Giữa bức tranh đô thị trải dài trên những ngọn đồi đá vôi trắng ngà của thủ đô Amman (thành phố cổ Rabbath Ammon trong Kinh Thánh và Philadelphia thời La Mã), có một điểm nhấn màu sắc nổi bật đến mức bất kỳ ai nhìn từ các sườn đồi Jabal Amman, Jabal al-Weibdeh hay từ những tòa tháp hiện đại của khu trung tâm mới đều nhận ra ngay từ cái nhìn đầu tiên. Tại tâm điểm của quận Al-Abdali, nổi bật giữa sắc đá vôi vàng kem đặc trưng của xứ sở Jordan là một khối mái vòm khổng lồ màu xanh lam ngọc bích vươn cao trên nền trời vùng Cận Đông, bên cạnh ngọn tháp minaret thanh mảnh như một mũi giáo vươn thẳng lên tầng không. Đó chính là Thánh đường Quốc vương Abdullah I (tiếng Ả Rập gọi là Masjid al-Malik Abdullah al-Awwal, thường được người dân địa phương và du khách quốc tế gọi thân mật là Thánh đường Mái Vòm Xanh của Amman).
Trong dòng chảy lịch sử của truyền thống Hồi giáo tại Vương quốc Hashemite Jordan, công trình này giữ một vị trí chuyển tiếp vô cùng đặc biệt. Trước khi Thánh đường Quốc vương Hussein bin Talal ở khu đồi Dabouq phía tây thành phố được khánh thành vào năm 2006 để trở thành đại thánh đường quốc gia mới, Thánh đường Quốc vương Abdullah I chính là ngôi đền thờ đại diện tiêu biểu nhất của nhà nước Jordan trong suốt gần hai thập niên cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21. Được cố Quốc vương Hussein bin Talal khởi công xây dựng năm 1982 và khánh thành năm 1989 để tưởng niệm người ông nội kính yêu của mình là Quốc vương Abdullah I bin al-Hussein (vị quân vương lập quốc của Jordan hiện đại), thánh đường vừa là nơi cử hành các buổi lễ cầu nguyện thứ Sáu trọng thể có sự hiện diện của hoàng gia và các nguyên thủ quốc tế, vừa là ngôi thánh đường Hồi giáo lớn tại Amman mở rộng cánh cửa đón tiếp du khách thuộc mọi tôn giáo vào tham quan, tìm hiểu kiến trúc và đối thoại văn hóa.
IĐấng Tối Cao Allah, Dấu Ấn Tinh Thần Vương Triều Hashemite Và Đài Tưởng Niệm Quốc Vương Lập Quốc Abdullah I
Cũng như mọi ngôi thánh đường Hồi giáo chính thống trên toàn thế giới, không gian thờ phượng tối cao của Thánh đường Quốc vương Abdullah I hoàn toàn hướng về Đấng Tối Cao Allah trong niềm xác tín độc thần tuyệt đối (Tawhid). Trong nội điện bát giác rộng lớn, không có bất kỳ bức tượng hay hình họa nhân thần nào hiện diện; thay vào đó, sự hiện diện thiêng liêng được biểu đạt qua ánh sáng tự nhiên chiếu xuyên qua các ô cửa kính dưới chân mái vòm, qua những dải thư pháp tiếng Ả Rập khắc ghi các câu kinh Thánh Qur'an và qua chín mươi chín danh hiệu tuyệt mỹ của Đấng Allah (Al-Asma al-Husna) hội tụ nơi đỉnh vòm trung tâm. Mọi hàng thảm đỏ trong đại sảnh đều hướng chính xác về phía nam, tức hướng Qibla dẫn thẳng tới Đại Thánh đường Masjid al-Haram tại Mecca trên bán đảo Ả Rập.
Đồng thời, tên gọi của thánh đường gắn liền với truyền thống hiếu kính tổ tiên và trách nhiệm hộ trì đức tin của Vương triều Hashemite (dòng tộc trị vì Vương quốc Jordan, vốn mang dòng máu trực hệ đời thứ bốn mươi mấy của Tiên tri Muhammad thông qua nhánh Sharif xứ Mecca). Công trình được kiến tạo như một lễ vật tâm linh và công ích lâu dài (Sadaqah Jariyah) để tưởng niệm Quốc vương Abdullah I bin al-Hussein (sinh năm 1882 tại Mecca, mất ngày 20 tháng 7 năm 1951 tại Jerusalem). Quốc vương Abdullah I là con trai thứ hai của Sharif Hussein bin Ali (người lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Ả Rập vĩ đại năm 1916); ngài đã đặt nền móng cho Tiểu vương quốc Transjordan vào năm 1921 và tuyên bố nền độc lập của Vương quốc Hashemite Jordan vào ngày 25 tháng 5 năm 1946.
