Lướt thuyền máy dọc theo những con kênh nước trong vắt len giữa những khu vườn nổi trồng cà chua và những ngôi nhà sàn gỗ tếch của làng nổi Ywama ở bờ tây nam hồ Inle (thuộc thị trấn Nyaungshwe, bang Shan, ở độ cao gần chín trăm mét trên cao nguyên miền đông Myanmar), lữ khách sẽ thấy hiện ra trước mắt một bến nước rộng lớn rợp bóng cờ Phật giáo ngũ sắc. Ngay bên thềm bến thuyền là tòa bảo điện hai tầng có mái tháp Pyatthat nhiều cấp thếp vàng rực rỡ soi bóng xuống mặt hồ xanh biếc, phía trước có nhà thuyền lớn che chở chiếc chiến thuyền hoàng gia chạm hình đôi chim thần Karaweik lộng lẫy.
Người dân tộc Intha (những người con của mặt hồ, nổi tiếng khắp thế giới với kỹ thuật đứng một chân ở mũi thuyền và dùng chân kia quấn quanh mái chèo gỗ) cùng cư dân các tộc người Shan, Pa-O, Danu trên cao nguyên đều tôn kính gọi nơi này là Phaung Daw Oo Phaya (ဖောင်တော်ဦးဘုရား, nghĩa là Chùa Mũi Thuyền Rồng Hoàng Gia). Gắn liền với truyền thuyết chuyến thuyền rồng tuần du của đức vua Alaungsithu từ thế kỷ 12, Chùa Phaung Daw Oo là trung tâm tâm linh quan trọng hàng đầu của Phật giáo Nam tông vùng bang Shan, nơi tôn trí năm pho tượng Phật cổ được hàng triệu bàn tay tín đồ đắp vàng lá dày tới mức hóa thành những khối vàng tròn đầy và là điểm khởi hành của lễ hội rước Phật trên mặt nước kéo dài suốt mười tám ngày mỗi mùa thu.
INăm Pho Tượng Phật Cổ Trên Mũi Thuyền Vua Alaungsithu Và Hình Khối Vàng Lá Của Lòng Tín Thành
Tên gọi Phaung Daw Oo trong tiếng Myanmar được ghép từ ba từ: Phaung là chiếc bè lớn hoặc thuyền ngự, Daw là trợ từ tôn kính dành cho hoàng gia và Tam Bảo, còn Oo (hay U) nghĩa là phần mũi phía trước. Danh xưng Chùa Mũi Thuyền Hoàng Gia lưu giữ ký ức về nguồn gốc của năm pho tượng Phật cổ đang ngự trên bảo tòa trung tâm của ngôi chùa: tương truyền vào thế kỷ 12, khi vua Alaungsithu (vị hoàng đế sùng đạo đã dựng Đền Thatbyinnyu, cố đô Bagan) ngự thuyền rồng đi tuần du khắp bờ cõi và dừng chân tại vùng hồ núi cao Inle, nhà vua luôn đặt năm pho tượng quý bằng gỗ trầm hương và gỗ đàn hương ngay tại mũi thuyền rồng (Phaung-daw-oo) để lễ bái sớm hôm, rồi ban tặng lại cho cư dân vùng hồ làm nơi nương tựa tâm linh.
Bước vào chính giữa đại điện bát giác của Chùa Phaung Daw Oo, dưới khám thờ gỗ tếch chạm trổ sơn son thếp vàng lộng lẫy (Palin), khách hành hương nhìn thấy năm pho tượng nhỏ nhắn có chiều cao từ khoảng hai mươi ba tới bốn mươi lăm xăng-ti-mét đặt trang nghiêm trên tấm khăn lụa thêu kim tuyến. Điều khiến bất kỳ ai lần đầu chiêm bái cũng ngỡ ngàng là cả năm pho tượng hầu như không còn nhìn rõ đường nét gương mặt, tay ấn hay nếp y cà-sa nguyên thủy, mà đã hóa thành năm khối vàng ròng tròn trịa, đầy đặn như những bầu hồ lô vàng.
