Nằm ở độ cao sáu trăm bảy mươi mét so với mực nước biển trong một thung lũng đá vôi bằng phẳng được bao bọc bởi khối núi thiêng Lovćen hùng vĩ, cố đô hoàng gia Cetinje từ hơn năm thế kỷ qua đã là thủ đô tinh thần và chiếc nôi văn hóa của đất nước Montenegro. Ngay tại rìa phía tây nam của thung lũng, tựa lưng sát vào vách đá vôi xám của ngọn đồi Orlov Krš (Đỉnh Đại Bàng), Tu viện Chính Thống giáo Cetinje (tiếng địa phương gọi là Cetinjski manastir, cung hiến cho Lễ Sinh Nhật Đức Trinh Nữ Maria, Rođenje Presvete Bogorodice) hiện lên với dáng vẻ khiêm cung nhưng kiên cố như một pháo đài đức tin bằng đá.
Nếu Tu viện Ostrog cheo leo trên vách đá Ostroška greda là điểm hành hương cầu ơn chữa lành nổi tiếng nhất và Nhà thờ chính tòa Thánh Tryphon, Kotor đại diện cho truyền thống hàng hải vùng vịnh, thì Tu viện Cetinje chính là trái tim lịch sử của Chính Thống giáo và nhà nước Montenegro. Được Quốc chúa Ivan Crnojević sáng lập năm 1484 (nơi ra đời cuốn sách in chữ Kirin đầu tiên của vùng Nam Slav năm 1494) và được Giám mục Quân vương Danilo I Petrović-Njegoš dựng lại vào năm 1701, ngôi tu viện nhỏ bé này lưu giữ trong lòng nó những bảo vật khiến toàn thế giới Kitô giáo phải kính cẩn nghiêng mình: toàn thân hài cốt của Thánh Petar thành Cetinje, Bàn tay phải không mục nát của Thánh Gioan Tẩy Giả và một Mảnh Gỗ Thánh Giá thật của Chúa Giêsu Kitô.
ILễ Sinh Nhật Đức Mẹ, Thánh Petar Thành Cetinje Và Hành Trình Của Bàn Tay Phải Thánh Gioan Tẩy Giả Cùng Mảnh Thánh Giá
Ngôi nhà thờ trung tâm của Tu viện Cetinje được cung hiến ngay từ ngày đầu lập đền năm 1484 cho Lễ Sinh Nhật Đức Trinh Nữ Maria (tiếng Montenegro và Serbia là Rođenje Presvete Bogorodice, còn gọi là Mala Gospojina). Khi lãnh chúa Ivan Crnojević quyết định rút lui khỏi vùng đồng bằng hồ Skadar trước sức ép quân sự của Đế chế Ottoman để lập kinh đô mới trên thung lũng núi cao Cetinje, ông đã khấn nguyện dâng hiến toàn bộ kinh đô và ngôi tu viện mới cho Đức Trinh Nữ Maria che chở. Bản hiến chương thành lập Tu viện Cetinje do chính Ivan Crnojević ký ngày 4 tháng 1 năm 1485 mở đầu bằng lời cung hiến trang trọng cho Đức Mẹ Đồng Trinh tại chân núi Lovćen.
Bên cạnh lòng sùng kính Đức Mẹ, linh hồn sống động của Tu viện Cetinje suốt hai thế kỷ qua gắn liền với vị thánh bảo hộ vĩ đại của vùng đất này là Thánh Petar thành Cetinje (Sveti Petar Cetinjski, tức Đô trưởng Petar I Petrović-Njegoš, sinh năm 1748, trị vì từ năm 1784 tới khi viên tịch ngày 31 tháng 10 năm 1830). Suốt bốn mươi sáu năm vừa làm Giám mục Đô trưởng vừa làm nhà lãnh đạo tinh thần của Montenegro, Thánh Petar I đã sống trong một căn phòng đá nhỏ xíu không lò sưởi tại Tu viện Cetinje, biên soạn bộ luật thành văn đầu tiên của Montenegro năm 1798, hòa giải các mối thù truyền kiếp giữa các bộ tộc miền núi và giữ vững độc lập cho xứ sở.
Trong thần học và phụng vụ Chính Thống giáo Đông phương, việc tôn kính các Thánh tích của Chúa Kitô và Thánh cốt của các Thánh bắt nguồn từ giáo lý về sự thánh hóa vật chất qua mầu nhiệm Nhập Thể: Thiên Chúa đã mặc lấy xác phàm con người và làm cho chính thân xác của các bậc thánh nhân trở thành đền thờ sống động của Chúa Thánh Thần (như lời Thánh Phaolô viết trong thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô chương 6, câu 19). Công đồng Chung Nicaea II (năm 787) khẳng định rằng ân sủng thiêng liêng của Thiên Chúa vẫn tiếp tục hiện diện nơi các thánh tích để ban ơn lành cho những người tiến đến chiêm bái với lòng tin kính.
