Qua mấy lớp cổng và sân của Lâu đài Praha (Pražský hrad), quý vị bước vào sân thứ ba và gần như bị chắn ngang tầm mắt: một vách đá sẫm dựng thẳng lên với những trụ bay, tháp nhọn và tượng đá chen kín. Không có quảng trường rộng để lùi lại mà ngắm. Ở mặt nam, trên ba vòm cửa, một bức khảm lấp lánh vàng kể cảnh Phán Xét Cuối Cùng. Nhìn lên cao hơn là ngọn tháp chính với chiếc đồng hồ và mũ tháp màu xanh đồng.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh Vitus, Thánh Venceslas và Thánh Adalbert (Katedrála sv. Víta, Václava a Vojtěcha), nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Praha. Đất Séc có nhiều đan viện và đền hành hương cổ, nhưng thư viện chọn nơi này làm đại diện vì trang chính thức của nhà thờ ghi đây là nơi có mộ của năm vị thánh bổn mạng xứ Séc, và vì lòng sùng kính Thánh Venceslas, vị bổn mạng của cả xứ Bohemia, xoay quanh chính nhà nguyện trong lòng nhà thờ này.
IBa Vị Thánh Trong Một Tên Gọi
Tên đầy đủ của nhà thờ mang ba vị thánh. Thánh Vitus (sách lễ tiếng Việt gọi là Thánh Vitô) là một vị tử đạo thời Giáo hội sơ khai, tước hiệu gốc của nhà thờ. Thánh Venceslas (Václav) là vị công tước xứ Bohemia thế kỷ 10, người dựng nhà thờ tròn đầu tiên trên nền đất này, được kính là tử đạo và là bổn mạng của xứ Bohemia. Thánh Adalbert (Vojtěch) là vị giám mục Praha thế kỷ 10, cũng được kính là tử đạo.
Người Séc và du khách thường gọi gọn là nhà thờ Thánh Vitus, nhưng với người đi lễ, nhà nguyện Thánh Venceslas mới là trái tim của nơi này.
Trong nếp Công Giáo, một nhà thờ có thể dâng kính nhiều vị thánh, và việc gìn giữ mộ các thánh là để cộng đoàn nhớ những người đã sống trọn đức tin trên chính mảnh đất của mình. Thư viện hiểu điều ấy là lý do sâu nhất khiến nơi này quan trọng với người Công Giáo Séc: họ không chỉ tới một nhà thờ lớn, mà tới nơi an nghỉ của những vị thánh đã đem đức tin tới cho tổ tiên họ.
Trang chính thức của nhà thờ ghi đây là nơi có mộ của năm vị thánh bổn mạng xứ Séc cùng nhiều thánh tích khác. Theo trang Lâu đài Praha, nhà nguyện Thánh Venceslas là trung tâm lòng sùng kính, có ngôi mộ Gothic thế kỷ 14 của thánh, tường dưới ốp đá quý. Cũng trong nhà thờ có mộ bạc của Thánh Gioan Nepomuk (Jan Nepomucký), làm từ năm 1733 tới 1736.
Nhiều người đứng trước mặt tiền tây hai tháp và nghĩ mình đang nhìn một công trình thời trung đại. Không hẳn. Theo Prague City Tourism, công trình Gothic ngưng dở từ thế kỷ 15, và phần phía tây, gồm mặt tiền hai tháp, chỉ được hoàn thành theo lối Tân Gothic để thánh hiến năm 1929. Phần trung đại thật nằm ở phía đông: ca đường, các nhà nguyện, tháp chính và Cổng Vàng ở mặt nam, vốn là lối vào chính thời xưa.
IIGần Sáu Thế Kỷ Xây Một Nhà Thờ
Trên cùng một nền đất trong khuôn viên lâu đài đã có ba nhà thờ nối nhau: nhà thờ tròn của thánh Venceslas, vương cung thánh đường thế kỷ 11, rồi nhà thờ Gothic. Nhà thờ Gothic lại kéo dài qua gần sáu thế kỷ, nên đây là một trong những công trình xây lâu nhất châu Âu, giống trường hợp Nhà thờ chính tòa Cologne.
