Giữa nhịp sống hối hả của đường Royal (Rue Royale) tại trung tâm thương mại cổ của thủ đô Port Louis, nơi những gian hàng vải vóc của người gốc Ấn nối liền với những hiệu thuốc bắc và đèn lồng đỏ của khu phố Hoa (Chinatown), lữ khách chỉ cần bước qua cánh cổng gỗ tếch chạm trổ công phu của Thánh đường Jummah (tiếng Anh là Jummah Mosque, tiếng Pháp là Mosquée Jummah) là lập tức tiến vào một thế giới hoàn toàn khác biệt. Mọi tiếng còi xe và tiếng mặc cả ồn ào ngoài phố chợ dường như dừng lại phía sau bức tường dày sơn trắng muốt viền xanh lá cây dịu mắt; trước mắt người hành hương mở ra một khoảng sân đá cẩm thạch mát rượi dưới tán lá xanh rợp trời của cây bàng biển cổ thụ (Badamier) đã sống hơn một thế kỷ rưỡi, lắng nghe tiếng nước chảy róc rách từ đài tẩy uế bát giác và tiếng đọc Kinh Quran trầm ấm vang ra từ những hàng cột vòm đa thùy duyên dáng.
Trong bức tranh chung sống hòa hợp của các tôn giáo trên đảo quốc Mauritius, nếu Nhà thờ chính tòa Thánh Louis đại diện cho di sản Kitô giáo thời Pháp thuộc và Đền Tamil Kaylasson cùng Hồ thiêng Grand Bassin đại diện cho truyền thống Ấn Độ giáo, thì Thánh đường Jummah chính là trái tim lịch sử và biểu tượng kiến trúc rực rỡ nhất của cộng đồng Hồi giáo tại Mauritius. Được khởi dựng vào năm 1852 bởi những thương nhân Hồi giáo dòng Cutchi Memon đến từ vùng Kutch thuộc bang Gujarat (tây bắc Ấn Độ) và được mở rộng liên tục suốt bốn mươi năm cho tới năm 1895, ngôi thánh đường này được Bộ Nghệ thuật và Văn hóa Mauritius tôn vinh là một trong những công trình tôn giáo đẹp nhất vùng Ấn Độ Dương nhờ sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật vòm Ấn Độ giáo Hồi giáo Mughal, đường nét Moorish và kỹ thuật thông gió Creole bản địa.
IĐấng Tối Cao Allah, Tâm Nguyện Của Mười Hai Thương Nhân Cutchi Memon Và Lăng Mộ Đạo Sư Sufi Pir Jamal Shah
Là một đại thánh đường thứ Sáu (Jummah Masjid, bắt nguồn từ chữ Ả Rập al-Jum'ah nghĩa là ngày hội tụ cầu nguyện chiều thứ Sáu hằng tuần), Thánh đường Jummah tại Port Louis được cung hiến trọn vẹn cho việc thờ phượng Đấng Tối Cao Allah theo truyền thống Hồi giáo Sunni. Cội nguồn ra đời của thánh đường gắn liền với làn sóng giao thương hàng hải trên Ấn Độ Dương vào giữa thế kỷ 19: sau khi người Anh bãi bỏ chế độ nô lệ năm 1835 và đưa hàng chục vạn lao động từ tiểu lục địa Ấn Độ sang phát triển ngành mía đường tại Mauritius, một cộng đồng các thương nhân Hồi giáo năng động thuộc nhóm Cutchi Memon và Surti từ vùng Gujarat, Kutch và Bombay đã đến định cư tại khu vực bến cảng Port Louis để kinh doanh lương thực, ngũ cốc và hàng dệt may.
Dù ngôi thánh đường nhỏ đầu tiên trên đảo là Thánh đường Camp des Lascars (nay là Thánh đường Al-Aqsa ở khu Plaine Verte, lập từ khoảng năm 1805 bởi những thủy thủ Lascar), các thương nhân và cư dân Hồi giáo làm việc ngay tại khu vực bến cảng và chợ trung tâm Port Louis vẫn thiếu một nơi cầu nguyện gần gũi cho năm thời lễ mỗi ngày và đại lễ thứ Sáu. Vào tháng 10 năm 1852, mười hai thương nhân Cutchi Memon tiêu biểu do các ông Hajee Joonus Allarakia, Hajee Jackaria Janmamode, Kassim Hossen, Ibrahimkhan và Hajee Ismael dẫn đầu đã cùng góp vốn mua hai lô đất đầu tiên tại phố Queen (Rue de la Reine) với giá 2.800 rupee để dựng một ngôi nhà cầu nguyện khiêm nhường mà văn kiện thời bấy giờ gọi là Thánh đường của người Ả Rập (Mosquée des Arabes).
