Đi trong những con phố hẹp lát đá của phố cổ Antwerp (Antwerpen), quý vị sẽ bắt gặp ngọn tháp này trước khi thấy nhà thờ. Nó hiện ra ở cuối phố, trắng xám và thanh, trổ ren đá từng tầng, trên cùng là một chóp nhọn mảnh như kim. Tới quảng trường nhỏ Handschoenmarkt mới thấy trọn mặt tiền: một tháp cao hoàn chỉnh bên trái, và bên phải là một tháp thứ hai dừng lại ở tầm mái, như người thợ vừa đặt đục xuống. Mỗi mười lăm phút, bộ chuông trên tháp lại buông một đoạn nhạc xuống phố.
Người Bỉ gọi nơi này là Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, Nhà thờ chính tòa Đức Bà của chúng ta. Nước Bỉ có nhiều nhà thờ lớn và nhiều đền hành hương Đức Mẹ, nhưng thư viện chọn nơi này làm đại diện vì nó gom đủ ba điều mà đời sống Công Giáo của đất này tự hào: lối kiến trúc Gothic của vùng Brabant ở mức đồ sộ nhất, lòng sùng kính Đức Mẹ còn giữ bằng một cuộc rước có từ thế kỷ 14, và nền hội họa tôn giáo vùng Flanders qua những bức tranh lớn của Peter Paul Rubens.
IĐức Bà Của Chúng Ta Và Tước Hiệu Lên Trời
Chữ Onze-Lieve-Vrouw trong tiếng Hà Lan vùng Flanders nghĩa là Đức Bà thân yêu của chúng ta, cách người Công Giáo nói tiếng Hà Lan gọi Đức Maria, mẹ Chúa Giêsu. Nhà thờ được dâng kính Đức Mẹ, và bức tranh treo trên bàn thờ chính là bức Đức Mẹ Lên Trời của Rubens vẽ năm 1626. Tước hiệu ấy khớp với ngày lễ lớn nhất ở đây là lễ Đức Mẹ Lên Trời ngày 15 tháng 8.
Chữ chính tòa có nghĩa nơi đây đặt ngai tòa của vị giám mục Antwerp. Nhà thờ có từ giữa thế kỷ 14 nhưng chỉ thành nhà thờ chính tòa năm 1559, khi giáo phận Antwerp được lập.
Theo giáo lý Công Giáo, khi kết thúc cuộc đời trần thế, Đức Maria được đưa về trời cả hồn lẫn xác. Giáo hội mừng điều ấy vào ngày 15 tháng 8, một trong những lễ trọng nhất về Đức Mẹ trong năm. Người Công Giáo không thờ Đức Mẹ như thờ Thiên Chúa, mà tôn kính Mẹ như người đầu tiên theo Chúa trọn vẹn và xin Mẹ cầu thay. Tranh và tượng Đức Mẹ trong nhà thờ là để nhắc lòng người, không phải để thờ chính bức tượng.
Lòng sùng kính Đức Mẹ ở đây có tổ chức riêng từ thời trung đại. Theo bài của cổng thông tin Công Giáo Otheo, một pho tượng Đức Mẹ bằng gỗ đã được rước quanh phố từ năm 1399, và việc rước được giữ gần như không đứt tới năm 1969, sau đó chỉ rước trong nhà thờ, rồi đưa ra phố lại từ năm 2016. Cuộc rước năm 2025 được tính là lần thứ 626. Người lo việc rước là Hội Nhà nguyện Đức Mẹ Ca Tụng, lập năm 1479.
Tháp nhà thờ nằm trong Di sản Thế giới Các tháp chuông ở Bỉ và Pháp, nên nhiều người tưởng đây là tháp của tòa thị chính. Không phải. Danh sách ấy phần lớn gồm tháp chuông của các thành phố, nhưng có kèm một số tháp nhà thờ, và theo hai nguồn du lịch thư viện đã đọc, tháp Bắc của nhà thờ Antwerp là một trong số đó. Trang UNESCO không liệt kê tên từng tháp, nên thư viện ghi điều này theo hai nguồn ấy và nói rõ như vậy.
IIGần Hai Thế Kỷ Dựng Một Nhà Thờ Bảy Gian
Nhà thờ hiện nay dựng lên thay một nhà thờ nhỏ hơn có trước, trong thời Antwerp đang lớn thành một thương cảng giàu có. Việc xây kéo dài hơn một trăm sáu mươi năm qua nhiều đời thợ cả, và cuối cùng dừng lại khi mới xong một trong hai tháp dự định.