Số phận lịch sử của Quốc vương Abdullah I gắn chặt với lòng sùng kính các thánh địa Hồi giáo vùng Levant. Vào ngày thứ Sáu 20 tháng 7 năm 1951, khi đang bước vào ngưỡng cửa Thánh đường Al-Aqsa tại Jerusalem để cử hành lễ cầu nguyện trưa thứ Sáu (Salat al-Jumu'ah), Quốc vương Abdullah I đã bị ám sát ngay trên bậc thềm thánh đường. Đi bên cạnh nhà vua ngày hôm ấy là người cháu nội mười lăm tuổi của ngài, Hoàng tử trẻ Hussein bin Talal; chính tấm huy chương cài trên ngực áo quân phục đã làm chệch hướng viên đạn và cứu sống vị quốc vương tương lai của Jordan. Trải nghiệm sinh tử ấy đã khắc sâu vào tâm khảm Quốc vương Hussein bin Talal (trị vì từ năm 1952 tới năm 1999) lòng biết ơn sâu sắc đối với người ông nội đã truyền dạy cho mình nghệ thuật trị quốc và tinh thần khoan dung tôn giáo.
Trong khi ngôi Thánh đường Al-Husseini ở khu phố cổ dưới thung lũng Amman (được chính Quốc vương Abdullah I xây dựng lại năm 1924 trên nền thánh đường Umayyad thế kỷ 7 để tưởng niệm thân phụ là Sharif Hussein) đã trở nên chật hẹp giữa khu chợ sầm uất, Quốc vương Hussein bin Talal quyết định xây dựng một đại thánh đường mới khang trang trên vùng đồi cao Al-Abdali (khu vực mang chính tên của Vua Abdullah). Hình dáng mái vòm bát giác khảm gốm màu xanh lam thiên thanh của Thánh đường Quốc vương Abdullah I được lấy cảm hứng trực tiếp từ Mái Vòm Đá (Qubbat al-Sakhrah, tức Dome of the Rock) tại Jerusalem, qua đó nhắc nhớ mối dây liên kết tâm linh bất diệt giữa vương triều Hashemite với việc bảo hộ các thánh địa tại Jerusalem cũng như nơi Quốc vương Abdullah I đã ngã xuống vì hòa bình vùng đất Thánh.
Để tìm kiếm một ngôn ngữ kiến trúc vừa mang bản sắc Hồi giáo cổ điển vừa thể hiện tinh thần tiến bộ kỹ thuật của Jordan vào cuối thế kỷ 20, chính phủ Vương quốc Jordan và Bộ Các vấn đề Hồi giáo và Thánh hiến (Awqaf) đã tổ chức một cuộc tuyển chọn đồ án quốc tế vào cuối thập niên 1970. Đồ án được chọn thuộc về Tiến sĩ Jan Cejka (sinh năm 1935), một kiến trúc sư và giáo sư quy hoạch đô thị người Séc định cư và giảng dạy tại Đức (Đại học Münster). Jan Cejka đã nghiên cứu sâu sắc hình học không gian của các công trình thời kỳ Umayyad, Abbasid và Ottoman để tạo ra một cấu trúc giao thoa giữa truyền thống và chủ nghĩa biểu hiện kết cấu hiện đại (Structural Expressionism).
Điểm đột phá lớn nhất trong đồ án của kiến trúc sư Jan Cejka là việc giải phóng hoàn toàn không gian cầu nguyện khỏi hệ thống rừng cột truyền thống. Trong nhiều thế kỷ, các đại thánh đường Hồi giáo vùng Ả Rập thường dùng hàng chục cột đá đỡ mái phẳng (kiểu Hypostyle) khiến tầm nhìn của tín hữu về phía bục giảng Minbar và hốc Mihrab bị che khuất một phần. Tại Thánh đường Quốc vương Abdullah I, bằng kỹ thuật bê tông dự ứng lực vỏ mỏng hiện đại, toàn bộ mái vòm đường kính 35 mét và cao 31 mét được đặt trực tiếp lên tám bức tường chịu lực hình bát giác mà không cần bất kỳ một cây cột trung gian nào ở giữa phòng cầu nguyện. Nhờ đó, toàn bộ ba ngàn tín hữu ngồi trong đại điện đều có thể nhìn thấy nhau và hướng về tâm điểm Mihrab trong sự hiệp nhất trọn vẹn của cộng đoàn (Ummah).
