Vào mỗi sáng Chúa Nhật tại thủ đô Suva trên bờ đông nam đảo lớn Viti Levu của quốc đảo Fiji, khi những con phố thương mại dần lắng xuống trong bầu không khí nghỉ lễ trang nghiêm, người lữ khách đi dọc theo sườn đồi đường Stewart Street sẽ bắt gặp từng đoàn gia đình người Fiji bản địa (iTaukei) trong trang phục lễ truyền thống lịch lãm: nam giới mặc áo sơ mi trắng thắt cà vạt cùng váy sulu vakataga trang trọng, nữ giới diện áo dài vải dệt họa tiết đảo nhiệt đới (sulu jaba), tay cầm cuốn Kinh Thánh và sách thánh ca tiếng Fiji tiến về phía một ngôi thánh đường lớn sơn màu trắng tinh khôi với ngọn tháp vuông cao vút ở góc đường Epeli Street. Từ qua những ô cửa sổ chớp mở rộng đón gió biển Thái Bình Dương, tiếng hát hợp xướng bốn bè trầm hùng, dày dặn như sóng đại dương vang vọng khắp khu đồi: đó chính là Nhà thờ Giám lý Trăm Năm, Suva (tiếng Anh là Centenary Methodist Church, Suva).
Nếu như Đền Sri Siva Subramaniya tại Nadi ở bờ tây đảo Viti Levu là trung tâm tín ngưỡng rực rỡ của cộng đồng người Fiji gốc Nam Ấn và Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm cách đó vài dãy phố đại diện cho truyền thống Công giáo, thì Nhà thờ Giám lý Trăm Năm chính là trái tim tinh thần của Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma (Methodist Church in Fiji and Rotuma, tiếng Fiji gọi là Lotu Wesele), hệ phái Tin Lành lớn nhất quy tụ đa số cư dân bản địa quần đảo Fiji. Được khởi xướng nhằm kỷ niệm một trăm năm ngày ngọn lửa Tin Mừng theo dòng thần học John Wesley đặt chân lên đất Fiji (1835 tới 1935), khánh thành năm 1954 và chứng kiến thời khắc Giáo hội Giám lý Fiji tuyên bố độc lập tự trị vào năm 1964, ngôi thánh đường này là cột mốc sống động nhất để thấu hiểu tâm hồn, lịch sử và văn hóa của người dân xứ sở Nam Thái Bình Dương.
IThần Học Giám Lý Wesley (Lotu Wesele), Kỷ Niệm Một Thế Kỷ Truyền Giáo 1835 Và Ba Trụ Cột Vanua - Lotu - Matanitu
Tên gọi Nhà thờ Giám lý Trăm Năm (Centenary Methodist Church) mang ý nghĩa lịch sử trực tiếp: công trình được kiến tạo như đài kỷ niệm sống động đánh dấu tròn một trăm năm (Centenary, 1835 tới 1935) kể từ ngày đạo Tin Lành Giám lý chính thức truyền vào quần đảo Fiji. Vào ngày 12 tháng 10 năm 1835, hai nhà truyền giáo thuộc Hội Truyền giáo Giám lý Wesley (Wesleyan Methodist Missionary Society) từ nước Anh đi qua ngả Vương quốc Tonga là Mục sư William Cross (1797 tới 1842) và Mục sư David Cargill (1809 tới 1843), cùng các giáo viên bản địa người Tonga do Quốc vương Tonga gửi đi hỗ trợ, đã cập bến hòn đảo Lakeba thuộc quần đảo Lau ở phía đông Fiji. Ngay tại Lakeba, Mục sư David Cargill đã nghiên cứu âm vị học tiếng bản địa và thiết lập hệ chữ viết Latinh cho tiếng Fiji để in những trang sách Phúc Âm đầu tiên vào năm 1839.