Hình thái đặc biệt ấy là kết quả của hơn tám trăm năm tín ngưỡng đắp vàng lá cúng dường (giống như truyền thống đắp vàng lên tôn tượng ở Chùa Phật Mahamuni, Mandalay và tảng đá thiêng ở Chùa Đá Vàng Kyaiktiyo, bang Mon). Mỗi ngày, hàng trăm Phật tử từ khắp các bản làng trên núi và dưới hồ đều nâng niu những lá vàng quỳ mỏng tang áp nhẹ lên thân tượng kèm theo lời nguyện cầu bình an; lớp vàng này chồng lên lớp vàng khác qua nhiều thế kỷ đã biến năm pho tượng gỗ nhỏ thành năm khối kết tinh vật chất của lòng thành kính không ngơi nghỉ.
Trong truyền thống Phật giáo Nam tông Myanmar, nghi thức dâng vàng lá nguyên chất (Shwe-hsaing) lên tôn tượng Đức Phật mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: vàng ròng là kim loại quý không bị hoen gỉ hay biến chất trước bùn nhơ và thời gian, cũng như Phật tính và giới đức thanh tịnh không bị cấu uế trần gian làm hư hoại. Khi người tín đồ tự tay miết mảnh vàng mỏng lên thân tượng Phật, đó là pháp hành quán chiếu nguyện gột rửa tâm tham sân si của chính mình để tâm thức trở nên sáng trong như ánh vàng nơi kim thân Như Lai.
Sự kiện năm pho tượng tại Chùa Phaung Daw Oo mất đi hình tướng điêu khắc bên ngoài dưới lớp vàng dày lại vô tình chạm tới một triết lý cốt lõi của nhà Phật: vượt lên trên sắc tướng hình hài hữu hạn, chính tâm chí thành và niềm tin hướng thiện của muôn vạn chúng sinh mới là chất liệu nuôi dưỡng sức sống của Chánh pháp giữa cuộc đời.
Theo biên niên sử xứ Nyaungshwe (Yawnghwe) của người Shan, sau khi vua Alaungsithu để lại năm pho tượng Phật (gồm bốn pho tượng chư Phật và một pho tượng thánh tăng Rahula hoặc Ananda theo truyền thuyết cổ) trong một hang núi đá vôi cao phía trên hồ Inle vào thế kỷ 12 (cùng dải địa chất với Quần thể hang động Phật giáo Pindaya), trải qua hơn hai thế kỷ rừng rậm che phủ, cửa hang dần bị lãng quên. Đến năm 1359, vị tù trưởng (Sawbwa) đầu tiên lập nên xứ Nyaungshwe là Si Seng Hpa được báo mộng đã dẫn đoàn tùy tùng phát quang bụi rậm, tìm lại được năm pho tượng cổ trong hang đá và rước về phụng thờ tại điện Phật trong dinh thự Nyaungshwe.
Tới năm 1615, nữ tù trưởng Chao Nang Hkam Leng vì lo ngại chiến sự biên viễn đã di dời năm pho tượng về vùng Thaung Thut để bảo vệ; và đến năm 1784 (dưới triều vua Bodawpaya của vương triều Konbaung), tù trưởng Sao Yun đã chính thức rước năm pho tượng về dựng ngôi đền thờ bên bến nước Nam Hu gần làng nổi Ywama trên mặt hồ Inle, khởi đầu cho lễ hội rước thuyền quanh hồ để cư dân mọi làng nổi đều được chiêm bái. Vào giữa thế kỷ 20, dưới sự bảo trợ của tù trưởng cuối cùng xứ Nyaungshwe là Sao Shwe Thaik (người đồng thời là Tổng thống đầu tiên của Liên bang Miến Điện độc lập năm 1948), tòa chánh điện hiện đại quy mô lớn đã được xây dựng khang trang như diện mạo ngày nay.
