kitô Chịu Đóng Đinh trên Thánh Giá giữa hai tên trộm (Christus aan het Kruis) do danh họa bậc thầy trường phái Baroque Vlaanderen là Hiệp sĩ Anthony van Dyck (1599 tới 1641) vẽ khoảng năm 1627 tới 1630 vốn dành cho tu viện dòng Phanxicô tại Mechelen trước khi được chuyển về nhà thờ chính tòa sau thời Cách mạng Pháp.
Khu vực cung thánh phía đông được bao quanh bởi các vòm đá chạm trổ như ren thêu và hai dãy phù điêu đá phúng dụ. Chính giữa là Bàn thờ chính Baroque cao vút bằng đá cẩm thạch đen trắng kết hợp gỗ thếp vàng do Lucas Faydherbe chế tác năm 1665. Ngay trong hốc vòm trung tâm trên đỉnh bàn thờ đặt Chiếc Tráp Thánh Tích Thánh Rumbold bằng đồng mạ vàng phong cách Tân Gothic (chế tác năm 1825 để thay thế tráp vàng cổ bị nấu chảy năm 1580), bên trong lưu giữ hài cốt của vị thánh tử đạo.
Đi dọc hành lang vòng (Kooromgang) và bảy nhà nguyện tỏa tia phía sau cung thánh, du khách chiêm ngưỡng bộ sưu tập độc đáo gồm 25 bức tranh gỗ sơn dầu trường phái hội họa nguyên thủy Vlaanderen (Flemish Primitives, vẽ khoảng năm 1475 tới 1510 bởi bậc thầy Colijn de Coter và các họa sĩ đương thời) minh họa chi tiết cuộc đời và các phép lạ của Thánh Rumbold, hệ thống huy hiệu Hiệp sĩ Lông Cừu Vàng (từ kỳ đại hội năm 1491 tại Mechelen dưới thời Vua Philipp Đẹp Trai) cùng lăng mộ đồng của Hồng y Désiré-Joseph Mercier.
| Hạng mục kiến trúc và Nghệ thuật | Niên đại và Tác giả thực hiện | Thông số kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Tháp chuông phẳng Sint-Romboutstoren | 1452 tới 1520 (gia tộc kiến trúc sư Keldermans) | Cao 97,28 m (trên thiết kế 167 m), gồm 538 bậc thang, Di sản Thế giới UNESCO (1999) |
| Hệ thống Hai Dàn Chuông Carillon | Thế kỷ 17 tới 19 (dàn cổ) và năm 1981 (dàn mới Eijsbouts) | Tổng cộng 98 quả chuông đồng nặng hơn 80 tấn; chuông lớn nhất Salvator nặng 8.884 kg |
| Bàn thờ chính và Tượng các Tông đồ | 1665 (kiến trúc sư và nhà điêu khắc Lucas Faydherbe) | Đá cẩm thạch đen trắng và gỗ thếp vàng, trên đỉnh tôn trí Tráp Thánh tích Thánh Rumbold (1825) |
| Tranh Chúa Kitô Chịu Đóng Đinh | 1627 tới 1630 (danh họa Anthony van Dyck) | Kiệt tác sơn dầu Baroque Vlaanderen treo tại cánh ngang phía nam của nhà thờ |
| Tòa giảng gỗ sồi và 25 tranh gỗ cổ | Tòa giảng 1721 tới 1723 (M. van der Voort); tranh gỗ 1475 tới 1510 | Tòa giảng chạm cảnh Thánh Norbert ngã ngựa; 25 tranh Flemish Primitives vẽ đời Thánh Rumbold |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Công giáo tại vùng đất Thấp và các kiến trúc sư thời Trung cổ không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi quy hoạch và xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold. Vị trí của nhà thờ phát triển trực tiếp trên nền tu viện cổ thế kỷ thứ 8 của Thánh Rumbold bên cạnh khu chợ trung tâm đô thị, còn trục kiến trúc của thánh đường tuân theo quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo truyền thống với mặt tiền tháp chuông quay về phía Tây Tây Nam và cung thánh hướng về phía Đông Đông Bắc. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa lý của đồng bằng Vlaanderen và xứ Brabant tại tọa độ 51,0289 độ vĩ bắc, 4,4783 độ kinh đông, thành phố Mechelen nằm ở trung tâm vùng hạ lưu bồn địa sông Scheldt, ngay tại nơi dòng sông Dijle (Dyle) nhận nước từ các nhánh sông phụ trước khi hợp lưu với sông Nete để tạo thành sông Rupel chảy ra biển Bắc. Địa thế của Mechelen là thế bình dương thủy tụ điển hình của vùng đất Thấp: giữa một vùng đồng bằng trũng vốn nhiều đầm lầy, gò đất cổ nơi tọa lạc khu phố trung tâm và Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold nhô cao hơn mặt nước xung quanh vài mét như một cao nguyên đất nổi (đột trung chi bình) giúp tránh ngập lụt và kết tụ nhân khí thương mại suốt mười hai thế kỷ.