Trong tiếng Fiji bản địa, Giáo hội Giám lý được gọi thân thuộc là Lotu Wesele, nghĩa là Đạo của Wesley, lấy theo tên của nhà thần học Anh quốc thế kỷ 18 John Wesley (1703 tới 1791) và người em trai là thi sĩ thánh ca Charles Wesley (1707 tới 1788). Tôn thờ Đức Chúa Ba Ngôi và cứu cánh qua ân điển của Đức Chúa Giêsu Kitô, thần học Giám lý nhấn mạnh tới sự thánh hóa đời sống cá nhân đi đôi với trách nhiệm xã hội, giáo dục cộng đồng và việc ca ngợi Thiên Chúa bằng toàn bộ tâm hồn qua tiếng hát thánh ca.
Không thể hiểu trọn vẹn vị thế thiêng liêng của Nhà thờ Giám lý Trăm Năm tại Suva nếu tách rời khỏi khái niệm triết học nền tảng của người Fiji bản địa (iTaukei): Ba trụ cột gắn kết không thể phân chia gồm Vanua, Lotu và Matanitu. Trong thế giới quan truyền thống của người Fiji, Vanua là đất tổ, biển cả, núi sông và hệ thống cộng đồng bộ tộc dưới quyền các vị tù trưởng (Ratu / Turaga); Lotu là đời sống tâm linh và Hội Thánh Kitô giáo (mà đứng đầu về số lượng tín đồ bản địa chính là Giáo hội Giám lý); còn Matanitu là chính quyền và trật tự pháp luật quốc gia.
Bước ngoặt lịch sử gắn kết Vanua với Lotu Wesele diễn ra vào ngày 30 tháng 4 năm 1854, khi vị Đại Tù trưởng quyền uy nhất của liên minh đảo Bau (sau này là Vua Cakobau của Fiji) là Ratu Seru Epenisa Cakobau (khoảng 1815 tới 1883) chính thức tuyên bố từ bỏ các tập tục chiến tranh bộ lạc cũ để đón nhận đức tin Kitô giáo Giám lý. Kể từ đó, ngôi nhà thờ Giám lý ở mỗi làng quê cho tới đại thánh đường Nhà thờ Trăm Năm ở thủ đô Suva trở thành nơi các vị tù trưởng, lãnh đạo quốc gia và toàn thể cộng đoàn cùng cúi đầu trước Thiên Chúa, biến đức tin Wesley thành một phần máu thịt của bản sắc dân tộc Fiji.
Nhà thờ Giám lý Trăm Năm tại Suva còn lưu giữ một vị thế lịch sử độc nhất đối với nền độc lập tôn giáo của quốc đảo: vào tháng 7 năm 1964 (sáu năm trước khi Fiji giành độc lập chính trị từ Vương quốc Anh vào năm 1970), chính tại bên trong lòng Nhà thờ Trăm Năm này, Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma đã cử hành đại lễ tuyên bố trở thành một Giáo hội Tự trị độc lập (Autonomous Conference), tách khỏi sự quản hạt trực tiếp của Tổng hội Giám lý châu Úc (Methodist Church of Australasia). Trong buổi lễ trọng đại năm 1964 tại đây, Mục sư Tiến sĩ Setareki Akeai Tuilovoni (1916 tới 1986) đã được tấn phong làm vị Chủ tịch (President / Qase Levu) người Fiji bản địa đầu tiên đứng đầu toàn giáo hội.
Do tên gọi tiếng Anh là Centenary Methodist Church (Nhà thờ Giám lý Trăm Năm) và nằm ở trung tâm thủ đô, nhiều du khách nước ngoài thường lầm tưởng rằng ngôi nhà thờ hiện tại được xây dựng từ thế kỷ 19 hoặc đã hơn một trăm năm tuổi tính theo tuổi thọ tòa nhà. Thực chất, chữ Trăm Năm (Centenary) không phải là tuổi của tòa nhà bê tông hiện nay, mà là tên gọi tưởng niệm 100 năm ngày đạo Giám lý truyền vào quần đảo Fiji (1835 tới 1935). Dự án được phát động gây quỹ từ lễ bách niên năm 1935 nhưng do ảnh hưởng của cuộc Đại suy thoái và Chiến tranh Thế giới thứ hai tại Thái Bình Dương, tòa nhà hiện tại mới được khởi công sau chiến tranh và chính thức khánh thành vào năm 1954.
