Nằm ngay dưới chân sườn phía nam của Đồi Tám Mối Phúc Thật, nơi những mạch suối khoáng ấm áp tuôn chảy qua các lùm cây trúc đào và lau sậy để hòa vào làn nước xanh trong của bờ tây bắc Biển hồ Galilee, có một thung lũng nhỏ yên bình mang tên là Tabgha. Bước qua cổng vườn của tu viện Dòng Biển Đức và đi ngang qua hồ cá nhỏ giữa sân trong (atrium) lát đá bazan đen có đặt bồn nước rửa tội nguyên khối từ thế kỷ 5, người hành hương tiến vào một không gian vương cung thánh đường ba nhịp gian sáng bừng sắc đá vôi trắng ngà và ánh vàng ấm áp xuyên qua những ô cửa sổ đá thạch cao tuyết hoa. Dưới mặt sàn và ngay phía trước bàn thờ chính, những viên đá khảm màu nhỏ xíu đã nằm yên dưới lòng đất suốt mười lăm thế kỷ bỗng hiện ra sống động như vừa mới được người nghệ nhân xưa xếp đặt hôm qua.
Quý vị đang đứng trong lòng Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tại Tabgha (tên tiếng Anh là Church of the Multiplication of the Loaves and Fishes, tiếng Đức gọi là Brotvermehrungskirche). Thuộc quyền sở hữu của Hội Đất Thánh Đức và do các đan sĩ Dòng Biển Đức của Đan viện Đức Mẹ Ngủ trên Núi Zion trực tiếp coi sóc trong lòng Giáo hội Công giáo, ngôi đền được phục dựng từ năm 1980 tới năm 1982 trùng khít lên nền móng của ngôi nhà nguyện năm 350 và đại thánh đường Byzantine năm 480. Đây là nơi toàn thể thế giới Kitô giáo kính nhớ phép lạ Chúa Giêsu hóa năm chiếc bánh lúa mạch và hai con cá nuôi năm ngàn người ăn no bên bờ hồ Galilee, đồng thời là nơi lưu giữ bức tranh khảm sàn Giỏ Bánh và Hai Con Cá đã trở thành biểu tượng nghệ thuật thiêng liêng của cả vùng Đất Thánh.
IPhép Lạ Năm Chiếc Bánh Và Hai Con Cá, Ý Nghĩa Thánh Thể Và Bí Ẩn Bốn Chiếc Bánh Trong Giỏ Khảm
Trong toàn bộ cuộc đời công khai của Chúa Giêsu Kitô (ngoài biến cố Thương Khó và Phục Sinh), phép lạ hóa năm chiếc bánh và hai con cá nuôi năm ngàn người đàn ông ăn no (chưa kể phụ nữ và trẻ em) là phép lạ duy nhất được cả bốn tác giả sách Tin Mừng cùng ghi chép đầy đủ (Matthêu 14:13 tới 21, Máccô 6:30 tới 44, Luca 9:10 tới 17 và Gioan 6:1 tới 15). Theo trình thuật Tin Mừng, sau khi nghe tin ông Gioan Tẩy Giả chịu trảm quyết, Chúa Giêsu cùng các Tông đồ xuống thuyền đi lánh sang một nơi thanh vắng bên bờ hồ Galilee, nhưng đám đông hàng ngàn người từ các thành thị quanh hồ đã chạy bộ men theo bờ nước để tìm đến nghe Người giảng dạy và xin chữa lành bệnh tật. Khi chiều xuống, thay vì giải tán đám đông đang đói lả như lời đề nghị của các môn đệ, Chúa Giêsu đã đón nhận phần lương thực ít ỏi của một em bé (theo Tin Mừng Gioan 6:9 là năm chiếc bánh lúa mạch và hai con cá nhỏ), truyền cho dân chúng ngồi xuống thành từng nhóm trên thảm cỏ xanh, rồi cầm lấy bánh, ngước mắt lên trời dâng lời tạ ơn, bẻ ra và trao cho các môn đệ phân phát cho mọi người ăn no nê mà phần bánh vụn thu gom lại vẫn đầy mười hai thúng.
Địa danh Tabgha nơi diễn ra phép lạ là cách phát âm tiếng Ả Rập biến đổi từ tên gọi tiếng Hy Lạp cổ đại Heptapegon, có nghĩa là Bảy Ngọn Suối. Tại dải bờ hồ hẹp nằm cách thành phố Capernaum (nơi ở của Chúa Giêsu) chỉ khoảng 3 km về phía tây nam này, có bảy mạch nước khoáng ấm tự nhiên chảy từ chân núi xuống hồ Galilee, tạo nên vùng nước ấm giàu tảo và sinh vật phù du thu hút từng đàn cá tập trung về dày đặc suốt bốn mùa. Chính vì nằm tách biệt khỏi khu dân cư đông đúc của Capernaum nhưng lại có thảm cỏ tươi tốt quanh năm nhờ mạch nước suối, vùng Bảy Suối Heptapegon (Tabgha) đã được truyền thống Kitô giáo bản địa xác nhận ngay từ thế kỷ đầu tiên là nơi thanh vắng có nhiều cỏ xanh mà bốn sách Tin Mừng đã mô tả.