Chính vì vậy, tại Tu viện Cetinje, người hành hương khi bước vào ngôi nhà thờ nhỏ bé dưới chân vách đá không chỉ chiêm ngắm các bức thánh tượng trên vách gỗ, mà còn được trực tiếp cúi mình trước những chứng tích hữu hình gắn liền với biến cố Chúa Giêsu chịu phép rửa tại sông Jordan và chịu đóng đinh trên đồi Golgotha hai ngàn năm trước.
Điều làm nên danh tiếng hoàn vũ của Tu viện Cetinje là sự hiện diện của ba đại thánh tích Kitô giáo được đặt ngay bên phải bức vách ảnh thánh (Iconostasis) trong nhà thờ chính:
Thứ nhất là Toàn thân hài cốt không mục nát của Thánh Petar thành Cetinje (Mošti Svetog Petra Cetinjskog), đặt trong chiếc quách gỗ chạm khắc phủ lễ phục giám mục ngay phía nam bàn thờ. Bốn năm sau khi ngài qua đời năm 1830, khi mở mộ vào năm 1834, người dân phát hiện thi hài của ngài hoàn toàn nguyên vẹn và tỏa hương thơm; ngài được tôn phong hiển thánh ngay sau đó.
Thứ hai là Bàn Tay Phải của Thánh Gioan Tẩy Giả (Desnica Svetog Jovana Krstitelja, bàn tay có ba ngón co lại trong tư thế chúc lành đã đặt lên đầu Chúa Giêsu khi làm phép rửa trên dòng sông Jordan). Theo sử liệu Giáo hội, Thánh Sử Luca đã đưa bàn tay phải này từ Sebaste về thành Antiochia; thế kỷ 10 thánh tích được rước về kinh đô Constantinopolis; sau năm 1453 được Sultan Bayezid II trao cho Dòng Hiệp sĩ Thánh Gioan tại đảo Rhodes và đảo Malta vào năm 1484; đến năm 1799, khi Napoléon chiếm đảo Malta, các Hiệp sĩ Malta đã dâng thánh tích này cùng với Mảnh Gỗ Thánh Giá Thật của Chúa Kitô (Čestica Časnog Krsta Gospodnjeg) và Linh ảnh Đức Mẹ Philermos cho Sa hoàng Nga Pavel I tại Saint Petersburg. Sau Cách mạng năm 1917 ở Nga, ba thánh tích được Hoàng thái hậu Maria Feodorovna đưa qua Đan Mạch rồi trao gửi cho Hoàng gia Nam Tư tại Beograd; vào tháng 4 năm 1941 khi Thế chiến II bùng nổ tại Nam Tư, các thánh tích được đưa về ẩn giấu an toàn tại Tu viện Ostrog của Montenegro, và sau chiến tranh, Bàn tay phải của Thánh Gioan Tẩy Giả cùng Mảnh Thánh Giá Chúa đã được rước về tôn trí vĩnh viễn tại Tu viện Cetinje (trong khi bức Linh ảnh Đức Mẹ Philermos hiện trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Montenegro ngay gần tu viện).
Một điều mà nhiều du khách khi đến thăm Cetinje thường hiểu lầm là họ nghĩ rằng tòa nhà Tu viện Cetinje hiện đang đứng dưới chân đồi Orlov Krš chính là ngôi tu viện nguyên bản xây năm 1484 của Quốc chúa Ivan Crnojević. Thực tế lịch sử có sự dịch chuyển địa điểm khoảng vài trăm mét: ngôi Tu viện Cetinje đầu tiên năm 1484 (một quần thể lớn có tường thành bao bọc và nhà thờ ba nhịp gian lấy cảm hứng từ kiến trúc Phục hưng Dalmatia) nằm ở khu đất gọi là Ćipur (nơi hiện nay có Nhà nguyện Hoàng gia Ćipur và các hàng cột đá khảo cổ lộ thiên ngay cạnh Cung điện Biljarda). Năm 1692, trong cuộc chiến tranh Morea giữa Cộng hòa Venezia và Đế chế Ottoman, quân đội Venezia trước khi rút khỏi Cetinje đã gài thuốc nổ dưới hầm tu viện để ngăn đối phương chiếm đóng, làm nổ tung toàn bộ ngôi tu viện năm 1484. Đến năm 1701, vị Giám mục Quân vương trẻ tuổi Danilo I Petrović-Njegoš đã quyết định xây dựng lại Tu viện Cetinje ở vị trí hiện tại (vốn là nền dinh thự cũ của Ivan Crnojević sát chân vách đá Orlov Krš) và đem những phiến đá chạm khắc hình đại bàng hai đầu cùng các đầu cột đá năm 1484 từ đống đổ nát ở Ćipur sang gắn trực tiếp vào tường và hành lang của tu viện mới.