Nhiều du khách khi nhìn thấy năm pho tượng Phật vàng trên bảo tòa trong chùa lại nghe hướng dẫn viên kể rằng trong lễ hội tháng Thadingyut chỉ có bốn pho tượng được rước lên thuyền rồng đi tuần du quanh hồ, nên thắc mắc vì sao pho tượng thứ năm lại không bao giờ rời khỏi chùa. Nguyên nhân bắt nguồn từ một sự kiện lịch sử xảy ra vào năm 1965: trong lễ rước năm ấy, một cơn giông lốc lớn bất ngờ nổi lên giữa mặt hồ Inle làm lật nghiêng chiếc thuyền rước hoàng gia khiến cả năm pho tượng rơi xuống đáy hồ sâu. Các vị sư và trai tráng người Intha lặn tìm suốt nhiều giờ chỉ vớt lên được bốn pho tượng, còn pho tượng nhỏ thứ năm tìm mãi không thấy. Thế nhưng khi đoàn rước buồn bã quay về tới Chùa Phaung Daw Oo mở cửa điện thờ, họ kinh ngạc thấy pho tượng thứ năm đã nằm yên vị ngay trên bệ vàng trong chùa từ lúc nào, dưới chân tượng vẫn còn vương vài sợi rong nước hồ Inle. Từ sau sự việc năm 1965 ấy, nhà chùa lập quy ước vĩnh viễn chỉ rước bốn pho tượng lên thuyền, còn pho tượng thứ năm luôn ở lại giữ chùa.
IITám Trăm Năm Từ Hang Đá Núi Cao Xuống Bến Nước Làng Nổi Ywama
Hành trình lịch sử của năm pho tượng Phật Chùa Phaung Daw Oo là sợi dây tâm linh gắn kết truyền thống hoàng gia người Miến ở bình nguyên sông Irrawaddy với văn hóa các tiểu quốc người Shan và cư dân người Intha trên cao nguyên phía đông. Từ một hang đá ẩn mật trên sườn núi, qua phủ đệ của các vị tù trưởng Sawbwa rồi ngự giữa trung tâm mặt hồ Inle, ngôi chùa đã trở thành trái tim đoàn kết của hơn bảy mươi nghìn cư dân sống quanh lòng hồ.
- Thế kỷ 12 (Triều vua Alaungsithu)Truyền thuyết thuyền rồng vua Alaungsithu dừng chân tại hồ InleTheo truyền thống biên niên sử, vua Alaungsithu của đế chế Pagan ngự thuyền rồng lên vùng cao nguyên Shan và lưu lại năm pho tượng Phật nhỏ từng đặt ở mũi thuyền ngự trong một hang núi cạnh hồ Inle.
- 1359Tù trưởng Si Seng Hpa tìm lại năm pho tượng và rước về NyaungshweCùng năm thành lập thị trấn Nyaungshwe (Yawnghwe), vị Sawbwa đầu tiên là Si Seng Hpa phát hiện lại năm pho tượng trong hang núi đá vôi và rước về tôn thờ tại bảo điện hoàng gia.
- 1615 tới 1784Bảo vệ tượng qua thời kỳ loạn lạc và định vị vĩnh viễn bên bờ hồ InleNăm 1615 nữ tù trưởng Chao Nang Hkam Leng dời tượng về Thaung Thut lánh nạn binh đao; năm 1784 tù trưởng Sao Yun rước tượng về dựng chùa tại bến Nam Hu sát làng nổi Ywama trên hồ Inle.
- Cuối thế kỷ 19 (Thời tù trưởng Sao Maung)Định hình quy thức Đại lễ rước thuyền rồng vòng quanh các làng nổiTù trưởng Sao Maung chuẩn hóa nghi lễ rước năm pho tượng bằng thuyền hoàng gia đầu chim Karaweik đi qua các làng quanh hồ vào dịp tháng Thadingyut để bá tánh khắp vùng cùng chiêm bái.
