Từ quốc lộ rẽ vào vùng đồi đất đỏ trồng cao su của Đồng Nai, quý vị sẽ thấy pho tượng trước khi thấy bất cứ công trình nào khác. Một hình Đức Mẹ trắng, hai tay mở ra, đứng trên một bệ cao giữa đỉnh đồi, nổi hẳn lên trên hàng cây. Tới gần thì thấy trước chân tượng là một quảng trường rộng như sân vận động, cùng quần thể Đền thánh chính hình triều thiên vừa được cung hiến tháng 10 năm 2026.
Đây là Trung tâm hành hương Đức Mẹ Núi Cúi của giáo phận Xuân Lộc. Pho tượng cao 50 mét, gồm bệ 17 mét và thân tượng 33 mét. Hai con số ấy không chọn ngẫu nhiên, mười bảy là tuổi Đức Mẹ khi nhận lời truyền tin theo cách hiểu của giáo phận, ba mươi ba là tuổi Chúa Giêsu. Hai tuổi đời được gói vào một pho tượng.
IBa tước hiệu và vai trò của một trung tâm hành hương
Tên đầy đủ của nơi này dài hơn nhiều so với hai chữ Núi Cúi. Giáo phận kính Đức Mẹ ở đây dưới ba tước hiệu cùng lúc gồm Đức Mẹ Vô Nhiễm, Nữ Vương các Thánh Tử Đạo Việt Nam và Mẹ Lòng Thương Xót. Mỗi tước hiệu nói một điều riêng, và gộp cả ba lại là một cách giáo phận nói nơi này dành cho ai.
Theo giáo lý Công giáo, Vô Nhiễm là tín điều rằng Đức Maria được gìn giữ khỏi nguyên tội ngay từ khi được thụ thai, lễ kính ngày 8 tháng 12. Nữ Vương các Thánh Tử Đạo là lời trong kinh cầu Đức Bà, và khi thêm chữ Việt Nam thì tước hiệu nối Đức Mẹ với 117 vị thánh tử đạo Việt Nam được phong thánh năm 1988, lễ kính ngày 24 tháng 11. Lòng Thương Xót nhấn vào lòng thương xót của Thiên Chúa, lời mời mà Giáo hội đặc biệt nhắc lại trong những năm dự án Núi Cúi được khởi công.
Còn chữ trung tâm hành hương thì nói về vai trò. Một nhà thờ giáo xứ phục vụ giáo dân sống trong ranh giới xứ. Một nhà thờ chính tòa là nơi đặt ghế giám mục, lo các việc chung của giáo phận. Trung tâm hành hương thì khác cả hai vì được giám mục chọn để làm điểm đến chung, đón người từ khắp giáo phận và từ nơi khác về cầu nguyện rồi ra về, nên cần sân rộng, đường Thánh Giá, chỗ nghỉ, và một nhịp hành hương đều trong năm. Nhà thờ chính tòa của giáo phận là nhà thờ chính tòa Xuân Lộc, còn Núi Cúi là nơi hành hương Đức Mẹ của giáo phận.
Chỗ hay hiểu lầm thứ nhất là nhiều người tưởng Núi Cúi là nơi Đức Mẹ hiện ra. Không có chuyện hiện ra nào gắn với ngọn đồi này trong tư liệu của giáo phận. Đây là một nơi hành hương được chọn và dựng theo một dự án công bố năm 2013. Những chuyện được ơn mà khách hành hương kể với nhau từ ngày mở cửa là lời tín hữu kể, Giáo hội không phán quyết.
Chỗ hay hiểu lầm thứ hai là câu trung tâm hành hương lớn nhất Đông Nam Á hay được nhắc. Đó là lời của giáo phận khi nói về dự án, thư viện ghi lại đúng là lời giáo phận, không phải một con số đã được đo đếm so với các nơi khác.
IIMột dự án của thế kỷ này
Khác hẳn những nơi hành hương có gốc từ một câu chuyện kể từ vài trăm năm trước, Núi Cúi là một dự án rất mới, có bản vẽ, có ngày khởi công, có đơn vị thi công. Theo Vatican News và tư liệu giáo phận, sau khi giáo phận Bà Rịa tách ra từ Xuân Lộc năm 2005 và nhận Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Bãi Dâu, Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh đã tìm một địa điểm mới cho giáo phận Xuân Lộc (ban đầu tính chọn núi Chứa Chan trước khi chọn đồi Núi Cúi bên lòng hồ Trị An). Theo bài của Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam, ngọn đồi mang tên hành chính là núi Cát Minh, còn tên gốc người trong vùng quen gọi là Núi Cúi, khu xây dựng chính rộng chừng 13,5 hecta trong tổng thể khu đất quy hoạch gần 100 hecta.