IIHơn Năm Thế Kỷ Từ Hiến Chương Năm 1484, Nhà In Chữ Kirin Năm 1494 Tới Thời Đại Các Giám Mục Quân Vương Petrović-Njegoš
Trong suốt hơn bốn trăm năm từ cuối thế kỷ 15 đến giữa thế kỷ 19, lịch sử của Tu viện Cetinje đồng nhất hoàn toàn với lịch sử tồn vong của nhà nước Montenegro: nơi các Giám mục Đô trưởng (gọi là Vladika) vừa cầm gậy mục tử vừa lãnh đạo nhân dân giữ gìn tự do trên những đỉnh núi đá vôi.
- 1484 tới 4 tháng 1 năm 1485Quốc chúa Ivan Crnojević sáng lập Tu viện Cetinje và ban hành Hiến chương CetinjeSau khi dời đô từ Žabljak Crnojevića lên thung lũng Cetinje dưới chân núi Lovćen, Ivan Crnojević xây dựng Tu viện Đức Mẹ tại khu Ćipur và ban hành Hiến chương ngày 4 tháng 1 năm 1485 đặt Tòa Đô thành xứ Zeta tại đây.
- 1493 tới 4 tháng 1 năm 1494Đôrđê Crnojević và tu sĩ Makarije vận hành Nhà in Crnojević, in cuốn Oktoih PrvoglasnikChỉ chưa đầy bốn mươi năm sau phát minh máy in của Gutenberg ở Đức, con trai của Ivan là Đorđe Crnojević mua máy in từ Venezia về đặt tại Tu viện Cetinje; ngày 4 tháng 1 năm 1494, tu sĩ Makarije hoàn thành in cuốn sách phụng vụ Oktoih Prvoglasnik, cuốn sách in chữ Kirin đầu tiên của các dân tộc Nam Slav.
- Năm 1692Tu viện cổ năm 1484 tại Ćipur bị nổ mìn phá hủy trong Chiến tranh MoreaĐạo quân đồn trú Venezia trước khi rút lui trước quân đội của Suleiman Pasha xứ Shkodra đã cho nổ kho thuốc súng dưới tu viện, phá hủy quần thể kiến trúc năm 1484.
- 1701 tới 1704Giám mục Quân vương Danilo I Petrović-Njegoš dựng lại Tu viện Cetinje dưới chân đồi Orlov KršĐức Vladika Danilo I tái thiết tu viện trên nền dinh thự cũ của Ivan Crnojević sát vách đá Orlov Krš, tận dụng các đầu cột đá và phù điêu đại bàng hai đầu từ tu viện năm 1484.
- 1714 và 1785Các đợt tàn phá và sự kiên cường xây dựng lại dưới thời Thánh Petar ITu viện bị đốt phá trong các cuộc tấn công năm 1714 và tháng 6 năm 1785 (bởi Mahmud Pasha Bušatlija), nhưng ngay sau mỗi lần bị thiêu hủy, Thánh Đô trưởng Petar I cùng người dân Montenegro lại chung tay dựng lại từ đống tro tàn.
- 1830 tới 1851Tôn phong Thánh Petar thành Cetinje và thời đại của đại thi hào Petar II Petrović-NjegošSau khi Thánh Petar I viên tịch năm 1830 và hiển thánh năm 1834, người cháu kế vị là Giám mục Quân vương kiêm đại thi hào Petar II Petrović-Njegoš (1813 tới 1851) mở trường tiểu học đầu tiên (1834), khôi phục nhà in và xây dựng dinh Biljarda ngay bên cạnh tu viện (1838).
- 1925 tới 1927 và sau năm 1945Hoàn thiện diện mạo kiến trúc hiện tại và đón nhận Bàn tay phải Thánh Gioan Tẩy GiảGiai đoạn 1925 tới 1927, tu viện được trùng tu mở rộng với cấu trúc hành lang vòm hai tầng như ngày nay; sau Thế chiến II, Bàn tay phải của Thánh Gioan Tẩy Giả và Mảnh Thánh Giá thật được rước về tôn trí tại tu viện.