- Thập niên 1950 tới 1965Xây dựng đại điện mới và sự kiện bão lật thuyền rước năm 1965Tòa bảo điện lớn hai tầng hiện nay được xây dựng kiên cố; năm 1965 xảy ra sự kiện thuyền rước gặp giông lốc và sự tích pho tượng thứ năm tự trở về ngai thờ, từ đó hình thành lệ chỉ rước bốn pho tượng.
- 2015 tới nayTrung tâm văn hóa tâm linh trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới UNESCO Hồ InleKhi Hồ Inle được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới đầu tiên của Myanmar năm 2015, Chùa Phaung Daw Oo và lễ hội rước thuyền tháng Thadingyut được bảo tồn như di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của bang Shan.
Những bức ảnh lịch sử thế kỷ 19 chụp hình dáng nguyên thủy của năm pho tượng trước khi đắp kín vàng. Đối với những người muốn biết năm pho tượng Phật của Chùa Phaung Daw Oo trông như thế nào trước khi biến thành những khối vàng tròn đầy như hiện nay, ngay trên các cột lớn bên trong đại điện tầng trên của chùa vẫn đang treo trang trọng bộ ảnh đen trắng lịch sử chụp vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.
Trong các bức ảnh tư liệu quý giá ấy, người xem vẫn nhận ra rõ ràng đường nét điêu khắc cổ kính của từng pho tượng: các vị Phật ngồi kiết già trên đài sen với gương mặt thanh thoát, nhục kế cao trên đỉnh đầu và hai bàn tay kết ấn Xúc Địa hoặc ấn Thiền Định theo phong cách mỹ thuật thời kỳ Bagan và Shan cổ. Bộ ảnh là bằng chứng lịch sử xác thực giúp giới nghiên cứu mỹ thuật đối chiếu niên đại cổ xưa của năm pho tượng ẩn sâu bên dưới lớp vàng lá dày hàng chục xăng-ti-mét ngày nay.
IIIĐại Điện Mái Tầng Pyatthat Bên Mặt Hồ, Bảo Tòa Vàng Trung Tâm Và Nhà Thuyền Hoàng Gia Karaweik
Khác với những ngôi đền gạch cổ trầm mặc trên cánh đồng khô hạn Bagan, kiến trúc của Chùa Phaung Daw Oo mang vẻ đẹp rực rỡ, thoáng đạt của một thủy tự miền cao nguyên gắn liền với mặt nước và thuyền bè. Toàn bộ quần thể chùa được xây dựng trên nền đất bồi và hệ thống cọc móng kiên cố ngay tại điểm giao hội của các luồng kênh nước lớn dẫn vào làng nổi Ywama, với một quảng trường bến thuyền rộng mở cho phép hàng trăm chiếc thuyền đuôi dài cùng cập bến một lúc.
Tòa đại điện chính có cấu trúc hai tầng bề thế: tầng dưới là không gian hành hương, trưng bày trống cổ, chiêng đồng của người Shan và các quầy phẩm vật; cầu thang rộng dẫn lên tầng lầu chánh điện có không gian bát giác thông thoáng, bốn bề mở cửa lớn đón gió mặt hồ. Chính giữa đại điện là bảo tòa gỗ tếch chạm trổ thếp vàng cao vút đỡ lấy khám thờ năm pho tượng Phật, bên trên là hệ thống mái tháp Pyatthat nhiều tầng thu nhỏ dần lên cao và kết thúc bằng ngọn bảo cái vàng rực rỡ trên nền trời xanh cao nguyên.
Công trình trung tâm của chùa vươn cao uy nghi bên bến kênh Nam Hu với các tầng mái chồng diềm viền hoa văn vàng óng ánh theo phong cách kiến trúc cung đình Myanmar kết hợp mỹ thuật người Shan, nhìn từ xa nổi bật giữa mặt hồ Inle.
Ở chính tâm tầng lầu là bệ thờ cao chạm hoa văn kính màu (Hman-zi Shwe-cha) và gỗ tếch thếp vàng, nơi tôn trí năm pho tượng Phật cổ được phủ kín vàng lá thành năm khối vàng tròn trịa đặt trên khăn lụa hoàng gia.