- Khoảng 925 tới 930Nhà thờ tròn của thánh VenceslasThánh Venceslas dựng một nhà thờ tròn (rotunda) kiểu Rôma tại đây. Trang Lâu đài Praha ghi năm 925, nhiều nguồn khác ghi khoảng năm 930.
- 973Lập giáo phận PrahaNhà thờ tròn thành nhà thờ của giáo phận mới, theo trang Lâu đài Praha.
- 1060Vương cung thánh đường RômaNhà thờ tròn được thay bằng một vương cung thánh đường ba gian hai tháp.
- 1344Khởi công nhà thờ GothicKarel, khi ấy còn là hoàng tử, về sau là vua Karel IV, khởi công. Thợ cả Matthias thành Arras làm tới khi mất năm 1352.
- 1356 tới 1399Thời Peter ParlerPeter Parler nhận công trình năm 1356. Ông (Petr Parléř) tiếp tục công trình, dựng ca đường, nhà nguyện Thánh Venceslas và phần lớn những gì trung đại còn thấy hôm nay.
- 1370 tới 1371Bức khảm Cổng VàngBức khảm Phán Xét Cuối Cùng trên cổng nam, khoảng một triệu mảnh thủy tinh và đá hoa, hơn 30 sắc màu.
- 1733 tới 1736Mộ bạc Thánh Gioan NepomukNgôi mộ bạc lớn được làm trong thời Baroque, đặt trong hành lang quanh ca đường.
- 1929Thánh hiến trọng thểSau khi hoàn thành phần phía tây theo lối Tân Gothic, nhà thờ được thánh hiến trọng thể, theo Prague City Tourism.
Về năm dựng nhà thờ tròn, các nguồn vênh nhau. Trang chính thức Lâu đài Praha (hrad.cz) ghi thánh Venceslas dựng nhà thờ tròn năm 925, trong khi nhiều nguồn khác ghi khoảng năm 930. Không có văn bản dựng nhà thờ nào còn lại để phân xử, nên thư viện ghi khoảng năm 925 tới 930.
Về quãng ngưng xây: Prague City Tourism ghi công trình dừng dở từ thế kỷ 15 và chỉ được làm tiếp để hoàn thành vào đầu thế kỷ 20. Thư viện không đi vào lý do của lần ngưng ấy.
IIICa Đường Parler, Cổng Vàng Và Cửa Kính Mucha
Nhà thờ là một vương cung thánh đường Gothic ba gian có gian ngang, cung thánh bao bởi hành lang và vòng nhà nguyện. Phần phía đông do Matthias thành Arras khởi dựng theo lối Gothic Pháp, rồi Peter Parler đổi sang một lối táo bạo hơn với vòm lưới và những đường gân đan chéo. Phần phía tây với mặt tiền hai tháp và cửa sổ hoa hồng là công trình Tân Gothic hoàn thành trước năm 1929.
Ngoài nhà nguyện Thánh Venceslas, nhà thờ còn có Phòng Vương miện giữ bộ vương khí Bohemia, và các ô cửa kính màu làm trong khoảng 1925 tới 1939 do nhiều họa sĩ thiết kế, nổi nhất là ô của Alfons Mucha.
Trung tâm lòng sùng kính của nhà thờ, có mộ Gothic thế kỷ 14 của thánh, phần tường dưới ốp đá quý.
Lối vào phía nam, trên có bức khảm Phán Xét Cuối Cùng làm năm 1370 tới 1371, khoảng một triệu mảnh thủy tinh và đá hoa, hơn 30 sắc màu.
Làm năm 1733 tới 1736, một trong những tác phẩm bạc Baroque lớn nhất của nhà thờ.
Một trong những ô cửa kính màu của đợt 1925 tới 1939, do họa sĩ Alfons Mucha thiết kế.