Một sự nhầm lẫn khá phổ biến của nhiều du khách khi đến thủ đô Amman lần đầu là họ thường gọi nhầm Thánh đường Quốc vương Abdullah I là lăng mộ của nhà vua hoặc nhầm lẫn ngôi đền này với Thánh đường Quốc vương Hussein bin Talal. Thực tế, thi hài của Quốc vương Abdullah I không được an táng tại thánh đường này mà yên nghỉ tại Khu Lăng mộ Hoàng gia (Royal Cemetery, tức Al-Maqbara al-Malakiyya) nằm trong khuôn viên Cung điện Raghadan ở phía đông Amman. Bên cạnh đó, du khách khi quan sát từ xa thường thấy thánh đường có hai ngọn tháp minaret, nhưng ít ai biết rằng trong giai đoạn khánh thành năm 1989 tới đầu những năm 2000, công trình chỉ có một ngọn tháp minaret duy nhất ở góc tây bắc; ngọn tháp minaret thứ hai đối xứng ở phía bên kia mới được xây dựng bổ sung vào giữa thập niên 2000 để hoàn thiện vẻ cân xứng uy nghi cho mặt tiền khu phức hợp.
IIQuá Trình Kiến Tạo Từ Năm 1982 Tới Năm 1989, Các Sự Kiện Quốc Lễ Và Vai Trò Đối Thoại Liên Tôn Tại Thủ Đô Amman
Lịch sử hình thành của Thánh đường Quốc vương Abdullah I gắn liền với giai đoạn mở rộng đô thị hiện đại của thủ đô Amman từ các thung lũng hẹp (Wadi) lên các vùng cao nguyên phía tây bắc dưới triều đại Quốc vương Hussein bin Talal, biến khu vực Al-Abdali thành trung tâm hành chính, lập pháp và tôn giáo của cả vương quốc.
- 20 tháng 7 năm 1951Quốc vương lập quốc Abdullah I tử nạn tại Jerusalem và tâm nguyện tưởng niệm của Hoàng giaQuốc vương Abdullah I bin al-Hussein qua đời tại Jerusalem khi đang đi dự lễ cầu nguyện thứ Sáu. Cháu nội của ngài là Quốc vương Hussein bin Talal lên ngôi năm 1952 và luôn ấp ủ dự định xây dựng một đại thánh đường mang tên ông nội tại thủ đô Amman.
- Cuối thập niên 1970 tới năm 1980Quy hoạch khu đất 18.000 mét vuông tại Al-Abdali và phê duyệt đồ án của kiến trúc sư Jan CejkaKhu đất rộng lớn nằm ngay đối diện Tòa nhà Quốc hội Jordan tại quận Al-Abdali được chọn làm vị trí xây dựng; đồ án mái vòm bát giác không cột chống của kiến trúc sư người Séc gốc Đức Jan Cejka được lựa chọn.
- Năm 1982Chính thức khởi công xây dựng quần thể Thánh đường Quốc vương Abdullah IDưới sự bảo trợ trực tiếp của Quốc vương Hussein bin Talal, công trình bước vào giai đoạn thi công phần móng, quảng trường có hành lang vòm, thư viện, hội trường và kết cấu vỏ bê tông chịu lực đường kính 35 mét.
- Năm 1989Khánh thành trọng thể đại thánh đường và mở cửa Bảo tàng Hồi giáoQuốc vương Hussein bin Talal chủ trì lễ khánh thành Thánh đường Quốc vương Abdullah I vào năm 1989 với sự tham dự của các nhà lãnh đạo thế giới Ả Rập và Hồi giáo, chính thức đưa công trình vào phục vụ cộng đồng.
- Thập niên 1990 tới năm 2005Đóng vai trò Thánh đường Quốc gia chính thức của Jordan trước khi khánh thành Thánh đường Vua HusseinTrong suốt gần mười bảy năm, đây là nơi tổ chức các buổi lễ cầu nguyện Eid al-Fitr, Eid al-Adha, các lễ tang cấp nhà nước và đón tiếp các phái đoàn ngoại giao quốc tế đến thăm thủ đô Amman.
- Nửa cuối thập niên 2000 tới nayXây dựng bổ sung ngọn tháp minaret thứ hai và trùng tu không gian đón khách quốc tếNgọn tháp minaret thứ hai mang cùng phong cách hình học hiện đại được dựng lên để tạo thế song tháp cân xứng; khu vực trung tâm du khách và cửa hàng văn hóa phẩm được nâng cấp để phục vụ hàng trăm ngàn lượt khách tham quan mỗi năm.