Nằm ngay bên bờ kênh trước sân chùa là nhà thủy tạ có mái che nơi lưu giữ chiếc thuyền rước hoàng gia sơn son thếp vàng chạm hình chim thần Karaweik (loài chim có tiếng hót thanh thoát trong kinh Phật), trên lưng thuyền dựng bảo điện mái tầng dùng để rước tượng mỗi mùa lễ hội.
Xung quanh khuôn viên và tầng dưới của chùa lưu giữ những chiếc thuyền gỗ độc mộc dài hàng chục mét dùng cho hàng trăm tay chèo người Intha, cùng bộ sưu tập chiêng đồng, trống dài Shan và ảnh tư liệu lịch sử thế kỷ 19.
Từ thềm chùa mở ra bến đá lớn tiếp giáp mặt hồ và kênh đào Ywama, xung quanh điểm xuyết các cụm bảo tháp zedi trắng và vàng soi bóng xuống làn nước trong vắt.
| Hạng mục di sản | Đặc điểm lịch sử và văn hóa | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Niên đại khởi nguồn và định vị | Truyền thuyết thế kỷ 12 (vua Alaungsithu); tìm lại năm 1359 (Sawbwa Si Seng Hpa); dựng tại hồ năm 1784 | Biên niên sử xứ Nyaungshwe (Yawnghwe), bang Shan |
| Năm pho tượng thờ chính | Cao từ 23 cm tới 45 cm, gỗ quý cổ đắp vàng lá dày đặc qua nhiều thế kỷ thành hình khối tròn | Hồ sơ Ban quản trị Chùa Phaung Daw Oo |
| Phương tiện rước lễ đặc trưng | Thuyền hoàng gia chạm đầu chim thần Karaweik thếp vàng, kéo bởi đội thuyền chèo một chân người Intha | Bộ Tôn giáo và Văn hóa Myanmar |
| Quy mô lễ hội hằng năm | Kéo dài 18 ngày (từ mùng 1 tới 18 tháng Thadingyut), đi qua 14 tới 21 làng nổi và thị trấn quanh hồ Inle | Hồ sơ Khu dự trữ sinh quyển thế giới UNESCO Hồ Inle (2015) |
| Vị trí địa lý | Bến Nam Hu / Làng nổi Ywama, bờ tây nam hồ Inle (độ cao 880 mét), thị trấn Nyaungshwe, bang Shan | Cơ quan quản lý du lịch và di sản bang Shan |
IVThế Đất Và Hướng
Tọa lạc giữa một lòng hồ nước ngọt tự nhiên nằm ở độ cao gần một nghìn mét trên lưng chừng cao nguyên, địa thế của Chùa Phaung Daw Oo là một trường hợp tiêu biểu về thế đất thủy trung liên hoa, tứ sơn triều củng (đóa sen nở giữa lòng nước, bốn bề núi cao chầu về). Phần dưới đây phân tích hình thế sơn thủy và tọa hướng của ngôi chùa theo phép xem địa lý cổ truyền của thư viện.
Xét về đại cục bồn địa sơn thủy trên cao nguyên Shan tại tọa độ 20,5339 độ vĩ bắc, 96,8906 độ kinh đông, Chùa Phaung Daw Oo nằm ở khu vực bờ tây nam của hồ Inle (hồ nước ngọt lớn thứ hai Myanmar, trải dài khoảng hai mươi hai cây số từ bắc xuống nam và rộng mười cây số ở độ cao 880 mét so với mực nước biển). Bao bọc dọc theo cả hai bờ đông và bờ tây của mặt hồ là hai dãy núi đá vôi Sintaung và Letmaunggwe thuộc cao nguyên Shan chạy song song như hai cánh tay Thanh Long và Bạch Hổ khổng lồ ôm trọn lấy lòng hồ ở giữa. Trong phép xem thủy pháp cổ truyền, một bồn địa trên núi cao có bốn nguồn suối lớn đổ vào rồi tụ lại thành mặt hồ phẳng lặng trong vắt quanh năm chính là thế thiên trì tụ thủy (ao trời giữ mạch lộc khí), nuôi dưỡng sự trù phú của các khu vườn nổi và mười bốn làng mạc quanh hồ.
