Đường núi vùng Savanne đưa quý vị qua những cánh rừng thấp của cao nguyên, rồi bất ngờ hai pho tượng khổng lồ cao 33 mét hiện lên bên đường: một bên là thần Shiva màu đồng cầm cây đinh ba, một bên là nữ thần Durga rực rỡ đứng cạnh sư tử, cao vượt hơn mọi ngọn cây chung quanh. Đi thêm ít bước là mặt hồ, tròn và lặng, nằm gọn trong một vành đất cao. Dọc bờ là những ngôi đền nhỏ sơn trắng, sơn đỏ, bậc đá chạy xuống mép nước. Người ta đứng dưới bậc, chắp tay, thả hoa và lá xuống hồ, rồi múc nước vào bình mang về.
Đó là Grand Bassin, người Hindu ở Mauritius gọi là Ganga Talao, nghĩa là hồ sông Hằng. Mauritius là đảo quốc mà cộng đồng gốc Ấn chiếm phần đông, và Ấn Độ Giáo là đạo có nhiều tín đồ nhất. Thư viện chọn hồ này làm nơi đại diện duy nhất của Mauritius vì mauritiusinsideout gọi cuộc hành hương Maha Shivaratri ở đây là cuộc hành hương Hindu lớn nhất ngoài Ấn Độ, và vì hồ là nơi một cộng đồng xa quê đã gắn mảnh đất mới của mình với dòng sông thiêng của đất tổ.
IThần Shiva Và Dòng Sông Hằng Trên Đảo
Hồ gắn với hai đối tượng thờ chính. Thứ nhất là thần Shiva, một trong ba vị thần tối cao (Trimurti) của Ấn Độ Giáo, và cuộc hành hương lớn nhất của hồ là đêm Maha Shivaratri, đêm lớn của Shiva. Thứ hai là nữ thần Ganga, sông Hằng hóa thân. Theo thần thoại Hindu, sông Hằng từ cõi trời đổ xuống, thần Shiva đón dòng nước trên búi tóc để mặt đất không bị cuốn trôi. Vì vậy nước sông Hằng và thần Shiva luôn gắn liền với nhau, và việc lấy nước thiêng từ hồ mang về tưới tắm lên biểu tượng linga của Shiva là nghi thức cốt lõi ở đây.
Người tìm ra hồ theo truyền thống là một vị tư tế ở làng Triolet phía bắc đảo. Mauritiusinsideout ghi tên ông là Pandit Jhummon Giri Gossagne Nepal (thấy mộng năm 1897), còn Wikipedia ghi năm 1887 vị tư tế Pandit Jhummun Giri ở Triolet mộng thấy mạch nước hồ tuôn ra từ nữ thần sông Hằng (Jahnavi), rồi năm 1898 đoàn hành hương đầu tiên từ làng Triolet do vị tư tế Pandit Giri Gossayne ở Terre Rouge dẫn đầu đã đi bộ lên hồ lấy nước dâng lễ.
Ấn Độ Giáo có khái niệm tirtha, chỗ vượt qua, chỉ những bến nước thiêng mà người tắm hay dâng nước ở đó được coi là rửa sạch lỗi lầm. Sông Hằng là tirtha lớn nhất. Người Hindu tin một nơi nước khác có thể được thánh hóa khi đón nhận nước sông Hằng hay khi được gắn kết tâm linh với dòng sông ấy. Việc năm 1972 một vị tư tế từ Ấn Độ mang nước sông Hằng tới đổ vào hồ trong nghi lễ trọng thể, theo Hinduism Today và mauritiusinsideout, chính là theo ý nghĩa ấy: từ đó hồ mang tên Ganga Talao.
Chỗ hay hiểu lầm là tưởng hồ thật sự nối ngầm dưới đáy biển với sông Hằng. Niềm tin hồ thông với sông Hằng là niềm tin tôn giáo, bắt nguồn từ giấc mộng của vị tư tế cuối thế kỷ 19 và được củng cố bằng nghi lễ hòa nước năm 1972. Về địa chất, đây là một hồ miệng núi lửa đã tắt trên cao nguyên, nước do mưa và mạch ngầm tại chỗ. Hai cách nói thuộc hai tầng khác nhau, và người hành hương Hindu không cần tầng thứ hai để coi hồ là thiêng.