Không gian chung sống hòa bình giữa Hồi giáo và Kitô giáo tại quảng trường Al-Abdali. Một trong những nét độc đáo bậc nhất làm nên giá trị nhân văn của Thánh đường Quốc vương Abdullah I chính là vị trí địa lý đối thoại tôn giáo của nó. Ngay bên kia đường Suleiman Al-Nabulsi, chỉ cách cổng chính của thánh đường Hồi giáo khoảng một trăm mét đi bộ là Nhà thờ Chính thống giáo Hy Lạp Truyền Tin (Greek Orthodox Church of the Annunciation) với những mái vòm và tháp chuông trắng muốt, và cách đó không xa là Nhà thờ Chính thống giáo Coptic Đức Trinh Nữ Maria của cộng đồng người Ai Cập tại Jordan. Vào mỗi buổi trưa thứ Sáu và sáng Chúa Nhật, tiếng ngân vang của lời kêu gọi cầu nguyện (Adhan) từ tháp minaret của Thánh đường Quốc vương Abdullah I hòa quyện cùng tiếng chuông ngân từ các nhà thờ Kitô giáo lân cận.
Hình ảnh các tín hữu Hồi giáo và Kitô giáo cùng đi lễ trên một con phố tại quận Al-Abdali đã trở thành minh chứng sống động cho truyền thống hòa hợp liên tôn của Vương quốc Jordan, nơi tinh thần Thông điệp Amman (Amman Message, do Quốc vương Abdullah II công bố năm 2004 nhằm khẳng định bản chất khoan dung, ôn hòa và bác ái của đạo Hồi) được thực hành ngay trong đời sống thường nhật. Chính vì lẽ đó, Thánh đường Quốc vương Abdullah I là địa điểm duy nhất trong các đại thánh đường ở Amman có đội ngũ hướng dẫn viên đa ngôn ngữ thường trực để giải thích về các trụ cột đức tin Hồi giáo cho du khách quốc tế không theo đạo Hồi.
IIIMái Vòm Khảm Gốm Xanh Lam Đường Kính 35 Mét, Nội Điện Bát Giác Không Cột Đỡ Và Bảo Tàng Kỷ Vật Hoàng Gia
Toàn bộ quần thể Thánh đường Quốc vương Abdullah I tọa lạc trên một khu đất hình thang rộng khoảng 18.000 mét vuông, có tổng diện tích sàn xây dựng đạt hơn 16.000 mét vuông. Kiến trúc sư Jan Cejka đã tổ chức công trình thành một tổ hợp đa chức năng hoàn chỉnh theo đúng truyền thống Kulliye của kiến trúc Hồi giáo cổ điển nhưng được thể hiện bằng đường nét hình học sắc gọn của thế kỷ 20: ở tầng trên là Sân trong rộng lớn (Sahn) lát đá vôi trắng được bao bọc bởi hai cánh hành lang có mái che, dẫn thẳng vào Đại sảnh cầu nguyện hình bát giác nằm dưới mái vòm xanh; còn ở tầng trệt và tầng hầm bên dưới mặt sân là hệ thống hội trường hội nghị, thư viện Hồi giáo, phòng cầu nguyện riêng cho phụ nữ, khu vực thanh tẩy (Wudu), phòng tiếp khách hoàng gia và Bảo tàng Hồi giáo.
Trái tim thị giác của toàn bộ công trình là khối mái vòm vỏ bê tông cốt thép có đường kính đáy 35 mét và vươn tới độ cao 31 mét tính từ sàn phòng cầu nguyện. Toàn bộ bề mặt ngoài của mái vòm được ốp hàng trăm ngàn viên gạch gốm tráng men màu xanh lam thiên thanh (turquoise blue) xếp theo các dải gân nổi dọc chạy từ đỉnh vòm xuống chân vòm, tạo nên hiệu ứng phản chiếu ánh nắng rực rỡ và gợi nhắc trực tiếp đến mái vòm của Đền thờ Đá tại Jerusalem.
Chạy vòng quanh cổ mái vòm ở phía ngoài cũng như phía trong là những dải băng trang trí ốp gốm vàng và xanh đậm khắc ghi các câu kinh Qur'an bằng kiểu chữ thư pháp Kufic hình học vuông vức kết hợp chữ Thuluth mềm mại (nổi bật là câu kinh Ánh Sáng Surah An-Nur 24:35: Allah là Ánh Sáng của các tầng trời và trái đất). Ngay dưới chân mái vòm là vòng đai gồm hàng chục ô cửa sổ kính hẹp chạy dọc giúp toàn bộ khối vòm nặng hàng ngàn tấn trông như đang lơ lửng trên một vòng hào quang ánh sáng.
