Trên đường Tôn Đức Thắng, giữa những khối cao ốc kính và bê tông, quý vị sẽ thấy một khoảng xanh có tường bao và cổng số 6. Bên trong, khuất sau hàng cây, là một ngôi nhà nguyện mái ngói đỏ sẫm, tường trắng kem, cửa vòm nhọn. Ngôi nhà ấy thấp hơn mọi công trình xung quanh, nhưng già hơn hầu hết mọi công trình Công giáo khác của thành phố.
Đây là Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, nơi các chủng sinh sống chung nhiều năm để học triết học, thần học và tập sống đời linh mục. Nơi này ra đời năm 1863, trước cả khi khởi công nhà thờ chính tòa. Và suốt hơn một trăm sáu mươi năm, nó vẫn giữ đúng một việc như ngày đầu: chuẩn bị người cho chức linh mục.
IĐại Chủng Viện Là Gì Và Khác Nhà Thờ Giáo Xứ Ở Đâu
Người ngoài đạo thường gọi mọi cơ sở Công giáo là nhà thờ. Thực ra mỗi nơi giữ một việc riêng. Nhà thờ giáo xứ là nơi giáo dân một vùng dự lễ, rửa tội, cưới hỏi, đưa tiễn người qua đời. Nhà thờ chính tòa là nơi đặt ngai của vị giám mục. Còn đại chủng viện là nơi đào tạo những linh mục sẽ về coi sóc các giáo xứ.
Nhà thờ chính tòa của Sài Gòn là Nhà thờ Đức Bà, cách đây chừng bảy trăm bảy mươi mét và đã có bài riêng. Bài này chỉ viết phần của đại chủng viện: việc đào tạo, ngôi nhà nguyện cổ, và các mốc dựng, mở.
Theo giáo huấn của Giáo hội Công giáo, linh mục được giám mục truyền chức sau một thời gian đào tạo dài trong một cộng đoàn riêng, để người trẻ được thử thách và phân định ơn gọi. Mô hình đại chủng viện hình thành từ Công đồng Trentô ở thế kỷ 16, khi Giáo hội quy định mỗi giáo phận phải có nơi đào tạo giáo sĩ của mình.
Theo trang của Hội đồng Giám mục Việt Nam, chương trình tại chủng viện Sài Gòn kéo dài tám năm: một năm tu đức, hai năm triết học, bốn năm thần học, và xen vào đó một năm thử tại giáo xứ. Chủng sinh sống nội trú, theo một nếp chung gồm giờ kinh, giờ học, giờ lao động và giờ sinh hoạt. Nhà nguyện trong khuôn viên trước hết là nơi cầu nguyện của cộng đoàn ấy, không phải nơi giáo dân quanh vùng tới dự lễ như một nhà thờ giáo xứ.
Về quy mô, trang của Hội đồng Giám mục ghi trường đã đào tạo 1.485 linh mục và 34 giám mục, với chừng 300 chủng sinh vào thời điểm bài viết. Báo Công giáo và Dân tộc dịp mừng 160 năm năm 2023 ghi 240 chủng sinh của các giáo phận và 38 vị giám mục xuất thân từ trường. Hai nguồn viết ở hai thời điểm khác nhau nên số chủng sinh và số giám mục vênh nhau. Chúng tôi ghi cả hai.
Trường là nhà đào tạo của Tổng giáo phận Sài Gòn, và qua nhiều giai đoạn đã đón chủng sinh của các giáo phận lân cận như Mỹ Tho, Phú Cường. Năm 2006 trường lập cơ sở II tại giáo phận Xuân Lộc, cơ sở này năm 2011 trở thành Đại chủng viện Thánh Giuse Xuân Lộc.
Nhiều người đi ngang cổng số 6 tưởng ngôi nhà nguyện cổ là một nhà thờ giáo xứ, hay tưởng khu này là một tu viện. Không phải. Chủng sinh không phải tu sĩ khấn dòng mà là những người đang chuẩn bị làm linh mục giáo phận, và sau khi chịu chức họ về coi sóc các giáo xứ chứ không ở lại đây. Ngôi nhà nguyện cũng không có giáo dân riêng, và không phải nơi tổ chức sinh hoạt giáo xứ.