Kỳ tích của Nhà in Crnojević năm 1494: đem con chữ chì nấu chảy thành đạn bảo vệ quê hương. Một trong những niềm tự hào văn hóa vĩ đại nhất gắn liền với Tu viện Cetinje là câu chuyện về Nhà in Crnojević (Crnojevića štamparija, hoạt động từ năm 1493 tới năm 1496), nhà in thuộc sở hữu nhà nước đầu tiên trên thế giới và là nhà in sách chữ Kirin đầu tiên ở toàn vùng Đông Nam Âu. Trong khi phần lớn bán đảo Balkan cuối thế kỷ 15 đang chìm trong khói lửa chiến tranh, lãnh chúa trẻ tuổi Đorđe Crnojević đã cử người sang tận Venezia mua bàn ép in bằng đồng cùng bộ khuôn chữ mẫu, đưa về lắp đặt ngay bên trong Tu viện Cetinje và giao cho Tu sĩ Linh mục Makarije từ Montenegro (Jeromonah Makarije od Crne Gore) cùng tám người thợ phụ trách.
Từ năm 1494 tới năm 1496, tu sĩ Makarije đã in ra năm bộ sách phụng vụ Chính Thống giáo tuyệt đẹp bằng mực đen và mực đỏ với các chữ cái đầu trang chạm khắc hoa văn Phục hưng tinh xảo: mở đầu là cuốn Oktoih Prvoglasnik (Sách Tám Cung Nhạc Phụng Vụ phần một, hoàn thành ngày 4 tháng 1 năm 1494, hiện bản gốc vẫn đang được trưng bày trong Phòng Kho báu của Tu viện Cetinje), tiếp theo là Oktoih Petoglasnik, Psaltir s posledovanjem (Sách Thánh Vịnh), Molitvenik (Sách Kinh Nguyện) và Četvorojevanđelje (Bốn Sách Phúc Âm). Bi tráng thay, khi quân đội đối phương vây hãm sau đó, những con chữ in bằng chì của nhà in Cetinje đã phải được nấu chảy để đúc thành đạn bảo vệ tu viện, nhưng ánh sáng văn hóa của cuốn Oktoih năm 1494 thì mãi mãi bất diệt.
IIIKiến Trúc Đá Tựa Lưng Vào Đồi Orlov Krš, Hành Lang Vòm Hai Tầng, Những Viên Đá Chạm Năm 1484 Và Kho Báu Hoàng Gia
Không mang quy mô bề thế trải rộng như các đại đan viện vùng đồng bằng, Tu viện Cetinje có bố cục cô đọng, vững chãi bằng đá vôi xám gắn chặt vào sườn đá dựng của đồi Orlov Krš. Điểm đặc sắc nhất về mặt kiến trúc là sự hòa quyện giữa cấu trúc tu viện tái thiết năm 1701 (và mở rộng năm 1927) với những cấu kiện điêu khắc đá Phục hưng sớm nguyên bản từ năm 1484 được lưu giữ cẩn trọng trên các bức tường và hàng cột.
Nhìn từ quảng trường phía đông, mặt tiền của Tu viện Cetinje gây ấn tượng mạnh với dãy hành lang vòm cuốn hai tầng (loggia) xây bằng đá vôi đẽo gọt chắc chắn, ôm lấy khoảng sân trong lát đá hẹp. Phía trên mái ngói của khối tu viện vươn lên tháp chuông bằng đá kiểu belfry truyền thống vùng duyên hải và miền núi Montenegro (zvonik na preslicu) có các ô vòm treo chuông mở thông ra bầu trời.
Ở hành lang tầng dưới và gắn trên tường hậu cung nhà thờ là những di vật đá quý giá nhất được Đức Vladika Danilo I cứu thoát từ tu viện năm 1484 tại Ćipur: đó là hàng cột đá ngắn có đầu cột chạm khắc hoa lá phong cách Phục hưng Dalmatia thế kỷ 15, tấm bia đá kỷ niệm việc tái thiết năm 1701 của Danilo I, và đặc biệt là bức phù điêu đá chạm hình Quốc huy Đại bàng hai đầu đội vương miện của vương triều Crnojević (biểu tượng đã trở thành Quốc huy của Cộng hòa Montenegro ngày nay).
