Con đường từ Kraljevo đi ngược thung lũng sông Studenica, qua những khúc núi rừng dày, tới một khoảng đất phẳng trên sườn đồi được bao bởi vòng tường tròn. Bên trong là một khoảng cỏ xanh, rải rác vài ngôi nhà thờ nhỏ, và ở giữa là một ngôi nhà thờ trắng như sứ, mặt ngoài ốp toàn đá hoa, sáng lên giữa màu xanh thẫm của rừng. Quanh các ô cửa sổ là những hàng chạm đá tinh tế, và bên trong là bức Chúa chịu đóng đinh năm 1209, bức tranh mà Blago Fund gọi là đỉnh cao nghệ thuật Serbia.
Tu viện Studenica (Manastir Studenica) được chọn làm nơi đại diện cho Serbia trong thư viện vì một lẽ đơn giản: UNESCO ghi đây là tu viện Chính Thống lớn và giàu nhất nước. Nơi này gắn với hai vị thánh mà cả đời sống đạo Serbia xoay quanh: thánh Simeon, người lập tu viện, và con ngài, thánh Sava, người đặt nền cho đời tu và văn chương Serbia.
IThánh Simeon, Thánh Sava Và Nhà Thờ Tưởng Niệm
Studenica thuộc Chính Thống Giáo Đông phương, cụ thể là Giáo hội Chính Thống Serbia. Người lập là Stefan Nemanja, sống khoảng từ năm 1113 tới 1199 theo tư liệu của Bộ Văn hóa Serbia. Cuối đời ông đi tu, lấy tên đan sĩ là Simeon, và được Giáo hội Serbia tôn là thánh Simeon. Trang của tu viện gọi ngài là thánh Simeon Tuôn Dầu Thơm (Myrrh-streaming), vì truyền thống kể di hài ngài tỏa ra dầu thơm.
Người con út của ngài là thánh Sava (Sava Nemanjić), một trong những vị thánh được Giáo hội Serbia tôn kính bậc nhất. UNESCO ghi tu viện giữ tác phẩm văn học sớm nhất bằng tiếng Serbia do thánh Sava viết. Tư liệu Bộ Văn hóa Serbia ghi năm 1208 thánh Sava viết Hạnh thánh Simeon, và soạn Quy luật tu viện Studenica (Typikon), bản quy tắc đời sống đan tu cho cộng đoàn ở đây.
Trong Chính Thống Giáo, một nhà thờ có thể được dựng như nhà thờ tưởng niệm của người lập, nơi người ấy sẽ an nghỉ và nơi cộng đoàn cầu nguyện cho linh hồn người ấy mãi về sau. Studenica được dựng đúng với ý ấy. Khi người lập được tôn là thánh, mộ ngài trở thành nơi kính viếng, và nhà thờ tưởng niệm trở thành đền thánh. Lòng kính thánh tích trong Chính Thống không phải thờ hài cốt, mà là kính nhớ một đời người đã được thánh hóa.
Theo UNESCO, tu viện giữ di hài Stefan Nemanja, vợ ông là bà Anastasia (cũng được tôn là thánh), và con ông là vua Stefan Đệ Nhất Đăng Quang (Stefan Prvovenčani). Blago Fund ghi giai đoạn đầu của nhà thờ xong vào mùa xuân năm 1196, khi Nemanja đi tu. Ông mất năm 1199 ở tu viện Hilandar trên Núi Athos. Blago Fund in nhầm năm mất là 1299, rõ là lỗi gõ, vì Bộ Văn hóa Serbia ghi ông sống khoảng 1113 tới 1199.
Tên nhà thờ chính là Đức Mẹ Ban Ơn (Bogorodica Dobrotvorka), nên nhiều người đoán ngày lễ lớn của tu viện là một lễ Đức Mẹ nào đó gắn với tên ấy. Thật ra chữ Ban Ơn là một tước hiệu tôn kính, không phải tên một ngày lễ. Trang của tu viện ghi ngày lễ bổn mạng (slava) của tu viện là lễ Đức Mẹ An Giấc, 15 tháng 8 theo lịch Julius, tức 28 tháng 8 theo dương lịch.