IIHơn Một Trăm Sáu Mươi Năm Giữ Một Việc
Người quyết định lập trường là Đức cha Dominique Lefèbvre, và người được chọn dựng trường là linh mục Théodore Louis Wibaux của Hội Thừa sai Paris, sinh năm 1820, mất ngày 7 tháng 10 năm 1877. Theo ước nguyện của Đức cha Lefèbvre, trường nhận Thánh Giuse làm bổn mạng.
- 1863Đặt viên đá đầu tiênĐức cha Lefèbvre cử hành nghi thức đặt viên đá, cha Wibaux điều hành việc xây. Công trình kéo dài tới năm 1866.
- 1866Khánh thànhChủng viện khánh thành và khai giảng với tên Chủng viện Thánh Giuse, đón 60 chủng sinh đầu tiên.
- 1871Hoàn thành nhà nguyệnNhà nguyện khởi công năm 1867 và hoàn thành, làm phép năm 1871. Đây là ngôi nhà nguyện còn đứng tới nay.
- 1933Tách tiểu chủng việnTiểu chủng viện được tách thành cơ sở riêng, đại chủng viện từ đây chỉ lo phần đào tạo triết học và thần học.
- 1961Giám đốc người Việt đầu tiênCha Giuse Phạm Văn Thiên làm giám đốc, người Việt đầu tiên giữ chức này. Niên khóa 1962 tới 1963 lần đầu giảng dạy bằng tiếng Việt, năm 1963 khánh thành khu Triết học và mừng 100 năm.
- 1987Khai giảng khóa I khi mở lạiTrường chiêu sinh khóa I ngày 18 tháng 12 năm 1986 và khai giảng ngày 6 tháng 2 năm 1987. Các khóa được đánh số lại từ đây, tới năm 2023 là khóa 27.
- 2012Đặt đá tòa nhà mớiNgày 19 tháng 3 năm 2012, lễ Thánh Giuse, đặt viên đá khu nhà mới, trong dịp chuẩn bị mừng 150 năm thành lập.
- 2014Khánh thành tòa nhà mớiNgày 22 tháng 3 năm 2014 khánh thành khu nhà mới, nâng sức chứa cho các lớp chủng sinh.
Có một chỗ các nguồn ghi khác nhau về năm của nhà nguyện. Trang của Hội đồng Giám mục và báo Công giáo và Dân tộc ghi nhà nguyện dựng từ năm 1867 và hoàn thành năm 1871. Một bài của báo Thanh Niên lại viết nhà nguyện khánh thành năm 1867 sau ba năm xây từ năm 1863, nhiều khả năng đã gộp năm dựng chủng viện với năm dựng nhà nguyện. Bảng của thư viện theo cách ghi thứ nhất: dựng năm 1867, làm phép năm 1871.
Về mốc mở lại, các nguồn ghi hai ngày khác nhau vì nói hai việc khác nhau: 18 tháng 12 năm 1986 là ngày chiêu sinh khóa I, 6 tháng 2 năm 1987 là ngày khai giảng. Thư viện lấy ngày khai giảng làm mốc.
IIINgôi Nhà Nguyện Cổ Và Những Ngôi Mộ Dưới Cung Thánh
Công trình đáng xem nhất trong khuôn viên là nhà nguyện. Theo báo Thanh Niên và báo Công giáo và Dân tộc, nhà nguyện dài 30 mét, rộng và cao 10 mét. Nó mang nét Gothic Pháp ở các vòm cửa nhọn và phù điêu đắp nổi trên nền tường trắng kem, nhưng lợp ngói âm dương đỏ sẫm theo lối Á Đông. Hai lớp ngôn ngữ ấy đặt lên nhau trên cùng một ngôi nhà nhỏ, và đó là thứ làm nên dáng riêng của nó.