Không gian cầu nguyện chính của nam giới có bình đồ hình bát giác đều với sức chứa 3.000 người. Bên dưới tâm đỉnh vòm (nơi khắc 99 danh hiệu của Đấng Allah) treo một bộ đèn chùm pha lê và đồng mạ vàng khổng lồ gồm 168 ngọn đèn xếp thành ba vòng tròn đồng tâm tượng trưng cho ba cấp độ tâm linh trong Hồi giáo: Islam (sự quy phục), Iman (đức tin) và Ihsan (sự hoàn thiện đạo đức). Sàn nhà trải tấm thảm len đỏ dệt họa tiết hình học giúp tín hữu căn chỉnh hàng ngũ thẳng tắp khi hành lễ.
Ở bức tường phía nam hướng về Mecca là hốc tường Mihrab cao vút được chạm khắc các lớp vòm nhọn hình học lồng vào nhau và ốp đá hoa cương cùng gỗ quý; kế bên là bục giảng Minbar cao có cầu thang dẫn lên nơi vị Imam thuyết giảng vào ngày thứ Sáu. Ngoài đại sảnh chính, thánh đường còn có một phòng cầu nguyện riêng biệt dành cho phụ nữ với sức chứa khoảng 500 người và một phòng cầu nguyện hoàng gia có lối vào riêng.
Khác với những tháp minaret cổ điển có đầu nhọn hình bút chì kiểu Ottoman hay tháp vuông kiểu Bắc Phi, hai ngọn tháp minaret của Thánh đường Quốc vương Abdullah I mang hình dáng trụ bát giác thon dần lên cao với những đường gân bê tông dọc mạnh mẽ. Phần đỉnh tháp có ban công phát loa kêu gọi cầu nguyện được tạo hình như những cánh hoa đá vôi cách điệu, trên cùng gắn biểu tượng trăng lưỡi liềm hướng về phía thánh địa Mecca.
Nằm ở tầng dưới của khu phức hợp phía đông nam là Bảo tàng Hồi giáo gồm hai gian trưng bày: một gian giới thiệu cổ vật khảo cổ thời kỳ Hồi giáo sơ khai tại Jordan (gốm sứ, tiền xu, bia khắc chữ Ả Rập cổ, mô hình các thánh đường lịch sử và ảnh chụp công cuộc trùng tu Đền thờ Al-Aqsa tại Jerusalem của Hoàng gia Hashemite), và gian thứ hai trưng bày các vật dụng cá nhân, trang phục, thư từ viết tay, kiếm lễ và hình ảnh lịch sử của cố Quốc vương lập quốc Abdullah I.
| Hạng mục không gian và Kiến trúc | Thông số kỹ thuật và Chất liệu | Đặc điểm nghệ thuật và Công năng |
|---|---|---|
| Mái vòm trung tâm (Central Dome) | Đường kính 35 m, cao 31 m; vỏ bê tông cốt thép ốp gốm lam | Kết cấu không cột chống giữa lòng điện, mặt ngoài lợp gốm xanh lam có gân nổi lấy cảm hứng từ Đền thờ Đá Jerusalem |
| Đại sảnh cầu nguyện chính (Musalla) | Bình đồ bát giác; sức chứa 3.000 tín hữu | Đỉnh vòm khắc 99 danh hiệu Allah, treo đèn chùm 3 vòng 168 bóng, trải thảm đỏ dệt vạch định hướng Qibla |
| Quảng trường sân trong (Courtyard hay Sahn) | Lát đá vôi trắng Jordan; sức chứa 6.000 người | Bao bọc bởi các dãy hành lang vòm hình học hiện đại, dùng làm nơi cầu nguyện mở rộng trong các kỳ đại lễ Eid và thứ Sáu |
| Hai ngọn tháp Minaret | Bê tông ốp đá vôi trắng; tiết diện đa giác | Tháp nguyên thủy dựng năm 1989 và tháp thứ hai bổ sung thập niên 2000, tạo khung cổng vươn cao trên bầu trời Al-Abdali |