IITừ Nhà Thờ Tưởng Niệm Tới Mười Bốn Nhà Thờ
Studenica lớn dần qua hơn một thế kỷ. Nhà thờ Đức Mẹ dựng cuối thế kỷ 12 là hạt nhân. Đầu thế kỷ 13 tranh tường được vẽ, tháp chuông và tiền đường được thêm. Đầu thế kỷ 14, Nhà thờ Vua ra đời với chu kỳ tranh được UNESCO xếp vào hàng đầu của nghệ thuật Byzantine. Tư liệu Bộ Văn hóa Serbia ghi thời thịnh, trong khuôn viên có tới 14 nhà thờ.
- 1186 hoặc 1190Khởi dựng tu việnBộ Văn hóa Serbia và trang của tu viện ghi 1186, một số nguồn khác ghi 1190, UNESCO chỉ ghi cuối thế kỷ 12. Xem hộp sử liệu dưới.
- 1196Xong nhà thờ Đức MẹBộ Văn hóa Serbia ghi tu viện xong sau mười năm. Blago Fund ghi giai đoạn đầu xong mùa xuân 1196, khi Nemanja đi tu và lấy tên Simeon.
- 1208 tới 1209Vẽ tranh tườngNhà thờ Đức Mẹ được vẽ tranh, UNESCO ghi 1208 tới 1209. Bức Chúa chịu đóng đinh năm 1209. Năm 1208 thánh Sava viết Hạnh thánh Simeon.
- 1230Tháp chuôngTháp chuông của tu viện được dựng, theo tư liệu Bộ Văn hóa Serbia.
- 1235Thêm tiền đườngVua Radoslav, cháu của người lập, cho thêm tiền đường phía tây nhà thờ Đức Mẹ, theo Blago Fund.
- 1314Nhà thờ VuaVua Milutin lập Nhà thờ Thánh Gioakim và Anna, gọi là Nhà thờ Vua. Tranh do hai họa sĩ Thessaloniki là Michael và Eutychios vẽ, Bộ Văn hóa Serbia ghi khoảng năm 1315.
- 1568 hoặc 1569Vẽ lại tiền đườngBlago Fund ghi tiền đường được vẽ lại năm 1569, trang của tu viện ghi đợt tu bổ tranh xong năm 1568.
- 1986Di sản Thế giới UNESCOTu viện được ghi danh. Bộ Văn hóa Serbia ghi vùng lõi rộng 1,16 héc ta, vùng bảo vệ 269 héc ta.
Có hai chỗ nguồn ghi khác nhau. Thứ nhất là năm lập. Bài của Bộ Văn hóa và Truyền thông Serbia trên Google Arts and Culture ghi tu viện lập năm 1186 và xong năm 1196 sau mười năm, trang của chính tu viện cũng ghi 1186 tới 1196. Một số nguồn khác ghi năm 1190. Hồ sơ UNESCO không ghi năm cụ thể mà chỉ nói cuối thế kỷ 12. Thư viện ghi cả hai năm và nêu rõ nguồn.
Thứ hai là năm vẽ lại tiền đường. Blago Fund ghi 1569, trang của tu viện ghi đợt tu bổ xong năm 1568. Chênh một năm có thể vì một bên ghi năm khởi, một bên ghi năm xong, nhưng các nguồn chưa nói rõ.
IIIĐá Hoa Trắng, Trường Phái Raška Và Nhà Thờ Vua
Nhà thờ Đức Mẹ là mẫu mực của trường phái Raška, lối kiến trúc Serbia thế kỷ 12 và 13. Blago Fund mô tả lối ấy là sự kết hợp giữa dáng khối và chạm đá Rôman phương tây với mặt bằng và vòm Byzantine phương đông. Nhà thờ một gian dọc, dài hơn 40 mét theo Bộ Văn hóa Serbia, có vòm trên chỗ giao nhau, mặt ngoài ốp đá hoa trắng. Một ô cửa sổ chạm đá dưới vòm có tám con vật biểu tượng, theo Blago Fund.
Cùng dòng tranh tường Byzantine, quý vị có thể đối chiếu với Tu viện Thánh Catarina núi Sinai và Các tu viện Meteora.
