Đi hết phố chính Nadi về phía nam, qua dãy cửa hàng vải và tiệm vàng, quý vị gặp một khối tháp cổng rực màu dựng giữa hàng dừa, cạnh dòng sông Nadi. Trên từng tầng tháp là hàng trăm hình thần, người, thú đắp nổi, sơn đỏ, xanh, vàng, hồng, xếp dày đặc lên tới đỉnh. Ở vùng biển Nam Thái Bình Dương, giữa nhà gỗ mái tôn và nắng gắt, hình khối ấy làm người mới tới phải dừng lại một lúc mới tin mình vẫn đang ở Fiji.
Đây là Đền Sri Siva Subramaniya (Sri Siva Subramaniya Temple), ngôi đền của cộng đồng người Fiji gốc Nam Ấn, thờ thần Murugan. Fiji là đất mà nhà thờ Kitô giáo, đền Ấn Độ Giáo và thánh đường Hồi giáo cùng đứng cạnh nhau trong một thị trấn. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Fiji vì nó thường được giới thiệu là đền Hindu lớn nhất Nam Bán cầu, và vì nó cho thấy một cộng đồng xa quê đã giữ nếp thờ của mình suốt hơn một thế kỷ trên đảo Thái Bình Dương.
IThần Murugan Và Người Tamil Xa Quê
Đền thuộc Ấn Độ Giáo, theo truyền thống Shaiva Tamil, tức dòng tôn thờ thần Shiva của người Tamil miền Nam Ấn Độ. Vị thần chính là Murugan, còn gọi là Subramaniya hay Skanda, con của thần Shiva và nữ thần Parvati, em của thần Ganesh. Tên đền ghép ba chữ: Sri là tiếng tôn xưng, Siva là thần Shiva, Subramaniya là Murugan, nghĩa là đền của Murugan con thần Shiva.
Người Tamil tôn Murugan là vị thần trẻ tuổi, tay cầm cây giáo thiêng vel, cưỡi chim công, được coi là thần hộ trì của vùng đất Tamil. Ở mọi nơi người Tamil tới lập nghiệp, từ Malaysia, Singapore tới Fiji, đền Murugan thường là một trong những ngôi đền đầu tiên được dựng.
Trong Ấn Độ Giáo, pho tượng thờ chính trong đền, gọi là murti, không phải một vật được coi là thần, mà là chỗ thần được thỉnh về ngự sau nghi lễ khai quang. Cây giáo vel của Murugan được hiểu là trí tuệ sắc bén chém đứt vô minh. Đền chia ba phần theo templesinindiainfo: phần thờ Murugan, phần thờ Ganesh, và phần thờ Shiva cùng nữ thần Meenakshi Amman, vị nữ thần chủ của thành Madurai, là cả một gia đình thần của dòng Shaiva quây quần trong một khuôn viên.
Người quản lý đền là hội Then India Sanmarga Ikya Sangam, gọi tắt TISI Sangam, hội của người Fiji gốc Nam Ấn. Theo landandseatours, đền dựng đúng trên mảnh đất nơi hội ra đời năm 1926, nên với cộng đồng, đây vừa là nơi thờ vừa là nơi gốc của chính họ. Templesinindiainfo ghi ngôi đền đầu tiên do Ramaswami Pillai lập năm 1913 trên đất thuê của người Fiji bản địa.
Tên đền có chữ Siva nên nhiều người tưởng đây là đền thờ chính thần Shiva. Không phải. Vị thần ngự ở điện chính là Murugan, người mang tên Subramaniya, và chữ Siva trong tên đền chỉ mối quan hệ cha con. Thần Shiva có điện riêng trong khuôn viên, cùng nữ thần Meenakshi, nhưng người đi lễ ở Nadi trước hết là tới với Murugan.
Cùng thờ Murugan của người Tamil xa quê là bài Động Batu ở Malaysia. Cùng lối tháp cổng gopuram có bài Đền Meenakshi Amman, Madurai, nơi thờ chính nữ thần Meenakshi, và bài Đền Sri Mariamman, Singapore. Bài này chỉ nói phần riêng của Nadi.
IITừ Ngôi Đền Nhỏ Năm 1913 Tới Đền Dravida Năm 1994
Lịch sử của đền là lịch sử của một cộng đồng giữ đạo nơi đất khách. Ngôi đền đầu tiên nhỏ và đơn sơ, rồi hội của cộng đồng ra đời trên chính mảnh đất ấy, và nửa thế kỷ sau hội mới đủ sức dựng một ngôi đền theo đúng lối Nam Ấn.