Trong thần học Kitô giáo, phép lạ Hóa Bánh và Cá tại Tabgha mang ý nghĩa tiên trưng trực tiếp cho Bí tích Thánh Thể: bốn cử chỉ của Chúa Giêsu bên bờ hồ (cầm lấy bánh, ngước mắt lên trời dâng lời chúc tụng, bẻ ra, và trao cho các môn đệ) trùng khớp từng chữ với bốn cử chỉ của Người khi lập Bí tích Thánh Thể trong Bữa Tiệc Ly trên Núi Zion, và ngay ngày hôm sau tại hội đường Capernaum kế bên, Chúa Giêsu đã giảng bài diễn từ nổi tiếng Ta là Bánh Trường Sinh từ trời xuống (Gioan 6:22 tới 59). Chính vì thế, ngay bên dưới bàn thờ chính của nhà thờ hiện nay là Tảng Đá Chúa Đặt Bánh (Mensa Domini), một khối đá vôi tự nhiên dài khoảng 1 mét, rộng 0,6 mét được tôn kính là phiến đá nơi Chúa Giêsu đã đặt năm chiếc bánh và hai con cá lên để chúc lành.
Ngay phía trước tảng đá thiêng ấy là bức tranh khảm sàn từ thế kỷ 5 khắc họa hai con cá bơi hai bên một chiếc giỏ mây đựng bánh. Khi đếm kỹ số bánh trong giỏ, mọi du khách đều ngạc nhiên khi thấy nghệ nhân Byzantine xưa chỉ khảm bốn chiếc bánh tròn có đánh dấu thập giá chứ không phải năm chiếc như lời Tin Mừng. Đây hoàn toàn không phải là sự nhầm lẫn của người thợ khảm, mà là một thông điệp thần học Thánh Thể vô cùng thâm thúy của Giáo hội cổ đại: bốn chiếc bánh nằm trên mặt sàn cộng với chiếc bánh thứ năm chính là Bánh Thánh Thể (Mình Chúa Kitô) đang được linh mục cử hành ngay trên bàn thờ đá phía trên (và được trao vào lòng người tín hữu rước lễ) mới hợp thành trọn vẹn con số Năm chiếc bánh cứu độ nuôi sống nhân loại.
Tư liệu lịch sử thành văn cổ nhất mô tả ngôi nhà thờ tại Tabgha là cuốn nhật ký hành hương của nữ tu người Tây Ban Nha Egeria viết vào khoảng năm 381 tới 384 sau Công nguyên. Egeria đã ghi lại tận mắt như sau: Cách Capernaum không xa, đi qua những bậc đá bên bờ hồ là tới một cánh đồng cỏ xanh mướt có nhiều cây cọ và bảy mạch suối tuôn chảy dồi dào. Chính tại cánh đồng cỏ này Chúa đã lấy năm chiếc bánh và hai con cá nuôi đám đông ăn no. Thực vậy, tảng đá mà Chúa đã đặt bánh lên trên nay đã được làm thành một bàn thờ; khách hành hương tới đây thường lấy một mảnh đá nhỏ đem về làm phước lành và rất linh nghiệm. Ngôi nhà thờ đầu tiên mà Egeria nhìn thấy được xây dựng vào khoảng năm 350 bởi Bá tước Joseph thành Tiberias (một học giả Do Thái thuộc hội đồng Thượng hội đồng Tiberias đã cải đạo sang Kitô giáo và được Hoàng đế Constantinus Đại đế phong tước Bá tước Comes cùng quyền xây dựng các nhà thờ đầu tiên tại vùng Galilee, theo ghi chép của Giám mục Epiphanius thành Salamis trong bộ Panarion).
Tại vùng bờ nước Tabgha chỉ trong bán kính vài trăm mét có tới hai ngôi nhà thờ nổi tiếng cùng bảo tồn một tảng đá thiêng bên trong khiến nhiều khách hành hương dễ nhầm lẫn: một là Nhà thờ Hóa Bánh và Cá (do Dòng Biển Đức coi sóc, nằm lùi vào phía trong thung lũng dưới rặng cây) bảo tồn tảng đá nơi Chúa Giêsu đặt bánh hóa nhiều trước khi chịu nạn; và hai là Nhà thờ Quyền Tối Thượng của Thánh Phêrô (Mensa Christi, do Dòng Phanxicô coi sóc, xây bằng đá bazan đen nằm sát mép nước hồ cách đó 200 mét về phía đông) bảo tồn tảng đá nơi Chúa Giêsu sau khi Phục Sinh đã nướng cá trên than hồng cho các môn đệ ăn sáng và trao quyền chăn dắt đoàn chiên cho Thánh Phêrô (Gioan 21:1 tới 19).