Nhà thờ chính, mặt ngoài ốp đá hoa trắng, dài hơn 40 mét, mẫu mực của trường phái Raška. Đây là nhà thờ tưởng niệm của Stefan Nemanja, nơi giữ di hài ngài.
Tranh tường năm 1209 trong nhà thờ Đức Mẹ. Blago Fund gọi đây là đỉnh cao của nghệ thuật Serbia.
Nhà thờ nhỏ kính Thánh Gioakim và Anna, cha mẹ Đức Mẹ, do vua Milutin lập năm 1314. UNESCO xếp chu kỳ tranh Đời Đức Mẹ ở đây vào hàng đầu của nghệ thuật Byzantine.
Ô cửa sổ lớn chạm đá với tám con vật biểu tượng, theo Blago Fund, một trong những chi tiết chạm tinh nhất của trường phái Raška.
Tháp chuông năm 1230, tiền đường do vua Radoslav thêm năm 1235, vẽ lại vào năm 1568 hoặc 1569 tùy nguồn.
Nghe chữ Nhà thờ Vua, nhiều người tưởng đó là ngôi lớn nhất trong khuôn viên. Thật ra Nhà thờ Vua là một nhà thờ nhỏ, chỉ được gọi như vậy vì do vua Milutin lập. Giá trị của nó nằm ở tranh bên trong chứ không ở kích thước, và ngôi lớn nhất vẫn là nhà thờ Đức Mẹ.
IVThế Đất Và Hướng
Người lập Studenica chọn một thung lũng rừng núi vắng để dựng nhà thờ tưởng niệm và nơi tu, và Chính Thống Giáo không có giáo lý nào về phong thủy. Điều nhà thờ tuân theo là luật phụng vụ: bàn thờ và gian cung thánh ở đầu đông, cửa và tiền đường ở phía tây. Phần sau đây do thư viện viết, dùng con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt đọc thung lũng Studenica, nhằm cho bạn đọc một chỗ so sánh, không phải điều được ghi trong tư liệu nào của tu viện.
Nét đầu tiên là đồi rừng bao quanh. Tu viện nằm trên một bậc đất phẳng ở sườn thung lũng, núi rừng dày đặc vây ba phía. Người Việt xưa gọi thế ấy là tứ thủ, bốn bề có núi giữ, và coi đó là chỗ khí tụ, kín gió, hợp cho việc thờ tự lâu dài. Vòng tường tròn quanh khuôn viên lại tạo thêm một lớp la thành ôm lấy các nhà thờ bên trong.
Nét thứ hai là dòng sông. Sông Studenica chảy dưới chân tu viện, tên sông và tên tu viện cùng gốc với chữ lạnh trong tiếng Serbia. Nước núi lạnh và trong, chảy ngang phía dưới chứ không đâm vào chỗ ngồi, theo lối đọc cổ truyền là thế thủy nhiễu, nước lượn quanh chân, tốt cho sự yên.
Nét thứ ba là màu trắng giữa màu xanh. Nhà thờ Đức Mẹ ốp đá hoa trắng đứng giữa bãi cỏ và rừng xanh. Trong ngũ hành, trắng thuộc Kim, xanh thuộc Mộc, và người đọc theo lối cổ truyền sẽ thấy một khối Kim sáng đặt giữa vùng Mộc dày. Đây chỉ là trùng hình để quý vị suy ngẫm theo cách người Việt nhìn, không phải điều người dựng đã tính, và thư viện không rút ra lời bình xấu tốt nào từ đó.