- 2013Công bố dự ánTháng 10 dự án được chấp thuận, tháng 11 Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh, giám mục Xuân Lộc, công bố quyết định xây dựng trung tâm hành hương.
- 2015Khởi công và đặt viên đá đầu tiênNgày 17 tháng 4 năm 2015, các giám mục Việt Nam thăm khu đất và cử hành nghi thức khởi công. Ngày 18 tháng 9 năm 2015, Đức Tổng giám mục Leopoldo Girelli cùng 26 giám mục và khoảng 60.000 tín hữu cử hành Thánh lễ đặt viên đá đầu tiên trong năm Đức Phanxicô công bố Năm Thánh Lòng Thương Xót.
- 2018Khởi công các hạng mục lớn và dựng pho tượngNgày 15 tháng 8 năm 2018, dưới thời Đức cha Giuse Đinh Đức Đạo, trung tâm khởi công giai đoạn xây dựng lớn. Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn thiết kế tổng thể, Phó giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệp chủ trì kết cấu, nhà điêu khắc Xuân Quang tạc mẫu, Công ty Vĩnh Cửu thi công pho tượng bằng công nghệ cắt CNC kết hợp bê tông sợi thủy tinh trên khung bê tông cốt thép.
- 2022Mở cửa đón khách hành hươngDịp Tết Nhâm Dần, trung tâm mở cửa đón khách lần đầu, theo tư liệu công bố đón chừng nửa triệu lượt người.
- 2026Cung hiến Đền thánh chínhNgày 14 tháng 10 năm 2026, kỷ niệm 61 năm thành lập Giáo phận Xuân Lộc, Đức cha Gioan Đỗ Văn Ngân chủ sự Thánh lễ Tạ ơn và Cung hiến Đền thánh Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, với sự hiện diện của Đức Tổng giám mục Marek Zalewski (Đại diện Tòa Thánh thường trú tại Việt Nam), hơn 40 giám mục, hơn 500 linh mục và trên 50.000 tín hữu.
Về mốc khởi đầu, các nguồn nêu ba ngày gắn với ba nghi thức khác nhau. Bài của Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam ghi ngày 17 tháng 4 năm 2015 khi các giám mục trong Hội đồng Giám mục Việt Nam tới thăm và làm lễ khởi công. Trang của trung tâm và Vatican News ghi ngày 18 tháng 9 năm 2015 là Thánh lễ đặt viên đá đầu tiên, và ngày 15 tháng 8 năm 2018 là lễ khởi công xây dựng các hạng mục lớn. Còn mốc hoàn thành ngôi Đền thánh chính đã được xác nhận vào ngày 14 tháng 10 năm 2026 qua Thánh lễ Tạ ơn và Cung hiến Đền thánh Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội.
Về trọng lượng pho tượng, tư liệu công bố ghi ước tính hơn 1.000 tấn bê tông cốt thép, và ghi sai lệch trong gia công các mảnh tượng tối đa chừng 2 li. Đó là số liệu do phía thi công đưa ra, thư viện chép lại đúng như vậy.
IIIPho tượng 17 và 33, quảng trường trăm nghìn người và Đền thánh hình triều thiên
Núi Cúi được thiết kế như một khu hành hương trọn vẹn chứ không phải một ngôi nhà thờ có thêm sân. Trọng tâm là pho tượng trên đỉnh đồi, trước tượng là quảng trường, các hạng mục khác xếp quanh. Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn làm thiết kế tổng thể, Phó giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệp (Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh) phụ trách kết cấu bê tông cốt thép, nhà điêu khắc Xuân Quang tạc mẫu tượng, và Công ty Vĩnh Cửu (do ông Nguyễn Vui làm chủ tịch) đảm nhận thi công.
Cao 50 mét tính từ mặt đất, gồm bệ 17 mét và thân tượng 33 mét. Tượng dựng bằng các mảnh bê tông sợi thủy tinh gia công bằng máy cắt CNC ghép lên khung bê tông cốt thép.