Trong truyền thống Hồi giáo tại Mauritius, Thánh đường Jummah không chỉ là nơi cử hành nghi lễ Salat (năm thời cầu nguyện hằng ngày hướng về thánh địa Mecca) và Jumu'ah (lễ nguyện tập thể trưa thứ Sáu), mà còn được tổ chức theo mô hình một quỹ hiến tặng tôn giáo và từ thiện vĩnh viễn (Waqf) gắn liền với nghĩa vụ Zakat (bố thí giúp người nghèo) và Sadaqah. Ngay từ bản hiến chương mua đất năm 1852 và các văn bản ủy thác tiếp theo, các nhà sáng lập Cutchi Memon đã thiết lập một truyền thống đặc biệt: các dãy mặt tiền tầng trệt chạy dọc theo khu phố thương mại sầm uất bên ngoài thánh đường được xây dựng làm các cửa hiệu buôn bán cho thuê, và toàn bộ nguồn thu từ tiền thuê mặt bằng đó được sung vào quỹ duy tu thánh đường, trợ cấp cho các gia đình nghèo túng, hỗ trợ học bổng và tổ chức các bữa ăn miễn phí trong tháng Ramadan.
Chính nhờ mô hình tự chủ tài chính gắn liền với đạo lý thương nhân công chính ấy mà suốt hơn 170 năm qua, Thánh đường Jummah luôn giữ được sự độc lập, trang nghiêm và trở thành trung tâm điều phối các hoạt động nhân đạo lớn nhất của cộng đồng Hồi giáo trên toàn đảo quốc Mauritius.
Một điểm nhấn tâm linh vô cùng đặc biệt ngay bên trong sân nội vi của Thánh đường Jummah là ngôi lăng mộ bằng đá cẩm thạch trắng (Mazar hay Dargah) của bậc đạo sư Sufi Pir Jamal Shah. Theo sử liệu của cộng đồng Hồi giáo Mauritius, ngài Sayyid Pir Jamal Shah là một bậc hiền giả và tu sĩ dòng Sufi thông thái đến từ vùng Kutch (Gujarat, Ấn Độ), người đã vượt Ấn Độ Dương đến Port Louis vào thập niên 1850 đúng vào giai đoạn gian cầu nguyện đầu tiên của Thánh đường Jummah vừa mới hình thành. Bằng đời sống đạo hạnh thanh cao, lòng từ bi và sự uyên bác về giáo lý, ngài Pir Jamal Shah đã trở thành chỗ dựa tinh thần cho những người lao động và thương nhân xa xứ.
Khi ngài Pir Jamal Shah viên tịch tại Port Louis vào năm 1858, các vị trưởng lão quản trị thánh đường đã dành một vị trí trang trọng ngay trong khuôn viên sân cạnh gian cầu nguyện cổ để an táng ngài và dựng lên một ngôi lăng nhỏ bằng đá cẩm thạch trắng chạm hoa văn tinh xảo, bên trên phủ tấm vải xanh thêu chữ vàng. Cho đến tận ngày nay, mỗi khi bước vào Thánh đường Jummah, nhiều tín hữu vẫn dừng chân bên cửa sổ lưới đá của lăng mộ Pir Jamal Shah để dâng lời cầu nguyện bình an (Fatiha), tạo nên sự hòa quyện êm đềm giữa kỷ cương luật học Sunni chính thống và chiều sâu tâm linh Sufi ấm áp của tiểu lục địa Ấn Độ.