- 1352Khởi côngTheo Finestre sull'Arte, thợ cả Jan Appelmans và Pieter Appelmans dẫn giai đoạn đầu. Về sau Rombout II Keldermans tham gia.
- 1518 hoặc 1521Xong tháp Bắc, ngưng xâyFinestre sull'Arte ghi tháp Bắc xong năm 1518, From Place to Place ghi công trình ngưng năm 1521. Tháp Nam không bao giờ được xây tiếp.
- 1533Cháy lớnMột vụ cháy lớn thiêu một phần công trình, theo From Place to Place.
- 1559Thành nhà thờ chính tòaGiáo phận Antwerp được lập, nhà thờ mang ngai tòa giám mục.
- 1566Hư hại bên trongLàn sóng phá tượng (Beeldenstorm) làm hư hại phần lớn đồ trang trí bên trong nhà thờ.
- 1609 tới 1614Hai bức họa lớn của RubensDựng Thánh Giá và Hạ xác Chúa khỏi Thánh Giá ra đời trong quãng này. Hai nguồn ghi niên đại khác nhau, xem hộp sử liệu dưới.
- 1626Đức Mẹ Lên TrờiRubens vẽ bức Đức Mẹ Lên Trời cho bàn thờ chính, khớp với tước hiệu của nhà thờ.
- 1999Di sản Thế giới UNESCOCác tháp chuông ở Bỉ được ghi danh năm 1999, mở rộng năm 2005 thành Các tháp chuông ở Bỉ và Pháp. Tháp nhà thờ Antwerp nằm trong danh sách theo hai nguồn du lịch.
Ở nơi này có ba chỗ nguồn vênh nhau, thư viện ghi thẳng ra. Thứ nhất là năm xong tháp. Finestre sull'Arte ghi tháp Bắc xong năm 1518, còn From Place to Place ghi công trình ngưng năm 1521. Hai con số có thể cùng đúng nếu tháp xong trước rồi việc xây các phần khác kéo thêm vài năm, nhưng không nguồn nào thư viện đã mở nói rõ như vậy.
Thứ hai là niên đại hai bức Rubens. Với Dựng Thánh Giá, Finestre ghi 1610, From Place to Place ghi 1609 tới 1610. Với Hạ xác Chúa khỏi Thánh Giá, Finestre ghi 1614, From Place to Place ghi 1612. Chỗ vênh có lẽ đến từ việc một nguồn ghi năm đặt vẽ, nguồn kia ghi năm xong.
Thứ ba là kích thước. Finestre ghi nhà thờ dài 120 mét, rộng 75 mét. From Place to Place ghi lòng nhà thờ dài 117 mét, cao 40 mét. Có thể một số đo tính cả thân ngoài, số kia chỉ tính lòng trong.
IIIGothic Brabant, Bảy Gian Dọc Và Bốn Bức Rubens
Nhà thờ theo lối Gothic Brabant, lối Gothic riêng của vùng Brabant và Flanders, cột trụ thanh, tường trổ nhiều cửa sổ, đá sáng màu. Điểm lạ nhất nằm ở mặt bằng: lòng nhà thờ chia thành bảy gian dọc, một gian giữa và ba gian mỗi bên, trong khi phần đông nhà thờ lớn chỉ có ba hay năm gian. From Place to Place ghi đây là nhà thờ Gothic bảy gian duy nhất có cả gian ngang lẫn hành lang vòng quanh cung thánh với các nhà nguyện tỏa tròn, và đếm được 125 cột. Đứng giữa lòng nhà thờ, quý vị sẽ thấy một rừng cột trắng chạy xa về mọi phía.
Cùng lối Gothic của vùng Hạ Địa có Nhà thờ chính tòa Thánh Gioan ở 's-Hertogenbosch, thư viện đã có bài Nhà thờ Thánh Gioan Den Bosch. Cùng dâng kính Đức Mẹ và cùng tên Đức Bà có Nhà thờ Đức Bà Paris.
Cao khoảng 123 mét, tháp chuông cao nhất nước Bỉ theo Finestre sull'Arte. Trên tháp có bộ chuông carillon 49 quả (Finestre sull'Arte ghi 47).