Bên trong là mái vòm cao thoáng và một hệ cửa kính màu bao quanh. Theo bài của Saigoneer, sàn nhà nguyện đã được thay bằng gạch men trong một đợt tu sửa, còn mái ngói, phù điêu và hoa văn bên ngoài vẫn giữ từ thời dựng.
Dựng năm 1867, hoàn thành năm 1871, dài 30 mét, rộng và cao 10 mét. Nơi cả cộng đoàn chủng viện đọc kinh chung và dâng thánh lễ mỗi ngày.
Theo báo Thanh Niên, dưới bục làm lễ có phần mộ của Đức Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, Đức Giám mục phụ tá Louis Phạm Văn Nẫm và Đức Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc.
Người dựng trường được an táng phía sau nhà nguyện, trong một nhà mồ nhỏ. Ông nằm lại ngay trong khuôn viên mà mình đã dựng từ viên đá đầu tiên.
Đặt đá ngày 19 tháng 3 năm 2012, khánh thành ngày 22 tháng 3 năm 2014, dành cho lớp học và chỗ ở của chủng sinh, đứng cạnh các công trình cổ.
Vì ngôi nhà nguyện có ba ngôi mộ giám mục, có người gọi nó là nhà thờ an táng hay nhà thờ chính tòa cũ. Không phải. Các vị chủ chăn được an táng ở đây vì đây là ngôi nhà gắn với việc đào tạo hàng giáo sĩ mà các vị ấy từng coi sóc, không phải vì nhà nguyện đổi vai trò. Nhà thờ chính tòa của Sài Gòn xưa nay vẫn là Nhà thờ Đức Bà.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong tư liệu của đại chủng viện. Công giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ và nhà nguyện Công giáo xưa thường quay theo hướng phụng vụ, tức hướng đặt bàn thờ theo quy tắc cử hành, còn khu đất của một chủng viện được chọn theo nhu cầu đào tạo: đủ rộng để ở chung, đủ gần tòa giám mục. Những dòng dưới đây chỉ là chỗ đối chiếu cho bạn đọc quen lối cổ truyền của người Việt.
Điều đọc trước tiên là dòng sông. Khu đất nằm gần bờ sông Sài Gòn, trên dải đất ven sông của trung tâm cũ. Theo phép xem đất, nước lớn chảy qua phía trước là thủy triều củng, dòng nước chầu về, chủ về sự tụ hội. Với một nơi đào tạo, sự tụ hội ấy là tụ hội của người: chủng sinh nhiều giáo phận quy về một chỗ rồi lại tỏa đi.
Thứ hai là khoảng xanh giữa phố. Khu cao ốc bốn bề đã dày lên nhiều đợt, nhưng khuôn viên chủng viện vẫn giữ được cây và sân. Con mắt cổ truyền gọi một khoảng đất thấp, có cây, có tường bao giữa những khối cao là tàng khí, chỗ khí được giữ lại chứ không bị gió phố cuốn đi. Chính sự thấp và kín ấy làm nhà nguyện cổ trông yên hơn mọi thứ quanh nó.
Thứ ba là tuổi của đất. Mảnh đất này đã được chọn cho việc đào tạo từ năm 1863 và chưa đổi việc. Người xưa coi một nơi giữ một việc lâu đời là nơi đất đã định, và chúng tôi ghi nhận xét ấy đúng như một cách đọc. Chúng tôi không có tư liệu về hướng la bàn chính xác của nhà nguyện, nên không đọc hướng cụ thể.