IITừ Bến Đảo Lakeba Năm 1835, Đại Lễ Bách Niên Năm 1935 Tới Khánh Thành Năm 1954 Và Tuyên Bố Tự Trị Năm 1964
Hành trình hình thành Nhà thờ Giám lý Trăm Năm gắn liền với lịch sử chuyển mình của quần đảo Fiji từ những cuộc chiến tranh bộ lạc thế kỷ 19 sang một xã hội hòa bình, tự chủ, nơi tòa nhà trên đường Stewart Street kết nối trực tiếp với trụ sở hành chính tối cao của giáo hội là Epworth House nằm ngay bên cạnh.
- 12 tháng 10 năm 1835Hai mục sư William Cross và David Cargill cập bến đảo Lakeba mở đầu truyền giáo Giám lýMục sư William Cross và Mục sư David Cargill cùng các giáo viên Cơ Đốc người Tonga đặt chân lên đảo Lakeba (quần đảo Lau), thành lập điểm truyền giáo Giám lý đầu tiên tại Fiji và biên soạn bảng chữ cái tiếng Fiji.
- 30 tháng 4 năm 1854 và năm 1867Đại Tù trưởng Ratu Seru Cakobau theo đạo và sự hy sinh của Mục sư Thomas BakerNăm 1854 Đại Tù trưởng Ratu Seru Epenisa Cakobau đón nhận đức tin Giám lý mở đường cho sự lan tỏa đạo khắp các đảo; tháng 7 năm 1867 Mục sư Thomas Baker và bảy cộng sự người Fiji tử đạo tại vùng núi nội địa Viti Levu.
- 1882Thủ đô Fiji chuyển từ Levuka về Suva và hình thành giáo hạt Giám lý SuvaKhi chính quyền thuộc địa dời thủ đô từ thị trấn cảng Levuka (đảo Ovalau) về bán đảo Suva năm 1882, Giáo hội Giám lý thiết lập các điểm nhóm và nhà thờ gỗ đầu tiên tại khu vực trung tâm Suva (Jubilee Church ở Toorak và khu Stewart Street).
- Tháng 10 năm 1935Đại lễ Kỷ niệm 100 năm Giám lý tại Fiji và khởi xướng quỹ xây dựng Nhà thờ Trăm NămNhân dịp tròn một thế kỷ (1835 tới 1935) truyền giáo tại Fiji, Hội nghị Giáo hội Giám lý phát động chiến dịch quyên góp trên toàn quần đảo nhằm xây dựng một ngôi Đại thánh đường Kỷ niệm Trăm Năm (Centenary Church) tại thủ đô Suva.
- 1954Hoàn thành và cung hiến trọng thể Nhà thờ Giám lý Trăm Năm trên đường Stewart StreetSau thời gian gián đoạn vì Thế chiến II, công trình bằng bê tông cốt thép kiên cố được hoàn tất và cung hiến vào năm 1954 tại góc đường Stewart Street và Epeli Street, trở thành nhà thờ Giám lý lớn nhất thủ đô Suva.
- Tháng 7 năm 1964Đại lễ thành lập Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma Tự trị Độc lậpTại Nhà thờ Giám lý Trăm Năm, Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma chính thức tuyên bố tự trị khỏi Tổng hội Úc châu, tấn phong Mục sư Tiến sĩ Setareki Tuilovoni làm Chủ tịch bản địa đầu tiên.
- 2004 và 2014Kỷ niệm 50 năm khánh thành nhà thờ và 50 năm tự trị Giáo hội Giám lý FijiNhà thờ được trùng tu nâng cấp và là tâm điểm của Đại lễ Kim khánh 50 năm khánh thành (1954 tới 2004) cũng như 50 năm tự trị của Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma (1964 tới 2014).
Từ những đồng xu dâng hiến của người dân đảo xa tới thời khắc độc lập giáo hội năm 1964. Khi dự án xây dựng Nhà thờ Giám lý Trăm Năm được thông qua sau lễ bách niên năm 1935, kinh phí kiến thiết không đến từ ngân sách chính quyền thuộc địa mà được góp nhặt từ lễ dâng hiến tự nguyện (soli vakalotu) của hàng vạn tín hữu người Fiji và người đảo Rotuma từ khắp các làng chài ven biển, các đồn điền dừa ở Lau, Vanua Levu cho tới vùng cao nguyên Viti Levu. Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng nổ trên Thái Bình Dương (1941 tới 1945), việc nhập khẩu xi măng và thép xây dựng bị đình trệ hoàn toàn, nhưng quỹ xây dựng vẫn được giáo hội gìn giữ cẩn mật cho tới đầu thập niên 1950.