IIBa Ngôi Thánh Đường Qua Mười Sáu Thế Kỷ Và Cuộc Khai Quật Năm 1932
Đến nửa sau thế kỷ 5, khi lượng khách hành hương đổ về vùng Biển hồ Galilee ngày càng đông đảo, ngôi nhà nguyện một gian nhỏ hẹp của Bá tước Joseph thành Tiberias (năm 350) không còn đủ sức chứa. Vào khoảng năm 480 sau Công nguyên, dưới sự khởi xướng của vị Thượng phụ Jerusalem gốc Ai Cập là Martyrius (trị vì 478 tới 486), một đại vương cung thánh đường Byzantine ba nhịp gian có cánh ngang và sân tiền đường đã được xây dựng chồng lên nền nhà nguyện cũ, chuyển Tảng Đá Chúa Đặt Bánh từ hậu cung ra đặt ngay dưới gầm bàn thờ chính ở giao điểm cánh ngang, đồng thời trải khắp sàn nhà thờ hơn 500 mét vuông tranh khảm đá màu tuyệt mỹ mang phong cách nghệ thuật Alexandria của Ai Cập.
Ngôi vương cung thánh đường Byzantine năm 480 bị phá hủy vào năm 614 trong cuộc xâm lăng của quân Ba Tư Sasanian (hoặc sụp đổ hoàn toàn trước năm 670 khi giám mục Arculf đi qua và chỉ còn nhìn thấy những hàng cột đổ nát). Tuy nhiên, chính lớp bùn đất núi lửa và tro bụi bồi lấp lên khu phế tích suốt hơn một nghìn hai trăm năm đã vô tình trở thành lớp vỏ bảo vệ hoàn hảo giúp giữ nguyên vẹn tảng đá bàn thờ và những tấm thảm tranh khảm bên dưới. Năm 1888 tới 1889, linh mục Chamitz và Hội Đất Thánh Đức (Deutscher Verein vom Heiligen Lande) đã mua lại khu đất Tabgha; sau những cuộc thăm dò đầu tiên năm 1892 và 1911, vào năm 1932, hai nhà khảo cổ học người Đức là Cha Evaristus Mader và Tiến sĩ Alfons Maria Schneider đã tiến hành cuộc khai quật toàn diện, đưa toàn bộ nền móng hai ngôi nhà thờ thế kỷ 4, thế kỷ 5 cùng bức tranh khảm Bánh và Cá trở lại với ánh sáng mặt trời.
- Khoảng 350Bá tước Joseph thành Tiberias xây dựng ngôi nhà nguyện đầu tiênĐược sự cho phép của Hoàng đế Constantinus I, học giả cải đạo Joseph thành Tiberias dựng nhà nguyện một gian dài 15,5 mét bao bọc Tảng Đá Chúa Đặt Bánh, được nữ tu Egeria mô tả năm 381.
- Khoảng 480Thượng phụ Martyrius xây dựng Vương cung thánh đường Byzantine và nền tranh khảmThượng phụ Martyrius của Jerusalem xây mới vương cung thánh đường ba nhịp gian có cánh ngang và cho các nghệ nhân trường phái Alexandria chế tác quần thể tranh khảm sàn đầm lầy sông Nile cùng giỏ bánh và cá.
- 614 tới 670Vương cung thánh đường Byzantine bị tàn phá và vùi lấp suốt 12 thế kỷCông trình bị đốt phá trong cuộc chiến Ba Tư năm 614 và sụp đổ hoàn toàn trước năm 670; lớp đất phù sa từ sườn đồi phủ kín và bảo vệ nền tranh khảm suốt hơn 1.200 năm.
- 1888 tới 1932Hội Đất Thánh Đức mua đất và Cuộc khai quật lịch sử của E. Mader, A. M. SchneiderHội Đất Thánh Đức (Köln) mua khu đất Tabgha năm 1888; năm 1932 hai nhà khảo cổ Evaristus Mader và Alfons Maria Schneider khai quật phát lộ toàn bộ nền móng hai nhà thờ cổ và bức tranh khảm năm 480.
- 1936Dựng nhà bảo vệ bằng gỗ và đón các đan sĩ Dòng Biển Đức về coi sócMột ngôi nhà mái gỗ tạm thời được dựng lên năm 1936 để che mưa nắng cho nền tranh khảm, và các đan sĩ Dòng Biển Đức từ Đan viện Đức Mẹ Ngủ ở Jerusalem đến lập tu viện coi sóc.
