Nếu quý vị tới Phước Nhơn vào một ngày thường ngoài mùa lễ, cái đập vào mắt trước tiên không phải ngôi thánh đường mà là mùi thuốc. Rễ, vỏ cây và lá khô phơi trên bạt trước sân, chất trong bao, xếp lên xe. Đây là làng thuốc nam của người Chăm, và người làng mang thuốc đi khắp trong nước rồi sang cả nước ngoài. Nhiều nhà khóa cửa gần như quanh năm.
Giữa xóm là một nếp nhà dài quét vôi sáng, tường phẳng, mái dốc hai phía, cửa đóng. Đó là Sang Magik của người Chăm Bàni. Người trong làng không gọi nơi đây bằng tên hành chính mà gọi bằng tên Chăm là palei Mblap Baruw, nghĩa là Mblap mới, làng tách ra từ Mblap cũ tức An Nhơn. Và trong cùng thôn này, cách chừng một trăm mét, còn một ngôi thờ nữa thuộc một hệ khác.
IMblap mới và hai ngôi thờ trong một thôn
Xin nói rõ ngay từ đầu, vì đây là chỗ hay bị xếp nhầm nhất. Bàni là Hồi Giáo đã bản địa hóa của người Chăm, hình thành riêng ở vùng Nam Trung Bộ, và khác với Hồi Giáo Islam chính thống mà cộng đồng Chăm Islam cùng người Malay theo. Hai bên cùng một gốc, nhưng nếp hành đạo đã khác nhau từ lâu. Thư viện ghi lại chỗ khác nhau ấy như ghi một sự kiện, không xếp bên nào đúng hơn bên nào.
Tên làng nói ngay cái gốc của nó. Mblap là tên vùng cư trú cũ, Klak nghĩa là cũ và Baruw nghĩa là mới. An Nhơn là palei Mblap Klak, làng mẹ. Phước Nhơn là palei Mblap Baruw, làng con tách ra. Tài liệu chép tên này không giống nhau khi có bản ghi Pamblap Baruw, có bản ghi Pamblap Biraw, và cũng có bản chỉ ghi gọn là Pabblap cho cả hai làng. Nghĩa cũ và mới thì các bản đều thống nhất. Bài này dùng cách ghi Mblap Baruw cho nhất quán.
Về tên treo trên ngôi thánh đường, theo tư liệu ảnh của tiến sĩ Putra Podam trên chuyên trang Champa.one, bảng hiệu cũ trước năm 1975 từng ghi theo lối gọi chùa là Chùa Hồi Hồi Phước Nhơn, còn bảng hiệu tiếng Việt hiện nay ghi Sang Mưgik Bà-Ni Phước Nhơn, kèm dòng chữ Arab, chữ Chăm và chữ Latin ghi danh đấng tối cao Allah cùng thiên sứ Muhammad trên mặt dựng. Trong cộng đồng Bàni mấy năm gần đây có những ý khác nhau về việc nên gọi ngôi nhà thờ phượng của mình bằng chữ gì trong tiếng Việt. Thư viện chỉ ghi lại tên đang treo và không bàn bên nào đúng.
Theo giáo nghĩa Bàni, đấng tối cao là Po Awluah, tức Allah. Kinh sách chép bằng chữ Arab, được chức sắc học thuộc để tụng trong nghi lễ. Ngoài ra, người Bàni vẫn thờ cúng ông bà tổ tiên và vẫn giữ các vị thần tự nhiên trong hệ nghi lễ của mình.
Chỗ khác biệt lớn nhất nằm ở năm bổn phận của Hồi Giáo. Bên Islam chính thống, năm bổn phận ấy là việc của từng tín đồ. Bên Bàni, chúng được giao cho lớp chức sắc đảm nhận thay cho cả làng. Hàng chức sắc Bàni gồm năm bậc từ thấp lên cao là Acar (bậc nhập môn), Mưdin, Katip, Imâm (hoặc Imưm) rồi Po Gru tức Sư cả, và tín đồ quen gọi gọn cả lớp ấy là các vị Acar. Chính lớp này giữ chay trong tháng Ramưwan thay cho cả làng, còn tín đồ lo phần tảo mộ, dâng cơm tổ tiên và giữ kiêng cữ trong nhà.