Theo cách giải thích của giáo phận, mười bảy ứng với tuổi Đức Mẹ khi nhận lời truyền tin. Đây là cách hiểu truyền thống trong lòng đạo, Kinh Thánh không ghi tuổi Đức Mẹ.
Ba mươi ba ứng với tuổi đời Chúa Giêsu theo cách tính quen trong Giáo hội. Hai con số chồng lên nhau thành pho tượng.
Khoảng sân lớn trước chân tượng, theo tư liệu chứa được chừng 100 nghìn người, dùng cho các thánh lễ ngoài trời.
Đền thánh chính cung hiến ngày 14 tháng 10 năm 2026 rộng hơn 5.000 mét vuông (diện tích sàn xây dựng khoảng 5.568 mét vuông), sức chứa khoảng 5.000 người, mang dáng chiếc triều thiên tượng trưng đặc ân Vô Nhiễm Nguyên Tội với vòng nguyệt quế và thánh giá trên đỉnh. Quanh quảng trường còn có Nhà nguyện Thánh Thể gợi dáng nhà rông Tây Nguyên, Nhà đa năng dài gần 300 mét kết hợp tháp chuông cao 50 mét, cùng khu Đàng Thánh Giá.
Điều đáng chú ý nhất về kiến trúc ở đây là tỷ lệ. Một nhà thờ giáo xứ đo bằng số chỗ ngồi, vài trăm hoặc một hai nghìn. Núi Cúi đo bằng quảng trường trăm nghìn người, ngôi Đền thánh năm nghìn chỗ ngồi và một pho tượng cao ngang tòa nhà mười mấy tầng. Tỷ lệ ấy cho thấy người dựng không nghĩ tới nhịp thường ngày của một xứ đạo, mà nghĩ tới những ngày cả giáo phận và khách từ nơi xa cùng đổ về.
Nhiều người đọc con số 50 mét rồi hiểu thân tượng cao 50 mét. Theo tư liệu công bố, 50 mét là tính từ mặt đất tới đỉnh, trong đó 17 mét là bệ. Thân tượng Đức Mẹ tính riêng là 33 mét. So con số này với tượng ở các nơi khác, quý vị nên để ý nơi kia tính cả bệ hay không.
IVThế đất và hướng
Phần này cần rào trước cho rõ. Công giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ xưa thường quay theo hướng phụng vụ, tức hướng đặt bàn thờ và cung thánh theo quy tắc của việc cử hành, còn ở Núi Cúi thì chỗ đặt tượng đi theo đỉnh đồi mà giáo phận chọn. Những gì viết dưới đây là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều chép trong văn bản của Giáo hội, và chỉ là chỗ đối chiếu cho bạn đọc quen lối cổ truyền của người Việt.
Một, đỉnh đồi giữa vùng đồi thấp. Núi Cúi là một ngọn đồi trong vùng đất đỏ trồng cao su của Đồng Nai, không phải núi cao. Lối đọc cổ truyền gọi dạng này là đồi nổi, đủ cao để nhìn ra xa và để được nhìn thấy, mà không cao tới mức gió tán. Một pho tượng 50 mét đặt trên đỉnh đồi như vậy thành mốc của cả vùng.
Hai, rừng sau lưng, nước trước mặt. Theo bài của Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam, phía sau khu đất là rừng cao su, phía trước nhìn xuống vùng hồ Trị An. Trong phép xem đất, cây rừng phía sau là chỗ dựa, mặt nước phía trước là chỗ tụ khí. Có được cả hai là thế mà sách xưa gọi là tiền thủy hậu sơn dạng đồng bằng, ở đây rừng thay cho núi.
Ba, minh đường thật lớn. Quảng trường trước tượng là một minh đường rộng khác thường. Sách địa lý coi minh đường rộng và bằng là điều kiện tốt, và ở Núi Cúi nó không chỉ là khoảng trống trước tượng mà là chỗ diễn ra việc chính khi đông người.
Bốn, con số trong hình khối. Người Việt quen đọc số đo công trình theo thước Lỗ Ban, lấy cung tốt cung xấu. Ở Núi Cúi, số đo lại đi theo một lối đọc khác hẳn, lấy tuổi đời làm số gồm 17 cho Đức Mẹ và 33 cho Chúa Giêsu. Đây là hai lối nghĩ về con số hoàn toàn riêng, và thư viện đặt cạnh nhau chỉ để đối chiếu, rồi dừng ở đó.
