Đường núi vùng Savanne đưa quý vị qua những cánh rừng thấp của cao nguyên, rồi bất ngờ một pho tượng khổng lồ hiện lên bên đường: thần Shiva đứng, tay cầm cây đinh ba, cao hơn mọi ngọn cây chung quanh. Đi thêm ít bước là mặt hồ, tròn và lặng, nằm gọn trong một vành đất cao. Dọc bờ là những ngôi đền nhỏ sơn trắng, sơn đỏ, bậc đá chạy xuống mép nước. Người ta đứng dưới bậc, chắp tay, thả hoa và lá xuống hồ, rồi múc nước vào bình mang về.
Đó là Grand Bassin, người Hindu ở Mauritius gọi là Ganga Talao, ao sông Hằng. Mauritius là đảo quốc mà cộng đồng gốc Ấn chiếm phần đông, và Ấn Độ Giáo là đạo có nhiều tín đồ nhất. Thư viện chọn hồ này làm nơi đại diện duy nhất của Mauritius vì mauritiusinsideout gọi cuộc hành hương Maha Shivaratri ở đây là cuộc hành hương Hindu lớn nhất ngoài Ấn Độ, và vì hồ là nơi một cộng đồng xa quê đã gắn mảnh đất mới của mình với dòng sông thiêng của đất tổ.
IThần Shiva Và Dòng Sông Hằng Trên Đảo
Hồ gắn với hai đối tượng thờ. Thứ nhất là thần Shiva, một trong ba vị thần tối cao của Ấn Độ Giáo, và cuộc hành hương lớn của hồ là đêm Maha Shivaratri, đêm lớn của Shiva. Thứ hai là nữ thần Ganga, sông Hằng hóa thân. Theo thần thoại Hindu, sông Hằng từ trời đổ xuống, Shiva đón dòng nước trên búi tóc để trái đất không bị cuốn trôi. Vì vậy nước sông Hằng và thần Shiva luôn đi cùng nhau, và việc lấy nước thiêng dâng lên linga của Shiva là nghi thức cốt lõi ở đây.
Người tìm ra hồ theo truyền thống là một vị tư tế ở làng Triolet phía bắc đảo. Mauritiusinsideout ghi tên ông là Pandit Jhummon Giri Gossagne Nepal. Mauritiusattractions kể ông mộng thấy nước hồ phát xuất từ sông Jahnavi, một tên khác của nữ thần Ganga.
Ấn Độ Giáo có khái niệm tirtha, chỗ vượt qua, chỉ những nơi nước thiêng mà người tắm hay dâng nước ở đó được coi là rửa sạch lỗi lầm. Sông Hằng là tirtha lớn nhất. Người Hindu tin một nơi nước khác có thể được thánh hóa khi nhận nước sông Hằng hay khi được gắn với dòng sông ấy. Việc năm 1972 một vị tư tế từ Ấn Độ đổ nước sông Hằng vào hồ trong nghi lễ, theo Hinduism Today và mauritiusinsideout, chính là theo ý ấy: từ đó hồ mang tên Ganga Talao.
Chỗ hay hiểu lầm là tưởng hồ thật sự nối ngầm với sông Hằng. Niềm tin hồ thông với sông Hằng là niềm tin tôn giáo, bắt nguồn từ giấc mộng của vị tư tế và được củng cố bằng nghi lễ năm 1972. Về địa chất, đây là một hồ miệng núi lửa trên cao nguyên, nước do mưa và mạch ngầm tại chỗ. Hai cách nói thuộc hai tầng khác nhau, và người hành hương Hindu không cần tầng thứ hai để coi hồ là thiêng.
Cùng là thánh địa Hindu của người gốc Ấn xa quê, quý vị có thể đọc bài Động Batu ở Malaysia với lễ Thaipusam, bài Đền Sri Mariamman ở Singapore, và ở Thái Bình Dương là bài Đền Sri Siva Subramaniya ở Fiji. Grand Bassin khác các nơi ấy ở chỗ trung tâm là một hồ nước tự nhiên, không phải một ngôi đền.