Cùng là thánh địa Hindu của người gốc Ấn xa quê, quý vị có thể đọc bài Động Batu ở Malaysia với lễ Thaipusam, bài Đền Sri Mariamman ở Singapore, và ở Thái Bình Dương là bài Đền Sri Siva Subramaniya ở Fiji. Grand Bassin khác các nơi ấy ở chỗ trung tâm là một hồ nước tự nhiên, không phải một ngôi đền.
IITừ Ao Tiên Tới Ao Sông Hằng
Lịch sử thờ tự ở hồ ngắn, hơn một trăm hai mươi năm, và gắn trọn với cộng đồng người Mauritius gốc Ấn vốn sang đảo làm việc trên các đồn điền mía từ thế kỷ 19. Trước khi thành Ganga Talao, hồ có tên Pari Talao, nghĩa là ao tiên, theo Hinduism Today. Các mốc dưới đây ghi theo việc thờ tự và xây dựng.
- 1887 hoặc 1897Giấc mộng tìm ra hồTheo truyền thống, vị pandit ở làng Triolet thấy hồ trong mộng rồi đi tìm trên vùng núi Savanne. Wikipedia ghi năm 1887, mauritiusinsideout ghi năm 1897.
- 1898Cuộc hành hương đầu tiênĐoàn người hành hương đầu tiên từ làng Triolet và Terre Rouge đi bộ lên hồ lấy nước dâng thần Shiva dịp Maha Shivaratri, theo Hinduism Today, Wikipedia và mauritiusinsideout.
- 1972Hòa nước sông HằngMột vị tư tế từ Ấn Độ mang nước sông Hằng tới đổ vào hồ trong nghi lễ. Hồ đổi tên từ Pari Talao thành Ganga Talao (Hinduism Today, mauritiusinsideout).
- 1998Công bố là hồ thiêngHinduism Today và Wikipedia ghi hồ được chính thức công bố là hồ thiêng năm 1998, đúng một trăm năm sau cuộc hành hương đầu tiên.
- 2007 và 2008Dựng và an vị tượng thần Shiva (Mangal Mahadev)Tượng thần Shiva đứng cao 33 m (108 bộ Anh) do nhà điêu khắc Ấn Độ Shri Matu Ram Verma thiết kế ở lối vào hoàn thành năm 2007 và cử hành lễ an vị dịp Maha Shivaratri năm 2008 (mauritiusinsideout, mauritiusattractions, Wikipedia).
- 2017Khánh thành tượng nữ thần Durga (Durga Mata Murti)Pho tượng nữ thần Durga cao 33 m (108 bộ Anh), cũng do Shri Matu Ram Verma thiết kế, khởi công từ năm 2011 và khánh thành năm 2017 bên cạnh tượng Shiva (mauritiusinsideout, Wikipedia).
Có ba chỗ nguồn vênh nhau. Thứ nhất là năm tìm ra hồ: mauritiusinsideout và mauritiusattractions ghi năm 1897, còn Wikipedia ghi năm 1887 (hoặc thập niên 1890). Mốc cuộc hành hương đầu tiên năm 1898 thì cả ba nguồn cùng Hinduism Today đều thống nhất.
Thứ hai là độ sâu mặt hồ: mauritiusinsideout ghi 50 tới 55 bộ Anh, tức khoảng 15 tới 17 mét, còn mauritiusattractions ghi khoảng 18 mét. Thứ ba là số người hành hương: trang giới thiệu hồ của mauritiusinsideout ghi tới 400.000 tín đồ, còn trang viết về lễ Maha Shivaratri của cùng nguồn ghi từ 250.000 tới 400.000 người. Con số mỗi năm mỗi khác, nên thư viện ghi khoảng từ 250.000 tới 400.000 người.
IIIMặt Hồ, Vòng Đền Và Hai Pho Tượng Cao Ba Mươi Ba Mét Ở Lối Vào
Grand Bassin không lấy một tòa nhà làm trung tâm. Trung tâm là mặt hồ, và mọi công trình xếp quanh nó. Theo mauritiusinsideout, hồ nằm trong một miệng núi lửa đã tắt ở quận Savanne, cao khoảng 550 m so với mực nước biển. Quanh bờ là một vòng đền thờ thần Shiva (Kashi Vishwanath), nữ thần Ganga, thần Ganesha đầu voi, nữ thần Lakshmi, và trên ngọn đồi nhìn xuống hồ là đền thờ thần khỉ Hanuman, theo mauritiusinsideout, mauritiusattractions và Wikipedia. Các bậc đá (ghat) từ dãy đền dẫn thẳng xuống mép nước để người hành hương thắp đèn, thả hoa và múc nước thiêng.