Về thủy pháp và minh đường đô thị, dòng sông Dijle cùng hệ thống kênh rạch nhánh nội đô (Binnendijle và các con kênh nhỏ từng chảy ngay sát chân nhà thờ thời Trung cổ như con lạch Melaan) uốn lượn bao bọc phía nam và phía tây của khu vực thánh đường theo thế hữu thủy hoàn bão. Phía đông nam của nhà thờ mở ra đại quảng trường Grote Markt rộng thoáng lát đá phẳng phiu, đóng vai trò là một ngoại minh đường sầm uất nối kết quyền lực tâm linh của Nhà thờ chính tòa với quyền lực dân sự của Tòa Thị chính và Hội trường Vải Dệt (Lakenhal), trong khi bãi cỏ xanh Sint-Romboutskerkhof ở phía bắc tạo khoảng đệm tĩnh lặng. Đặc biệt, ngọn tháp đá vôi Sint-Romboutstoren cao 97,28 mét đứng sừng sững ở đầu phía tây đóng vai trò như một cột trụ kình thiên (văn xương tháp kiêm trấn phong bảo tháp) của toàn vùng đồng bằng giữa Bruxelles và Antwerpen: việc ngọn tháp dừng lại ở đỉnh phẳng vững chãi thay vì vươn chóp quá nhọn trên nền đất yếu vô tình tạo nên hình thế thổ tinh phương bình cực kỳ đĩnh đạc, vừa giữ thăng bằng kết cấu vật lý, vừa lan tỏa thanh âm của 98 quả chuông đồng đi khắp bốn phương tám hướng.
VĐại Lễ Thánh Rumbold Tháng 6, Các Buổi Hòa Nhạc Chuông Carillon Mùa Hè Và Lễ Truyền Chức Tại Tòa Giáo Chủ
Là nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Mechelen-Bruxelles, đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold diễn ra trang trọng quanh năm theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), kết hợp chặt chẽ với truyền thống văn hóa âm nhạc chuông carillon được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện văn hóa | Nghi thức cử hành tại Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold |
|---|---|---|---|
| Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Tam Nhật Vượt Qua và Thánh lễ Làm Phép Dầu (Chrism Mass) | Đức Tổng giám mục Mechelen-Bruxelles chủ sự Thánh lễ Làm Phép Dầu quy tụ linh mục đoàn toàn tổng giáo phận và các thánh lễ đại trào với sự tham gia của Ca đoàn Nhà thờ chính tòa Mechelen. |
| Ngày 24 tháng 6 và đầu tháng 7 | Dương lịch (Lễ Bổn mạng) | Đại lễ Kính Thánh Rumbold Tử đạo (Sint-Romboutsfeest) | Ngày lễ bổn mạng trọng thể của nhà thờ chính tòa và thành phố Mechelen (kỷ niệm tại Bỉ vào ngày 1 tháng 7 hoặc Chúa nhật gần ngày 24 tháng 6) với nghi thức tôn kính Tráp Thánh tích Thánh Rumbold. |
| Tháng 6 tới tháng 9 (mỗi tối thứ Hai và cuối tuần) | Dương lịch | Chuỗi Hòa nhạc Chuông Carillon Quốc tế từ Tháp Thánh Rumbold | Các nghệ sĩ bậc thầy từ Trường Carillon Hoàng gia Jef Denyn và quốc tế trình diễn trực tiếp trên dàn chuông 98 quả ở độ cao hơn 80 mét; người dân và du khách ngồi nghe trong khu vườn yên tĩnh hoặc quanh quảng trường. |
| Chu kỳ 25 năm một lần (gần nhất năm 2013, kế tiếp năm 2038) | Dương lịch | Đại lễ Rước Kiệu Lịch sử Cavalcade và Ommegang Mechelen | Truyền thống rước kiệu trọng đại nhất của Mechelen có từ thế kỷ 14 tới 18: Chiếc Tráp Thánh tích mạ vàng của Thánh Rumbold được rước khỏi bàn thờ chính đi qua các đường phố cùng đoàn xe hoa lịch sử. |