Khi công trình chính thức mở cửa năm 1954 ngay sát tòa nhà Epworth House (trụ sở làm việc của Ban Tổng quản Giáo hội Giám lý), Nhà thờ Trăm Năm lập tức trở thành diễn đàn tinh thần lớn nhất của người Fiji bản địa. Chỉ mười năm sau ngày khánh thành, vào tháng 7 năm 1964, dưới mái vòm của Nhà thờ Trăm Năm này, các đại biểu từ khắp các giáo hạt đã chứng kiến nghi thức bàn giao quyền lãnh đạo từ Tổng hội Giám lý châu Úc cho ban lãnh đạo người Fiji do Mục sư Setareki Tuilovoni đứng đầu. Sự kiện tự trị tôn giáo năm 1964 tại Nhà thờ Trăm Năm đã tạo tiền đề tinh thần và kinh nghiệm quản trị vô giá để sáu năm sau đó (ngày 10 tháng 10 năm 1970), quốc đảo Fiji chính thức bước vào kỷ nguyên quốc gia độc lập có chủ quyền.
IIIKiến Trúc Nhiệt Đới Nam Thái Bình Dương, Tháp Chuông Góc Phố Stewart Street, Khán Đài Chữ U Và Bục Giảng Trung Tâm
Kiến trúc của Nhà thờ Giám lý Trăm Năm tại Suva phản ánh sự kết hợp hài hòa giữa nguyên tắc không gian phụng vụ Cải cách Giám lý (ưu tiên tầm nhìn và âm học cho việc giảng Lời Chúa và hát hợp xướng) với giải pháp kỹ thuật bê tông cốt thép thích ứng khí hậu nhiệt đới gió mùa và bão biển Nam Thái Bình Dương.
Tọa lạc nổi bật tại giao lộ đường dốc Stewart Street và Epeli Street, công trình được thi công bằng kết cấu bê tông cốt thép dày chịu bão nhiệt đới, toàn bộ mặt ngoài sơn màu trắng sáng điểm các đường gờ chỉ xanh nhạt và xám thanh lịch. Điểm nhấn thị giác của mặt tiền là ngọn tháp chuông hình vuông vươn cao ở góc phố với các ô cửa thông gió dạng vòm hẹp và bậc tam cấp rộng mở đón dòng người đi lễ từ cả hai trục đường.
Thay vì đóng kín bằng những mảng tường đặc nặng nề kiểu châu Âu, hai bên hông của gian chính nhà thờ được mở hàng loạt ô cửa sổ cao lắp kính màu nhạt kết hợp hệ thống cửa chớp thông gió nhiệt đới. Giải pháp kiến trúc này vừa đưa ánh sáng tự nhiên dịu mát vào khắp khán phòng, vừa cho phép gió biển từ vịnh cảng Suva lưu thông xuyên suốt qua lòng nhà thờ trong những buổi lễ đông kín hơn một nghìn người.
Bên trong lòng nhà thờ là một khán phòng rộng thoáng có sức chứa trên 1.000 chỗ ngồi. Bao quanh ba mặt (phía sau và hai bên hông) của tầng trệt là hệ thống gác lửng (gallery) hình chữ U vươn ra vững chãi, giúp người ngồi ở tầng trên vẫn có khoảng cách gần gũi trực tiếp với bục giảng và bàn tiệc thánh theo đúng truyền thống các nhà nguyện Wesley cổ điển (Wesley's Chapel) tại Anh quốc.