Ở lối vào khu hồ sừng sững hai pho tượng khổng lồ cùng cao 33 m (108 bộ Anh) do nhà điêu khắc Ấn Độ Shri Matu Ram Verma thiết kế: Mangal Mahadev, tượng thần Shiva màu đồng đứng cầm đinh ba hoàn thành năm 2007 (làm theo nguyên mẫu tượng Shiva ở hồ Sursagar tại thành phố Vadodara, bang Gujarat, Ấn Độ), và Durga Mata Murti, tượng nữ thần Durga tám tay đứng bên sư tử hoàn thành năm 2017, được ghi nhận là tượng nữ thần Durga cao nhất thế giới. Theo mauritiusattractions, chiều cao 33 m ứng với 108 bộ Anh, con số thiêng trong Ấn Độ Giáo tương ứng với 108 hạt của chuỗi tràng mala.
Hồ tròn tự nhiên ở độ cao khoảng 550 m, sâu khoảng 15 tới 18 m, dưới hồ có cá và lươn lớn, cấm đánh bắt vì là nước thiêng (mauritiusinsideout, mauritiusattractions).
Cao 33 m (108 bộ Anh), hoàn thành năm 2007 và an vị dịp Maha Shivaratri 2008, làm theo mẫu tượng Shiva ở Vadodara, bang Gujarat, Ấn Độ (mauritiusattractions, Wikipedia).
Cao 33 m (108 bộ Anh), do Shri Matu Ram Verma thiết kế, khởi công năm 2011 và khánh thành năm 2017 ở lối vào hồ, tượng nữ thần Durga lớn nhất thế giới (mauritiusinsideout, Wikipedia).
Ngôi đền chính bên bờ hồ thờ thần Shiva, nơi tín đồ dâng hoa quả, lá bilva và rưới nước thiêng lên linga (mauritiusinsideout, mauritiusattractions).
Hệ thống đền thờ quanh bờ hồ và ngôi đền thờ thần Hanuman trên đỉnh đồi nhìn xuống toàn cảnh mặt nước (mauritiusinsideout, Wikipedia).
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Độ cao mặt hồ | Khoảng 550 m | mauritiusinsideout, mauritiusattractions |
| Độ sâu | 50 tới 55 bộ Anh (15 tới 17 m), hoặc khoảng 18 m | mauritiusinsideout, mauritiusattractions |
| Tượng Mangal Mahadev (Shiva, 2007) | 33 m (108 bộ Anh) | mauritiusattractions, mauritiusinsideout, Wikipedia |
| Tượng Durga Mata Murti (Durga, 2017) | 33 m (108 bộ Anh) | mauritiusinsideout, Wikipedia |
| Người hành hương dịp Maha Shivaratri | 250.000 tới 400.000 người | mauritiusinsideout |
IVThế Đất Và Hướng
Ấn Độ Giáo không dạy phong thủy. Đền Hindu dựng theo Vastu Shastra và các sách Agama, chuộng cửa đón hướng đông và đặt điện thờ chính (garbhagriha) ở chỗ thâm nghiêm nhất. Nhưng ở Grand Bassin, điều quyết định chỗ thờ không phải phép dựng đền trên đất trống mà là nước: mặt hồ tự nhiên đã có sẵn, được coi là một tirtha, và các đền mọc lên quanh bờ để cùng hướng mặt về lòng hồ. Thư viện chưa có bản đo hướng của từng ngôi đền nên không ghi độ. Những dòng dưới đây là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, đặt cạnh để quý vị so sánh, không có trong tư liệu nào của nơi thờ.
Điều đầu tiên người quen lối Việt sẽ thấy là nước tụ trên cao. Phần lớn nơi thờ gắn với mặt nước ở Việt Nam đứng bên sông, bên đầm dưới đồng bằng. Ở đây nước nằm trên cao nguyên cao khoảng 550 m, trong lòng một miệng núi lửa đã tắt thường có sương mù bao phủ. Sách xưa gọi hồ trên đỉnh núi là thiên trì, ao trời, và coi là thế hiếm, vì nước thường chảy xuống chỗ thấp chứ không đọng lại trên cao.