| Bảo tàng Hồi giáo, Thư viện và Hội trường | Tầng trệt dưới sân chính; diện tích hàng ngàn mét vuông | Lưu giữ kỷ vật cá nhân của Vua Abdullah I, tiền xu Hồi giáo cổ, thư viện nghiên cứu và hội trường thuyết giảng |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các kiến trúc sư quy hoạch và giới học giả Hồi giáo tại Vương quốc Jordan không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi chọn vị trí và thiết kế Thánh đường Quốc vương Abdullah I. Vị trí của công trình được xác định theo quy hoạch trung tâm hành chính quận Al-Abdali của thủ đô Amman, còn trục chính của phòng cầu nguyện và hốc Mihrab được định vị nghiêm ngặt theo hướng Qibla của Hồi giáo (tức hướng thẳng về phía nam lệch đông một góc nhỏ từ Amman tới ngôi Đền Thiên tính Kaaba tại Mecca). Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của vùng Cao nguyên Đông Jordan (Transjordanian Plateau) tại tọa độ 31,9614 độ vĩ bắc, 35,9128 độ kinh đông, thủ đô Amman từ thời cổ đại vốn nổi tiếng là thành phố được xây dựng trên bảy ngọn đồi đá vôi (Jabal) bao quanh các thung lũng suối cạn (Wadi), nay đã mở rộng ra mười chín ngọn đồi liên hoàn. Nếu khu phố cổ Al-Balad và Thánh đường Al-Husseini nằm sâu dưới đáy thung lũng thấp trũng (nơi xưa kia có dòng suối Amman chảy qua), thì quận Al-Abdali lại tọa lạc trên một yên ngựa cao nguyên bằng phẳng ở độ cao khoảng 850 mét so với mực nước biển, đóng vai trò là bản lề kết nối giữa khu đồi cổ phía đông (Jabal al-Qal'a tức Đồi Thành cổ Citadel, Jabal al-Weibdeh, Jabal Amman) với các khu đô thị hiện đại phía tây (Shmeisani, Abdoun).
Về hình thế và tọa hướng, khu đất hình thang của Thánh đường Quốc vương Abdullah I được bao bọc bởi mạng lưới các đại lộ lớn hội tụ như những mạch thủy giao thông (đường Suleiman Al-Nabulsi ở phía đông, đường Al-Ma'mun ở phía bắc và đại lộ Al-Urdon ở phía tây). Công trình được thiết kế nâng cốt nền cao hẳn lên trên một đài móng đá vôi vững chãi: người hành hương từ mặt đường phải bước lên các bậc thang rộng để tiến vào khoảng sân trong (Sahn) thoáng đãng đóng vai trò là nội minh đường tụ khí trước khi bước vào đại điện. Bên trong đại sảnh, khối kiến trúc bát giác đều đỡ mái vòm tròn đường kính 35 mét tạo nên kết cấu bát phương quy nguyên (tám phương hội tụ về một bầu trời tròn ở tâm điểm), trong khi trục Mihrab mở về phương Nam (hướng Ly Hỏa của mặt trời chính ngọ và hướng về thánh địa Mecca) giúp toàn bộ nội điện đón nhận nguồn dương khí ấm áp và ánh sáng chan hòa qua vòng cửa sổ chân vòm suốt cả bốn mùa.
VLễ Cầu Nguyện Thứ Sáu, Tháng Chay Ramadan Và Các Nghi Thức Tôn Giáo Trọng Thể Tại Thủ Đô Amman
Nhịp sống tôn giáo tại Thánh đường Quốc vương Abdullah I vận hành theo lịch Hồi giáo (lịch âm Hijri) kết hợp với năm kỳ cầu nguyện hằng ngày theo chu kỳ mặt trời (Fajr, Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha). Nhờ vị trí nằm ngay trung tâm thủ đô gần Tòa nhà Quốc hội, Tòa án Tối cao và các bộ ngành, ngôi thánh đường luôn đông kín tín hữu vào các buổi lễ trưa thứ Sáu và những ngày đại lễ trong năm.
