Con đường từ vùng núi Bắc Liban vòng xuống mỗi lúc một hẹp, hai bên là vách đá vôi dựng đứng, dưới đáy là dòng nước chảy giữa những vạt cây xanh sẫm. Nhìn kỹ vào vách núi, quý vị sẽ thấy những cửa hang nhỏ, những bức tường đá xây chắn nửa miệng hang, những bậc thang mòn dẫn lên chỗ không ai ngờ có người ở. Ở một nhánh của hẻm núi, tu viện Thánh Antôn Qozhaya tựa lưng vào vách, mặt tiền đá hồng, ba ngọn tháp chuông, cửa nhà thờ mở thẳng vào lòng núi.
Đó là Thung lũng Qadisha (Ouadi Qadisha), người Liban gọi là Thung lũng Thánh. Thư viện chọn nơi này làm nơi duy nhất cho Liban vì đây là cái nôi của Giáo hội Maronite, giáo hội Kitô gắn bó sâu với đời sống đức tin của vùng núi Liban. Suốt nhiều thế kỷ, các ẩn sĩ và tu sĩ của giáo hội đã sống, cầu nguyện và giữ đức tin trong những hang đá của hẻm núi này.
IGiáo Hội Maronite Và Thung Lũng Của Các Ẩn Sĩ
Thư viện xếp nơi này vào Công Giáo, dù người Việt ít khi nghe tên. Giáo hội Maronite là một giáo hội Công Giáo nghi lễ Đông phương, theo truyền thống phụng vụ Syriac của Antiokia, mang tên Thánh Maron, một ẩn sĩ vùng Syria thời Kitô Giáo sơ kỳ. Giáo hội này hiệp thông trọn vẹn với Đức Giáo hoàng ở Rôma, nhưng có vị thượng phụ, luật lệ và phụng vụ riêng, dùng tiếng Syriac và tiếng Ả Rập thay cho tiếng Latinh. Tên đầy đủ là Giáo hội Syriac Maronite Antiokia.
Hồ sơ UNESCO ghi Thung lũng Qadisha là một trong những nơi định cư quan trọng nhất của các tu viện Kitô Giáo đầu tiên trên thế giới, có nhiều tu viện và am ẩn tu nhất từ thuở Kitô Giáo mới lan ra, là chứng tích độc nhất của đời ẩn tu Maronite. Chữ qadisha trong tiếng Syriac có nghĩa là thánh.
Đời ẩn tu trong Kitô Giáo phương đông bắt nguồn từ các sa mạc Ai Cập và Syria. Người ẩn tu rời bỏ thành thị, sống một mình hay thành nhóm nhỏ trong hang đá, lấy cầu nguyện, lao động và chay tịnh làm lẽ sống. Thánh Antôn Cả, vị ẩn sĩ Ai Cập được coi là cha của đời đan tu, là bổn mạng của tu viện Qozhaya. Theo linh mục Yuhanna Azize viết về lịch phụng vụ Maronite, ngài được các đan sĩ Maronite đặc biệt tôn kính vì công lớn với đời đan tu, và do đó được mọi tín hữu Maronite tôn kính.
Chỗ hay hiểu lầm thứ nhất: Thánh Antôn của Qozhaya không phải Thánh Antôn thành Padova mà nhiều nhà thờ Công Giáo Việt Nam kính. Đây là Thánh Antôn Cả, ẩn sĩ Ai Cập sống trước đó gần một nghìn năm, lễ kính ngày 17 tháng 1.
Chỗ thứ hai: Maronite không phải một giáo hội Chính Thống tách khỏi Rôma, cũng không phải một dòng tu. Đây là một giáo hội tự trị trong khối Công Giáo, có hàng giáo sĩ, giáo phận và tín hữu riêng, bên cạnh Giáo hội Latinh mà người Việt quen thuộc.
IITừ Hang Ẩn Sĩ Tới Xưởng In Đầu Tiên
Lịch sử của thung lũng không có một ngày khởi đầu. Nó là lịch sử chậm rãi của những người tìm tới hang đá để cầu nguyện, rồi những tu viện mọc lên quanh các hang ấy. Trong dòng ấy, tu viện Qozhaya nổi lên vì hai lẽ: lòng tôn kính Thánh Antôn và cái máy in đầu thế kỷ 17.