Thứ hai là vành núi ôm hồ. Vành miệng núi lửa bao quanh mặt nước như bốn bề có thành vách che chở, còn ngôi đền thần Hanuman tọa trên đỉnh đồi phía trên nhìn xuống. Lối Việt gọi một khoảng nước tròn có đất cao bao bọc bốn phía là tụ thủy minh đường, chỗ khí được giữ lại không tán. Vòng đền quanh bờ cùng hướng vào mặt nước ở giữa càng làm thế tụ ấy rõ hơn.
Thứ ba là đôi tượng cao ở lối vào. Hai pho tượng thần Shiva và nữ thần Durga cao 33 m đứng uy nghi ở khu đón khách trước khi bước xuống lòng hồ. Đọc theo lối Việt, hai khối cao lớn đứng hai bên cửa vào giữ vai như cặp trụ biểu hay thần trấn giữ cửa ngõ. Xin nói lại cho rõ: hai pho tượng được dựng để tôn kính thần Shiva và nữ thần Durga đón người hành hương theo truyền thống Hindu, không phải để trấn yểm phong thủy, và cách ví von ấy là của thư viện.
VMaha Shivaratri, Đêm Lớn Của Thần Shiva
Lễ lớn nhất của hồ là Maha Shivaratri, tính theo lịch Hindu: đêm thứ mười bốn của nửa tháng trăng khuyết (Krishna Paksha), tháng Magha hay tháng Phalguna tùy truyền thống tính lịch, nên thường rơi vào cuối tháng 2 hay đầu tháng 3 dương lịch. Mauritiusinsideout ghi đây là ngày nghỉ lễ chính thức của cả nước Mauritius, và cuộc hành hương kéo dài nhiều ngày. Hàng trăm nghìn người hành hương mặc trang phục màu trắng biểu trưng cho sự thanh khiết, đi bộ từ nhà mình ở khắp các làng mạc trên đảo lên hồ, có người đi ba ngày hoặc lâu hơn. Dọc đường, các tình nguyện viên dựng trạm nghỉ phát nước uống, nước trái cây và đồ ăn chay miễn phí cho người đi bộ. Nhiều đoàn khiêng hoặc kéo kanwar, những cỗ kiệu bằng tre và gỗ trang trí hình thần, hoa, chuông và gương nhỏ, có chiếc làm mất cả tháng. Tại hồ, tín đồ dâng lá cây bilva (cây bael), dừa, hoa quả, thắp hương và đèn nhỏ bên bậc nước, rồi lấy nước thiêng mang về tưới lên linga ở đền làng mình. Ngoài Maha Shivaratri, dịp lễ Navaratri và Durga Puja (tháng 9 hoặc tháng 10) cùng lễ Ganesh Chaturthi cũng được cử hành trọng thể quanh hồ và dưới chân tượng nữ thần Durga. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Khoảng một tháng trước Maha Shivaratri | Lịch Hindu, tính lùi từ ngày lễ | Làm kiệu kanwar | Các nhóm tín đồ, nhiều nhất là người trẻ, dựng khung kanwar bằng tre và gỗ, trang trí hình thần, hoa, chuông và gương. |
| Những ngày trước đêm lễ | Lịch Hindu | Đi bộ hành hương (Kanwar Yatra) | Người hành hương mặc đồ trắng đi bộ từ khắp đảo lên hồ, mang theo kanwar, dọc đường có các trạm phát đồ ăn và nước uống miễn phí (mauritiusinsideout, Wikipedia). |
| Đêm 14 trăng khuyết tháng Magha hay Phalguna, khoảng cuối tháng 2 hay đầu tháng 3 | Lịch Hindu | Maha Shivaratri | Dâng lá bilva, dừa, rau quả bên hồ, cầu nguyện thâu đêm và giữ chay, đón từ 250.000 tới 400.000 người (mauritiusinsideout). |
| Sau đêm lễ | Lịch Hindu | Rước nước thiêng về đền làng | Nước hồ Ganga Talao được mang về tưới lên linga của thần Shiva ở các đền địa phương khắp đảo Mauritius. |
| Tháng Ashvin (khoảng tháng 9 hoặc tháng 10) | Lịch Hindu | Navaratri và Durga Puja | Lễ chín đêm kính nữ thần Durga cử hành trọng thể tại khu tượng Durga Mata Murti cao 33 m (Wikipedia). |
Mauritiusinsideout ghi một tích truyền gắn đêm Maha Shivaratri với lễ thành hôn của thần Shiva và nữ thần Parvati, là một trong những cách giải thích ý nghĩa đêm lễ phổ biến trong Ấn Độ Giáo. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt riêng của cộng đồng người Việt tại Grand Bassin nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Grand Bassin (Ganga Talao), Savanne District, Mauritius
- Đường tới
- Hồ nằm ở quận Savanne, trên vùng núi cao nguyên phía tây nam đảo Mauritius, cách thủ đô Port Louis khoảng 40 km về phía nam, có đường bộ trải nhựa đi lên từ thị trấn Curepipe hoặc từ bờ biển phía nam.