Bộ tranh ba tấm của Rubens vẽ cảnh các người lính dựng thập giá có Chúa Giêsu lên, thân người và thập giá chéo góc tạo nên thế chuyển động mạnh, niên đại 1609 tới 1610.
Bộ tranh ba tấm của Rubens, niên đại 1612 hay 1614 tùy nguồn, cảnh các môn đệ đỡ thân Chúa xuống trong tấm vải trắng.
Rubens vẽ năm 1626, treo trên bàn thờ chính, khớp với tước hiệu dâng kính Đức Mẹ của nhà thờ.
Bức thứ tư của Rubens trong nhà thờ, vẽ cho mộ của Jan Moretus, một gia đình in sách lớn của Antwerp.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều cao tháp Bắc | Khoảng 123 m | Finestre sull'Arte |
| Chiều dài | 120 m hay 117 m | Finestre ghi 120 m, From Place to Place ghi lòng nhà thờ 117 m |
| Chiều rộng | 75 m | Finestre sull'Arte |
| Chiều cao lòng nhà thờ | 40 m | From Place to Place |
| Số gian dọc | 7 gian | Finestre sull'Arte, From Place to Place |
| Số cột | 125 cột | From Place to Place |
| Chuông carillon | 49 quả (có nguồn ghi 47) | bách khoa toàn thư mở, Finestre sull'Arte |
IVThế Đất Và Hướng
Người Công Giáo không chọn đất dựng nhà thờ bằng phong thủy, và nhà thờ Antwerp cũng không ngoại lệ. Quy tắc của đạo là quy tắc phụng vụ: theo lối chung của nhà thờ Gothic Tây Âu, cung thánh đặt ở đầu phía đông, còn mặt tiền với ngọn tháp mở về phía tây. Phần dưới đây là thư viện thử đọc thế đất bằng con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, chỉ để bạn đọc quen lối ấy có một chỗ đối chiếu. Tư liệu của nhà thờ không nói gì về những điều này, và những người thợ cả thế kỷ 14 cũng không nghĩ theo lối ấy.
Điều đầu tiên là thế sông. Phố cổ Antwerp nằm trên bờ đông sông Scheldt (Schelde), con sông lớn đưa tàu từ biển vào sâu trong đất liền, và nhà thờ đứng cách bờ sông chỉ vài trăm mét. Theo hướng phụng vụ, mặt tiền và tháp quay về phía tây, tức là quay về phía sông. Theo lối Việt, đó là thế mặt hướng ra nước, cửa chính nhìn về dòng thủy lớn, đúng với lối các đình làng Bắc Bộ chuộng đào ao hay nhìn ra sông trước cửa. Nhà thờ Cologne bên sông Rhine thì ngược lại, lấy sông làm chỗ dựa sau lưng.
Thứ hai là đất phẳng không núi. Vùng Flanders là đồng bằng thấp, không có núi để tựa. Lối xem đất cổ truyền nói đất bằng lấy chỗ cao hơn một chút làm núi, lấy dòng nước làm ranh. Ở đây, chính khối nhà thờ và ngọn tháp đã thành chỗ cao của cả phố cổ.
Thứ ba là tháp lệch một bên. Mặt tiền vốn định có hai tháp, nhưng chỉ tháp Bắc được xây xong, nên thế cân đối của mặt tiền bị lệch về một phía. Người xem đất theo lối Việt vẫn thường nói một bên cao một bên thấp là thế tả cao hữu thấp hay ngược lại, và bàn nhiều về điều ấy. Thư viện chỉ ghi lại hình thể, vì lý do thật của sự lệch này là công trình dừng lại, không phải một chủ ý.
Cuối cùng là minh đường. Trước mặt tiền chỉ có một quảng trường nhỏ, phố cổ bao sát bốn bên. Lối Việt cho rằng khoảng trống trước cửa hẹp thì khí khó tụ, nhưng với một công trình đã đứng giữa lòng phố hơn sáu thế kỷ, đó chỉ là một nhận xét để quý vị đối chiếu.