Theo đúng thần học phụng vụ Giám lý đặt trọng tâm vào việc rao giảng Kinh Thánh và ca ngợi Chúa, tại chính tâm của bệ cao phía trước là chiếc bục giảng (Pulpit) bằng gỗ cứng quý của rừng nhiệt đới Fiji được chạm trổ trang nhã, phía dưới là bàn Tiệc Thánh (Communion Table) và hàng lan can gỗ nơi cộng đoàn quỳ nhận lễ. Ngay phía sau và hai bên bục giảng là các dãy ghế bậc thang rộng lớn dành riêng cho Ca đoàn Nhà thờ Trăm Năm (Centenary Church Choir) gồm hàng chục ca viên.
Toàn bộ hệ thống ghế băng dài, lan can gác lửng, bục đọc sách và trần gỗ tiêu âm bên trong nhà thờ đều được chế tác từ các loại gỗ rừng quý bản địa của quần đảo Fiji như gỗ Dakua (thông Kauri Thái Bình Dương) và gỗ Yaka có vân nâu đỏ ấm áp. Trong các dịp đại lễ, không gian cung thánh còn được trang hoàng bằng những tấm vải vỏ cây truyền thống vẽ hoa văn hình học đen nâu trắng (Masi / Tapa cloth) đặc trưng của văn hóa iTaukei.
Nhà thờ Giám lý Trăm Năm không đứng đơn lẻ mà tạo thành một quần thể thống nhất với tòa nhà Epworth House nằm liền kề trên đường Stewart Street (nơi đặt Văn phòng Chủ tịch và Tổng thư ký Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma cùng nhà sách Epworth Bookshop) và khu hội trường sinh hoạt cộng đồng phía sau, nơi tổ chức các nghi lễ hiếu khách truyền thống sau giờ lễ.
| Hạng mục kiến trúc và không gian | Vị trí và Niên đại | Đặc điểm thiết kế và Công năng phụng vụ |
|---|---|---|
| Khối nhà chính và Tháp chuông góc Stewart Street | Khánh thành năm 1954 (Góc đường Stewart Street và Epeli Street) | Kết cấu bê tông cốt thép sơn trắng chịu bão nhiệt đới với tháp chuông vuông làm mốc định vị kiến trúc trên đồi trung tâm Suva |
| Khán phòng chính và Gác lửng chữ U (Gallery) | 1954 (Nội thất gỗ cứng bản địa Fiji) | Sức chứa hơn 1.000 tín hữu với gác lửng bao quanh ba mặt theo mô hình nhà thờ diễn giảng Wesley cổ điển |
| Bục giảng trung tâm (Pulpit), Bàn Tiệc Thánh và Khán đài Ca đoàn | Tâm điểm phía đông của khán phòng | Đặt bục giảng Lời Chúa ở vị trí trung tâm cùng khu vực bậc thang rộng lớn dành cho dàn hợp xướng đa âm Sere ni Lotu |
| Hệ thống cửa sổ chớp thông gió và gỗ tiêu âm | Hai mặt đứng bên hông và trần nhà thờ | Tối ưu hóa thông gió tự nhiên từ vịnh Suva và tạo độ vang ấm áp cho tiếng hát hợp xướng không nhạc cụ |
| Tòa nhà Tổng hội Epworth House liền kề | Đường Stewart Street, trung tâm Suva | Trụ sở hành chính tối cao của Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma gắn kết trực tiếp với Nhà thờ Trăm Năm |
IVThế Đất Và Hướng
Cần khẳng định rõ rằng Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma cùng các kiến trúc sư xây dựng Nhà thờ Trăm Năm năm 1954 không sử dụng thuật phong thủy phương Đông. Khu đất được chọn theo quy hoạch đô thị trên sườn đồi trung tâm thủ đô Suva liền kề trụ sở hành chính Epworth House của giáo hội để thuận tiện cho tín hữu khắp thành phố quy tụ. Phần nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên địa hình bán đảo Suva nhô ra Nam Thái Bình Dương tại tọa độ 18,1419 độ vĩ nam, 178,4256 độ kinh đông, Nhà thờ Giám lý Trăm Năm tọa lạc trên sườn gò đồi đá vôi san hô và đá trầm tích (Suva Marl) cao ráo thuộc khu đồi Toorak - Stewart Street, ngay phía trên dải đất bằng ven biển của trung tâm thương mại Suva. Trong phép xem hình thế cổ truyền, dải đồi chạy dọc sống lưng bán đảo Suva ở phía đông và đông bắc (khu đồi Toorak và Waimanu) đóng vai trò là hậu chẩm sơn vững chãi nâng đỡ phía sau lưng nhà thờ, giúp công trình vừa tránh được nguy cơ ngập lụt triều cường vùng trũng vừa đón trọn gió mát đại dương.