Với một làng mà phần lớn đàn ông đi xa quanh năm, cách tổ chức này có một hệ quả rất thực tế là việc đạo của làng không đứt dù người làng không có mặt. Lớp chức sắc ở lại và giữ đủ phần lễ.
Về mặt sử liệu, Hồi Giáo tới vương quốc Chăm Pa theo đường biển vào khoảng thế kỷ 9 tới thế kỷ 10. Qua nhiều thế kỷ, lớp Hồi Giáo ấy hòa với tín ngưỡng bản địa và với lớp Bàlamôn có sẵn, thành đạo Bàni như hôm nay.
Số liệu đã công bố cho biết địa bàn tỉnh Ninh Thuận cũ có khoảng 29.700 tín đồ Hồi Giáo Bàni, cư trú tại 12 thôn thuộc 6 xã, trải trên bốn huyện cũ là Ninh Hải, Ninh Sơn, Ninh Phước và Thuận Nam. Bảy thôn trong số ấy có Sang Magik riêng, gồm Văn Lâm, Phú Nhuận, Thành Tín, Lương Tri, An Nhơn, Phước Nhơn và Tuấn Tú. Phước Nhơn được các bản khảo cộng đồng ghi nhận có gần 6.500 người Chăm, là một trong những làng Chăm đông người của vùng và cùng với An Nhơn làm nên trung tâm nghề thuốc nam Chăm lớn nhất tỉnh Ninh Thuận cũ.
Chỗ hay hiểu lầm nhất ở Phước Nhơn nằm ngay trên mặt đất của thôn. Người ngoài nghe nói thôn có thánh đường Hồi Giáo thường tưởng chỉ có một. Thực ra có hai ngôi, thuộc hai hệ khác nhau.
Ngôi thứ nhất là Sang Magik Bàni, tức nơi mà bài này viết. Ngôi thứ hai là thánh đường Hồi Giáo Islam 102 Phước Nhơn, tên gọi theo lối Arab là Masjid Jamiul Muslimin, dựng vào khoảng năm 1962 tới 1964 tùy nguồn sử liệu (Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo Islam tỉnh Ninh Thuận ghi năm 1962 và đại trùng tu năm 1993, khảo cứu của Tạ Long và Ngô Thị Chính năm 2005 ghi năm 1963, còn sách của Nguyễn Hồng Dương năm 2007 ghi năm 1964). Về số lượng tín đồ của thánh đường Islam này, báo cáo năm 2018 ghi khoảng 617 tín đồ, trong khi khảo sát thực địa tháng 9 năm 2019 của Chu Văn Tuấn ghi nhận khoảng 245 hộ với 750 nhân khẩu trên khuôn viên rộng 2.400 mét vuông. Đó là cơ sở của cộng đồng Chăm Islam thực hành theo lối chính thống, cửa mở quanh năm và tín đồ tự hành lễ năm lần mỗi ngày.
Hai ngôi cách nhau chỉ chừng một trăm mét, gần hơn cả ở An Nhơn. Ai chỉ ghé một ngôi rồi viết về cả thôn thì sẽ viết sai một nửa. Thư viện có bài riêng cho ngôi Islam ấy, xin quý vị đọc sang để thấy đủ hai mặt.
IILàng Mblap Baruw và nghề thuốc
Các tài liệu thư viện tra được không ghi một năm khởi dựng cụ thể cho ngôi Sang Magik này, và thư viện ghi rõ là chưa khảo được thay vì đưa ra một con số không có nguồn. Làng Chăm phần lớn không có văn bản khởi dựng vì công trình gốc vốn làm bằng vật liệu mau hỏng và được dựng lại nhiều lần, nên niên đại được nhớ theo đời chức sắc chứ không theo văn bia.
- Thế kỷ 9 tới 10Hồi Giáo tới Chăm PaHồi Giáo theo đường biển tới vương quốc Chăm Pa cùng thương nhân và thợ thủ công cư trú dọc bờ biển miền Trung.
- Thế kỷ 15 tới 17Hình thành đạo BàniLớp Hồi Giáo sớm hòa với tín ngưỡng bản địa và với lớp Bàlamôn có sẵn, thành đạo Bàni với hệ chức sắc và hệ lễ riêng.