VLễ Đức Mẹ Lên Trời Và Cuộc Rước Sáu Thế Kỷ
Nhà thờ theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo Rôma, tính theo dương lịch. Lễ lớn nhất của riêng nơi này là lễ Đức Mẹ Lên Trời ngày 15 tháng 8, người Antwerp gọi thân mật là Moederkesdag, ngày của Mẹ. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 14 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Chiều áp lễ Đức Mẹ Lên Trời, cuộc rước | Theo Otheo, pho tượng Đức Mẹ bằng gỗ, nặng chừng 200 kg khi mặc áo và đội mũ triều thiên, được tám người khiêng quanh các phố bao nhà thờ, đổi người mỗi trăm bước. |
| 15 tháng 8 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Đức Mẹ Lên Trời, lễ bổn mạng | Ngày lễ lớn nhất của nhà thờ, khớp với bức Đức Mẹ Lên Trời của Rubens trên bàn thờ chính. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Giáng Sinh | Lễ trọng của mùa Giáng Sinh, cử hành tại nhà thờ chính tòa của giáo phận. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh, ngày thay đổi mỗi năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng mùa xuân | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Các nghi lễ trọng của giáo phận do vị giám mục chủ sự. |
Theo Otheo, những người khiêng tượng mỗi năm được mời từ nhiều nhóm của thành phố, từ công nhân bến cảng, hướng đạo sinh tới những người từng hành hương Lourdes, để cuộc rước là việc chung của cả Antwerp. Về cộng đồng người Việt, thư viện chưa tìm được nguồn đã mở về thánh lễ tiếng Việt tại nhà thờ này, nên không ghi thêm.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Groenplaats 21, 2000 Antwerpen
- Đường tới
- Nhà thờ nằm giữa phố cổ Antwerp, cửa chính trông ra quảng trường nhỏ Handschoenmarkt, địa chỉ ghi theo quảng trường Groenplaats kề bên. Từ nhà ga trung tâm Antwerpen-Centraal có tàu điện ngầm tới trạm Groenplaats, hoặc quý vị đi bộ dọc phố Meir về phía sông.
- Toạ độ
- 51.2204, 4.4015
Đây là nhà thờ chính tòa đang cử hành phụng vụ, đồng thời có nhiều tranh quý nên được giữ gìn như một bảo tàng. Lệ ở đây là ăn mặc kín đáo, nói khẽ, không đi lại trước bàn thờ khi đang có thánh lễ, không chạm vào tranh và không dùng đèn chớp khi chụp ảnh. Nếu tới vào dịp 14 tháng 8, quý vị nên đứng dọc đường rước và để lối đi cho người khiêng tượng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Bà, Antwerp
Contribute photos, information or video for Cathedral of Our Lady (Antwerp)Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Đức Bà Antwerp cao bao nhiêu mét
Tháp Bắc cao khoảng 123 mét, là tháp nhà thờ cao nhất nước Bỉ theo Finestre sull'Arte. Lòng nhà thờ cao 40 mét theo From Place to Place. Tháp Nam chưa bao giờ được xây xong nên thấp hơn nhiều, chỉ tới tầm mái.
Nhà thờ Antwerp có những bức tranh Rubens nào
Có bốn bức: Dựng Thánh Giá (1609 tới 1610), Hạ xác Chúa khỏi Thánh Giá (1612 hay 1614 tùy nguồn), Đức Mẹ Lên Trời (1626) trên bàn thờ chính, và Chúa Phục Sinh vẽ cho mộ Jan Moretus. Hai bức đầu là những tác phẩm tôn giáo nổi tiếng nhất của Rubens.
Nhà thờ chính tòa Antwerp xây năm nào
Khởi công năm 1352. Về năm xong, các nguồn vênh nhau: Finestre sull'Arte ghi tháp Bắc xong năm 1518, From Place to Place ghi công trình ngưng năm 1521. Nhà thờ thành nhà thờ chính tòa năm 1559 khi giáo phận Antwerp được lập.
Lễ lớn nhất ở nhà thờ Đức Bà Antwerp là lễ gì
Là lễ Đức Mẹ Lên Trời ngày 15 tháng 8 theo lịch phụng vụ Công Giáo. Chiều hôm trước, ngày 14 tháng 8, pho tượng Đức Mẹ bằng gỗ được rước quanh các phố bao nhà thờ. Theo Otheo, việc rước có từ năm 1399 và lần năm 2025 là lần thứ 626.
Nhà thờ Đức Bà Antwerp có phải Di sản Thế giới không
Tháp nhà thờ nằm trong Di sản Thế giới Các tháp chuông ở Bỉ và Pháp, ghi danh năm 1999 và mở rộng năm 2005, theo hai nguồn du lịch thư viện đã đọc. Trang UNESCO không liệt kê tên từng tháp, nên thư viện ghi rõ điều này dựa theo hai nguồn ấy.