- Thế kỷ 4Tu viện Qozhaya theo truyền thốngTương truyền tu viện Thánh Antôn Qozhaya được lập đầu thế kỷ 4, theo Lebanon Untravelled. Đây là niên đại truyền thống, chưa có sử liệu khảo cổ đi kèm.
- Buổi đầu Kitô GiáoThung lũng của các am ẩn tuUNESCO ghi thung lũng có nhiều tu viện và am ẩn tu nhất từ thuở Kitô Giáo mới lan ra, là nơi định cư quan trọng của các tu viện Kitô Giáo đầu tiên.
- Khoảng 1584Máy in theo một nguồnLebanon Untravelled ghi máy in có ở Qozhaya từ khoảng năm 1584 và thánh vịnh được in năm 1585. Hai nguồn khác không nhắc mốc này, xem hộp sử liệu.
- 1610Thánh vịnh QozhayaTổng giám mục Sarkis el-Rizzi, từng học Học viện Maronite ở Rôma, đưa máy in từ Ý về Qozhaya in bản Thánh vịnh song ngữ, theo History of Information và SyriacPress.
- 1998Di sản Thế giới UNESCOThung lũng Qadisha cùng Rừng Tuyết tùng của Chúa được ghi danh theo tiêu chí iii và iv, khu di sản rộng 1.282,18 héc ta.
Về cuốn sách in đầu tiên, hai lớp nguồn không cùng ý. History of Information và SyriacPress ghi bản Thánh vịnh năm 1610 là cuốn sách đầu tiên in tại thế giới Ả Rập. Lebanon Untravelled ghi máy in đã có ở Qozhaya từ khoảng năm 1584, thánh vịnh được in lần đầu năm 1585 rồi in lại năm 1610. Thư viện theo mốc 1610 như hai nguồn chuyên về lịch sử sách in, và ghi cả mốc kia để quý vị biết có ý kiến khác.
Theo History of Information và SyriacPress, bản 1610 khổ folio nhỏ, 260 trang, cột phải tiếng Syriac, cột trái tiếng Ả Rập viết bằng chữ Syriac, lối viết gọi là Karshuni. Sách gồm 151 thánh vịnh và mười thánh ca Kinh Thánh. Thợ in là Pasquale Eli và Yusuf con của 'Amima người Karmsadda. Nay còn sáu bản, giữ ở Paris, Nuremberg, Wolfenbüttel, Beirut và Kaslik.
IIINhà Thờ Đục Vào Vách Hang Và Bốn Tu Viện Của Thung Lũng
Kiến trúc ở Qadisha không đứng riêng mà gắn vào núi. Theo Lebanon Untravelled, tu viện Qozhaya ở độ cao 950 mét, nhà thờ đục vào vách hang, đá màu hồng, có mười hai cột và ba tháp chuông, tháp giữa đục từ một khối đá liền. Cạnh tu viện là hang Qozhaya, nơi được biết khắp Trung Đông qua truyền thống về những ơn chữa lành, nhất là cho người bệnh tâm trí. Lebanon Untravelled ghi cả tín hữu Kitô lẫn tín hữu Hồi Giáo đều tới đây hành hương.
Hồ sơ UNESCO kể bốn tu viện chính của khu di sản: Thánh Antôn Qozhaya, Đức Mẹ Hawqa, Qannoubine và Mar Lichaa. Trên cao nguyên phía trên thung lũng là Rừng Tuyết tùng của Chúa, dấu tích cuối cùng của rừng cổ, cùng được ghi danh.
Tu viện ở nhánh Qozhaya của thung lũng, nhà thờ đục vào vách hang, mặt tiền đá hồng, mười hai cột, ba tháp chuông, theo Lebanon Untravelled.
Hang đá cạnh tu viện, nơi người hành hương tới cầu ơn chữa lành theo truyền thống lâu đời, cả tín hữu Kitô và Hồi Giáo, theo Lebanon Untravelled.
Ba tu viện chính khác mà hồ sơ UNESCO kể tên, cùng Qozhaya làm thành khung của khu di sản.
Dấu tích cuối cùng của rừng tuyết tùng cổ. UNESCO ghi loài tuyết tùng Liban được nhắc tới 103 lần trong Kinh Thánh.