- Chưa khảo đượcTách ra từ Mblap KlakMột bộ phận dân làng cũ tách ra lập làng mới, thành cặp Mblap Klak và Mblap Baruw. Tài liệu không cho biết việc tách làng xảy ra năm nào.
- Trước giữa thế kỷ 20Sang Magik bằng vật liệu nhẹTheo mô tả của giới nghiên cứu, Sang Magik Bàni vốn làm mái tranh, vách tre, nền đất, dựng lại theo chu kỳ chứ không xây kiên cố.
- 1962 tới 1964Thánh đường Islam trong cùng thônThánh đường Hồi Giáo Islam 102 Phước Nhơn (Masjid Jamiul Muslimin) được dựng (nguồn ghi năm 1962, 1963 hoặc 1964, đại trùng tu năm 1993), đánh dấu việc hai lối hành đạo cùng có mặt trong một thôn.
- Các thập niên sauXây lại bằng vật liệu bềnPhần lớn Sang Magik Bàni được xây lại bằng gạch, mái ngói hoặc tôn, giữ nguyên bố cục cũ và chỉ đổi vật liệu.
- Từ năm 2010Trồng lại cây thuốc trong làngHội Đông y tỉnh triển khai dự án bảo tồn cây thuốc và nghề thuốc của người Chăm tại hai thôn An Nhơn và Phước Nhơn, có 30 hộ đăng ký và 24 hộ trồng 43 giống cây thuốc ngay tại vườn nhà trên diện tích gần 1.000 mét vuông.
- Hiện nayMột trong bảy ngôi của vùngPhước Nhơn là một trong bảy Sang Magik Bàni của vùng Ninh Thuận cũ, cùng nằm trong vòng lễ Suk Yeng luân phiên giữa bảy làng.
Nghề thuốc nam ở đây đáng được ghi bằng giọng sử liệu, vì nó không phải một nét phụ mà là thứ định hình nhịp sống của cả làng. Các bản khảo đã công bố cho biết ở địa bàn xã Xuân Hải có khoảng 1.200 hộ làm nghề thuốc, tập trung đông nhất ở hai thôn An Nhơn và Phước Nhơn, với khoảng 13 tới 14 đại lý thu mua dược liệu và chừng 1.500 người của hai làng mang thuốc đi bán trong nước cùng các nước lân cận.
Về số cây thuốc thì các nguồn ghi vênh nhau khá rõ. Bài khảo cứu trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn (dẫn lại trên báo Tuổi Trẻ) ghi người Chăm ở đây dùng 679 cây thuốc và vị thuốc thuộc 324 loài của 78 họ thực vật để chữa 90 chứng bệnh. Trong khi đó, bài viết trên tạp chí Thế giới Di sản và báo Dân Việt ghi khoảng 300 loài thuộc 97 họ thực vật với chừng 600 vị thuốc. Điểm hai nhóm nguồn thống nhất là con số 677 bài thuốc gia truyền đã được ghi chép lại. Thư viện ghi rõ cả hai phía và không tự ý gạt một nguồn nào.
IIISang Magik trông ra sao
Người quen hình dung thánh đường Hồi Giáo là một khối có mái vòm lớn và tháp gọi lễ vươn cao như ở Trung Đông, khi tới đây sẽ thấy dáng vẻ khác. Sang Magik của người Bàni là một nếp nhà dài mặt bằng chữ nhật, tường xây phẳng, mái dốc hai phía, không có vòm lớn hay tháp minaret cao vút, đứng ngay giữa xóm dân cư.
Ở Phước Nhơn, việc ngôi Sang Magik đứng gần một masjid của cộng đồng Islam làm cho chỗ khác nhau giữa hai bên hiện ra rõ hơn bất cứ nơi nào. Nhưng chỗ khác ấy không nằm ở khối nhà, vì về hình dáng hai bên đều là nếp nhà xây kiên cố và cùng quay theo hướng hành lễ về Mecca. Chỗ khác nằm ở nhịp sử dụng.
Một gian dài không chia cột giữa, nền để trống hoàn toàn, không ghế, không tượng, không tranh. Chỗ ngồi của chức sắc phân theo bậc, xếp thành hàng ngang hướng về phía tường hành lễ.