- 1980 tới 23/05/1982Kiến trúc sư Anton Goergen và Fritz Baumann phục dựng Vương cung thánh đườngDựa trên đúng nền móng, tỷ lệ và phong cách của vương cung thánh đường năm 480, hai kiến trúc sư từ Köln là Anton Goergen và Fritz Baumann xây dựng ngôi thánh đường đá vôi trắng hiện hữu, thánh hiến ngày 23 tháng 5 năm 1982.
Triết lý phục dựng chuẩn xác tuyệt đối năm 1980 tới 1982 của hai kiến trúc sư Anton Goergen và Fritz Baumann. Sau hơn bốn mươi năm nằm dưới mái nhà gỗ tạm bợ dựng từ năm 1936, sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm bên bờ hồ Galilee bắt đầu đe dọa sự bền vững của các viên đá khảm thế kỷ 5. Khi Hội Đất Thánh Đức và Đan viện Dòng Biển Đức quyết định xây dựng ngôi thánh đường kiên cố từ năm 1979 tới 1982, hai kiến trúc sư người Đức từ Köln là Anton Goergen và Fritz Baumann đã từ chối việc thiết kế một nhà thờ kiểu hiện đại xa lạ, mà lựa chọn phương pháp tái tạo không gian nguyên mẫu của vương cung thánh đường Byzantine năm 480.
Mọi bức tường mới bằng đá vôi trắng sáng màu đều được đặt chồng chính xác lên các hàng đá bazan đen nguyên bản của thế kỷ 5 (người xem vẫn thấy rõ những mảng tường đá bazan cổ và tảng đá ngưỡng cửa thế kỷ 5 được giữ nguyên tại chỗ ở phần chân tường và lối vào). Hệ mái kèo gỗ mở lộ thiên, các hàng cột đá có đầu cột chạm khắc kiểu Byzantine đơn giản và những ô cửa sổ lắp đá thạch cao tuyết hoa (alabaster) màu vàng mật ong đưa từ Đức sang đã tái hiện lại đúng bầu ánh sáng dịu nhẹ mà các tín hữu thời Thượng phụ Martyrius từng chiêm ngưỡng cách đây một thiên niên kỷ rưỡi.
IIIVương Cung Thánh Đường Ba Nhịp Gian, Tảng Đá Bàn Thờ Và Kiệt Tác Tranh Khảm Sông Nile Năm 480
Quần thể Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tại Tabgha được bố cục theo đúng trình tự không gian của một vương cung thánh đường Kitô giáo sơ kỳ thế kỷ 5: bước từ vườn cây ngoài trời qua cổng chính, khách hành hương đi vào một sân trong bốn bề có hành lang cột bao quanh (Atrium), tiếp đến là tiền sảnh (Narthex), rồi mới bước qua ngưỡng cửa đá cổ để tiến vào lòng nhà thờ ba nhịp gian (Nave and Aisles) kết thúc bằng một cánh ngang (Transept) và hậu cung bán nguyệt (Apse) ở phía đông.
Toàn bộ chiều dài của khu nhà thờ và sân trong đạt khoảng 56 mét (riêng lòng nhà thờ dài khoảng 33,5 mét và rộng 19,5 mét), chia thành một gian giữa và hai gian bên nhờ hai hàng cột đá vôi gồm mười cây cột nâng đỡ các vòm cuốn tròn và hệ mái gỗ. Sự kết hợp giữa nền đá bazan đen của vùng hồ Galilee, tường đá vôi trắng sáng của vùng Taiyiba và ánh sáng vàng ấm lọc qua các tấm đá alabaster tạo nên một không gian vừa thanh khiết, trang nghiêm vừa tôn bật hoàn hảo vẻ đẹp của hơn 500 mét vuông tranh khảm sàn từ thế kỷ 5.
Ngay bên dưới gầm Bàn thờ chính ở trung tâm cung thánh là phiến đá vôi tự nhiên gồ ghề dài khoảng 1 mét, rộng 0,6 mét, cao 0,35 mét (tảng đá đã từng nằm trong hậu cung của nhà nguyện năm 350 và được nữ tu Egeria nhắc đến năm 381). Ngay sát mép phía đông của tảng đá (giữa tảng đá và vách hậu cung) là bức tranh khảm sàn nổi tiếng nhất Đất Thánh: một chiếc giỏ đan bằng mây đựng bốn chiếc bánh lúa mạch tròn có dấu thập giá ở giữa, hai bên giỏ bánh là hai con cá bơi đối xứng hướng đầu lên trên.