VLễ Bổn Mạng Và Lịch Julius Của Giáo Hội Serbia
Giáo hội Chính Thống Serbia theo lịch Julius (lịch cũ) cho toàn bộ năm phụng vụ. OrthodoxWiki xếp Serbia vào nhóm các giáo hội không nhận lịch Julius sửa đổi. Hiện nay lịch Julius chậm hơn dương lịch 13 ngày, nên trang của tu viện ghi mọi ngày lễ theo cặp, ngày lịch Julius trước, ngày dương lịch sau. Lễ lớn nhất của tu viện là lễ bổn mạng Đức Mẹ An Giấc, 15 tháng 8 lịch Julius, tức 28 tháng 8 dương lịch. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 15 tháng 8, tức 28 tháng 8 dương lịch | Lịch Julius của Giáo hội Serbia | Lễ Đức Mẹ An Giấc, lễ bổn mạng | Ngày slava của tu viện theo trang của tu viện, ngày lớn nhất trong năm. |
| 13 tháng 2, tức 26 tháng 2 dương lịch | Lịch Julius của Giáo hội Serbia | Lễ thánh Simeon Tuôn Dầu Thơm | Kính người lập tu viện, di hài ngài được giữ tại đây. |
| 14 tháng 1, tức 27 tháng 1 dương lịch | Lịch Julius của Giáo hội Serbia | Lễ thánh Sava | Kính người viết Hạnh thánh Simeon và soạn Quy luật tu viện Studenica. |
| 21 tháng 6, tức 4 tháng 7 dương lịch | Lịch Julius của Giáo hội Serbia | Lễ thánh Anastasia | Kính vợ người lập tu viện, cũng an táng ở Studenica. |
| Thay đổi theo năm | Tính theo lịch Julius | Lễ Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ Chính Thống, đi sau Mùa Chay Cả và Tuần Thánh. |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Manastir Studenica, Studenica, thành phố Kraljevo (thung lũng sông Studenica, cách Kraljevo khoảng 57 km)
- Đường tới
- Tu viện nằm ở làng Studenica trong thung lũng sông Studenica, thuộc thành phố Kraljevo, cách trung tâm Kraljevo khoảng 57 km theo đường núi về phía tây nam.
- Toạ độ
- 43.4866, 20.5317
Studenica có cộng đoàn đan sĩ đang sống và cầu nguyện, nên lệ của nơi tu là lệ phải theo. Vai và gối cần được che kín, phụ nữ thường được mời mặc váy dài, nam giới bỏ mũ khi vào nhà thờ. Giữ im lặng trong khuôn viên, không chụp ảnh tranh bên trong nhà thờ nếu chưa được phép, và không đi qua cửa vách thánh tượng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tu viện Studenica
Contribute photos, information or video for Studenica MonasteryThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tu viện Studenica thuộc đạo nào
Tu viện Studenica thuộc Chính Thống Giáo Đông phương, cụ thể là Giáo hội Chính Thống Serbia. Tu viện do Stefan Nemanja, về sau là thánh Simeon, lập cuối thế kỷ 12, và theo UNESCO là tu viện Chính Thống lớn và giàu nhất Serbia.
Tu viện Studenica xây năm nào
Bộ Văn hóa Serbia và trang của tu viện ghi lập năm 1186, xong năm 1196. Một số nguồn khác ghi năm 1190. UNESCO chỉ ghi cuối thế kỷ 12. Tranh tường nhà thờ Đức Mẹ vẽ 1208 tới 1209, Nhà thờ Vua lập năm 1314.
Thánh Simeon Studenica là ai
Là Stefan Nemanja, người lập tu viện, sống khoảng 1113 tới 1199. Cuối đời ông đi tu lấy tên Simeon và được Giáo hội Serbia tôn là thánh Simeon Tuôn Dầu Thơm. Di hài ngài giữ ở Studenica, lễ kính ngày 13 tháng 2 lịch Julius, tức 26 tháng 2 dương lịch.
Giáo hội Chính Thống Serbia theo lịch nào
Giáo hội Chính Thống Serbia theo lịch Julius, tức lịch cũ, hiện chậm hơn dương lịch 13 ngày. Vì vậy Giáng Sinh của người Serbia rơi vào ngày 7 tháng 1 dương lịch, và lễ bổn mạng Đức Mẹ An Giấc của Studenica rơi vào ngày 28 tháng 8 dương lịch.
Nhà thờ Vua ở Studenica là gì
Là nhà thờ nhỏ kính Thánh Gioakim và Anna, do vua Milutin lập năm 1314, tranh do hai họa sĩ Thessaloniki là Michael và Eutychios vẽ. UNESCO xếp chu kỳ tranh Đời Đức Mẹ ở đây vào hàng những tác phẩm đầu bảng của nghệ thuật Byzantine.