ITổng Quan
Cộng đồng tôn giáo Baha'i Việt Nam là tên tổ chức của người Bahá'í ở Việt Nam, được Nhà nước công nhận năm 2008. Đây không phải một nhánh riêng về giáo lý. Người Bahá'í Việt Nam cùng một đức tin, cùng kinh sách, cùng lịch Badí' và cùng hệ thống hội đồng với cộng đồng Bahá'í trên thế giới, dưới Viện Công lý Toàn cầu ở Haifa.
Trong văn bản hành chính, tên đạo thường viết không dấu là Baha'i. Cộng đồng có Hội đồng Tinh thần cấp quốc gia chín người, bầu lần đầu tại đại hội ngày 21 tháng Ba năm 2008. Theo Ban Tôn giáo Chính phủ, cộng đồng không có cơ sở thờ tự tập trung, sinh hoạt tại văn phòng ở các địa phương và tại nhà riêng. Việt Nam chưa có đền thờ Bahá'í.
IILịch Sử
Về năm đạo vào Việt Nam, các nguồn ghi khác nhau. Ban Tôn giáo Chính phủ trong tài liệu năm 2023 và báo Nhân Dân ngày 25 tháng Bảy năm 2008 ghi năm 1954. Bài của Vũ Văn Chung trên Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh năm 2021 ghi thập niên 1920. Wikipedia tiếng Anh ghi năm 1920 ông Hippolyte Dreyfus-Barney ghé Sài Gòn và Hà Nội, và tháng Năm năm 1924 bà Martha Root ở Sài Gòn một tuần. Có thể mốc 1920 nói về những lần tiếp xúc đầu, còn mốc 1954 nói về lúc cộng đồng bắt đầu hình thành.
- 1954Bà Shirin Fozdar tới Sài GònMột tín đồ Bahá'í sống ở Singapore. Nhóm Bahá'í đầu tiên hình thành.
- 1955Hội đồng địa phương đầu tiênBầu ở Sài Gòn ngày 21 tháng Tư, theo Wikipedia tiếng Anh.
- 1957Hội đồng thứ haiỞ Trừng Giang, Quảng Nam, theo Wikipedia tiếng Anh.
- 1964Hội đồng Tinh thần Quốc gia Việt NamLập năm này, theo Wikipedia tiếng Anh.
- 1992Họp mặt không chính thứcWikipedia tiếng Anh ghi từ năm này tín đồ được họp mặt không chính thức, nhóm đầu tiên ở Hà Nội hình thành.
- 2007Chứng nhận đăng ký hoạt độngBa nguồn ghi tháng Hai, tháng Ba, và ngày 28 tháng Ba.
- 2008Đại hội và công nhận tổ chứcĐại hội ngày 21 tháng Ba. Quyết định công nhận ngày 14 tháng Bảy theo Vũ Văn Chung.
Trong hai thập niên 1955 tới 1975, cộng đồng ở miền Nam lớn lên nhanh, lan tới cả nông thôn. Wikipedia tiếng Anh ghi năm 1958 có thêm tám hội đồng địa phương và trường Bahá'í đầu tiên mở ở Phước Long. Wikipedia tiếng Anh dẫn một ước tính năm 1963 là hơn 20.000 người và một ước tính khoảng 200.000 người ở miền Nam vào năm 1975. Thư viện chưa kiểm được nguồn gốc của hai con số này. Sau năm 1975, cộng đồng ngừng sinh hoạt công khai theo tổ chức cho tới khi được cấp đăng ký năm 2007.
IIIĐức Tin Và Sinh Hoạt
Theo báo Nhân Dân năm 2008, cộng đồng tôn thờ Thượng Đế là Đấng Tối cao duy nhất, không có chức sắc chuyên nghiệp, và các hoạt động ở địa phương do hội đồng chín người bầu hằng năm điều phối. Tôn chỉ cộng đồng nêu khi được công nhận là hoạt động tuân thủ pháp luật Việt Nam, góp phần vào khối đoàn kết dân tộc và phát triển kinh tế xã hội.
Sinh hoạt của người Bahá'í Việt Nam giống ở các nước khác: đọc kinh nguyện hằng ngày, giữ chay tháng 'Alá' trước Naw-Rúz, họp Lễ Mười Chín Ngày, mừng các ngày thánh. Cộng đồng tổ chức lớp giáo dục tinh thần cho trẻ em, nhóm thiếu niên và vòng học. Trang bahai.org.vn giới thiệu một nhóm thiếu niên ở Đà Nẵng chăm sóc môi trường sống cho bà con trong xóm. Vì không có đền thờ, các buổi cầu nguyện diễn ra tại nhà hoặc văn phòng.