Trải rộng trên sàn của hai đầu cánh ngang (transept) là hai bức thảm tranh khảm nguyên bản từ khoảng năm 480 được bảo tồn gần như hoàn hảo, khắc họa hệ sinh thái chim nước và thực vật đầm lầy theo trường phái nghệ thuật Alexandria (vì Thượng phụ Martyrius vốn là người Ai Cập): những khóm hoa sen hồng, cây cói papyrus, cây trúc đào bên cạnh chim diệc, chim cốc, vịt trời, ngỗng, chim hồng hạc và cảnh một con chim diệc đang chiến đấu với một con rắn nước. Đặc biệt ở cánh ngang phía bắc có khảm hình một tháp lâu đài và cây Cột đo mực nước sông Nile (Nilometer) khắc các chữ số Hy Lạp Z, H, Theta, I (tương ứng mực nước ngập lý tưởng từ 6 tới 10 cubit mang lại mùa màng ấm no).
Ngay bên phải (phía nam) của Bàn thờ chính, kiến trúc sư đã lắp một tấm kính cường lực lớn trên mặt sàn có chiếu sáng bên dưới: nhìn qua lớp kính này, du khách thấy rõ những viên đá móng của bức tường và hậu cung nhỏ thuộc về ngôi nhà nguyện đầu tiên được Bá tước Joseph thành Tiberias xây dựng vào khoảng năm 350 dưới triều Hoàng đế Constantinus I (nằm lệch một góc nhỏ so với trục của nhà thờ thế kỷ 5).
Ngay tại lối bước từ tiền sảnh (Narthex) vào gian giữa của nhà thờ, du khách bước trực tiếp qua phiến đá ngưỡng cửa bằng đá bazan đen nguyên bản từ năm 480 đã nhẵn bóng dấu chân của hàng triệu khách hành hương suốt mười lăm thế kỷ, cùng với các mảng tường đá bazan cổ ở góc tây bắc và cánh ngang phía nam. Phía trên cao, toàn bộ các ô cửa sổ đều lắp đá thạch cao tuyết hoa (alabaster) màu vàng mật ong thay cho kính, còn trên tường hậu cung treo cây Thánh Giá và các biểu tượng bằng bạc mạ vàng do nghệ nhân Điêu khắc gia Elmar Hillebrand từ Köln chế tác.
Trước khi vào nhà thờ, người hành hương đi qua khu sân trong bốn bề có hành lang cột đá bao quanh: ở chính giữa sân là một hồ nước trồng cây cói papyrus và nuôi những đàn cá bơi lội tung tăng dưới bóng cây ô liu; bên cạnh đặt một bồn rửa tội (baptismal font) lớn nguyên khối chạm từ đá bazan đen có từ thế kỷ 5. Ở khu vườn phía ngoài nhà thờ còn trưng bày những chiếc cối đá bazan lớn dùng để nghiền ô liu và xay lúa mì từ thời La Mã - Byzantine.
Nằm sát bên hông nhà thờ là tu viện của các đan sĩ Dòng Biển Đức (Tabgha Priory) và khu nhà đón tiếp người khuyết tật và thanh thiếu niên (Beit Noah) bên bờ hồ, nơi diễn ra các cuộc gặp gỡ liên tôn giữa thanh niên Do Thái, Kitô giáo và Hồi giáo. Từ vườn cây của nhà thờ bước ra vài chục mét là tới ngay bờ nước Biển hồ Galilee nơi các mạch suối ấm Tabgha chảy vào hồ.