Nhiều du khách khi đi ngang qua mặt tiền dài đồ sộ của Thánh đường Jummah trên đường Royal thường lầm tưởng rằng toàn bộ công trình được xây dựng cùng một lúc theo một bản vẽ duy nhất. Thực tế kiến trúc thú vị hơn nhiều: nếu quan sát kỹ từ phía trong sân, người xem sẽ nhận ra hai giai đoạn kiến tạo rõ rệt được ghép nối khéo léo quanh gốc cây bàng cổ thụ. Phần gian cầu nguyện nguyên thủy năm 1852 tới 1853 nằm ở góc phố Queen có quy mô nhỏ gọn, ấm cúng với những bức tường dày thế kỷ 19; trong khi đại sảnh cầu nguyện mở rộng từ năm 1859 tới năm 1895 vươn dài ra tận phố Royal và phố Jummah Mosque là một công trình quy mô lớn gấp năm lần, được hàng chục thợ chạm đá, thợ mộc và nghệ nhân vữa vôi đưa bằng tàu buồm từ vùng Kutch và Gujarat sang Mauritius thi công ròng rã suốt hơn ba mươi năm dưới sự giám sát của kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza.
IIHơn Một Thế Kỷ Rưỡi Từ Ngôi Nhà Nguyện Phố Queen Năm 1852 Tới Đại Thánh Đường Năm 1895 Và Hiện Đại
Lịch sử của Thánh đường Jummah gắn liền với từng bước trưởng thành của cộng đồng người Mauritius gốc Ấn và sự hình thành bản sắc đa văn hóa của thủ đô Port Louis từ giữa thế kỷ 19 đến thế kỷ 21.
- Tháng 10 năm 1852 tới 1853Mười hai thương nhân Cutchi Memon mua đất tại phố Queen và dựng gian cầu nguyện đầu tiênDưới sự dẫn dắt của Hajee Joonus Allarakia và Hajee Jackaria Janmamode, nhóm thương nhân Hồi giáo từ vùng Kutch (Gujarat) mua hai lô đất với giá 2.800 rupee và hoàn thành ngôi nhà nguyện đầu tiên (Mosquée des Arabes) vào năm 1853, đồng thời trồng cây bàng non trong sân.
- 1858Bậc đạo sư Sufi Pir Jamal Shah viên tịch và được an táng trong khuôn viên thánh đườngVị thánh nhân Sufi đến từ vùng Kutch qua đời tại Port Louis năm 1858; ngôi lăng mộ bằng đá cẩm thạch trắng (Mazar) của ngài được dựng ngay bên cạnh gian cầu nguyện cổ năm 1853.
- 1859 tới 1877Mua thêm bảy lô đất tiếp giáp và khởi công đại dự án mở rộng thánh đườngKhi cộng đồng tín hữu Hồi giáo tại Port Louis tăng nhanh, ban quản trị do Hajee Joonus Allarakia đứng đầu mua thêm các lô đất trải dài ra đường Royal và phố New Little Mountain để mở rộng gấp nhiều lần diện tích thánh đường.
- 1878 tới 1895Kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza và đoàn nghệ nhân Ấn Độ hoàn thiện Đại thánh đường JummahVật liệu đá vôi, đá cẩm thạch, vôi kankar và gỗ tếch được vận chuyển bằng tàu biển từ Ấn Độ sang; các nghệ nhân Gujarat dưới sự chỉ đạo của Mirza Ahmode Raza hoàn thành đại sảnh cầu nguyện, hàng hiên, cổng chính đường Royal và các tháp minaret vào năm 1895.
- 29 tháng 4 năm 1892Thánh đường đứng vững qua trận đại cuồng phong lịch sử năm 1892 và mở cửa cứu trợTrong trận bão xoáy nhiệt đới khủng khiếp nhất lịch sử Mauritius tàn phá phần lớn Port Louis, kết cấu tường đá dày của Thánh đường Jummah đứng vững và trở thành nơi trú ẩn, phát lương thực cho hàng trăm cư dân gặp nạn không phân biệt tôn giáo.
- Thế kỷ 20 và 1953Kỷ niệm Bách chu niên (1853 tới 1953) và lắp đặt hệ thống chiếu sáng, âm thanh hiện đạiThánh đường tổ chức đại lễ kỷ niệm 100 năm thành lập, đồng thời phố New Little Mountain bên hông thánh đường được chính thức đổi tên thành phố Jummah Mosque (Jummah Mosque Street) để ghi nhận vị thế lịch sử của công trình.