Nằm ở trung tâm lòng tu viện là ngôi Nhà thờ Sinh Nhật Đức Mẹ có kích thước nhỏ nhắn, ấm cúng theo bình đồ một gian đơn có mái vòm và hậu cung bán nguyệt (nơi từng là nhà nguyện Thánh Petar và Phaolô trong dinh thự cũ của Ivan Crnojević). Chiếm trọn chiều ngang phía đông của lòng nhà thờ là bức vách ảnh thánh (Iconostasis) bằng gỗ chạm trổ tinh xảo và mạ vàng rực rỡ do các nghệ nhân Hy Lạp từ vùng Epirus chế tác vào năm 1830, trên đó gắn các bức linh ảnh cổ điển.
Ngay phía trước bức vách ảnh thánh ở góc bên phải (phía nam) là nơi linh thiêng nhất của toàn bộ tu viện: chiếc quách tôn trí toàn thân thánh cốt Thánh Petar thành Cetinje; đặt ngay bên trong cùng khám thờ dưới sự canh giữ của một đan sĩ là tráp bạc mạ vàng nạm ngọc có mặt kính lưu giữ Bàn Tay Phải của Thánh Gioan Tẩy Giả và hộp thánh tích hình chữ thập lưu giữ Mảnh Gỗ Thánh Giá Thật của Chúa Kitô.
Bên trong khu tu xá vẫn giữ nguyên căn phòng đá cực kỳ đơn sơ (dài và rộng chỉ vài mét, không có lò sưởi) nơi Thánh Petar thành Cetinje từng sống, cầu nguyện và làm việc suốt gần nửa thế kỷ. Trong lòng nhà thờ và khuôn viên xung quanh là nơi an nghỉ của Hoàng tử Danilo I Petrović-Njegoš (vị nguyên thủ thế tục đầu tiên của Montenegro, mất năm 1860), Đại công tước Mirko Petrović (cha của Vua Nikola I), còn ngay trên đỉnh đồi Orlov Krš phía sau tu viện là lăng mộ đá uy nghiêm của Đức Vladika Danilo I (người tái thiết tu viện năm 1701).
Nằm trong dãy nhà tu viện là Phòng Kho báu (Riznica), một trong những bảo tàng nghệ thuật thánh giàu có nhất vùng Balkan. Tại đây lưu giữ bản in gốc cuốn sách Oktoih Prvoglasnik năm 1494 của Nhà in Crnojević, các bộ sách Phúc Âm chép tay trên giấy da từ thế kỷ 13 tới thế kỷ 16 (như Phúc Âm Divoš thế kỷ 14), chiếc Vương miện nạm ngọc thế kỷ 14 gắn với Hoàng đế Stefan Uroš III Dečanski, gậy mục tử của Ivan Crnojević, ấn tín hoàng gia và bộ sưu tập mũ mitra, lễ phục thêu vàng của các vị Đô trưởng Montenegro.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại và Nguồn gốc | Đặc điểm kỹ thuật và Ý nghĩa lịch sử |
|---|---|---|
| Nhà thờ Sinh Nhật Đức Mẹ và Vách ảnh thánh | Tái thiết 1701 tới 1704 và 1785; vách ảnh thánh năm 1830 | Nhà thờ đá một nhịp gian ấm cúng với bức Iconostasis chạm gỗ mạ vàng của các nghệ nhân Hy Lạp vùng Epirus |
| Cột đá và Phù điêu Đại bàng hai đầu | Năm 1484 (từ tu viện gốc của Ivan Crnojević tại Ćipur) | Cấu kiện đá chạm phong cách Phục hưng thế kỷ 15 và quốc huy đại bàng hai đầu gắn trên tường tu viện |
| Ba Đại Thánh Tích trong nhà thờ | Thế kỷ 1 (Tay Thánh Gioan và Thánh Giá) và năm 1830 (Thánh Petar) | Hài cốt Thánh Petar Cetinje, Bàn tay phải Thánh Gioan Tẩy Giả và Mảnh Thánh Giá thật của Chúa Kitô |