- 1913Ngôi đền đầu tiênTemplesinindiainfo ghi Ramaswami Pillai lập đền trên đất thuê của người Fiji bản địa.
- 1926TISI Sangam ra đờiHội của người Fiji gốc Nam Ấn được lập trên chính mảnh đất đền, theo landandseatours. Xem hộp sử liệu về cách ghi khác của năm này.
- 1976 tới 1984Đặt móng và khởi công đền mớiThevintagenews ghi móng đền hiện nay đặt năm 1976, đúng dịp kỷ niệm 50 năm thành lập TISI Sangam. Theo Fiji Times và tư liệu của hội, lễ động thổ Bhoomi Pooja cử hành tháng 1 năm 1984, việc xây dựng khởi công tháng 4 năm 1984 và có thêm vị tư tế trưởng Shivacharya Mahalinga Gurukkal từ bang Tamil Nadu sang phụng sự.
- 1984 tới 1994Kiến trúc sư V. Ganapathi Sthapathi và tám nghệ nhân Ấn ĐộĐền do kiến trúc sư truyền thống V. Ganapathi Sthapathi từ Chennai (Tamil Nadu) thiết kế theo nguyên tắc Vastu, cùng tám nghệ nhân được mời từ Ấn Độ sang chạm đắp theo lối Dravida và pho tượng Murugan chính tạc ở Ấn Độ, theo thevintagenews và Hinduism Today.
- 1994 và 2026Khánh thành và trùng tu kỷ niệm 100 năm SangamNgày 15 tháng 7 năm 1994 đền hiện nay cử hành đại lễ cung hiến (Mahakumbhabhishekam) và khánh thành theo landandseatours. Nhân kỷ niệm 100 năm TISI Sangam (1926 tới 2026), các nghệ nhân từ Tamil Nadu lại được mời sang Nadi sơn vẽ và tu bổ toàn bộ phù điêu theo Fiji Times.
Có hai chỗ nguồn không khớp. Thứ nhất là năm 1926. Landandseatours ghi đó là năm TISI Sangam ra đời trên mảnh đất này, và thevintagenews gián tiếp xác nhận khi ghi năm 1976 là dịp kỷ niệm 50 năm của hội. Travelonline lại ghi 1926 là năm mời tám thợ về dựng đền. Hai cách ghi khó cùng đúng, vì đền Dravida hiện nay chỉ đặt móng năm 1976, nên thư viện theo cách ghi của hai nguồn đầu và nêu rõ chỗ khác của travelonline.
Thứ hai là danh hiệu đền Hindu lớn nhất Nam Bán cầu. Cả landandseatours, thevintagenews và travelonline đều dùng danh hiệu ấy, nhưng đó là lời giới thiệu du lịch, thư viện chưa thấy một nguồn chính thức nào đo đạc để so sánh. Vì vậy bài dùng chữ thường được giới thiệu là.
IIITháp Cổng Gopuram Và Ba Điện Thờ
Đền theo lối Dravida, lối kiến trúc đền của miền Nam Ấn Độ. Landandseatours tả những ngọn tháp hình tháp bậc, tức gopuram, đặc trưng của lối này, cùng lớp trang trí và chạm khắc phủ kín mặt ngoài. Gopuram là tháp cổng, mỗi tầng thu nhỏ dần lên cao, trên đắp hình thần và các tích trong sử thi, sơn nhiều màu. Travelonline ghi bên trong có tranh tường rực màu kể các tích Hindu.
Điều làm ngôi đền này khác các đền Hindu khác ở Thái Bình Dương là cách nó được làm. Theo thevintagenews và Hinduism Today, TISI Sangam nhờ kiến trúc sư đền đài V. Ganapathi Sthapathi từ Tamil Nadu thiết kế theo nguyên tắc Vastu, mời riêng tám nghệ nhân từ Ấn Độ sang chạm đắp, và pho tượng Murugan chính được tạc ở Ấn Độ rồi mang qua. Nghĩa là cộng đồng không dựng một ngôi đền mô phỏng, mà mang nguyên nghề và phép dựng đền của quê gốc sang đảo.
Tháp bậc nhiều tầng rực màu, phủ tượng đắp nổi, là hình ảnh nhận ra đền từ phố chính Nadi.
Điện chính, pho tượng Murugan được tạc ở Ấn Độ theo thevintagenews, templesinindiainfo ghi tượng mang từ miền Nam Ấn Độ sang.