Sách khổ folio nhỏ 260 trang, hai cột Syriac và Karshuni, nay còn sáu bản ở Paris, Nuremberg, Wolfenbüttel, Beirut và Kaslik.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Diện tích khu di sản | 1.282,18 ha | UNESCO |
| Tiêu chí UNESCO | iii và iv, năm 1998 | UNESCO |
| Độ cao tu viện Qozhaya | 950 m | Lebanon Untravelled |
| Thánh vịnh Qozhaya | 260 trang, 151 thánh vịnh và 10 thánh ca | History of Information, SyriacPress |
| Số lần tuyết tùng trong Kinh Thánh | 103 | UNESCO |
IVThế Đất Và Hướng
Đây không phải điều Giáo hội Maronite dạy. Công Giáo không có phong thủy, và nghi lễ Maronite cũng vậy. Theo nếp phụng vụ chung của Kitô Giáo, bàn thờ được đặt về phía đông khi có thể, người dự lễ cùng quay về phía mặt trời mọc. Nhưng ở Qadisha, người ẩn tu không chọn đất, họ chọn hang: hang nào có sẵn trong vách thì ở, nhà thờ đục vào núi phải theo thế núi. Thư viện không có nguồn ghi hướng chính xác của nhà thờ Qozhaya. Những dòng dưới đây là thư viện đọc thế thung lũng bằng lối phong thủy cổ truyền của người Việt, chỉ để quý vị có chỗ đối chiếu.
Nhìn từ trên cao, Qadisha là một hẻm núi sâu khoét giữa hai sườn đá, đáy có dòng nước chảy. Sách xem đất Việt xưa ngại những khe núi hẹp và sâu cho nhà ở, vì gió lùa và khí lạnh. Nhưng với nơi tu hành thì lối cũ lại có cách nhìn khác: chỗ tàng phong, khuất gió, kín đáo, xa đường cái, là đất của người tìm tĩnh lặng. Chùa chiền trên núi ở Việt Nam cũng hay chọn vách đá, hang động theo lẽ ấy.
Tu viện Qozhaya không nằm ở đáy mà ở lưng chừng, độ cao 950 mét, tựa lưng vào vách. Lối cổ gọi thế ấy là hậu chẩm, có núi gối đầu phía sau, là chỗ dựa vững nhất cho một công trình. Trước mặt tu viện là khoảng không của nhánh thung lũng mở ra, làm minh đường, sân trước sáng sủa. Một nơi vừa có núi tựa, vừa có khoảng trước mở, vừa có nước dưới chân là đủ ba điều mà người Việt quen xem đất vẫn tìm.
Điều cuối là cây. Trên cao nguyên phía trên thung lũng là Rừng Tuyết tùng của Chúa. Lối cổ Việt coi rừng già trên đầu nguồn là thứ giữ khí cho cả vùng dưới. Người Maronite thì nhìn tuyết tùng bằng con mắt Kinh Thánh, nơi loài cây này được nhắc hơn trăm lần. Hai cách nhìn gặp nhau ở chỗ cùng quý cây, còn lý do thì khác hẳn nhau.