| Hạng mục và Bảo vật | Niên đại và Tác giả | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị lịch sử |
|---|---|---|
| Tảng Đá Chúa Đặt Bánh (Mensa Domini) | Thế kỷ 1 (ghi chép bởi Egeria năm 381) | Phiến đá vôi tự nhiên kích thước 1 x 0,6 x 0,35 mét đặt ngay dưới gầm Bàn thờ chính của vương cung thánh đường |
| Tranh khảm Giỏ Bánh và Hai Con Cá | Khoảng năm 480 (Thời Thượng phụ Martyrius) | Khảm đá màu phía trước tảng đá bàn thờ, khắc họa giỏ mây đựng 4 chiếc bánh lúa mạch có dấu thập giá và 2 con cá hai bên |
| Tranh khảm Đầm lầy và Cột Nilometer | Khoảng năm 480 (Trường phái Alexandria) | Hơn 500 mét vuông sàn khảm ở hai cánh ngang khắc họa hoa sen, chim diệc, vịt trời, rắn nước và cột đo nước sông Nile khắc chữ Hy Lạp |
| Móng Nhà nguyện đầu tiên dưới sàn kính | Khoảng năm 350 (Bá tước Joseph thành Tiberias) | Móng tường đá của ngôi nhà nguyện thế kỷ 4 bảo tồn dưới ô kính bên phải bàn thờ chính |
| Vương cung thánh đường phục dựng 3 gian | 1980 tới 1982 (Anton Goergen, Fritz Baumann) | Dài tổng thể 56 mét, lòng nhà thờ 33,5 x 19,5 mét, 10 cột đá nâng vòm, giữ nguyên tường bazan cổ và lắp cửa sổ đá alabaster vàng |
| Sân trong Atrium và Bồn rửa tội cổ | Thế kỷ 5 / Phục dựng 1982 | Sân cột bao quanh hồ cá papyrus, trưng bày bồn rửa tội đá bazan nguyên khối thế kỷ 5 và cối đá ép dầu cổ đại |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Công giáo và Dòng Biển Đức không giảng dạy hay áp dụng thuật phong thủy ngũ hành phương Đông. Vị trí của Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tại Tabgha hoàn toàn được xác định bởi vị trí bất di bất dịch của Tảng Đá Chúa Đặt Bánh từ thế kỷ 4 bên bờ suối ấm Heptapegon, và trục của ngôi nhà thờ tuân theo truyền thống phụng vụ Kitô giáo cổ đại là quay hậu cung về hướng Đông (hơi chếch Đông Bắc theo đường bờ hồ). Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên bình đồ địa hình vùng bờ tây bắc Biển hồ Galilee tại tọa độ 32,8732 độ vĩ bắc, 35,5491 độ kinh đông, Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tọa lạc ở độ sâu khoảng 200 mét dưới mực nước biển (tức chỉ cao hơn mặt nước Biển hồ Galilee khoảng 10 mét), tạo thành một thủy khẩu bình dương huyệt (huyệt kết nơi chân núi giao hòa với mạch suối và mặt hồ) nằm đối ứng trực tiếp theo chiều thẳng đứng với Nhà thờ Tám Mối Phúc Thật ở trên đỉnh đồi. Nếu như ngôi đền bát giác trên đỉnh đồi Eremos chiếm lĩnh thế cao sơn thượng vị, thì Nhà thờ Hóa Bánh và Cá ở dưới chân đồi lại nằm gọn trong lòng vịnh nhỏ ấm áp nơi bảy mạch suối khoáng ngầm (Heptapegon) tuôn chảy từ lòng núi đá vôi đổ ra đại hồ Galilee: xét theo pháp nhãn hình thế sơn thủy cổ truyền, nơi bảy dòng suối ấm hội tụ chảy vào hồ lớn mà không bị gió lốc xói mòn chính là chân thủy tụ lộc (nơi mạch nước nuôi dưỡng muôn loài thủy tộc và thảo mộc sinh sôi nảy nở, ứng hợp kỳ lạ với ý nghĩa phép lạ Hóa Bánh và Cá nuôi sống hàng vạn con người).
Về tứ tượng bao bọc và trục hướng kiến trúc: ngay phía sau lưng (phía bắc và tây bắc) của nhà thờ là sườn Đồi Eremos (Đồi Tám Mối Phúc Thật) vươn cao lên như bức hậu chẩm (huyền vũ) che chở toàn bộ thung lũng Tabgha khỏi gió lạnh mùa đông; bên tả (phía đông bắc) có mũi đất đá bazan của Nhà thờ Quyền Tối Thượng Thánh Phêrô và dải đồi Capernaum vươn ra làm thanh long đón nước; bên hữu (phía tây nam) có mỏm đồi cổ Tel Kinrot (Khirbet al-Minya) và vách núi Arbel vươn ra làm bạch hổ ôm vòng lấy vịnh nước; còn ngay phía trước ở hướng Đông Nam là mặt nước bao la của Biển hồ Galilee làm đại minh đường tụ thủy. Bản thân ngôi vương cung thánh đường được xây theo trục tọa Tây Tây Nam hướng Đông Đông Bắc (cửa chính mở ở phía Tây qua sân Atrium có hồ nước cá bơi, hậu cung và Tảng Đá Đặt Bánh trấn giữ ở phía Đông), dẫn dắt dòng người hành hương đi từ sân nước ngoài trời tiến dần vào tâm điểm là Tảng Đá và Giỏ Bánh ở cung thánh.