Điện thờ thần Ganesh đầu voi, vị thần mở đường mà người đi lễ thường bái trước.
Phần thứ ba thờ thần Shiva cùng nữ thần Meenakshi Amman, theo templesinindiainfo.
Tranh vẽ rực màu kể tích Hindu phủ tường bên trong, theo travelonline.
| Hạng mục | Thông tin | Nguồn |
|---|---|---|
| Lối kiến trúc | Dravida, tháp cổng gopuram | landandseatours |
| Kiến trúc sư và thợ Ấn Độ | V. Ganapathi Sthapathi và 8 nghệ nhân | Hinduism Today, thevintagenews |
| Nguyên tắc dựng | Vastu | thevintagenews |
| Số phần thờ | 3 | templesinindiainfo |
| Vị trí | Đầu phía nam phố chính Nadi, cạnh sông Nadi | travelonline |
| Người quản lý | TISI Sangam | landandseatours |
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là lối nhìn của thư viện chứ không phải của ngôi đền, xin nói trước. Ấn Độ Giáo không dạy phong thủy. Đạo ấy có phép dựng đền riêng, ghi trong các sách Vastu Shastra và kinh Agama: chọn đất, định hướng điện chính, đặt vị thần theo một đồ hình vuông gọi là mandala, và theo lệ phổ biến thì cửa điện chính mở về phía đông đón mặt trời. Thevintagenews ghi đền Nadi dựng theo Vastu, nhưng các nguồn đã mở không ghi đền quay về hướng nào, nên thư viện không đoán. Những dòng dưới đây là cách thư viện đọc thế đất theo phong thủy cổ truyền của người Việt, để bạn đọc quen lối ấy có chỗ so sánh, không phải điều Vastu hay Agama dạy.
Người Việt nhìn vào trước hết sẽ thấy đền bên sông. Travelonline ghi đền đứng cạnh sông Nadi, ở đầu phía nam phố chính. Phép cũ coi nơi thờ đặt cạnh dòng sông là có thủy làm minh đường, và cái đầu phố, chỗ con đường chính kết thúc, là chỗ khí của dòng người dồn về. Đền đứng ở đầu phố tức là đứng ở chỗ tụ của thị trấn.
Thứ hai là đất đồng bằng ven biển. Nadi nằm trên đồng bằng phía tây đảo Viti Levu, sau lưng xa xa là núi của đảo. Lối Việt gọi dãy núi xa phía sau là tổ sơn, nơi long mạch khởi, còn đồng bằng phía trước ra biển là chỗ khí dừng. Đây là cách đọc hình thể chung của cả vùng, không phải điều người dựng đền tính tới.
Thứ ba là màu sắc. Tháp cổng gopuram rực đỏ, vàng, xanh. Theo ngũ hành, đỏ là Hỏa, vàng là Thổ, Hỏa sinh Thổ. Sông bên cạnh là Thủy. Lối cũ sẽ nói khối tháp thiên về Hỏa, có nước bên cạnh điều hòa. Người Tamil sơn gopuram nhiều màu vì truyền thống đắp tượng thần của họ, không vì ngũ hành, và thư viện ghi sự trùng khớp này chỉ để quý vị đối chiếu.
Cuối cùng là đồ hình vuông. Phép Vastu đặt đền trên lưới vuông, lối Việt cũng chuộng mặt bằng vuông vức cho nơi thờ. Hai truyền thống gặp nhau ở ý chung là trật tự của mặt bằng, nhưng lý lẽ bên trong khác hẳn nhau.