Chức sắc quay về hướng qiblah, tức hướng về Kaaba ở Mecca, từ đất Việt Nam là hướng tây. Đây là quy tắc mà Bàni giữ chung với Islam chính thống, nên hướng không phải chỗ để phân biệt hai ngôi.
Sang Magik đóng cửa gần trọn năm, chỉ mở trong tháng Ramưwan và các kỳ lễ theo lịch Chăm. Đây là chỗ khác rõ nhất so với masjid của Islam chính thống vốn mở quanh năm.
Bên cạnh khối nhà chính có nhà bếp và chỗ nghỉ, vì trong tháng Ramưwan các vị Acar ở lại trong khuôn viên và mọi việc ăn nghỉ đều diễn ra tại chỗ.
Bảng hiệu tiếng Việt hiện nay ghi Sang Mưgik Bà-Ni Phước Nhơn, trên mặt dựng và cổng có biểu tượng trăng sao cùng dòng chữ ghi danh Allah và Muhammad. Thư viện ghi nhận đúng nguyên trạng đang treo.
Nguyên gốc là mái tranh, vách tre, nền đất. Từ nửa sau thế kỷ 20 phần lớn được xây lại bằng gạch, mái ngói hoặc tôn, quét vôi sáng màu. Bố cục giữ nguyên, chỉ đổi vật liệu.
Có một chi tiết về tỷ lệ đáng để ý. Vì đạo Bàni giao việc đạo cho lớp chức sắc, cái mà Sang Magik cần chứa không phải một đám đông tín đồ mỗi ngày mà là một nhóm người ở lại trong một tháng. Bố cục vì thế ưu tiên chỗ ngồi theo bậc, chỗ nấu ăn và chỗ ngủ, chứ không ưu tiên diện tích đứng lễ. Ở một làng đông người như Phước Nhơn, điều này càng dễ thấy vì ngôi nhà không lớn tương xứng với dân số làng, do nó chưa bao giờ được làm ra để chứa cả làng cùng lúc.
IVThế đất và hướng
Xin nói thẳng trước khi đọc tiếp. Hồi Giáo không dạy phong thủy, và đạo Bàni cũng vậy. Hướng hành lễ trong một ngôi Sang Magik được định theo qiblah, tức hướng về Kaaba ở Mecca, từ đất Việt Nam là hướng tây. Đó là một quy tắc bắt buộc của đạo chứ không phải một phép xem đất, và người dựng không có quyền chọn khác.
Phần dưới đây hoàn toàn là chỗ đối chiếu của thư viện dành cho bạn đọc quen lối cổ truyền của người Việt, không phải điều giáo lý dạy và cũng không phải điều người dựng thánh đường tính tới.
Trước hết là thế làng mới. Trong phép xem đất cổ truyền, khi một làng tách ra khỏi làng mẹ thì người xưa hay đi tìm ba thứ là nước, đường và chỗ đất còn trống để mở rộng. Ở đây, làng mới nằm về phía bắc làng cũ trên cùng một dải đồng, không cách bởi sông lớn hay gò cao nào, tức là tách mà không rời. Đọc theo lối cũ thì đó là thế thuận cho một làng con vì đủ xa để thành một làng riêng có Sang Magik riêng, mà vẫn đủ gần để hai làng chung một mạch người và một mạch nghề.
Thứ hai là điều mà con mắt cổ truyền sẽ thấy trái với lẽ thường, đó là một làng rất đông người mà phần lớn dân làng lại không ở nhà quanh năm. Phép cũ đo sự thịnh của một làng bằng số người tụ lại trên đất ấy, và hay coi việc dân bỏ làng đi xa là dấu khí tán. Ở Phước Nhơn thì ngược lại, chính việc đi xa nuôi được cả làng, và cả làng vẫn quay về đúng mùa lễ. Thư viện ghi chỗ vênh ấy đúng như nó là, vì nó cho thấy một thước đo cổ truyền không dùng được cho mọi nếp sống.