VĐại Lễ Mình Máu Thánh Chúa, Chúa Nhật Bánh Trường Sinh Và Nhịp Sống Cầu Nguyện Biển Đức
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ Hóa Bánh và Cá diễn ra theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch) và truyền thống đan tu của các đan sĩ Dòng Biển Đức thuộc Đan viện Đức Mẹ Ngủ Jerusalem đang thường trú tại Tu viện Tabgha (Tabgha Priory), phối hợp cùng các nữ tu Dòng Nữ tỳ Thánh Thể từ Philippines.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên đại lễ và sự kiện | Ý nghĩa phụng vụ và nghi thức tại Nhà thờ Hóa Bánh và Cá |
|---|---|---|---|
| Thứ Năm hoặc Chúa Nhật sau Lễ Chúa Ba Ngôi (tháng 5 hoặc tháng 6) | Dương lịch (di động) | Đại lễ Mình và Máu Thánh Chúa Kitô (Corpus Christi) | Vì phép lạ Hóa Bánh và Cá là hình ảnh tiên báo trực tiếp cho Bí tích Thánh Thể, Đại lễ Mình Máu Thánh Chúa là ngày lễ trọng đại nhất tại Tabgha, được cử hành với Thánh lễ đại trào trên Tảng Đá Chúa Đặt Bánh và cuộc kiệu Mình Thánh Chúa qua khu vườn ra tới bờ hồ Galilee. |
| 23 tháng 5 hàng năm | Dương lịch | Lễ Kỷ niệm Cung hiến Vương cung thánh đường Hóa Bánh và Cá (1982) | Kỷ niệm ngày ngôi vương cung thánh đường phục dựng trên nền Byzantine năm 480 được thánh hiến trọng thể vào ngày 23 tháng 5 năm 1982, quy tụ cộng đoàn Đan viện Núi Zion và đại diện các giáo hội tại Galilee. |
| Chúa Nhật thứ 17 và 18 Thường Niên (Năm B) và Chúa Nhật thứ 18 Thường Niên (Năm A) | Dương lịch (Chu kỳ Phụng vụ) | Các Chúa Nhật Tin Mừng Phép Lạ Hóa Bánh và Diễn Từ Bánh Trường Sinh | Khi toàn thể Giáo hội hoàn vũ đọc bài Tin Mừng Gioan chương 6 và Matthêu chương 14 về phép lạ Hóa Bánh, đông đảo tín hữu hành hương về Tabgha để dâng lễ và làm phép bánh chia sẻ cho nhau. |
| 11 tháng 7 hàng năm | Dương lịch | Lễ Trọng kính Thánh Biển Đức thành Nursia, Bổn mạng dòng tu coi sóc | Các đan sĩ Biển Đức tại Tu viện Tabgha cử hành giờ Kinh Phụng Vụ và Thánh lễ trọng thể cầu nguyện cho ơn gọi đan tu và công cuộc đối thoại hòa bình tại Đất Thánh. |
| Hàng ngày quanh năm | Phụng vụ hàng ngày | Giờ Kinh Phụng Vụ Biển Đức và Thánh lễ của các đoàn hành hương quốc tế | Cộng đoàn đan sĩ và nữ tu cử hành Kinh Sáng, Kinh Trưa, Kinh Chiều trong nhà thờ, đồng thời đón các đoàn hành hương cử hành Thánh lễ tại bàn thờ chính và các bàn thờ đá ngoài vườn bên bờ hồ. |
Biểu tượng Bánh và Cá trong lòng người hành hương Việt Nam và thế giới. Không có hình ảnh lưu niệm nào từ vùng Đất Thánh xuất hiện trong các gia đình Kitô hữu khắp năm châu (kể cả tại Việt Nam) phổ biến bằng hình ảnh bức tranh khảm Giỏ Bánh và Hai Con Cá tại Tabgha trên các đĩa gốm sứ, mặt dây chuyền và tranh treo phòng ăn như lời cầu chúc Xin cho chúng con hôm nay lương thực hằng ngày. Khi các đoàn hành hương từ Việt Nam đi bộ từ Nhà thờ Tám Mối Phúc Thật xuống Tabgha, khoảnh khắc được quỳ xuống trước bàn thờ chính, tận mắt ngắm nhìn bức tranh khảm 1.500 năm tuổi và chạm tay vào Tảng Đá Chúa Đặt Bánh luôn mang lại niềm xác tín sâu sắc vào sự quan phòng kỳ diệu của Thiên Chúa.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Thung lũng Bảy Suối Tabgha (Heptapegon, Quốc lộ 87), bờ tây bắc Biển hồ Galilee, Quận Bắc
- Đường tới
- Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tọa lạc tại vùng Bảy Suối Tabgha ngay sát Quốc lộ 87 bên bờ tây bắc Biển hồ Galilee (cách thành phố Tiberias khoảng 14 km về phía bắc và chỉ cách Nhà thờ Quyền Tối Thượng của Thánh Phêrô khoảng 200 mét về phía tây). Từ Tiberias, quý vị có thể đi xe buýt tuyến 59, 450 hoặc 841 tới ngã ba Tabgha Junction rồi đi bộ khoảng 5 phút theo Quốc lộ 87 là tới cổng nhà thờ; hoặc đi bộ trực tiếp theo con đường mòn hành hương dài 1,5 km từ vườn Nhà thờ Tám Mối Phúc Thật trên đỉnh đồi đi thẳng xuống.