- Cuối thế kỷ 20 tới thế kỷ 21Xếp hạng Di sản Quốc gia Mauritius và mở cửa đón khách tham quan văn hóaThánh đường Jummah được công nhận là Di sản Quốc gia của Cộng hòa Mauritius, được trùng tu định kỳ lớp sơn trắng ngà và viền xanh ngọc truyền thống, đồng thời mở cửa đón du khách quốc tế tìm hiểu văn hóa Hồi giáo ngoài giờ lễ nguyện.
Chuyến hải trình của vật liệu và những bàn tay nghệ nhân từ vùng Kutch vượt Ấn Độ Dương. Một trong những trang sử kỳ công nhất trong quá trình xây dựng Thánh đường Jummah từ năm 1859 đến năm 1895 là việc tổ chức hậu cần xuyên đại dương vào thời đại tàu buồm và tàu hơi nước sơ khai. Để đảm bảo ngôi đại thánh đường tại Port Louis mang đúng thần thái thanh tao của các thánh đường vùng Gujarat và Mughal Ấn Độ, các thương nhân Cutchi Memon không chỉ mời kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza cùng hàng chục thợ chạm đá, thợ đắp vữa và thợ mộc lành nghề từ Ấn Độ sang lưu trú nhiều năm tại Mauritius, mà còn dùng chính những con tàu buôn của mình chở theo đá cẩm thạch trắng, gỗ tếch Miến Điện và Ấn Độ, gạch nung cùng loại đá vôi kankar đặc chủng để nung thành thứ vữa hồ bóng mịn như ngọc thạch trát lên tường và cột thánh đường.
Mỗi khi có một chuyến tàu chở vật liệu cập cảng Port Louis, các phu khuân vác và tiểu thương Hồi giáo quanh khu chợ đều tự nguyện xếp thành hàng dài chuyển từng tấm gỗ tếch và từng phiến đá cẩm thạch về công trường trên phố Royal. Đáng quý hơn cả là khi mở rộng sân trong vào thập niên 1870 và 1880, thay vì chặt bỏ cây bàng biển (Badamier) đã mọc lên từ thuở ngôi nhà nguyện đầu tiên năm 1853 để lấy mặt bằng xây dựng thẳng tắp, kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza và các vị trưởng lão đã quyết định thiết kế toàn bộ khoảng sân mở, hành lang và đài nước tẩy uế uốn quanh gốc cây ấy. Nhờ quyết định nhân văn đó, cây bàng cổ thụ vẫn sống xanh tươi qua hơn 170 mùa mưa nắng, trở thành lá phổi xanh biểu tượng của Thánh đường Jummah.
IIINghệ Thuật Giao Thoa Mughal, Moorish Và Creole: Cổng Gỗ Tếch Ấn Độ, Sân Cây Bàng Cổ Thụ Và Sảnh Cầu Nguyện Vòm Đa Thùy
Chiếm trọn một ô phố lớn được giới hạn bởi đường Royal, phố Queen, phố Jummah Mosque và phố Little Mountain, kiến trúc của Thánh đường Jummah là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa ba truyền thống thẩm mỹ: thứ nhất là bố cục mặt tiền đô thị và hệ thống cửa chớp gỗ thông gió kiểu Creole thuộc địa Mauritius; thứ hai là hệ thống vòm nhọn đa thùy (cusped arches), tháp minaret nhỏ (guldasta) và hoa văn thực vật đắp nổi của kiến trúc Ấn Độ giáo Hồi giáo Mughal vùng Gujarat; và thứ ba là các vòm hình lỗ khóa cùng ô kính màu mang âm hưởng Moorish.
Nhìn từ đường Royal, tầng trệt của thánh đường được bao bọc bởi dãy cửa hiệu thương mại cổ kính giúp cách âm hoàn toàn cho không gian thờ tự bên trong; ở chính giữa là lối cổng vòm cao dẫn lên bậc thang đá cẩm thạch. Cánh cổng chính được chế tác từ gỗ tếch Ấn Độ nguyên khối dày nặng, chạm nổi các họa tiết hoa sen, dây leo và hình học đối xứng tinh xảo, phía trên là hàng hiên tầng lầu với các vòm cung trắng viền xanh lá cây và những ngọn tháp minaret thanh mảnh vươn lên nền trời.