| Phòng Kho báu (Riznica) và Sách Oktoih | Bản in ngày 4 tháng 1 năm 1494 (tu sĩ Makarije) | Lưu giữ cuốn sách in chữ Kirin đầu tiên vùng Nam Slav (Oktoih 1494), vương miện thế kỷ 14 và thủ bản trung cổ |
| Phế tích Ćipur và Lăng Vladika Danilo I | Nền móng 1484 tại Ćipur; lăng trên đồi Orlov Krš (1896) | Các hàng cột khảo cổ của tu viện đầu tiên cạnh dinh Biljarda và lăng đá nhìn xuống toàn cảnh Cetinje |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Chính Thống giáo, lãnh chúa Ivan Crnojević và Giám mục Quân vương Danilo I không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và xây dựng Tu viện Cetinje. Việc dời đô lên thung lũng Cetinje năm 1484 và việc dựng lại tu viện sát vách đá Orlov Krš năm 1701 xuất phát từ nhu cầu phòng thủ quân sự tự nhiên giữa vùng núi đá hiểm trở kết hợp với truyền thống định hướng phụng vụ Chính Thống giáo. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của khối núi đá vôi Lovćen tại tọa độ 42,3886 độ vĩ bắc, 18,9228 độ kinh đông, cố đô Cetinje nằm trên một bồn địa karst (Cetinjsko polje) rộng khoảng 7 km vuông ở độ cao 670 mét, bốn bề được bao vây kín mít bởi những bức tường núi đá vôi khổng lồ như một thạch thành thiên tạo (thành trì bằng đá do trời đất dựng nên). Đứng sừng sững ở phía tây và tây nam như một thái tổ sơn uy nghi là đỉnh núi thiêng Lovćen (cao 1.749 mét, ngọn núi đen đã khai sinh ra chính tên gọi Crna Gora / Montenegro, nghĩa là Núi Đen). Từ mạch núi Lovćen, một dải đồi đá vươn xuống tạo thành mỏm đá Orlov Krš (Đỉnh Đại Bàng) ngay phía tây của Tu viện Cetinje, đóng vai trò là bức hậu chẩm huyền vũ che chở trực tiếp sau lưng ngôi tu viện.
Về tọa hướng và thủy pháp, vào thế kỷ 15 khi Ivan Crnojević mới lập tu viện, dòng sông ngầm Cetina (con sông đã đặt tên cho thung lũng Cetinje) từng chảy lộ thiên uốn lượn qua cánh đồng trước mặt tu viện trước khi chui vào các hang ngầm núi đá vôi để đổ về phía hồ Skadar. Bản thân Tu viện Cetinje tựa lưng sát vào vách đá phía tây của đồi Orlov Krš và mở mặt tiền hành lang vòm hai tầng về hướng Đông nhìn ra thung lũng bằng phẳng rộng lớn (nơi quy tụ dinh Biljarda, Cung điện Vua Nikola và Quảng trường Cung điện Dvorski trg đóng vai trò là một đại minh đường bằng phẳng và quang đãng). Bên trong lòng tu viện, ngôi Nhà thờ Sinh Nhật Đức Mẹ được xoay chuẩn theo trục phụng vụ với hậu cung bàn thờ hướng về phía Đông đón ánh bình minh chiếu qua thung lũng Cetinje, tạo nên thế đất tọa thạch sơn, hướng bình nguyên vô cùng vững chãi.
VĐại Lễ Sinh Nhật Đức Mẹ 21 Tháng 9, Lễ Thánh Petar Thành Cetinje 31 Tháng 10 Và Nghi Thức Đốt Cây Sồi Giáng Sinh Badnjak
Là trụ sở chính thức của Tòa Đô thành Montenegro và Vùng Duyên hải (Mitropolija crnogorsko-primorska), mọi nghi lễ phụng vụ tại Tu viện Cetinje được cử hành theo lịch phụng vụ Chính Thống giáo Đông phương sử dụng lịch Julius cũ (lệch 13 ngày so với lịch Gregory hiện hành).