- Toạ độ
- 32.8732, 35.5491
Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tại Tabgha mở cửa đón khách hành hương hoàn toàn miễn phí từ Thứ Hai đến Thứ Bảy (từ 8 giờ sáng tới 16 giờ 50 chiều) và chiều Chúa Nhật (từ 12 giờ trưa tới 16 giờ 50 chiều). Quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo lịch sự (che kín vai và dài qua đầu gối), bỏ mũ nón và giữ trật tự tuyệt đối khi bước vào sân trong và lòng nhà thờ. Để bảo vệ các bức tranh khảm Byzantine quý giá có niên đại từ năm 480 sau Công nguyên ở hai cánh ngang và trước bàn thờ, quý vị tuyệt đối không bước qua dây chắn bảo vệ và không dùng gậy hay vật cứng chạm vào mặt sàn khảm. Cửa hàng lưu niệm của đan viện và quán giải khát rợp bóng cây nằm ngay bên ngoài cổng sân trong.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Hóa Bánh và Cá tại Tabgha
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao bức tranh khảm thế kỷ 5 trước bàn thờ chỉ vẽ 4 chiếc bánh trong giỏ trong khi Tin Mừng ghi Chúa hóa 5 chiếc bánh?
Đây là một thông điệp thần học Thánh Thể đầy chủ đích của các nghệ nhân Byzantine thế kỷ 5: chiếc giỏ mây trên sàn khảm có 4 chiếc bánh lúa mạch đánh dấu thập giá, còn chiếc bánh thứ 5 chính là Bánh Thánh Thể (Mình Chúa Kitô) đang được linh mục cử hành ngay trên bàn thờ đá ở phía trên (và được trao vào lòng người tín hữu khi rước lễ), hợp lại thành trọn vẹn 5 chiếc bánh trường sinh.
Tảng đá nằm ngay bên dưới bàn thờ chính của nhà thờ có nguồn gốc và ý nghĩa gì?
Phiến đá vôi tự nhiên dài khoảng 1 mét nằm dưới gầm bàn thờ chính được truyền thống Kitô giáo tôn kính từ thế kỷ 4 là Tảng Đá Chúa Đặt Bánh (Mensa Domini), nơi Chúa Giêsu đã đặt năm chiếc bánh và hai con cá lên để chúc lành trước khi phân phát cho năm ngàn người ăn. Ngay từ năm 381 tới 384, nữ hành hương Egeria đã ghi chép rằng tảng đá này được bao bọc làm bàn thờ trong ngôi nhà nguyện đầu tiên.
Tên gọi Tabgha có nghĩa là gì và vì sao nơi này có nhiều cá?
Tên gọi tiếng Ả Rập Tabgha là sự biến âm từ tên gọi tiếng Hy Lạp cổ đại Heptapegon, có nghĩa là Bảy Ngọn Suối. Tại khu vực bờ hồ này có bảy mạch nước khoáng ấm tự nhiên chảy từ chân núi xuống Biển hồ Galilee, làm phát triển nguồn tảo phong phú thu hút các đàn cá về sinh sống dày đặc từ thời cổ đại cho tới tận ngày nay.
Vì sao các bức tranh khảm ở cánh ngang của nhà thờ lại vẽ hoa sen, chim nước và Cột đo nước sông Nile của Ai Cập?
Ngôi vương cung thánh đường Byzantine thứ hai được xây dựng vào khoảng năm 480 dưới thời Thượng phụ Jerusalem là Martyrius (một giáo phụ vốn xuất thân từ Ai Cập) và do các nghệ nhân bậc thầy thuộc trường phái Alexandria thực hiện. Do đó, các nghệ nhân đã dùng hình tượng đầm lầy sông Nile trù phú, hoa sen, chim diệc và Cột đo mực nước sông Nile (Nilometer) như biểu tượng của sự sung túc và ơn phúc dồi dào của Thiên Chúa.
Ngôi nhà thờ đá vôi trắng hiện nay được xây dựng vào năm nào và dựa trên thiết kế nào?
Sau khi các nhà khảo cổ Đức là Evaristus Mader và Alfons Maria Schneider khai quật phát lộ nền móng nhà thờ cổ và tranh khảm vào năm 1932, đến năm 1980 tới 1982, Hội Đất Thánh Đức và các đan sĩ Dòng Biển Đức đã giao cho hai kiến trúc sư từ Köln là Anton Goergen và Fritz Baumann phục dựng lại ngôi thánh đường hiện nay theo đúng bình đồ, kích thước và tỷ lệ không gian của vương cung thánh đường Byzantine năm 480.