- Toạ độ
- -20.4181, 57.4919
Grand Bassin là nơi thờ tự đang sống, không chỉ là thắng cảnh. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, cởi giày dép trước khi bước vào các ngôi đền quanh hồ. Hồ cấm câu và đánh bắt cá. Không ném rác hay vật lạ xuống hồ ngoài lễ vật hoa lá theo nghi thức (mauritiusinsideout ghi cộng đồng địa phương rất lưu tâm giữ hồ không bị ô nhiễm bởi đồ nhựa). Quanh hồ có nhiều khỉ hoang thường tìm lấy trái cây cúng lễ, quý vị không nên trêu chọc chúng. Trong mùa lễ Maha Shivaratri, hãy nhường đường cho các đoàn đi bộ khiêng kanwar và xin phép trước khi chụp ảnh cận mặt người đang cầu nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Hồ thiêng Grand Bassin (Ganga Talao)
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ganga Talao nghĩa là gì
Ganga Talao nghĩa là hồ sông Hằng (Ganga là sông Hằng, Talao là hồ hay ao). Tên này có từ năm 1972, khi nước sông Hằng mang từ Ấn Độ sang được đổ vào hồ trong nghi lễ trọng thể. Trước đó hồ có tên Pari Talao, nghĩa là ao tiên, theo Hinduism Today. Tên tiếng Pháp Grand Bassin nghĩa là hồ lớn.
Grand Bassin có thật sự thông với sông Hằng không
Về địa chất thì không, đây là hồ nằm trong miệng một ngọn núi lửa đã tắt trên cao nguyên Mauritius ở độ cao khoảng 550 m. Niềm tin hồ thông với sông Hằng là niềm tin tôn giáo, bắt đầu từ giấc mộng của một vị tư tế ở làng Triolet cuối thế kỷ 19 và được củng cố khi nước sông Hằng được hòa vào hồ năm 1972.
Lễ Maha Shivaratri ở Mauritius diễn ra khi nào
Theo lịch Hindu, lễ diễn ra vào đêm thứ mười bốn của nửa tháng trăng khuyết tháng Magha hay Phalguna, thường rơi vào cuối tháng 2 hay đầu tháng 3 dương lịch. Đây là ngày nghỉ lễ quốc gia của Mauritius, thu hút từ 250.000 tới 400.000 người mặc đồ trắng đi bộ lên hồ lấy nước thiêng.
Kanwar là gì
Kanwar là những cỗ kiệu bằng tre và gỗ trang trí hình các vị thần, hoa, chuông nhỏ và gương mà người hành hương khiêng hoặc kéo theo khi đi bộ lên hồ dịp Maha Shivaratri. Mauritiusinsideout ghi có chiếc làm mất cả tháng, và người hành hương mang theo bình nước thiêng từ hồ về tưới lên linga ở đền làng.
Hai pho tượng khổng lồ ở Grand Bassin cao bao nhiêu
Ở lối vào hồ có hai pho tượng cùng cao 33 m (tương ứng 108 bộ Anh, con số thiêng của Ấn Độ Giáo) và cùng do nhà điêu khắc Ấn Độ Shri Matu Ram Verma thiết kế: tượng thần Shiva (Mangal Mahadev) hoàn thành năm 2007, và tượng nữ thần Durga (Durga Mata Murti) hoàn thành năm 2017, được ghi nhận là tượng nữ thần Durga cao nhất thế giới.