Ở mặt tiền tây, đường kính 10,4 mét.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều dài | 124 m | Prague City Tourism |
| Chiều rộng gian ngang | 60 m | Prague City Tourism |
| Mặt tiền tây | Rộng 37,5 m | Prague City Tourism |
| Chiều cao vòm | 33 m | Prague City Tourism |
| Tháp chính | 96,5 m | Prague City Tourism |
| Hai tháp mặt tiền tây | 82 m | Prague City Tourism |
| Cửa sổ hoa hồng | Đường kính 10,4 m | Prague City Tourism |
Nhiều người gọi nhà thờ này là nhà thờ của Lâu đài và tưởng nó thuộc về lâu đài. Về phụng vụ, đây là nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Praha, nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục, không phải nhà nguyện riêng của một triều đình. Cách đứng trong khuôn viên lâu đài giống Nhà thờ chính tòa Wawel ở Kraków, nơi có một Thánh Wacław cũng chính là Thánh Venceslas này.
IVThế Đất Và Hướng
Mục này là phần đọc thêm, và cần hiểu đúng tầm của nó. Công Giáo không dạy phong thủy, việc đặt hướng nhà thờ theo quy tắc phụng vụ: bàn thờ và ca đường ở đầu phía đông, lối vào ở phía tây. Nhà thờ Thánh Vitus giữ quy tắc ấy, ca đường trung đại ở phía đông, mặt tiền Tân Gothic ở phía tây. Những gì viết tiếp là thư viện đọc theo phong thủy cổ truyền của người Việt, dành cho bạn đọc quen lối ấy muốn có chỗ đối chiếu, không phải điều tư liệu của nhà thờ ghi, và không phải điều các thợ cả tính tới.
Điều nhìn thấy trước tiên là sống đồi. Lâu đài Praha và nhà thờ đứng trên một dải đồi dài ở bờ tây sông Vltava (Moldau), gọi là Hradčany. Dải đồi chạy dài theo hướng đông tây, và nhà thờ nằm ngay giữa sống ấy. Lối xem đất cổ truyền gọi một dải núi đồi kéo dài là long mạch, và chỗ giữa sống đồi, nơi thế đất dừng lại và mở ra, là chỗ khí tụ. Ngôi nhà thờ tròn đầu tiên đã được đặt đúng lên chỗ ấy, và ba đời nhà thờ về sau không rời đi.
Thứ hai là sông dưới chân. Sông Vltava chảy phía dưới đồi ở phía đông, cả phố cổ Praha nằm bên kia sông. Nhà thờ quay ca đường về phía đông, tức lưng nhìn ra sông, còn cửa tây quay vào trong lâu đài. Theo lối Việt, đó là thế lấy nước làm cảnh trông xa, cao hơn hẳn mặt nước, không phải thế cửa mở ra sông.
Thứ ba là cổng nam. Thời trung đại lối vào chính không phải cửa tây mà là Cổng Vàng ở mặt nam, nhìn về phía nắng. Lối Việt chuộng hướng nam cho nhà cửa, nên người xem đất theo lối cổ truyền sẽ thấy ở đây một sự gặp gỡ ngẫu nhiên. Thư viện chỉ ghi lại như một điều để so sánh.
Cuối cùng là minh đường chật. Nhà thờ bị các dãy nhà của lâu đài bao sát, không có khoảng trống lớn trước mặt. Theo lối Việt, minh đường hẹp là chỗ thiếu, nhưng với một nhà thờ nằm trong thành, đó là điều tất yếu của địa thế đỉnh đồi.