Bước qua cổng chính là khoảng sân lộ thiên lát đá mát lạnh nằm ở trung tâm quần thể. Chiếm lĩnh khoảng không gian trên cao của sân là tán lá sum suê của cây bàng cổ thụ (Badamier, Terminalia catappa) có từ năm 1853, giúp hạ nhiệt độ sân xuống nhiều độ C so với mặt đường bên ngoài. Ngay dưới bóng cây là nhà thủy tạ tẩy uế (Wudu khana) hình bát giác bằng đá cẩm thạch trắng, nơi tín hữu rửa mặt, tay và chân trước khi bước vào sảnh lễ nguyện.
Nằm ở một góc trang trọng của sân trong ngay sát gian cầu nguyện cổ là ngôi lăng mộ hình vuông bằng đá cẩm thạch trắng của bậc đạo sư Sufi Pir Jamal Shah (viên tịch năm 1858). Các bức tường lăng được trổ lưới đá cẩm thạch hoa văn hình học (Jali) cho phép ánh sáng tự nhiên và làn hương trầm lan tỏa nhẹ nhàng quanh quan tài phủ gấm xanh.
Không gian lễ nguyện chính là một đại sảnh thông thoáng có sức chứa khoảng 2.000 tín hữu, được nâng đỡ bởi những hàng cột tròn trắng muốt nối với nhau bằng các vòm cung đa thùy (multifoil cusped arches) mang đậm phong cách cung đình Mughal. Nhờ thiết kế mở ba mặt thông ra sân trong và các hành lang đón gió kèm hệ thống cửa chớp gỗ Creole và quạt trần cổ điển, đại sảnh luôn ngập tràn ánh sáng dịu và gió mát tự nhiên.
Trên bức tường Qibla hướng về phía tây bắc (chỉ thẳng về thánh địa Mecca vượt qua Ấn Độ Dương) là khám thờ Mihrab hình vòm hõm sâu được trang trí bằng các đường chỉ phào xanh ngọc, vàng kim và những dòng thư pháp Ả Rập trích Kinh Quran. Kế bên là giảng đài Minbar bằng gỗ chạm khắc nơi vị Imam đứng thuyết giảng vào trưa thứ Sáu, còn trên trần cao treo những chiếc đèn chùm pha lê và lồng đèn thủy tinh cổ từ thế kỷ 19.
Một chi tiết kỹ thuật độc đáo ít người biết tới là ngay bên dưới nền sân của Thánh đường Jummah từng được các kỹ sư thế kỷ 19 xây dựng một bể ngầm khổng lồ để thu gom và lọc nước mưa phục vụ nghi thức tẩy uế quanh năm. Phía trên các cánh lầu bao quanh sân là thư viện Hồi giáo, phòng họp của hội đồng quản trị và các lớp học giáo lý.
| Hạng mục kiến trúc và Không gian | Niên đại và Nghệ nhân thực hiện | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa văn hóa |
|---|---|---|
| Gian cầu nguyện cổ (Mosquée des Arabes) | 1852 tới 1853 (12 thương nhân Cutchi Memon sáng lập) | Nằm ở góc phố Queen, hạt nhân lịch sử đầu tiên của quần thể thánh đường |
| Lăng mộ cẩm thạch Pir Jamal Shah (Mazar) | 1858 (trùng tu bằng đá cẩm thạch Ấn Độ cuối thế kỷ 19) | Lăng mộ bậc đạo sư Sufi vùng Kutch với vách lưới đá chạm lọng Jali nằm ngay trong sân |
| Cây bàng cổ thụ (Badamier) và Đài tẩy uế Wudu | Cây trồng từ thập niên 1850; đài cẩm thạch thập niên 1880 | Tán cây cổ thụ che mát toàn bộ sân trong và khu vực đài nước tẩy uế bằng đá cẩm thạch trắng |