Về minh đường và thủy pháp, từ vị trí cao của ngã tư đường Stewart Street và Epeli Street nhìn chếch xuống phía tây và tây nam khoảng bốn trăm mét qua các dãy phố thấp hơn là mặt nước rộng mênh mông của Cảng Suva (Suva Harbour / Vịnh Suva) được bao bọc ngoài khơi bởi vòng cung rạn san hô chắn sóng tự nhiên (Barrier Reef). Ở Nam Bán cầu, hướng nhìn về phía bắc và tây bắc - tây nam mở ra vịnh biển phẳng lặng trong lòng rạn san hô chính là cách cục nội hải tụ thủy làm đại minh đường: rạn san hô ngoài khơi đóng vai trò như bức tiền án sa cản giữ những con sóng dữ của Thái Bình Dương, chỉ để dòng nước êm đềm và sinh khí biển khơi tụ lại trước thềm thủ đô Suva.
VBa Thánh Lễ Chúa Nhật Đa Ngôn Ngữ, Hội Nghị Thường Niên Tháng Tám (Bose Ko Viti) Và Hợp Xướng Thánh Ca Sere Ni Lotu
Mọi sinh hoạt phụng vụ tại Nhà thờ Giám lý Trăm Năm được cử hành theo lịch phụng vụ Kitô giáo của Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma (dương lịch). Là nhà thờ trung tâm của giáo hạt Wesley (Wesley Division) và của cả quốc đảo, nơi đây duy trì nhịp sống tâm linh sôi động bậc nhất Thái Bình Dương với các buổi lễ bằng ba ngôn ngữ: tiếng Fiji bản địa (Vosa Vakaviti), tiếng Rotuma (Fäeag Rotuam) và tiếng Anh.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Nghi thức phụng vụ và truyền thống văn hóa tại Nhà thờ Giám lý Trăm Năm |
|---|---|---|---|
| Chúa Nhật hằng tuần | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Giám lý) | Ba Buổi Lễ Phụng Vụ Chúa Nhật (Tiếng Anh, Tiếng Fiji iTaukei và Tiếng Rotuma) | Cử hành các buổi lễ sáng và chiều Chúa Nhật phục vụ cộng đồng đa sắc tộc tại Suva, nổi bật với phần hát thánh vịnh cổ truyền (Same) và hợp xướng nhiều bè không nhạc cụ. |
| Chúa Nhật đầu tháng 3 và Tuần Thánh Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Chúa Nhật Thiếu Nhi (Children's Sunday / Sigatabu ni Gone) và Đại Lễ Phục Sinh (Siga ni Tucake Tale) | Các em thiếu nhi trong trang phục trắng đọc thuộc lòng Kinh Thánh và hát thánh ca; trong Tuần Thánh diễn ra các buổi lễ Thứ Sáu Tuần Thánh và bình minh Phục Sinh trọng thể. |
| Tháng 8 hằng năm | Dương lịch (Sự kiện lớn nhất năm của Giáo hội) | Đại Hội Đồng Thường Niên Giáo Hội Giám Lý (Bose Ko Viti) và Đại Nhạc Hội Thi Hợp Xướng (Veisisivi Sere) | Hàng vạn tín hữu từ khắp các đảo quy tụ về Suva dự Hội nghị Thường niên tại Nhà thờ Trăm Năm và sân Furnival Park, kèm cuộc thi hát hợp xướng thánh ca truyền thống kéo dài suốt một tuần lễ. |
| Chúa Nhật quanh ngày 12 tháng 10 hằng năm | Dương lịch | Lễ Kỷ Niệm Ngày Truyền Giáo Giám Lý Tới Fiji (12/10/1835) và Ngày Gia Đình | Tưởng nhớ ngày Mục sư William Cross và David Cargill đặt chân lên đảo Lakeba năm 1835, nguồn gốc trực tiếp của danh hiệu Nhà thờ Trăm Năm. |
| Đêm 31 tháng 12 rạng ngày 1 tháng 1 | Dương lịch | Lễ Canh Thức Đêm Giao Thừa Theo Truyền Thống John Wesley (Watchnight Service / Lotu ni Vakatawase) | Nghi lễ đặc trưng của truyền thống Giám lý từ năm 1755: hàng nghìn người dân Suva tụ họp tại Nhà thờ Trăm Năm lúc 10 giờ đêm ngày 31 tháng 12 để cầu nguyện, kiểm điểm năm cũ, lập giao ước mới với Thiên Chúa đúng thời khắc nửa đêm và gõ nhịp trống gỗ lali đón năm mới. |