IITừ Ao Tiên Tới Ao Sông Hằng
Lịch sử thờ tự ở hồ ngắn, chừng hơn một trăm năm, và gắn trọn với cộng đồng người Mauritius gốc Ấn. Trước khi thành Ganga Talao, hồ có tên Pari Talao, ao tiên, theo Hinduism Today. Các mốc dưới đây ghi theo việc thờ tự và xây dựng.
- 1897Hồ được tìm raTheo truyền thống, vị pandit ở làng Triolet thấy hồ trong mộng rồi đi tìm. Mauritiusinsideout ghi năm 1897, có nguồn khác ghi 1887.
- 1898Cuộc hành hương đầu tiênNgười hành hương đi bộ lên hồ lấy nước dâng Shiva dịp Maha Shivaratri, theo Hinduism Today và mauritiusinsideout.
- 1972Hòa nước sông HằngMột vị tư tế từ Ấn Độ mang nước sông Hằng tới đổ vào hồ trong nghi lễ. Hồ đổi tên từ Pari Talao thành Ganga Talao.
- 1998Công bố là hồ thiêngHinduism Today ghi hồ được công bố là hồ thiêng năm 1998, đúng một trăm năm sau cuộc hành hương đầu.
- 2007Tượng Mangal Mahadev xongTượng Shiva đứng cao 33 m (108 bộ Anh) ở lối vào hoàn thành năm 2007, theo mauritiusattractions.
- 2008An vị tượngLễ an vị tượng Mangal Mahadev cử hành dịp Maha Shivaratri năm 2008, theo mauritiusattractions.
Có ba chỗ nguồn vênh nhau. Thứ nhất là năm tìm ra hồ: mauritiusinsideout ghi 1897, có nguồn ghi 1887. Hinduism Today chỉ ghi mốc hành hương đầu năm 1898, khớp với năm 1897 hơn, nhưng thư viện ghi cả hai.
Thứ hai là độ sâu: mauritiusinsideout ghi 50 tới 55 bộ Anh, tức chừng 15 tới 17 mét, có nguồn khác ghi khoảng 18 mét. Thứ ba là số người hành hương: trang về hồ của mauritiusinsideout ghi tới 400.000 tín đồ, trang về lễ của cùng nguồn ghi từ 250.000 tới 400.000. Con số mỗi năm mỗi khác, nên thư viện ghi là vài trăm nghìn người.
IIIMặt Hồ, Vòng Đền Và Hai Pho Tượng Ở Lối Vào
Grand Bassin không có một công trình trung tâm. Trung tâm là mặt hồ, và mọi công trình xếp quanh nó. Theo mauritiusinsideout, hồ nằm trong một miệng núi lửa đã tắt ở quận Savanne, cao khoảng 550 m. Quanh bờ là một vòng đền nhỏ, theo templeseeker thờ thần Shiva, thần Ganesha đầu voi, thần khỉ Hanuman và nhiều vị khác, có cả chỗ thờ của người Jain và người Sikh. Bậc đá từ các đền dẫn thẳng xuống mép nước để người hành hương dâng lễ.
Ở lối vào có hai pho tượng lớn: Mangal Mahadev, thần Shiva đứng, cao 33 m, và một pho tượng nữ thần Durga, người mẹ thiêng, theo templeseeker. Mauritiusattractions ghi con số 33 m tương ứng 108 bộ Anh, và 108 là số thiêng trong Ấn Độ Giáo, số hạt của chuỗi tràng.
Hồ miệng núi lửa tròn, nước lặng. Mauritiusattractions ghi hồ cấm đánh cá vì là nước thiêng.
Thần Shiva đứng cầm đinh ba, cao 33 m, xong năm 2007, an vị dịp Maha Shivaratri 2008. Templeseeker gọi là tượng lớn nhất Mauritius.
Pho tượng lớn thứ hai ở lối vào, theo templeseeker, đứng cùng tượng Shiva đón người hành hương.