| Đại sảnh cầu nguyện vòm đa thùy và Cổng đường Royal | 1859 tới 1895 (kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza và nghệ nhân Ấn Độ) | Sức chứa 2.000 người, kết hợp cột vòm Mughal, cửa gỗ tếch chạm nổi và cửa chớp gỗ Creole |
| Dãy cửa hiệu Waqf mặt tiền phố thương mại | Thế kỷ 19 (dọc đường Royal, phố Queen và phố Jummah Mosque) | Tạo nguồn thu bền vững nuôi dưỡng thánh đường và quỹ từ thiện giúp người nghèo suốt hơn 170 năm |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các thương nhân Hồi giáo Cutchi Memon và kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và thiết kế Thánh đường Jummah. Vị trí thánh đường được chọn ngay tại trung tâm giao thương sầm uất của cảng Port Louis để thuận tiện cho các thương nhân và người lao động Hồi giáo đến cầu nguyện năm thời mỗi ngày, còn hướng của sảnh lễ nguyện tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc định hướng Qibla của Hồi giáo: bức tường Mihrab quay về hướng Tây Bắc (khoảng 345 độ Bắc Tây Bắc từ Mauritius) hướng thẳng về thánh địa Kaaba tại Mecca. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của thủ đô Port Louis tại tọa độ 20,1601 độ vĩ nam, 57,5042 độ kinh đông, Thánh đường Jummah nằm trên vùng đất bằng phẳng sung túc của thung lũng ven vịnh dưới chân vòng cung núi đá bazan Moka Range ở phía đông nam và đồi Thành cổ Citadelle (Fort Adelaide) ở phía đông, cách bến cảng Port Louis khoảng 400 mét về phía đất liền. Trong phép xem hình thế đô thị, giao lộ giữa đường Royal và phố Jummah Mosque chính là điểm hội tụ của các dòng chảy thương mại lớn nhất thủ đô (nơi giao nhau giữa khu chợ Ấn Độ, khu phố Hoa và khu cảng biển).
Điểm đặc sắc nhất về mặt không gian của Thánh đường Jummah nằm ở cấu trúc tàng phong tụ khí bằng sân trong (nội minh đường): do nằm giữa bốn con phố buôn bán náo nhiệt, kiến trúc sư đã dùng toàn bộ vòng tường ngoài và dãy cửa hiệu thương mại tầng trệt làm lớp thành quách hộ vệ ngăn cách tạp âm và gió bụi bên ngoài, đồng thời nâng cốt nền của thánh đường cao hơn mặt đường phố vài bậc cấp. Khi bước qua cổng gỗ tếch trên đường Royal, luồng khí được dẫn vào khoảng sân giếng trời trung tâm (thiên tỉnh) nơi có cây bàng cổ thụ hơn 170 năm tuổi tỏa bóng mộc khí xanh mát và đài phun nước tẩy uế kết hợp bể nước mưa ngầm bên dưới làm tụ thủy trì. Nhờ sự điều hòa giữa bóng cây cổ thụ, mặt nước cẩm thạch và các hành lang cột vòm đa thùy mở thông tứ phía, nội khí bên trong sảnh cầu nguyện luôn giữ được sự tĩnh lặng, thanh lương và trang nghiêm tuyệt đối giữa lòng đô thị nhiệt đới.
VĐại Lễ Thứ Sáu Hằng Tuần, Đêm Cầu Nguyện Tháng Ramadan Và Truyền Thống Từ Thiện Liên Tôn Tại Port Louis
Mọi sinh hoạt tôn giáo và lễ tiết tại Thánh đường Jummah được cử hành theo lịch Hồi giáo (lịch âm Hijri) kết hợp với nhịp sinh hoạt hằng tuần của thủ đô Port Louis.