Sức mạnh làm rung động lòng người của tiếng trống gỗ Lali và hợp xướng Polymesia - Melanesia. Một trong những trải nghiệm tâm linh khó quên nhất đối với bất kỳ du khách quốc tế hay kiều bào Việt Nam nào từng đặt chân tới Nhà thờ Giám lý Trăm Năm vào sáng Chúa Nhật là âm nhạc. Trước khi vào lễ, tiếng trống gỗ khoét rỗng truyền thống của người Fiji (Lali) vang lên dồn dập hòa cùng tiếng chuông tháp. Khi cộng đoàn hơn một nghìn người và ca đoàn cất tiếng hát các bài thánh ca trong cuốn Ai Vola ni Sere (Sách Thánh Ca tiếng Fiji do các nhà truyền giáo và nhạc sĩ bản địa biên soạn từ thế kỷ 19) hoặc lối hát đối đáp thánh vịnh cổ Same, họ tự động chia thành bốn tới sáu bè âm thanh (Soprano, Alto, Tenor và giọng Bass trầm sâu đặc trưng của các chàng trai đảo Thái Bình Dương) mà không cần nhìn bản nhạc ký xướng âm. Chính truyền thống ca hát thánh thiêng trong ngôi nhà thờ này đã nuôi dưỡng tâm hồn âm nhạc của cả dân tộc Fiji, từ những nghi lễ đón khách trang trọng cho tới bài thánh ca mà đội tuyển bóng bầu dục bảy người Fiji thường quỳ gối hát vang trên các sân vận động Olympic thế giới.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Ngã tư đường Stewart Street và đường Epeli Street, trung tâm thủ đô Suva, đảo Viti Levu, Fiji
- Đường tới
- Nhà thờ Giám lý Trăm Năm tọa lạc tại ngã tư đường Stewart Street và đường Epeli Street ở ngay trung tâm thủ đô Suva (liền kề tòa nhà Epworth House), đảo Viti Levu, Fiji. Từ Bến cảng Suva (Kings Wharf), Chợ Trung tâm Suva (Suva Municipal Market) hoặc Công viên Albert Park và Bảo tàng Fiji, du khách chỉ cần đi bộ lên dốc phố Renwick Road hoặc Pratt Street rẽ vào Stewart Street khoảng 400 tới 600 mét (tương đương 5 tới 8 phút đi bộ) hoặc đi taxi trong nội ô Suva chỉ mất khoảng 2 tới 3 phút.
- Toạ độ
- -18.1419, 178.4256
Nhà thờ Giám lý Trăm Năm mở cửa đón tín hữu và du khách tham dự các buổi lễ Chúa Nhật hằng tuần cũng như tham quan kiến trúc vào các ngày trong tuần (khách nước ngoài chưa biết tiếng Fiji có thể tham dự buổi lễ tiếng Anh vào sáng Chúa Nhật hoặc dự buổi lễ tiếng Fiji bản địa để trải nghiệm nghệ thuật hát hợp xướng truyền thống). Khi tới dự lễ hoặc tham quan tại nhà thờ, quý vị cần đặc biệt lưu ý quy tắc trang phục tôn trọng văn hóa bản địa Fiji: ăn mặc lịch sự kín đáo, che kín vai và đầu gối (nam giới nên mặc quần dài hoặc váy sulu truyền thống cùng áo có cổ, nữ giới mặc váy dài qua gối hoặc trang phục sulu jaba), bỏ mũ nón và giữ thái độ khiêm cung trang nghiêm.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Giám lý Trăm Năm, Suva
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao ngôi thánh đường này lại mang tên là Nhà thờ Giám lý Trăm Năm (Centenary Methodist Church) dù mới hoàn thành vào năm 1954?