Đền thờ linga của Shiva, nơi dâng nước hồ. Templeseeker gọi đây là đền linga lớn nhất ngoài Ấn Độ, thư viện chưa đối chiếu được nguồn khác.
Nhiều đền nhỏ thờ Ganesha, Hanuman và các vị khác, có bậc đá xuống nước.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Độ cao mặt hồ | Khoảng 550 m | mauritiusinsideout |
| Độ sâu | 50 tới 55 bộ Anh, hay khoảng 18 m | mauritiusinsideout, nguồn khác |
| Tượng Mangal Mahadev | 33 m, tức 108 bộ Anh | mauritiusattractions, mauritiusinsideout |
| Người hành hương dịp Maha Shivaratri | 250.000 tới 400.000 | mauritiusinsideout |
IVThế Đất Và Hướng
Ấn Độ Giáo không dạy phong thủy. Đền Hindu dựng theo Vastu và các sách Agama, chuộng cửa đón hướng đông, điện thờ ở chỗ sâu nhất. Nhưng ở Grand Bassin, điều quyết định chỗ thờ không phải phép dựng đền mà là nước: hồ đã có sẵn, được coi là tirtha, và các đền mọc lên quanh bờ để hướng về mặt nước. Thư viện chưa có bản đo hướng của từng đền nên không ghi độ. Những dòng dưới đây là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, đặt cạnh để quý vị so, không có trong tư liệu nào của nơi thờ.
Điều đầu tiên người quen lối Việt sẽ thấy là nước tụ trên cao. Phần lớn nơi thờ nước ở Việt Nam đứng bên sông, bên đầm dưới đồng bằng. Ở đây nước nằm trên cao nguyên, trong lòng một miệng núi lửa. Sách xưa gọi hồ trên núi là thiên trì, ao trời, và coi là thế hiếm, vì nước thường chảy xuống chỗ thấp chứ không đọng lại trên cao.
Thứ hai là vành núi ôm hồ. Vành miệng núi lửa bao quanh mặt nước như bốn bề có tường. Lối Việt gọi một khoảng nước tròn có đất cao bao quanh là tụ thủy minh đường, chỗ khí được giữ lại không tán. Cái vòng đền quanh bờ, cùng hướng vào một mặt nước ở giữa, làm hình ấy rõ hơn.
Thứ ba là pho tượng ở lối vào. Tượng Shiva cao 33 m đứng trước khi tới hồ. Đọc theo lối Việt, một khối cao đứng chặn ở cửa vào giữ vai như án, như trấn. Xin nói lại cho rõ: tượng được dựng để tôn kính thần Shiva, không phải để làm án hay trấn, và những chữ ấy là của thư viện. Người Hindu nhìn pho tượng như hình của thần đứng đón người hành hương, không nhìn như một khối trấn đất.