VLễ Theo Lịch Hindu Tamil
Lễ của đền tính theo lịch Hindu Tamil, một lịch âm dương: tháng theo mặt trời đi qua các cung, còn ngày lễ thường định bằng chòm sao mà mặt trăng đi qua. Vì vậy trên dương lịch, ngày lễ xê dịch trong khoảng một tháng mỗi năm. Ba dịp lớn được templesinindiainfo nêu đều là lễ của Murugan.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Tháng Thai, khoảng tháng 1 dương lịch | Lịch Hindu Tamil, ngày trăng qua chòm Pusam | Thai Pusam | Lễ lớn nhất của Murugan, kỷ niệm tích Murugan nhận cây giáo vel từ mẹ Parvati, tín đồ giữ chay và dâng lễ. |
| Tháng Panguni, khoảng tháng 3 tới tháng 4 | Lịch Hindu Tamil, ngày trăng qua chòm Uthiram | Panguni Uthiram | Lễ mừng các cuộc hôn phối thiêng của các vị thần, trong đó có Murugan. Templesinindiainfo ghi rơi vào tháng 4. |
| Mỗi tháng một lần | Lịch Hindu Tamil, ngày trăng qua chòm Karthigai | Karthigai | Ngày kính Murugan hằng tháng, gắn với tích sáu nàng tiên Krittika nuôi Murugan lúc nhỏ. |
| Tháng Aippasi hoặc Karthigai, khoảng tháng 10 tới 11 | Lịch Hindu | Diwali, lễ ánh sáng | Lễ chung của cộng đồng Hindu, thắp đèn mừng ánh sáng thắng bóng tối. |
| Tháng Masi, khoảng tháng 2 tới 3 | Lịch Hindu | Maha Shivaratri | Đêm lớn của thần Shiva, người có điện riêng trong khuôn viên đền. |
Lễ tháng Giêng của đền, theo trang templesinindiainfo, là Thai Pusam, không phải Thai Pongal. Thai Pongal là Tết mùa gặt của người Tamil, thường cũng rơi vào tháng Giêng, còn Thai Pusam mới là lễ riêng của Murugan. Thư viện chưa tìm được nguồn đã mở nào về sinh hoạt của người Việt tại Nadi nên không ghi phần kiều bào.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Queens Road, Nadi, đảo Viti Levu, Fiji
- Đường tới
- Đền ở đầu phía nam phố chính Nadi trên Queens Road, cạnh sông Nadi, phía tây đảo Viti Levu. Sân bay quốc tế Nadi nằm ở phía bắc thị trấn, theo Queens Road về trung tâm là tới.
- Toạ độ
- -17.8073, 177.415
Theo landandseatours, người vào đền phải mặc đồ che kín vai và chân, và chỉ được chụp ảnh bên ngoài, không chụp trong lòng đền. Travelonline ghi khách tới đền không ăn thịt trong ngày hôm ấy, đó là lệ giữ thanh tịnh của đền Hindu. Như mọi đền Ấn Độ Giáo, quý vị bỏ giày trước khi bước vào, đi theo chiều kim đồng hồ quanh các điện, và không chạm vào tượng thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Sri Siva Subramaniya, Nadi
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đền Sri Siva Subramaniya ở Fiji thờ ai
Đền thờ chính thần Murugan, còn gọi Subramaniya, con của thần Shiva và nữ thần Parvati, vị thần được người Tamil tôn là thần hộ trì. Theo templesinindiainfo, khuôn viên chia ba phần thờ Murugan, Ganesh, và Shiva cùng nữ thần Meenakshi Amman.
Đền Hindu lớn nhất Nam Bán cầu ở đâu
Đền Sri Siva Subramaniya ở thị trấn Nadi, Fiji thường được giới thiệu với danh hiệu ấy, theo landandseatours, thevintagenews và travelonline. Đó là lời giới thiệu du lịch, thư viện chưa thấy nguồn chính thức nào đo đạc để so sánh, nên dùng chữ thường được giới thiệu là.
Đền Nadi được xây năm nào
Ngôi đền đầu tiên lập năm 1913 theo templesinindiainfo. Móng đền hiện nay đặt năm 1976, dịp kỷ niệm 50 năm hội TISI Sangam, việc xây khởi công năm 1984 theo Fiji Times, và lễ khánh thành diễn ra ngày 15 tháng 7 năm 1994. Tám thợ được mời riêng từ Ấn Độ sang chạm đền theo lối Dravida.
Vào đền Hindu ở Nadi cần mặc gì
Theo landandseatours, quý vị phải mặc đồ che kín vai và chân, chỉ chụp ảnh bên ngoài. Travelonline ghi khách không ăn thịt trong ngày tới đền. Như mọi đền Ấn Độ Giáo, người vào phải bỏ giày và không chạm vào tượng thờ trong các điện.
Lễ lớn nhất ở đền Sri Siva Subramaniya là lễ gì
Theo templesinindiainfo, đền có lễ Thai Pusam vào tháng Giêng, Panguni Uthiram vào khoảng tháng 3 tới 4, và lễ Karthigai hằng tháng. Cả ba đều là lễ của Murugan, tính theo lịch Hindu Tamil nên ngày dương lịch đổi mỗi năm. Thai Pusam là lễ lớn nhất của vị thần này.