IVTổ Chức Và Pháp Lý
Việc công nhận đi qua hai bước. Bước một là chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo năm 2007. Báo Nhân Dân ghi tháng Hai, tài liệu năm 2023 của Ban Tôn giáo Chính phủ ghi ngày 28 tháng Ba, bài của Vũ Văn Chung ghi tháng Ba. Bước hai là công nhận tổ chức năm 2008. Theo Wikipedia tiếng Anh, đại hội ngày 21 tháng Ba năm 2008 tại Thành phố Hồ Chí Minh có hơn 250 đại biểu. Báo Nhân Dân đưa tin lễ trao quyết định ngày 25 tháng Bảy năm 2008, với phát biểu của đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ Nguyễn Thế Doanh và đại diện cộng đồng Nguyễn Thức.
Cơ cấu gồm Hội đồng Tinh thần cấp quốc gia và các Hội đồng tinh thần địa phương, đều chín người. Đại hội đại biểu toàn quốc họp định kỳ, lần thứ chín năm 2016 theo bahai.org.vn.
| Nguồn | Năm số liệu | Số tín đồ | Chi tiết |
|---|---|---|---|
| Báo Nhân Dân, 25/07/2008 | 2008 | Khoảng 7.000 | 93 cộng đồng ở 43 tỉnh thành |
| Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, qua Wikipedia | 2012 | Khoảng 8.000 | Ước tính |
| Vũ Văn Chung, 2021 | 2020 | Hơn 8.000 | 45 tỉnh thành, Hà Nội gần 450 |
| Ban Tôn giáo Chính phủ, 2023 | Tháng 12 năm 2021 | Khoảng 7.000 | 45 tỉnh thành |
| VietNamNet, 20/07/2025 | 2025 | Khoảng 7.000 | 36 cộng đồng |
VNgày Nay
Hơn mười lăm năm sau khi được công nhận, cộng đồng vẫn nhỏ, quanh bảy nghìn người theo các nguồn trong nước. Theo Ban Tôn giáo Chính phủ, người Bahá'í sống rải ở 45 tỉnh thành. Cộng đồng chưa có đền thờ, chưa có trường học riêng, và tập trung vào các lớp học cho trẻ em, thiếu niên và các nhóm cầu nguyện mở cho mọi người.
Người Việt muốn thấy một đền thờ Bahá'í thì nơi gần nhất về địa lý là đền địa phương ở Battambang, Campuchia, khánh thành năm 2017.
Có người nghĩ đạo Bahá'í ở Việt Nam là một đạo mới lập gần đây vì chỉ được công nhận năm 2008. Thực ra cộng đồng đã có mặt từ giữa thế kỷ 20, có hội đồng địa phương đầu tiên năm 1955. Mốc 2008 là mốc công nhận tổ chức theo pháp luật hiện hành.
VIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIICác Nhánh Khác Của Bahá'í
Cộng Đồng Bahá'í Toàn Cầuجامعهٔ بهائیĐạo Bahá'í không chia tông phái.Cộng Đồng Tôn Giáo Baha'i Việt NamCộng đồng tôn giáo Baha'i Việt NamKhông phải một nhánh riêng mà là cộng đồng quốc gia của cùng một đạo, thuộc hệ thống Viện Công lý Toàn cầu.Dùng biểu tượng chung của đạoNhóm Orthodox Bahá'í FaithOrthodox Bahá'í FaithNhóm theo ông Mason Remey, người năm 1960 tự tuyên bố là Người Giám Hộ kế tiếp Shoghi Effendi, sau ông là Joel Marangella.Dùng biểu tượng chung của đạoNhóm Bahá'ís Under the Provisions of the CovenantBahá'ís Under the Provisions of the Covenant (BUPC)Nhóm do ông Leland Jensen lập ở Montana, Hoa Kỳ, trong thập niên 1960 và 1970, cũng tin vào dòng Giám Hộ nối từ Mason Remey.Dùng biểu tượng chung của đạoNgười Azali, Dòng Bábí Còn Lạiازلی AzalīKhông phải người Bahá'í.Dùng biểu tượng chung của đạoVIIINguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đạo Bahá'í ở Việt Nam có được công nhận không
Có. Cộng đồng được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo năm 2007 và được công nhận tổ chức năm 2008 với tên Cộng đồng tôn giáo Baha'i Việt Nam. Đây là một trong mười sáu tôn giáo được Nhà nước công nhận.
Ở Việt Nam có bao nhiêu người Bahá'í
Theo Ban Tôn giáo Chính phủ, tính tới tháng 12 năm 2021 có khoảng 7.000 tín đồ ở 45 tỉnh thành. VietNamNet năm 2025 cũng ghi khoảng 7.000 người tại 36 cộng đồng.
Đạo Bahá'í vào Việt Nam khi nào
Các nguồn nhà nước ghi năm 1954, khi bà Shirin Fozdar tới Sài Gòn. Một nghiên cứu năm 2021 ghi thập niên 1920, khi có những người Bahá'í nước ngoài ghé qua. Hội đồng địa phương đầu tiên được bầu ở Sài Gòn năm 1955.
Việt Nam có đền thờ Bahá'í không
Chưa có. Theo Ban Tôn giáo Chính phủ, cộng đồng sinh hoạt tại văn phòng ở các địa phương và tại nhà riêng. Đền gần nhất là ở Battambang, Campuchia.