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Tu viện Chính Thống giáo Cetinje |
|---|---|---|---|
| Ngày 6 và ngày 7 tháng 1 dương lịch (24 và 25 tháng 12 lịch Julius) | Lịch Julius | Đêm Vọng Giáng Sinh Đốt Cây Sồi Thiêng (Badnji dan) và Đại lễ Chúa Giáng Sinh (Božić) | Một trong những truyền thống nổi tiếng nhất của Montenegro: chiều ngày 6 tháng 1, đại diện các bộ tộc lịch sử của Montenegro mang những thân cây sồi non (Badnjak) đến sân trước Tu viện Cetinje để Đức Đô trưởng làm phép và chất lên đống lửa thiêng cháy rực dưới chân đồi Orlov Krš. |
| Ngày 20 tháng 1 và ngày 7 tháng 7 dương lịch | Lịch Julius | Lễ Kính Thánh Gioan Tẩy Giả (Sveti Jovan Krstitelj / Jovanjdan và Ivanjdan) | Hàng ngàn tín hữu hành hương từ khắp vùng Balkan và thế giới Chính Thống giáo đổ về Tu viện Cetinje để chiêm bái Bàn Tay Phải không mục nát của Thánh Gioan Tẩy Giả được mở ra trong khám bạc. |
| Ngày 21 tháng 9 dương lịch (tức 8 tháng 9 lịch Julius) | Lịch Julius (Đại lễ Bổn mạng Tu viện) | Đại lễ Sinh Nhật Đức Trinh Nữ Maria (Mala Gospojina / Rođenje Presvete Bogorodice) | Ngày lễ tước hiệu chính thức của Tu viện Cetinje từ năm 1484 với Đại lễ Phụng vụ Thánh do Đức Đô trưởng chủ sự và cuộc rước kiệu quanh khuôn viên lịch sử. |
| Ngày 27 tháng 9 dương lịch (tức 14 tháng 9 lịch Julius) | Lịch Julius | Đại lễ Suy Tôn Thánh Giá Chúa Kitô (Krstovdan / Vozdviženje Časnog Krsta) | Nghi thức suy tôn Mảnh Gỗ Thánh Giá Thật của Chúa Kitô được lưu giữ tại Tu viện Cetinje, cử hành nghi thức nâng cao Thánh Giá bốn phương trong lòng nhà thờ. |
| Ngày 31 tháng 10 dương lịch (tức 18 tháng 10 lịch Julius) | Lịch Julius (Lučin-dan) | Đại lễ Thánh Petar Thành Cetinje (Sveti Petar Cetinjski) | Ngày lễ trọng đại nhất tôn vinh vị Thánh Đô trưởng bảo hộ Montenegro (viên tịch đúng ngày lễ Thánh Sử Luca 31 tháng 10 năm 1830): quách thánh cốt của ngài được mở ra để hàng vạn người dân tiến vào hôn kính và xin ơn bình an. |
Cuộc hành hương của các tín hữu khắp thế giới về bên ba đại thánh tích. Dù gian nhà thờ Sinh Nhật Đức Mẹ bên trong Tu viện Cetinje có diện tích rất khiêm nhường (chỉ đủ chỗ cho vài chục người đứng cùng lúc), nhưng suốt bốn mùa trong năm, dòng người hành hương vẫn lặng lẽ xếp hàng dưới hành lang đá cổ kính để chờ đến lượt bước vào trước bức vách ảnh thánh năm 1830. Giây phút được tận mắt chiêm ngưỡng và cúi đầu trước Bàn tay phải của Thánh Gioan Tẩy Giả, Mảnh Thánh Giá Chúa Kitô và hài cốt Thánh Petar thành Cetinje trong không gian trầm mặc mùi sáp ong và trầm hương luôn để lại ấn tượng tâm linh sâu thẳm cho bất kỳ ai đặt chân tới cố đô Montenegro.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Cung điện (Dvorski trg, dưới chân đồi Orlov Krš), 81250 Cetinje, Montenegro
- Đường tới
- Tu viện Cetinje tọa lạc ngay tại rìa phía tây của Quảng trường Cung điện (Dvorski trg), sát cạnh dinh thự cổ Biljarda và Bảo tàng Quốc gia Montenegro ở trung tâm cố đô Cetinje. Cetinje nằm cách thủ đô Podgorica khoảng 35 km về phía tây (khoảng 35 phút lái xe hoặc đi xe buýt liên tỉnh theo quốc lộ M2.3) và cách thị trấn biển Budva khoảng 30 km (35 phút đi xe qua đèo Brajići). Từ Bến xe buýt Cetinje (Autobuska stanica Cetinje), quý vị chỉ cần đi bộ dọc theo phố cổ Njegoševa hoặc đại lộ Bajova khoảng 8 tới 10 phút (600 mét) là tới thẳng sân trước Tu viện Cetinje và khu khảo cổ Ćipur.
- Toạ độ
- 42.3886, 18.9228
Tu viện Chính Thống giáo Cetinje là một đan viện nam đang hoạt động và mở cửa tự do hằng ngày từ sáng sớm đến chiều tối để đón khách hành hương vào nhà thờ chiêm bái các đại thánh tích (riêng khu vực Phòng Kho báu Riznica trưng bày cuốn sách in Oktoih năm 1494 và báu vật hoàng gia có thu vé tham quan kèm hướng dẫn viên của tu viện). Khi bước vào khuôn viên tu viện và đặc biệt là khi vào nhà thờ kính viếng thánh cốt Thánh Petar cùng Bàn tay Thánh Gioan Tẩy Giả, quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo, trang nghiêm (nam giới mặc quần dài, áo có tay; nữ giới mặc váy dài qua gối, áo che vai và quàng khăn trùm đầu, tại cổng vào có giỏ khăn quấn váy và khăn choàng đầu miễn phí cho du khách mượn). Bên trong nhà thờ tuyệt đối không được chụp ảnh, không quay phim và phải tắt chuông điện thoại.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Chính Thống giáo Cetinje
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tu viện Chính Thống giáo Cetinje được sáng lập vào năm nào và vì sao lại có hai vị trí khác nhau tại Cetinje?