Xét về vị trí huyết mạch giao thông thủy tại làng nổi Ywama, ngôi chùa không nằm cô lập giữa vùng nước sâu sóng lớn mà tọa lạc ngay tại cửa kênh Nam Hu nối liền làng nổi lớn nhất hồ là Ywama với vùng mặt nước mở của hồ Inle. Đây là điểm nút giao thủy nơi các luồng kênh rạch êm ả hội tụ trước khi tỏa đi khắp các làng nghề dệt tơ sen (Inn Phaw Khone), làng rèn, làng chạm bạc và thị trấn Nyaungshwe ở phía bắc, giúp thuyền bè bốn phương cập bến lễ Phật an toàn kể cả trong mùa mưa gió.
Về tọa hướng kiến trúc, tòa đại điện và bến thuyền chính của Chùa Phaung Daw Oo mở mặt tiền hướng ra phía Đông và Đông Bắc, nhìn thẳng ra mặt nước mênh mông của hồ Inle và dãy núi phía đông nơi mặt trời mọc. Phía sau lưng chùa (hướng Tây) là dải núi đá vôi bờ tây đứng làm hậu chẩm che chắn, tạo nên thế tọa sơn hướng thủy chuẩn mực: lưng tựa vào núi đá cổ (nơi có hang động thế kỷ 12 từng cất giữ năm pho tượng), mặt nhìn ra minh đường mặt hồ lấp lánh ánh bình minh.
VĐại Lễ Rước Thuyền Rồng Karaweik 18 Ngày Tháng Thadingyut Và Hội Đua Thuyền Chèo Một Chân Người Intha
Nhắc tới Chùa Phaung Daw Oo là nhắc tới Đại lễ hội rước Phật bằng thuyền rồng trên mặt hồ Inle diễn ra vào tháng Thadingyut hằng năm, một trong những lễ hội tôn giáo trên sông nước quy mô và giàu bản sắc văn hóa bậc đầu tại Đông Nam Á. Suốt mười tám ngày lễ hội, toàn bộ mặt hồ Inle biến thành một cung đường hành hương rực rỡ sắc vàng và vang dậy tiếng trống chiêng. Bảng dưới đây ghi nhận lịch trình lễ tiết trong năm tại chùa.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết | Nghi thức và sinh hoạt tâm linh tại Chùa Phaung Daw Oo, Hồ Inle |
|---|---|---|---|
| Mùng 1 trăng lên tới ngày 18 (3 ngày sau rằm) tháng Thadingyut (tháng 9 tới tháng 10 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Đại lễ hội rước Phật bằng thuyền hoàng gia Karaweik kéo dài 18 ngày và Hội đua thuyền chèo một chân | Bốn trong năm pho tượng Phật vàng được rước trọng thể lên chiến thuyền hoàng gia đầu chim thần Karaweik (pho tượng thứ năm ở lại giữ chùa). Đoàn gồm hàng chục chiếc thuyền gỗ dài với hàng trăm chàng trai người Intha mặc trang phục truyền thống đứng một chân chèo thuyền kéo chiếc thuyền Karaweik đi qua lần lượt 14 tới 21 làng nổi và thị trấn Nyaungshwe; tại mỗi làng các pho tượng dừng lại một đêm để nhân dân chiêm bái, kèm theo hội đua thuyền chèo một chân sôi nổi. |