Thứ ba là hai điểm thờ trong một thôn. Phép cũ gặp hai nơi thờ tự cách nhau chừng một trăm mét thì lập tức đi tìm chuyện tranh hướng hay áp nhau, vì trong lối nghĩ cổ truyền hai nơi thờ gần quá thì chia khí của nhau. Ở đây bài toán ấy không đặt ra vì cả hai cùng quay về Mecca nên không đối mặt nhau, và hai bên có lịch riêng nên hai nhịp lễ không chồng lên nhau. Một ngôi mở mỗi ngày, một ngôi mở theo mùa. Cái mà phép cũ coi là một thế khó thì thực tế đã tự giải, không bằng la bàn mà bằng nếp lễ.
Cuối cùng là hướng tây theo con mắt cổ truyền. Trong phép cũ, phương Tây thuộc hành Kim, ứng với mùa thu và sự thu liễm, và nhà ở nước ta ít khi chuộng hướng ấy vì nắng chiều gắt. Ở đây hướng tây được giữ không vì khí hậu, không vì thế đất, mà vì Mecca nằm về phía đó. Một quy tắc của đạo đứng trên mọi tính toán về đất, và trong trường hợp này nó còn là thứ mà hai cộng đồng khác hệ trong cùng một thôn cùng giữ.
VRamưwan của một làng đi xa
Ramưwan là tháng lễ lớn nhất trong năm của người Chăm Bàni, tính theo lịch riêng của người Chăm nên rơi vào những ngày dương lịch khác nhau qua từng năm. Ở Phước Nhơn, tháng này còn mang thêm một nghĩa mà các làng khác không có nặng bằng, đó là mùa cả làng về đủ. Người đi bán thuốc ở các tỉnh xa và ở nước ngoài thu xếp để có mặt kịp phần tảo mộ và phần dâng cơm tổ tiên.
| Chặng | Ai làm | Nội dung |
|---|---|---|
| Thu xếp về làng | Người đi làm ăn xa | Trước tháng lễ, người làng đang bán thuốc ở các tỉnh và ở nước ngoài thu xếp công việc để về. Đây là chặng không có trong mô tả nghi lễ nhưng là chặng có thật của làng này. |
| Tảo mộ | Các gia đình | Ra nghĩa trang dòng họ với bánh trái và trầu cau, làm lễ mời ông bà tổ tiên về nhà. Đây là lớp nghi lễ bản địa mà Ramadan của Islam chính thống không có. |
| Dâng cơm gia tiên | Trong từng nhà | Bày mâm cúng trong nhà, mỗi người thân đã khuất được dâng một mâm chay và một mâm mặn. |
| Chức sắc vào Sang Magik | Các vị Acar | Làm lễ tẩy uế rồi vào ở hẳn trong thánh đường, giữ chay và hành lễ thay cho cả làng. Trong tháng này cửa thánh đường mới mở. |
| Chặng giữ chay nghiêm | Các vị Acar | Nguồn ghi vênh nhau về độ dài, có bản ghi ba ngày đầu tháng, có bản ghi mười lăm tới mười sáu ngày. Trong chặng ấy chức sắc không ăn uống khi mặt trời chưa lặn và không về nhà. |
| Kiêng cữ trong làng | Từng gia đình | Suốt chặng chức sắc giữ chay nghiêm, các gia đình kiêng sát sinh và giữ hòa thuận với nhau. |
| Mãn chay và trở lại đường xa | Cả làng | Hết tháng, chức sắc rời thánh đường và cửa lại đóng. Người làng lần lượt trở lại các tỉnh xa với gánh thuốc của mình. |
Ngoài Ramưwan, Phước Nhơn còn nằm trong vòng lễ Suk Yeng, kỳ lễ tổ chức tại thánh đường vào ngày thứ sáu, theo chu kỳ ba năm một lần và luân phiên đi qua bảy làng Bàni của vùng. Mùa lễ năm 2025 mở ở Thành Tín cuối tháng Mười và khép ở Tuấn Tú giữa tháng Mười Hai. Các nguồn phiên âm tên kỳ lễ này khác nhau, có bản ghi là Suk Yơng, cùng một lễ và khác cách ghi tiếng Chăm bằng chữ quốc ngữ.