Danh xưng Trăm Năm (Centenary) không phải để chỉ tuổi thọ của tòa nhà bê tông hoàn thành năm 1954, mà được đặt để kỷ niệm dấu mốc lịch sử tròn 100 năm đạo Tin Lành Giám lý (Methodism) truyền vào quần đảo Fiji (1835 tới 1935), kể từ ngày hai mục sư tiên khởi là William Cross và David Cargill cập bến đảo Lakeba vào ngày 12 tháng 10 năm 1835.
Sự kiện lịch sử trọng đại nào của Giáo hội Giám lý Fiji đã diễn ra bên trong Nhà thờ Trăm Năm vào tháng 7 năm 1964?
Vào tháng 7 năm 1964, chính tại Nhà thờ Giám lý Trăm Năm ở Suva, Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma (Methodist Church in Fiji and Rotuma) đã chính thức tuyên bố trở thành một Tổng hội Tự trị độc lập (Autonomous Conference), tách khỏi sự quản hạt của Tổng hội Giám lý Úc châu và tấn phong Mục sư Tiến sĩ Setareki Tuilovoni làm vị Chủ tịch người Fiji bản địa đầu tiên.
Cụm từ Lotu Wesele và ba trụ cột Vanua, Lotu, Matanitu trong đời sống người Fiji bản địa có ý nghĩa là gì?
Trong tiếng Fiji bản địa, Lotu Wesele có nghĩa là Đạo của Wesley (chỉ Giáo hội Giám lý theo thần học của John Wesley). Trong cấu trúc xã hội cổ truyền của người Fiji bản địa (iTaukei), Lotu (Đức tin và Hội Thánh) kết hợp chặt chẽ với Vanua (Đất tổ, biển đảo và cộng đồng bộ tộc dưới quyền các vị tù trưởng) và Matanitu (Chính quyền nhà nước) tạo thành ba trụ cột nâng đỡ bản sắc dân tộc.
Nghệ thuật âm nhạc phụng vụ tại Nhà thờ Giám lý Trăm Năm ở Suva có điểm gì đặc sắc?
Nhà thờ nổi tiếng khắp vùng Nam Thái Bình Dương với truyền thống hợp xướng đa âm bản địa (Sere ni Lotu) và lối hát đối đáp thánh vịnh cổ (Same). Trong các buổi lễ Chúa Nhật và kỳ thi hợp xướng toàn quốc tháng 8 (Veisisivi Sere), ca đoàn và cộng đoàn hơn một nghìn người cùng hòa giọng tự nhiên thành bốn tới sáu bè âm thanh dày dặn, kết hợp với tiếng trống gỗ truyền thống Lali.
Các buổi lễ Chúa Nhật tại Nhà thờ Giám lý Trăm Năm được cử hành bằng những ngôn ngữ nào?
Để phục vụ cộng đồng tín hữu đa dạng tại thủ đô Suva và khách quốc tế, Nhà thờ Giám lý Trăm Năm tổ chức ba buổi lễ chính vào mỗi ngày Chúa Nhật bằng ba ngôn ngữ khác nhau: tiếng Anh (English Service), tiếng Fiji bản địa (iTaukei / Bauan Fijian Service) và tiếng của cư dân đảo Rotuma (Rotuman Service).
Tòa nhà Epworth House nằm ngay bên cạnh Nhà thờ Giám lý Trăm Năm trên đường Stewart Street có vai trò gì?
Tòa nhà Epworth House (đặt tên theo thị trấn Epworth ở Anh quốc, quê hương của anh em John và Charles Wesley) nằm liền kề nhà thờ trên đường Stewart Street chính là Trụ sở Trung ương của Giáo hội Giám lý tại Fiji và Rotuma, nơi đặt văn phòng làm việc của Chủ tịch, Tổng thư ký giáo hội và nhà sách Cơ Đốc Epworth Bookshop.