| Đêm rằm tháng Thadingyut (tháng 10 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Đêm hội Hoa đăng trên mặt hồ Inle (Thadingyut Festival of Lights) | Đúng đêm trăng tròn giữa kỳ lễ rước, hàng nghìn ngôi nhà sàn trên mặt nước và các bến chùa quanh hồ Inle đồng loạt thắp đèn lồng và thả đèn hoa đăng trôi trên các con kênh, đón mừng đoàn thuyền Phật đi qua. |
| Tháng Tazaungmone (tháng 11 dương lịch) | Âm lịch Myanmar | Lễ Dâng y Kathina và Dâng y dệt bằng sợi tơ sen hồ Inle (Kya Thingahn) | Cư dân làng nghề dệt sen trên hồ Inle kết hợp dâng những tấm y cà-sa quý giá được dệt thủ công từ hàng vạn sợi tơ rút từ cuống hoa sen tươi của hồ Inle lên các pho tượng Phật tại chùa. |
| Tháng Tagu (tháng 4 dương lịch) và các ngày chợ phiên 5 ngày | Âm lịch Myanmar | Lễ tắm Phật Tết Thingyan và Phiên chợ nổi luân phiên quanh chùa | Đầu năm mới Phật tử rước nước hồ tinh khiết làm lễ tắm Phật; quanh năm vào các ngày chợ phiên theo chu kỳ 5 ngày của vùng hồ, bà con các dân tộc Shan, Pa-O, Intha đi thuyền về bến chùa vừa họp chợ vừa dâng hoa lễ Phật. |
Khoảnh khắc đoàn thuyền trăm mái chèo rẽ sóng trong sương sớm cao nguyên. Ai từng một lần đứng trên ban công gỗ của một ngôi nhà sàn trên hồ Inle vào buổi sáng tháng Mười khi sương mù còn bảng lảng trên mặt nước, lắng nghe tiếng trống đồng và tiếng chiêng Shan vọng lại từ xa rồi nhìn thấy chiếc thuyền vàng hình chim thần Karaweik từ từ tiến vào kênh làng sau hàng chục chiếc thuyền dài của các tay chèo một chân người Intha đều không khỏi xúc động.
Từ trên hiên nhà sàn và những chiếc xuồng nhỏ neo hai bên bờ kênh, các cụ già, phụ nữ và em nhỏ trong trang phục truyền thống thành kính chắp tay nâng những mâm hoa sen hồng, trái cây và xôi nếp hướng về đoàn thuyền Phật. Giữa mênh mông mây nước của cao nguyên bang Shan, Chùa Phaung Daw Oo và năm pho tượng vàng cổ kính vẫn ngày đêm giữ nhịp đập tâm linh hiền hòa cho cả vùng hồ Inle.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Làng nổi Ywama, bờ tây nam hồ Inle, thị trấn Nyaungshwe, bang Shan
- Đường tới
- Chùa Phaung Daw Oo nằm bên mặt nước thuộc khu vực làng nổi Ywama và Nam Hu ở bờ tây nam hồ Inle, thị trấn Nyaungshwe, bang Shan. Để tới chùa, từ sân bay Heho (cách hồ khoảng 35 km, đi taxi chừng 45 phút) hoặc từ bến xe thị trấn Nyaungshwe ở đầu phía bắc hồ Inle, quý vị ra bến thuyền trung tâm Nyaungshwe Jetty thuê một chiếc thuyền máy gỗ truyền thống (long-tail boat) xuôi dọc kênh đào ra mặt hồ Inle đi về phía nam khoảng 40 tới 45 phút là cập thẳng vào bến thuyền trước cổng Chùa Phaung Daw Oo. Ngoài ra cũng có một tuyến đường bộ nhỏ vòng qua bờ tây hồ từ Nyaungshwe xuống sát khu vực Nam Hu.