VLễ Các Thánh Bổn Mạng Theo Lịch Phụng Vụ
Nhà thờ theo lịch phụng vụ chung của Giáo hội Công Giáo Rôma, tính theo dương lịch, và giữ nhiều ngày riêng của các vị thánh an nghỉ hay được kính ở đây. Bảng dưới lấy theo lịch lễ tại các nhà nguyện bên do chính nhà thờ công bố, chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 23 tháng 4 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lịch riêng tại Séc | Lễ Thánh Adalbert (Vojtěch) | Kính vị giám mục Praha thế kỷ 10, một trong ba vị trong tên nhà thờ. |
| 16 tháng 5 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lịch riêng tại Séc | Lễ Thánh Gioan Nepomuk | Kính vị thánh có mộ bạc trong hành lang quanh ca đường. |
| 15 tháng 6 | Lịch phụng vụ Công Giáo | Lễ Thánh Vitus | Ngày của vị thánh mang tước hiệu gốc của nhà thờ. |
| 28 tháng 9 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lịch riêng tại Séc | Lễ Thánh Venceslas | Kính vị bổn mạng xứ Bohemia, người dựng nhà thờ tròn đầu tiên, có mộ trong nhà nguyện Thánh Venceslas. Đây là ngày lễ lớn nhất của nhà thờ. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh, ngày thay đổi mỗi năm | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo tuần trăng mùa xuân | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Các nghi lễ trọng của Tổng giáo phận Praha do vị tổng giám mục chủ sự. |
Về cộng đồng người Việt, thư viện chưa tìm được nguồn đã mở về thánh lễ tiếng Việt tại nhà thờ này, nên không ghi thêm.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- III. nádvoří, Pražský hrad, 119 01 Praha 1 (Hradčany)
- Đường tới
- Nhà thờ ở sân thứ ba của Lâu đài Praha, khu Hradčany, quận Praha 1. Quý vị có thể đi tàu điện lên cổng bắc của lâu đài, hoặc đi bộ từ khu Malá Strana lên theo các bậc thang cũ.
- Toạ độ
- 50.0909, 14.4005
Nhà thờ nằm trong khuôn viên Lâu đài Praha nên khách phải qua lối kiểm soát của lâu đài trước khi vào sân thứ ba. Trong lòng nhà thờ, lệ là ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, nói khẽ, không vào khu nhà nguyện khi đang có thánh lễ. Trang của nhà thờ phân biệt người vào cầu nguyện với đoàn tham quan, đoàn hành hương đông người cần báo trước với nhà thờ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Vitus, Praha
Contribute photos, information or video for St. Vitus CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Vitus xây trong bao lâu
Gần sáu thế kỷ. Nhà thờ Gothic khởi công năm 1344 do Karel, về sau là vua Karel IV, khởi xướng, công trình ngưng dở từ thế kỷ 15, rồi được hoàn thành theo lối Tân Gothic và thánh hiến trọng thể năm 1929, theo Prague City Tourism.
Nhà thờ Thánh Vitus thờ ai
Nhà thờ dâng kính ba vị: Thánh Vitus, vị tử đạo thời Giáo hội sơ khai, Thánh Venceslas, công tước Bohemia thế kỷ 10 và bổn mạng của xứ, và Thánh Adalbert, giám mục Praha thế kỷ 10. Trang của nhà thờ ghi đây là nơi có mộ năm vị thánh bổn mạng xứ Séc.
Nhà thờ Thánh Vitus cao bao nhiêu mét
Theo Prague City Tourism, tháp chính cao 96,5 mét, hai tháp mặt tiền tây cao 82 mét, vòm trong lòng nhà thờ cao 33 mét. Nhà thờ dài 124 mét, gian ngang rộng 60 mét.
Nhà thờ Thánh Vitus có từ năm nào
Trên nền đất này thánh Venceslas đã dựng một nhà thờ tròn, trang Lâu đài Praha ghi năm 925, nhiều nguồn khác ghi khoảng năm 930. Năm 1060 thay bằng vương cung thánh đường, năm 1344 khởi công nhà thờ Gothic hiện nay.
Cổng Vàng nhà thờ Thánh Vitus là gì
Là lối vào phía nam, thời trung đại là cửa chính. Trên cổng có bức khảm Phán Xét Cuối Cùng làm năm 1370 tới 1371, ghép từ khoảng một triệu mảnh thủy tinh và đá hoa với hơn 30 sắc màu.