| Ngày 24 và 25 tháng 12 | Dương lịch | Đại lễ Giáng Sinh và Hòa nhạc Chuông Mùa Đông | Thánh lễ Đêm Giáng Sinh và Thánh lễ Rạng Đông cử hành trang nghiêm dưới ánh nến trong lòng nhà thờ Gothic kèm tiếng đàn đại phong cầm Stevens và tiếng chuông carillon ngân vang khắp khu phố cổ. |
Truyền thống lắng nghe tiếng chuông Carillon và cộng đồng Công giáo tại Bỉ. Một trải nghiệm tâm linh và thẩm mỹ rất riêng khi tới thăm Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold vào các chiều thứ Bảy, Chúa nhật hoặc các tối thứ Hai mùa hè là đi vào khu vườn tĩnh lặng của Trung tâm Văn hóa hay sân trong Tòa Tổng giám mục gần chân tháp để lắng nghe tiếng chuông carillon được đánh hoàn toàn bằng tay và chân qua hệ thống bàn phím gỗ truyền thống (klavier). Vào năm 2014, UNESCO đã ghi danh Văn hóa Carillon của Bỉ vào danh sách Thực hành Bảo vệ Tốt Di sản Văn hóa Phi vật thể của Nhân loại, mà Tháp Thánh Rumbold cùng Trường Carillon Hoàng gia Jef Denyn tại Mechelen chính là cái nôi trung tâm. Đối với cộng đồng người Việt Công giáo sinh sống tại Bruxelles, Antwerpen, Leuven và Mechelen, Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold là điểm hành hương lịch sử quan trọng mỗi khi tham dự các đại lễ của Tổng giáo phận Mechelen-Bruxelles.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Onder den Toren 12, 2800 Mechelen, Tỉnh Antwerpen, Vương quốc Bỉ
- Đường tới
- Thành phố Mechelen nằm ở giữa thủ đô Bruxelles và thành phố Antwerpen (cách mỗi thành phố chỉ khoảng 25 km). Từ nhà ga trung tâm Bruxelles (Brussels-Central), Sân bay Quốc tế Brussels (Zaventem) hoặc nhà ga Antwerpen-Centraal, quý vị đi tàu hỏa Quốc gia Bỉ (NMBS/SNCB) chỉ mất từ 11 đến 20 phút là tới ga Mechelen (hoặc ga phụ Mechelen-Nekkerspoel). Từ ga chính Mechelen, quý vị đi bộ dọc theo phố thương mại Bruul qua quảng trường Grote Markt khoảng 12 đến 15 phút (hoặc đi xe buýt De Lijn số 1) là tới thẳng quảng trường Onder den Toren dưới chân Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold.
- Toạ độ
- 51.0289, 4.4783
Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold mở cửa tự do và miễn phí hằng ngày (thường từ 8 giờ 30 sáng đến 17 giờ 30 chiều) để đón tín hữu và du khách vào tham quan, cầu nguyện và chiêm ngưỡng các tác phẩm nghệ thuật trong lòng nhà thờ; riêng việc leo 538 bậc thang lên đỉnh Tháp Chuông Sint-Romboutstoren cần mua vé có khung giờ cố định (không có thang máy, nên quý vị cần có sức khỏe tốt và mang giày đi bộ êm chân). Khi vào trong lòng nhà thờ, xin quý vị giữ yên lặng, tắt chuông điện thoại, bỏ mũ nón, ăn mặc lịch sự và không đi lại chụp ảnh ở khu vực cung thánh khi đang có thánh lễ hoặc nghi thức cầu nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold, Mechelen
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao ngọn tháp của Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold tại Mechelen lại có đỉnh bằng phẳng mà không có chóp nhọn?