- Toạ độ
- 20.5339, 96.8906
Khi thuyền cập bến Chùa Phaung Daw Oo, quý vị bắt buộc phải cởi bỏ hoàn toàn giày, dép và tất (vớ) ngay từ các bậc thềm đá dưới bến thuyền (hoặc để lại ngay trên thuyền của mình) trước khi bước vào sân chùa, đồng thời mặc trang phục lịch sự kín vai và dài qua đầu gối. Theo quy định cổ truyền tại các ngôi chùa lớn ở Myanmar (giống như tại Chùa Phật Mahamuni ở Mandalay), khu vực bệ thờ cao sát năm pho tượng Phật vàng ở chính giữa chỉ dành cho nam giới bước lên đắp vàng lá trực tiếp; các Phật tử và du khách nữ đứng chiêm bái, lễ Phật và chụp ảnh ngay bên ngoài hàng lan can bao quanh bảo tòa hoặc nhờ người thân nam giới đắp vàng lá giúp.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Phaung Daw Oo trên hồ Inle
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao năm pho tượng Phật cổ tại Chùa Phaung Daw Oo lại có hình khối tròn trịa như những quả cầu vàng?
Nguyên thủy năm pho tượng Phật (có nguồn gốc từ thế kỷ 12 thời vua Alaungsithu) là những bức tượng nhỏ cao từ 23 tới 45 cm có đầy đủ đường nét gương mặt và y áo. Tuy nhiên, trải qua hàng trăm năm được hàng triệu tín đồ liên tục đắp từng lớp vàng lá nguyên chất chồng lên nhau để cầu phước, lớp vàng lá đã dày lên tới mức bao phủ kín các chi tiết điêu khắc, biến năm pho tượng thành năm khối vàng tròn đầy.
Tên gọi Phaung Daw Oo có nghĩa là gì?
Trong tiếng Myanmar, Phaung nghĩa là thuyền ngự (bè lớn), Daw là từ tôn kính hoàng gia, và Oo (U) là mũi thuyền, ghép lại nghĩa là Mũi Thuyền Rồng Hoàng Gia. Tên gọi này kỷ niệm truyền thuyết vua Alaungsithu của vương triều Pagan thế kỷ 12 đã đặt năm pho tượng Phật quý ở ngay mũi thuyền rồng khi ngự giá tới hồ Inle.
Tại sao trong lễ hội rước thuyền tháng Thadingyut hằng năm chỉ có bốn pho tượng được rước đi còn pho tượng thứ năm luôn ở lại chùa?
Trước năm 1965, cả năm pho tượng đều được rước lên thuyền hoàng gia Karaweik đi vòng quanh hồ. Trong lễ hội năm 1965, một cơn bão lớn làm lật thuyền rước khiến năm pho tượng rơi xuống hồ; người dân lặn vớt được bốn pho còn pho tượng nhỏ thứ năm tìm không thấy, nhưng khi trở về chùa thì thấy pho tượng thứ năm đã tự xuất hiện nguyên vẹn trên ngai thờ trong chánh điện. Từ đó nhà chùa giữ lệ chỉ rước bốn pho tượng, để pho thứ năm ở lại giữ chùa.
Lễ hội rước Phật Chùa Phaung Daw Oo diễn ra vào thời gian nào và có nét văn hóa gì đặc sắc?
Lễ hội diễn ra suốt 18 ngày từ mùng 1 tới ngày 18 tháng Thadingyut âm lịch Myanmar (khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch). Nét đặc sắc nhất là chiếc thuyền hoàng gia đầu chim thần Karaweik chở các pho tượng Phật được kéo đi qua 14 tới 21 làng nổi trên hồ bởi hàng chục chiếc thuyền gỗ dài do hàng trăm chàng trai dân tộc Intha đứng một chân ở đuôi thuyền và dùng chân kia quấn mái chèo để chèo theo nhịp trống chiêng.
Những tấm y cà-sa Kya Thingahn dâng lên tượng Phật tại Chùa Phaung Daw Oo được dệt từ chất liệu đặc biệt nào?
Vào dịp lễ Tazaungmone sau mùa mưa, người dân các làng nghề trên hồ Inle thường dâng lên năm pho tượng Phật tại Chùa Phaung Daw Oo những tấm y quý gọi là Kya Thingahn, được dệt hoàn toàn thủ công từ hàng vạn sợi tơ mảnh rút ra từ cuống hoa sen tươi mọc tự nhiên trên mặt hồ Inle.