VMaha Shivaratri, Đêm Lớn Của Thần Shiva
Lễ lớn nhất của hồ là Maha Shivaratri, tính theo lịch Hindu: đêm thứ mười bốn của nửa tháng trăng khuyết, tháng Magha hay tháng Phalguna tùy lối tính tháng, nên thường rơi vào cuối tháng 2 hay đầu tháng 3 dương lịch. Mauritiusinsideout ghi đây là ngày nghỉ lễ chung của Mauritius, và lễ kéo dài nhiều ngày. Người hành hương đi bộ, nhiều người chân trần, từ nhà mình lên hồ, có người đi ba ngày hoặc hơn. Nhiều đoàn mang theo kanwar, khung tre gỗ trang trí hình thần, hoa, chuông và gương, có chiếc làm mất cả tháng. Tại hồ, họ dâng lá cây bilva, rau quả, rồi lấy nước hồ mang về đổ lên linga ở đền làng. Người sùng mộ nhất ở lại cầu nguyện thâu đêm và giữ chay. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Khoảng một tháng trước Maha Shivaratri | Lịch Hindu, tính lùi từ ngày lễ | Làm kanwar | Các nhóm tín đồ, nhiều nhất là người trẻ, dựng khung kanwar bằng tre và gỗ, trang trí hình thần, hoa, chuông, gương. |
| Những ngày trước đêm lễ | Lịch Hindu | Đi bộ hành hương | Người hành hương đi bộ từ khắp đảo lên hồ, có người đi ba ngày hoặc hơn, mang theo kanwar. |
| Đêm 14 trăng khuyết tháng Magha hay Phalguna, khoảng cuối tháng 2 hay đầu tháng 3 | Lịch Hindu | Maha Shivaratri | Dâng lá bilva, rau quả bên hồ, cầu nguyện thâu đêm, giữ chay. Vài trăm nghìn người, theo mauritiusinsideout. |
| Sau đêm lễ | Lịch Hindu | Mang nước thiêng về | Nước hồ được mang về đổ lên linga ở các đền làng khắp Mauritius. |
Mauritiusinsideout ghi một tích truyền gắn đêm Maha Shivaratri với lễ thành hôn của thần Shiva và nữ thần Parvati. Đó là một trong nhiều cách giải thích đêm lễ trong Ấn Độ Giáo. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại Grand Bassin nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Grand Bassin (Ganga Talao), Savanne District, Mauritius
- Đường tới
- Hồ nằm ở quận Savanne, trên cao nguyên phía tây nam đảo Mauritius, có đường bộ lên từ các thị trấn cao nguyên và từ bờ biển phía nam.
- Toạ độ
- -20.4181, 57.4919
Grand Bassin là nơi thờ tự đang sống, không chỉ là cảnh hồ. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ giày trước khi bước vào đền. Hồ cấm đánh cá. Không ném gì xuống hồ ngoài lễ vật theo nghi thức. Trong mùa Maha Shivaratri, nhường lối cho người đi bộ hành hương và đoàn kanwar, không chụp cận mặt người đang cầu nguyện khi chưa xin phép.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Hồ thiêng Grand Bassin (Ganga Talao)
Contribute photos, information or video for Ganga TalaoThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ganga Talao nghĩa là gì
Ganga Talao nghĩa là ao sông Hằng. Tên này có từ năm 1972, khi nước sông Hằng từ Ấn Độ được đổ vào hồ trong nghi lễ. Trước đó hồ có tên Pari Talao, ao tiên, theo Hinduism Today. Tên tiếng Pháp Grand Bassin nghĩa là hồ lớn.
Grand Bassin có thật sự thông với sông Hằng không
Về địa chất thì không, đây là hồ miệng núi lửa trên cao nguyên Mauritius. Niềm tin hồ thông với sông Hằng là niềm tin tôn giáo, bắt đầu từ giấc mộng của một vị tư tế cuối thế kỷ 19 và được củng cố khi nước sông Hằng được hòa vào hồ năm 1972.
Lễ Maha Shivaratri ở Mauritius diễn ra khi nào
Theo lịch Hindu, vào đêm thứ mười bốn của nửa tháng trăng khuyết tháng Magha hay Phalguna, thường là cuối tháng 2 hay đầu tháng 3 dương lịch. Đây là ngày nghỉ lễ chung của Mauritius, lễ kéo dài nhiều ngày quanh hồ.
Kanwar là gì
Kanwar là khung tre gỗ trang trí hình thần, hoa, chuông và gương mà người hành hương mang theo khi đi bộ lên hồ dịp Maha Shivaratri. Mauritiusinsideout ghi có chiếc làm mất cả tháng. Người mang kanwar dùng nó để đưa nước thiêng về đền làng.
Tượng Shiva ở Grand Bassin cao bao nhiêu
Tượng Mangal Mahadev cao 33 m, tức 108 bộ Anh, hoàn thành năm 2007 và an vị dịp Maha Shivaratri năm 2008, theo mauritiusattractions. Tượng đứng ở lối vào hồ, cùng một pho tượng nữ thần Durga.