Tu viện được Quốc chúa xứ Zeta là Ivan Crnojević sáng lập lần đầu vào năm 1484 tại khu vực Ćipur (cách vị trí hiện nay khoảng 200 mét). Năm 1692, ngôi tu viện đầu tiên bị quân đội Venezia đặt thuốc nổ phá hủy khi rút lui trong Chiến tranh Morea. Từ năm 1701 tới 1704, Giám mục Quân vương Danilo I Petrović-Njegoš đã xây dựng lại tu viện tại vị trí hiện nay dưới chân đồi Orlov Krš và gắn các đầu cột đá cùng phù điêu đại bàng hai đầu năm 1484 lên tường tu viện mới.
Ba đại thánh tích Kitô giáo nổi tiếng nào đang được lưu giữ bên trong nhà thờ của Tu viện Cetinje?
Bên trong Nhà thờ Sinh Nhật Đức Mẹ của Tu viện Cetinje hiện lưu giữ ba đại thánh tích vô giá: thứ nhất là toàn thân hài cốt không mục nát của Thánh Petar thành Cetinje (1748 tới 1830); thứ hai là Bàn Tay Phải của Thánh Gioan Tẩy Giả (bàn tay đã làm phép rửa cho Chúa Giêsu trên sông Jordan); và thứ ba là một Mảnh Gỗ Thánh Giá Thật của Chúa Kitô.
Làm thế nào mà Bàn tay phải của Thánh Gioan Tẩy Giả và Mảnh Thánh Giá lại đến được Tu viện Cetinje?
Hai thánh tích này vốn được lưu giữ qua nhiều thế kỷ tại Antiochia và Constantinopolis, sau đó thuộc về Dòng Hiệp sĩ Thánh Gioan trên đảo Rhodes và đảo Malta. Năm 1799, các Hiệp sĩ Malta trao tặng hai thánh tích này cho Sa hoàng Nga Pavel I tại Saint Petersburg. Sau năm 1917, Hoàng thái hậu Nga đưa các thánh tích sang Đan Mạch rồi trao gửi cho Hoàng gia Nam Tư; vào tháng 4 năm 1941 khi Thế chiến II nổ ra, các thánh tích được đưa về bảo vệ tại Montenegro và từ sau chiến tranh được tôn trí tại Tu viện Cetinje.
Nhà in Crnojević tại Tu viện Cetinje năm 1494 có ý nghĩa gì trong lịch sử văn hóa châu Âu?
Được Đorđe Crnojević thành lập và do tu sĩ Makarije điều hành ngay tại Tu viện Cetinje từ năm 1493 tới 1496, Nhà in Crnojević là nhà in thuộc sở hữu nhà nước đầu tiên trên thế giới và là nơi in ra cuốn Oktoih Prvoglasnik vào ngày 4 tháng 1 năm 1494, cuốn sách in bằng chữ Kirin đầu tiên của toàn bộ các dân tộc Nam Slav (bản gốc hiện lưu giữ trong Phòng Kho báu của tu viện).
Thánh Petar thành Cetinje là ai đối với lịch sử và tâm linh của người dân Montenegro?
Thánh Petar thành Cetinje (tức Đô trưởng Petar I Petrović-Njegoš, trị vì 1784 tới 1830) là vị Giám mục Quân vương vĩ đại đã sống đời tu trì khắc khổ tại Tu viện Cetinje suốt 46 năm, người đã biên soạn bộ luật thành văn đầu tiên của Montenegro năm 1798, đoàn kết các bộ tộc miền núi và giữ vững nền độc lập của đất nước.
Nghi thức đốt cây sồi Badnjak trước Tu viện Cetinje diễn ra vào dịp nào?
Vào chiều ngày 6 tháng 1 dương lịch hằng năm (tức ngày 24 tháng 12 theo lịch Julius, Đêm Vọng Lễ Giáng Sinh Chính Thống giáo), các tín hữu và đại diện các bộ tộc truyền thống của Montenegro mang những thân cây sồi non (Badnjak) đến quảng trường trước Tu viện Cetinje để làm phép và đốt lên ngọn lửa Giáng Sinh truyền thống.