Chỗ khác biệt rõ nhất so với Ramadan của Hồi Giáo Islam chính thống nằm ở hai điểm. Một là ai giữ chay, bên Islam là toàn thể tín đồ trưởng thành còn bên Bàni là lớp chức sắc giữ thay. Hai là lớp thờ cúng tổ tiên, trong đó phần tảo mộ và mời ông bà về nhà là phần mở đầu bắt buộc của Ramưwan. Ở Phước Nhơn, hai điều ấy diễn ra cách một ngôi thánh đường khác hệ chỉ một trăm mét, và cả thôn đã quen sống như vậy từ lâu.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Thôn Phước Nhơn, xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa
- Đường tới
- Làng nằm ở thôn Phước Nhơn, xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa, trên dải đồng phía bắc Phan Rang, cách làng An Nhơn chừng vài cây số. Sang Magik nằm giữa xóm chứ không ở rìa làng, và trong cùng thôn còn có thánh đường Hồi Giáo Islam 102, là một cơ sở khác.
- Toạ độ
- 11.6607, 109.0009
Đây là nơi thờ phượng của một cộng đồng cụ thể, không phải điểm tham quan, và thánh đường đóng cửa gần như trọn năm. Lệ thường được nhắc là hỏi ý người trong làng trước khi vào khuôn viên, ăn mặc kín đáo, bỏ giày trước khi bước vào lòng nhà, không mang thức ăn đồ uống vào trong. Trong tháng Ramưwan và kỳ lễ Suk Yeng, phần nghi lễ thuộc về các vị chức sắc, xin quý vị đứng ngoài và không chụp ảnh khi chưa được phép. Vì trong thôn có hai cơ sở thờ tự của hai hệ khác nhau, xin đừng đem lệ của bên này áp cho bên kia, và cũng xin đừng đem chuyện tên gọi trên bảng hiệu ra hỏi người trong làng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường Bàni Phước Nhơn
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh đường Bàni Phước Nhơn ở đâu
Ở thôn Phước Nhơn, xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa, trên dải đồng phía bắc Phan Rang. Người Chăm gọi làng là palei Mblap Baruw, nghĩa là Mblap mới, và gọi ngôi thánh đường là Magik Haluw Mblap Baruw. Bảng hiệu hiện nay ghi Sang Mưgik Bà-Ni Phước Nhơn.
Vì sao thôn Phước Nhơn có hai thánh đường
Vì trong thôn có hai cộng đồng Chăm theo hai hệ khác nhau. Một là người Chăm Bàni với ngôi Sang Magik, hai là người Chăm Islam với thánh đường Hồi Giáo Islam 102 Phước Nhơn (Masjid Jamiul Muslimin) dựng vào khoảng năm 1962 tới 1964. Hai ngôi cách nhau chỉ chừng một trăm mét và là hai cơ sở hoàn toàn riêng biệt.
Phước Nhơn và An Nhơn liên quan thế nào
Là một cặp làng mẹ con. An Nhơn là palei Mblap Klak tức Mblap cũ, Phước Nhơn là palei Mblap Baruw tức Mblap mới, tách ra từ làng cũ. Hai làng nằm trên cùng một dải đồng, chung nghề thuốc nam, và mỗi làng đều có một Sang Magik Bàni cùng một thánh đường Islam.
Làng thuốc nam Phước Nhơn có gì đặc biệt
Đây là làng thuốc nam lâu đời của người Chăm. Các bản khảo ghi địa bàn xã có khoảng 1.200 hộ làm nghề và chừng 1.500 người của hai làng mang thuốc đi bán trong nước cùng các nước lân cận. Số cây thuốc thì các nguồn ghi vênh nhau (324 loài với 679 vị thuốc hoặc 300 loài với 600 vị thuốc), còn số bài thuốc được ghi chép lại thì các bản đều ghi là 677.
Người Chăm Bàni giữ chay tháng Ramưwan như thế nào
Không phải cả cộng đồng giữ chay như tháng Ramadan của Islam chính thống. Lớp chức sắc vào ở hẳn trong thánh đường và giữ chay thay cho cả làng. Tín đồ lo phần tảo mộ, dâng cơm mời tổ tiên về nhà và giữ kiêng cữ trong gia đình suốt chặng chức sắc giữ chay nghiêm.