VNăm Học Và Những Ngày Riêng
Nhịp năm của đại chủng viện theo cùng lúc lịch phụng vụ và lịch năm học. Bảng dưới chỉ ghi những dịp cố định hoặc lặp lại hằng năm, không ghi giờ giấc.
| Thời điểm | Dịp | Nội dung |
|---|---|---|
| 19 tháng 3 | Lễ Thánh Giuse | Lễ bổn mạng của đại chủng viện, theo ước nguyện của Đức cha Lefèbvre khi lập trường. Viên đá khu nhà mới cũng được đặt đúng ngày này năm 2012. |
| Chúa Nhật thứ tư mùa Phục Sinh | Chúa Nhật Chúa Chiên Lành | Ngày Giáo hội hoàn vũ cầu nguyện cho ơn gọi linh mục và tu sĩ, ngày có ý nghĩa riêng với một nhà đào tạo. |
| Đầu năm học | Khai giảng và đón khóa mới | Chủng sinh các lớp trở về, khóa mới được đón nhận. Khóa gần nhất mà báo chí ghi năm 2023 là khóa 27 với 34 chủng sinh. |
| Cuối năm học | Lãnh tác vụ và truyền chức | Chủng sinh nhận các tác vụ theo từng chặng. Việc truyền chức phó tế và linh mục do giám mục giáo phận cử hành. |
| Các năm tròn | Kỷ niệm thành lập | Trường tính tuổi từ năm 1863, và năm 2023 mừng 160 năm thành lập. |
Ngày trọng nhất với một chủng sinh là ngày chịu chức, và ngày ấy không diễn ra trong khuôn viên này mà ở nơi giáo phận chọn, trước đông đảo giáo dân. Chủng viện là nơi chuẩn bị, lặng lẽ và dài ngày. Hiểu điều ấy thì hiểu vì sao ngôi nhà nguyện cổ bên sông lại yên đến vậy giữa lòng thành phố.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 6 đường Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn (phường Bến Nghé cũ, quận 1 cũ), Thành phố Hồ Chí Minh
- Đường tới
- Đại chủng viện ở số 6 đường Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh, gần bờ sông Sài Gòn, cách nhà thờ chính tòa chừng bảy trăm bảy mươi mét.
- Toạ độ
- 10.7843, 106.7044
Đại chủng viện là nhà đào tạo và nơi ở nội trú, không phải điểm tham quan. Lệ của nơi ấy là khách muốn vào phải xin phép người trực cổng, chỉ đi trong phạm vi được chỉ dẫn, không vào khu nhà ở và lớp học, giữ yên lặng trong nhà nguyện, và không đứng trên các phiến mộ dưới cung thánh. Chụp ảnh chủng sinh cần hỏi trước.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn
Contribute photos, information or video for Saint Joseph Major Seminary of SaigonThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn ở đâu
Đại chủng viện ở số 6 đường Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh, gần bờ sông Sài Gòn. Khuôn viên có ngôi nhà nguyện cổ dựng năm 1867, nằm giữa khu cao ốc của trung tâm thành phố.
Đại chủng viện Sài Gòn thành lập năm nào
Đức cha Dominique Lefèbvre cử hành nghi thức đặt viên đá đầu tiên năm 1863, cha Théodore Louis Wibaux của Hội Thừa sai Paris điều hành việc xây. Chủng viện khánh thành năm 1866 với 60 chủng sinh, nhà nguyện dựng năm 1867 và hoàn thành năm 1871.
Nhà nguyện Đại chủng viện Thánh Giuse có gì đặc biệt
Nhà nguyện dài 30 mét, rộng và cao 10 mét, kết hợp vòm cửa nhọn và phù điêu theo lối Gothic Pháp với mái ngói âm dương kiểu Á Đông. Dưới bục làm lễ có mộ ba vị giám mục, phía sau là nhà mồ của cha Wibaux, người dựng trường.
Ai được an táng trong nhà nguyện Đại chủng viện Sài Gòn
Theo báo Thanh Niên, dưới bục làm lễ có phần mộ của Đức Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, Đức Giám mục phụ tá Louis Phạm Văn Nẫm và Đức Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc. Cha Wibaux được an táng trong nhà mồ phía sau nhà nguyện.
Học ở đại chủng viện bao nhiêu năm
Theo trang của Hội đồng Giám mục Việt Nam, chương trình tại chủng viện Sài Gòn kéo dài tám năm: một năm tu đức, hai năm triết học, một năm thử tại giáo xứ và bốn năm thần học. Sau đó chủng sinh được giám mục giáo phận truyền chức phó tế rồi linh mục.