Theo bản thiết kế gốc thế kỷ 15 của gia tộc kiến trúc sư Keldermans, ngọn tháp được dự kiến xây cao tới 167 mét (600 bộ Mechelen) với một chóp đá nhọn vút cao để trở thành tháp nhà thờ cao nhất thế giới. Tuy nhiên, sau gần 70 năm thi công từ năm 1452 tới khoảng năm 1520, khi xây tới độ cao 97,28 mét thì ngân sách cạn kiệt và nền đất đầm lầy không cho phép chất thêm tải trọng đá, nên phần chóp nhọn chưa bao giờ được xây dựng, tạo nên đỉnh tháp phẳng đặc trưng như ngày nay.
Câu chuyện Người dập mặt trăng (Maneblussers) gắn với tháp Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold là gì?
Vào đêm 27 rạng ngày 28 tháng 1 năm 1687, một người dân nhìn lên ngọn tháp Thánh Rumbold đang phủ sương mù và thấy ánh sáng đỏ rực bên trong các ô cửa vòm nên hô hoán rằng tháp chuông đang cháy. Hàng trăm người dân Mechelen đã vội vã xách xô nước leo lên hơn 500 bậc thang để chữa cháy, nhưng khi lên tới nơi mới phát hiện đó chỉ là ánh trăng tròn màu đỏ chiếu xuyên qua làn sương mù. Từ đó người dân Mechelen mang biệt danh vui là Maneblussers (Những người dập lửa Mặt Trăng).
Thánh Rumbold là ai và thánh tích của ngài được lưu giữ ở đâu trong nhà thờ?
Thánh Rumbold (Sint-Rombout) là một nhà truyền giáo gốc Ireland hoặc Scotland đến vùng sông Dijle rao giảng Tin Mừng, lập tu viện tại Mechelen và chịu tử đạo vào khoảng năm 775. Hiện nay hài cốt của ngài được lưu giữ trong chiếc Tráp Thánh tích mạ vàng chế tác năm 1825, đặt trang trọng ngay trên đỉnh Bàn thờ chính Baroque của Lucas Faydherbe ở khu vực cung thánh.
Hệ thống chuông Carillon trên tháp Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold có gì đặc biệt?
Tháp Thánh Rumbold là tháp chuông duy nhất trên thế giới có tới hai dàn chuông carillon hoàn chỉnh gồm tổng cộng 98 quả chuông đồng (nặng hơn 80 tấn): một dàn chuông lịch sử 49 quả từ thế kỷ 17 tới 19 (có quả chuông đại hồng chung Salvator nặng 8.884 kg) và một dàn chuông hòa nhạc mới 49 quả nặng 40 tấn lắp đặt năm 1981. Đây cũng là nơi gắn liền với Trường Carillon Hoàng gia Jef Denyn lâu đời nhất thế giới.
Những kiệt tác hội họa và điêu khắc nào nổi tiếng nhất bên trong Nhà thờ chính tòa Mechelen?
Bên trong nhà thờ lưu giữ ba nhóm kiệt tác hàng đầu: bức tranh sơn dầu Chúa Kitô Chịu Đóng Đinh trên Thánh Giá (1627 tới 1630) của danh họa Anthony van Dyck ở cánh ngang phía nam; bộ 25 bức tranh gỗ sơn dầu cuối thế kỷ 15 minh họa cuộc đời Thánh Rumbold dọc hành lang vòng cung thánh; và Tòa giảng bằng gỗ sồi chạm khắc cảnh Thánh Norbert ngã ngựa trong rừng (1721 tới 1723) của Michiel van der Voort cùng Bàn thờ chính của Lucas Faydherbe.
Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold giữ vai trò gì trong Giáo hội Công giáo tại Bỉ?
Kể từ năm 1559 khi Giáo hoàng Phaolô IV thiết lập Tổng giáo phận Mechelen (nay là Tổng giáo phận Mechelen-Bruxelles), Nhà thờ chính tòa Thánh Rumbold là nhà thờ mẹ và là Tòa Giáo chủ (Primatial Cathedral) của toàn bộ Giáo hội Công giáo tại Vương quốc Bỉ, nơi đặt ngai tòa chính thức và lăng mộ của các vị Hồng y Tổng giám mục nước Bỉ như Hồng y Désiré-Joseph Mercier và Hồng y Godfried Danneels.