| Thời điểm cử hành | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện tôn giáo | Hoạt động phụng vụ và cộng đồng tại Thánh đường Quốc vương Abdullah I |
|---|---|---|---|
| Trưa thứ Sáu hằng tuần (Salat al-Jumu'ah) | Thường nhật | Lễ Cầu nguyện Cộng đoàn Ngày Thứ Sáu và Bài thuyết giảng Khutbah | Hàng ngàn tín hữu tập trung kín đại sảnh bát giác và sân ngoài để lắng nghe bài giảng đạo (Khutbah) của vị Khatib và cùng cử hành lễ cầu nguyện chung, thường được truyền hình trực tiếp. |
| Trọn tháng 9 lịch Hijri (Tháng Ramadan) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Tháng Nhịn chay Ramadan và Lễ Cầu nguyện Đêm Taraweeh | Mỗi buổi tối sau kỳ lễ Isha, hàng ngàn người dân Amman quy tụ dưới mái vòm xanh để cử hành lễ cầu nguyện Taraweeh đọc trọn kinh Qur'an, đặc biệt đông đúc vào Đêm Định Mệnh (Laylat al-Qadr, đêm 27 Ramadan). |
| Ngày 1 tháng Shawwal (tháng 10 Hijri) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Fitr (Lễ hội Kết thúc Tháng Nhịn chay) | Buổi sáng đầu tháng Shawwal diễn ra lễ cầu nguyện đại trào Eid al-Fitr tràn ngập cả sân trong và các ngả đường quanh quận Al-Abdali, tiếp nối bằng nghi thức chúc mừng và phát quà từ thiện (Zakat al-Fitr). |
| Ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah (tháng 12 Hijri) | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Đại lễ Eid al-Adha (Lễ Hiến Sinh trong mùa Hành hương Hajj) | Cử hành lễ cầu nguyện Eid al-Adha trọng thể tưởng nhớ lòng vâng phục Thiên Chúa của Tiên tri Ibrahim, gắn liền với các hoạt động chia sẻ thực phẩm cho người nghèo tại thủ đô Amman. |
| Ngày 12 tháng Rabi' al-Awwal và 27 tháng Rajab | Lịch Hồi giáo (Hijri) | Lễ Mawlid al-Nabi (Sinh nhật Tiên tri Muhammad) và Lễ Isra wal-Mi'raj | Tổ chức các buổi thuyết giảng học thuật, ngâm vịnh thơ ca tôn vinh cuộc đời Tiên tri Muhammad và kỷ niệm hành trình Đêm Diệu Kỳ từ Mecca tới Jerusalem và lên các tầng trời. |
Điểm hẹn văn hóa tâm linh của du khách quốc tế và cộng đồng người Việt tại Jordan. Khác với nhiều thánh đường chỉ dành riêng cho tín đồ Hồi giáo, Thánh đường Quốc vương Abdullah I duy trì truyền thống hiếu khách Ả Rập (Karam) bằng việc bố trí một cổng đón tiếp du khách quốc tế ngay dưới chân tháp minaret, nơi du khách được mời thưởng thức cà phê Ả Rập pha bạch đậu khấu, trà thảo mộc và nghe giới thiệu về văn hóa Jordan. Đối với du khách Việt Nam đi hành hương vùng Đất Thánh (kết hợp Jordan, Israel và Palestine) cũng như cộng đồng người Việt sinh sống, làm việc tại Amman, Thánh đường Mái Vòm Xanh luôn là điểm dừng chân đầu tiên trong hành trình khám phá thủ đô Jordan để chiêm ngưỡng kiến trúc Hồi giáo đương đại và tìm hiểu lịch sử lập quốc của vương triều Hashemite.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Suleiman Al-Nabulsi, giao với đại lộ Al-Urdon, quận Al-Abdali, thủ đô Amman 11118, Vương quốc Hashemite Jordan
- Đường tới
- Thánh đường Quốc vương Abdullah I nằm tại trung tâm quận Al-Abdali (giao lộ đường Suleiman Al-Nabulsi và đại lộ Al-Urdon), cách khu phố cổ Downtown Amman (Al-Balad) và Nhà hát La Mã cổ đại khoảng 2,5 km về phía tây bắc, và cách khu phố đi bộ hiện đại The Boulevard (Abdali Project) chỉ khoảng 500 mét đi bộ. Từ Sân bay Quốc tế Queen Alia (AMM, cách trung tâm Amman 35 km về phía nam), quý vị có thể đi xe buýt tốc hành Sariyah Airport Express tới trạm Tabarbour rồi đi taxi thêm 10 phút, hoặc đi taxi trực tiếp và các ứng dụng gọi xe (Uber, Careem) từ bất kỳ khách sạn nào ở Amman tới thẳng cổng Visitor Entrance trên đường Suleiman Al-Nabulsi với chi phí chỉ từ 2 tới 4 JOD.