VLễ Theo Lịch Phụng Vụ Maronite
Giáo hội Maronite theo lịch phụng vụ Maronite, tính theo dương lịch Gregorius như Giáo hội Latinh, nên Giáng Sinh rơi vào 25 tháng 12 như người Công Giáo Việt Nam quen mừng. Lễ lớn nhất riêng của tu viện Qozhaya là lễ bổn mạng Thánh Antôn Cả, còn lễ lớn nhất của cả giáo hội là lễ Thánh Maron. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 17 tháng 1 | Lịch phụng vụ Maronite, dương lịch | Lễ Thánh Antôn Cả | Lễ bổn mạng của tu viện Qozhaya, ngày vị thánh qua đời theo linh mục Yuhanna Azize. |
| 9 tháng 2 | Lịch phụng vụ Maronite, dương lịch | Lễ Thánh Maron | Lễ quan trọng nhất của Giáo hội Maronite, kính vị ẩn sĩ mà giáo hội mang tên. |
| 6 tháng 1 | Lịch phụng vụ Maronite, dương lịch | Lễ Hiển Linh (Denho) | Mừng Chúa tỏ mình cho muôn dân, một lễ trọng của năm phụng vụ Maronite. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Maronite, dương lịch | Lễ Giáng Sinh | Mừng Chúa giáng sinh, cùng ngày với Giáo hội Latinh. |
| Mỗi năm một ngày | Dương lịch Gregorius, cách tính Phục Sinh của Giáo hội Latinh | Lễ Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ, sau Mùa Chay Cả. |
Đời ẩn tu ở Qadisha có họ hàng gần với các thánh địa ẩn tu Đông phương khác trong thư viện. Quý vị có thể đọc Tu viện Thánh Catarina, núi Sinai về đời đan tu sa mạc buổi đầu, và các tu viện Meteora về những tu viện bám vách đá. Thư viện không tìm được nguồn về sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại Qadisha nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Tu viện Mar Antonios Qozhaya, thung lũng Qozhaya (nhánh của thung lũng Qadisha), huyện Zgharta, Bắc Liban
- Đường tới
- Tu viện Mar Antonios Qozhaya nằm ở thung lũng Qozhaya, nhánh của thung lũng Qadisha, huyện Zgharta, Bắc Liban. Đường ô tô vòng xuống từ các làng trên cao nguyên phía trên thung lũng.
- Toạ độ
- 34.2834, 35.9462
Tu viện Qozhaya vẫn có đan sĩ Maronite sinh sống, nên lệ của nơi thờ tự là lệ phải theo. Khách ăn mặc kín đáo, giữ im lặng trong nhà thờ và trong hang, không vào khu nội vi của đan sĩ. Người tới hang Qozhaya phần nhiều là người hành hương mang theo nỗi lo của gia đình, quý vị nên lùi lại, không chụp ảnh họ khi họ đang cầu nguyện. Đường xuống thung lũng dốc và hẹp, cần đi chậm.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thung lũng Qadisha và tu viện Qozhaya
Contribute photos, information or video for Kadisha ValleyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
thung lũng qadisha ở đâu
Ở Bắc Liban, là một hẻm núi sâu được gọi là Thung lũng Thánh. Tu viện Thánh Antôn Qozhaya nằm ở nhánh Qozhaya của thung lũng, thuộc huyện Zgharta. Thung lũng cùng Rừng Tuyết tùng của Chúa được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 1998, khu di sản rộng 1.282,18 héc ta.
giáo hội maronite là gì
Là một giáo hội Công Giáo nghi lễ Đông phương theo truyền thống Syriac của Antiokia, mang tên Thánh Maron, một ẩn sĩ vùng Syria. Giáo hội hiệp thông trọn vẹn với Đức Giáo hoàng ở Rôma nhưng có vị thượng phụ, luật lệ và phụng vụ riêng, dùng tiếng Syriac và Ả Rập. Thung lũng Qadisha là cái nôi đời ẩn tu của giáo hội này.
sách in đầu tiên thế giới ả rập
Theo History of Information và SyriacPress, đó là bản Thánh vịnh in năm 1610 tại tu viện Qozhaya, khổ folio nhỏ 260 trang, cột phải tiếng Syriac, cột trái tiếng Ả Rập viết chữ Syriac. Lebanon Untravelled lại ghi máy in có từ khoảng 1584 và thánh vịnh in năm 1585, rồi in lại năm 1610.
tu viện qozhaya thờ ai
Tu viện dâng kính Thánh Antôn Cả, vị ẩn sĩ Ai Cập được coi là cha của đời đan tu, không phải Thánh Antôn thành Padova. Lễ kính ngài ngày 17 tháng 1 theo lịch phụng vụ Maronite. Cạnh tu viện là hang Qozhaya, nơi người hành hương cả Kitô Giáo lẫn Hồi Giáo tới cầu ơn chữa lành.
qadisha có những tu viện nào
Hồ sơ UNESCO kể bốn tu viện chính: Thánh Antôn Qozhaya, Đức Mẹ Hawqa, Qannoubine và Mar Lichaa, cùng rất nhiều am ẩn tu trong hang đá. UNESCO ghi đây là một trong những nơi định cư quan trọng nhất của các tu viện Kitô Giáo đầu tiên trên thế giới.