| Thời điểm trong năm hoặc tuần | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Thánh đường Jummah, Port Louis |
|---|---|---|---|
| Trưa thứ Sáu hằng tuần (khoảng 12 giờ 30 tới 13 giờ 30) | Hằng tuần | Đại lễ Cầu nguyện Thứ Sáu (Salat al-Jumu'ah) | Thời khắc đông đúc và trang nghiêm nhất trong tuần: các cửa hiệu quanh đường Royal tạm khép cửa, hơn 2.000 tín hữu mặc trang phục trắng truyền thống lấp đầy đại sảnh và sân dưới tán cây bàng để nghe bài thuyết giảng Khutbah và cử hành lễ nguyện chung. |
| Trọn tháng thứ 9 lịch Hồi giáo (tháng Ramadan) | Âm lịch Hijri | Tháng Nhịn chay Ramadan, Bữa ăn Iftar và Lễ nguyện đêm Tarawih | Mỗi chiều lúc hoàng hôn, thánh đường tổ chức phát cháo truyền thống (Haleem và Briani), quả chà là và nước mát cho hàng trăm người nhịn chay và người nghèo; ban đêm cả tòa thánh đường trắng rực sáng ánh đèn cử hành lễ nguyện Tarawih và đêm linh thiêng Laylat al-Qadr. |
| Ngày 1 tháng Shawwal (tháng 10 lịch Hồi giáo) | Âm lịch Hijri (Ngày nghỉ lễ Quốc gia tại Mauritius) | Đại lễ Eid al-Fitr (Lễ Xả chay kết thúc tháng Ramadan) | Hàng ngàn tín hữu hội tụ từ sáng sớm để dâng lễ nguyện Eid, trao nhau lời chúc Eid Mubarak, phân phát tiền từ thiện Zakat al-Fitr cho người nghèo và chia sẻ bánh ngọt truyền thống với các láng giềng khu phố Hoa và người Ấn Độ giáo. |
| Ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah (tháng 12 lịch Hồi giáo) | Âm lịch Hijri | Đại lễ Eid al-Adha (Lễ Hiến sinh tưởng niệm Tiên tri Ibrahim) | Cử hành đại lễ cầu nguyện buổi sáng và tổ chức phân phát thực phẩm từ thiện tới các gia đình khó khăn khắp các quận của đảo Mauritius. |
| Ngày 12 tháng Rabi' al-Awwal và dịp kỷ niệm Urs | Âm lịch Hijri | Lễ kỷ niệm Ngày sinh Tiên tri Muhammad (Mawlid al-Nabi) và tưởng niệm Pir Jamal Shah | Tổ chức các buổi đọc thơ ca ngợi Tiên tri (Naat), thuyết giảng giáo lý hòa bình và dâng lời cầu nguyện tưởng niệm tại lăng mộ cẩm thạch của đạo sư Sufi Pir Jamal Shah trong sân thánh đường. |
Tình láng giềng trăm năm giữa Thánh đường Jummah và Khu phố Hoa Port Louis. Một trong những hình ảnh đẹp nhất thể hiện tinh thần Mauritius là vị trí của Thánh đường Jummah ngay tại ranh giới của Khu phố Hoa (Chinatown) trên đường Royal. Suốt hơn một thế kỷ rưỡi qua, vào dịp Tết Nguyên Đán và Lễ hội Múa Lân của người gốc Hoa, các đoàn lân sư rồng khi đi ngang qua cổng Thánh đường Jummah luôn hạ thấp đầu lân và ngừng đánh trống lớn trong giờ cầu nguyện của người Hồi giáo để tỏ lòng kính trọng; ngược lại, vào tháng Ramadan và ngày lễ Eid, ban quản trị Thánh đường Jummah lại gửi tặng bánh ngọt và mở cửa đón các vị bô lão khu phố Hoa cùng du khách quốc tế vào tham quan kiến trúc thánh đường.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Royal (Rue Royale), giao lộ phố Queen và phố Jummah Mosque, Port Louis, Cộng hòa Mauritius
- Đường tới
- Thánh đường Jummah nằm ngay trên đường Royal (Rue Royale), tại góc giao với phố Queen (Rue de la Reine) và phố Jummah Mosque, cách bến cảng Caudan Waterfront và Chợ Trung tâm Port Louis (Central Market) chỉ khoảng 300 đến 400 mét (5 phút đi bộ). Nếu đi bằng tàu điện nhẹ Metro Express hoặc xe buýt từ các vùng trên đảo tới trạm Victoria hoặc trạm Place d'Armes ở trung tâm Port Louis, quý vị chỉ cần đi bộ dọc theo phố Queen hoặc đường Royal về hướng đông bắc hướng về cổng chào Khu phố Hoa (Chinatown) khoảng 6 phút là sẽ nhìn thấy bức tường trắng viền xanh lá cây và cánh cổng gỗ tếch chạm khắc của Thánh đường Jummah.