- Toạ độ
- 31.9614, 35.9128
Thánh đường Quốc vương Abdullah I mở cửa đón du khách quốc tế thuộc mọi tôn giáo hằng ngày (trừ các khung giờ đang diễn ra lễ cầu nguyện khoảng 30 phút mỗi kỳ và buổi trưa ngày thứ Sáu). Vé vào cổng (khoảng 2 Dinar Jordan, tức 2 JOD, và đã bao gồm trong thẻ du lịch Jordan Pass) được bán tại khu vực Trung tâm Du khách và cửa hàng lưu niệm nằm ở tầng dưới bên cạnh cổng vào. Quy định trang phục được áp dụng nghiêm ngặt nhưng rất chu đáo: cả nam và nữ đều cần mặc trang phục lịch sự che kín vai và đầu gối; tại quầy đón tiếp, ban quản lý cung cấp miễn phí áo choàng dài có mũ trùm đầu truyền thống (Abaya) và khăn trùm đầu (Hijab) cho du khách trước khi lên cầu thang vào sân trong. Trước khi bước qua cửa gỗ vào thảm đỏ của đại sảnh cầu nguyện, quý vị bắt buộc phải tháo giày dép để lên kệ gỗ bên ngoài, giữ im lặng và không đi ngang qua trước mặt những người đang quỳ lạy cầu nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường Quốc vương Abdullah I, Amman
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh đường Quốc vương Abdullah I được xây dựng vào năm nào và nhằm mục đích gì?
Thánh đường được khởi công vào năm 1982 và khánh thành vào năm 1989 dưới triều đại Quốc vương Hussein bin Talal của Jordan. Công trình được kiến tạo như một đài tưởng niệm tâm linh để tôn vinh ông nội của nhà vua là Quốc vương Abdullah I bin al-Hussein (1882 tới 1951), người đã sáng lập Vương quốc Hashemite Jordan hiện đại.
Ai là kiến trúc sư thiết kế mái vòm xanh nổi tiếng của Thánh đường Quốc vương Abdullah I?
Công trình được thiết kế bởi Tiến sĩ Jan Cejka, một kiến trúc sư và giáo sư quy hoạch người Séc gốc Đức đã giành chiến thắng trong cuộc thi thiết kế quốc tế. Ông đã kết hợp hình học truyền thống của kiến trúc Hồi giáo (lấy cảm hứng từ Đền thờ Đá tại Jerusalem) với kỹ thuật kết cấu vỏ bê tông hiện đại để tạo ra mái vòm đường kính 35 mét hoàn toàn không có cột chống đỡ bên trong.
Du khách không theo đạo Hồi có được phép vào bên trong phòng cầu nguyện của Thánh đường Quốc vương Abdullah I không?
Có. Đây là đại thánh đường Hồi giáo nổi tiếng nhất tại thủ đô Amman mở cửa chính thức đón tiếp du khách thuộc mọi tôn giáo vào bên trong đại sảnh cầu nguyện hình bát giác cũng như Bảo tàng Hồi giáo (ngoài các giờ đang làm lễ cầu nguyện). Tại cổng vào có cung cấp miễn phí áo choàng dài (Abaya) và khăn trùm đầu cho du khách để đảm bảo trang phục tôn nghiêm.
Ba vòng tròn của chiếc đèn chùm khổng lồ treo dưới mái vòm đại sảnh mang ý nghĩa gì?
Chiếc đèn chùm lớn treo ngay dưới đỉnh vòm (nơi khắc 99 danh hiệu của Đấng Allah) có 168 ngọn đèn được sắp xếp thành ba vòng tròn đồng tâm. Trong thần học Hồi giáo (theo Hadith của thiên thần Jibril), ba vòng tròn này tượng trưng cho ba tầng bậc tâm linh của người tín hữu: Islam (thực hành quy phục), Iman (đức tin nội tâm) và Ihsan (sự hoàn thiện đạo đức như thể luôn nhìn thấy Thượng Đế).
Thi hài của Quốc vương Abdullah I có được chôn cất bên trong thánh đường này không?
Không. Mặc dù thánh đường mang tên Quốc vương Abdullah I và có một bảo tàng nhỏ ở tầng dưới trưng bày trang phục, kiếm lễ cùng những kỷ vật cá nhân của ngài, nhưng phần mộ thực sự của Quốc vương Abdullah I (cùng với Quốc vương Talal và Quốc vương Hussein) nằm tại Khu Lăng mộ Hoàng gia (Royal Cemetery) trong khuôn viên Cung điện Raghadan ở phía đông Amman.
Điểm khác biệt giữa Thánh đường Quốc vương Abdullah I và Thánh đường Quốc vương Hussein bin Talal tại Amman là gì?
Thánh đường Quốc vương Abdullah I nằm ở trung tâm quận Al-Abdali, hoàn thành năm 1989 với đặc trưng là một mái vòm khảm gốm xanh lam lớn đường kính 35 mét và hai tháp minaret. Trong khi đó, Thánh đường Quốc vương Hussein bin Talal nằm ở khu đồi Dabouq phía tây Amman, khánh thành năm 2006 với kiến trúc đá vôi màu vàng hồng kiểu thành trì Umayyad, có bốn tháp minaret và hiện là Thánh đường Quốc gia lớn nhất của Jordan.