- Toạ độ
- -20.1601, 57.5042
Thánh đường Jummah là một trong những thánh đường Hồi giáo thân thiện và cởi mở nhất đối với du khách tại Mauritius: ngoài các khung giờ đang diễn ra lễ nguyện chính thức (đặc biệt là buổi trưa và chiều thứ Sáu hằng tuần khi thánh đường dành trọn không gian cho hàng ngàn tín hữu hành lễ), du khách thuộc mọi tôn giáo được phép vào tham quan khu vực sân trong, chiêm ngưỡng cây bàng cổ thụ, lăng mộ Pir Jamal Shah và nhìn ngắm đại sảnh cột vòm từ hành lang hoàn toàn miễn phí (thường vào buổi sáng từ thứ Hai đến thứ Năm và thứ Bảy). Khi vào thăm thánh đường, quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo che kín vai và đầu gối (phụ nữ nên mang theo khăn choàng đầu), tháo giày dép tại kệ để giày ngay lối vào cầu thang cổng chính, giữ yên lặng và hỏi ý kiến người hướng dẫn trực tại cổng trước khi chụp ảnh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường Jummah, Port Louis
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh đường Jummah tại Port Louis được ai khởi dựng và vào thời gian nào?
Thánh đường được khởi lập vào tháng 10 năm 1852 bởi một nhóm mười hai thương nhân Hồi giáo thuộc cộng đồng Cutchi Memon đến từ vùng Kutch (bang Gujarat, Ấn Độ) do các ông Hajee Joonus Allarakia và Hajee Jackaria Janmamode dẫn đầu. Họ mua hai lô đất trên phố Queen dựng gian nguyện đầu tiên năm 1853, sau đó mở rộng đại quy mô từ năm 1859 tới năm 1895.
Phong cách kiến trúc của Thánh đường Jummah có điểm gì độc đáo?
Công trình là sự giao thoa hài hòa giữa ba truyền thống: kiến trúc Ấn Độ giáo Hồi giáo Mughal vùng Gujarat (với các hàng cột vòm đa thùy và tháp minaret nhỏ chạm hoa văn), kiến trúc Moorish (vòm hình lỗ khóa và kính màu) và kiến trúc Creole bản địa của Mauritius (hàng hiên thoáng gió và cửa chớp gỗ nhiệt đới), toàn bộ được sơn màu trắng ngà điểm xuyết đường viền xanh ngọc thanh nhã.
Vì sao ngay giữa sân trong của Thánh đường Jummah lại có một cây bàng biển cổ thụ lớn?
Cây bàng biển (Badamier, tức cây bàng Ấn Độ) này đã mọc trong khuôn viên từ khi gian cầu nguyện đầu tiên được xây dựng vào năm 1852 tới 1853. Khi mở rộng đại thánh đường từ năm 1859 tới năm 1895, kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza và các vị trưởng lão đã quyết định giữ nguyên cây cổ thụ này và xây sân trong cùng đài nước tẩy uế uốn quanh gốc cây để lấy bóng mát tự nhiên.
Ngôi lăng mộ bằng đá cẩm thạch trắng nằm trong sân Thánh đường Jummah là của ai?
Đó là lăng mộ (Mazar) của bậc đạo sư và hiền giả Sufi người Ấn Độ là Sayyid Pir Jamal Shah đến từ vùng Kutch. Ngài đã đến Mauritius truyền dạy đạo lý và nâng đỡ tinh thần người dân trước khi viên tịch vào năm 1858, và được an táng trang trọng ngay bên cạnh gian cầu nguyện cổ của thánh đường.
Các vật liệu và nghệ nhân xây dựng Thánh đường Jummah thế kỷ 19 được đưa đến từ đâu?
Để xây dựng đại thánh đường từ năm 1859 tới năm 1895, ban quản trị đã mời kiến trúc sư Mirza Ahmode Raza cùng hàng chục thợ chạm đá, thợ mộc và thợ vữa lành nghề trực tiếp từ vùng Kutch và Gujarat (Ấn Độ) sang Mauritius, đồng thời vận chuyển bằng tàu biển gỗ tếch, đá cẩm thạch trắng và đá vôi kankar từ Ấn Độ sang để thi công.
Du khách không phải là người Hồi giáo có được phép vào tham quan Thánh đường Jummah không?
Có, Thánh đường Jummah mở cửa miễn phí đón du khách thuộc mọi tôn giáo vào tham quan khu vực sân trong và ngắm nhìn kiến trúc sảnh cầu nguyện vào các buổi sáng trong tuần (trừ ngày thứ Sáu và các giờ đang cử hành lễ nguyện), với điều kiện du khách mặc trang phục lịch sự kín đáo, tháo giày dép tại cổng và giữ trật tự.