VAi về và về dịp nào
Nhịp hành hương tại Núi Cúi xoay quanh các ngày lễ gắn với ba tước hiệu của nơi này, hai tháng kính Đức Mẹ trong năm, kỷ niệm thành lập giáo phận và cung hiến Đền thánh, cùng dịp Tết lúc khách về đông nhất từ ngày mở cửa. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ cử hành.
| Thời điểm | Dịp | Vì sao gắn với Núi Cúi |
|---|---|---|
| Dịp Tết Nguyên Đán | Đầu năm âm lịch | Tết đầu tiên mở cửa năm 2022 đã đón chừng nửa triệu lượt khách. Nhiều gia đình đi hành hương đầu năm thay cho đi chơi Tết. |
| Chúa nhật II Phục Sinh | Chúa nhật Lòng Thương Xót | Lễ theo tước hiệu Mẹ Lòng Thương Xót của trung tâm. |
| Cả tháng Năm | Tháng Hoa | Tháng kính Đức Mẹ, các giáo xứ trong giáo phận Xuân Lộc tổ chức đoàn về dâng hoa. |
| Cả tháng Mười | Tháng Mân Côi và kỷ niệm cung hiến (14 tháng 10) | Tháng lần hạt Mân Côi, đồng thời ngày 14 tháng 10 là kỷ niệm thành lập Giáo phận Xuân Lộc (1965) và ngày cung hiến Đền thánh Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội tại Núi Cúi (2026). |
| Ngày 24 tháng 11 | Các Thánh Tử Đạo Việt Nam | Lễ theo tước hiệu Nữ Vương các Thánh Tử Đạo Việt Nam. |
| Ngày 8 tháng 12 | Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội | Lễ theo tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm, tước hiệu đứng đầu trong tên gọi của trung tâm. |
Người về Núi Cúi có nhiều lớp. Có các đoàn giáo xứ của giáo phận Xuân Lộc, vốn là vùng có mật độ nhà thờ dày vào loại nhất nước. Có người từ Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Đông đi trong ngày. Có các hội đoàn Công giáo chọn nơi này làm chỗ họp mặt toàn quốc. Và có khách không theo đạo tới xem pho tượng. Lệ của nơi này đặt ra cho tất cả như nhau.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Ấp Dốc Mơ, xã Thống Nhất (xã Gia Tân 1 cũ, huyện Thống Nhất cũ), tỉnh Đồng Nai
- Đường tới
- Trung tâm ở ấp Dốc Mơ, xã Thống Nhất (xã Gia Tân 1 cũ, huyện Thống Nhất cũ), tỉnh Đồng Nai, trên đỉnh đồi Núi Cúi bên hồ Trị An. Pho tượng trắng trên đồi nhìn thấy được từ xa khi đi vào vùng.
- Toạ độ
- 11.0859, 107.1545
Đây là nơi cầu nguyện, không phải công viên, nên lệ của nơi thờ tự là lệ phải theo gồm ăn mặc kín đáo, bỏ mũ khi vào nhà nguyện và Đền thánh, giữ im lặng khi đang có thánh lễ ngoài quảng trường. Không trèo lên bệ tượng. Dịp Tết và đại lễ rất đông, xin quý vị đi theo lối đã chia, không đi ngang qua khu vực đang cử hành, và giữ vệ sinh chung trên quảng trường.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Trung tâm hành hương Đức Mẹ Núi Cúi
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tượng Đức Mẹ Núi Cúi cao bao nhiêu mét
Theo tư liệu công bố, pho tượng cao 50 mét tính từ mặt đất tới đỉnh, gồm bệ 17 mét và thân tượng 33 mét. Mười bảy tượng trưng tuổi Đức Mẹ khi nhận lời truyền tin theo cách hiểu của giáo phận, ba mươi ba là tuổi Chúa Giêsu. Tượng làm bằng bê tông sợi thủy tinh trên khung bê tông cốt thép.
Đức Mẹ Núi Cúi ở đâu
Ở ấp Dốc Mơ, xã Thống Nhất (xã Gia Tân 1 cũ, huyện Thống Nhất cũ), tỉnh Đồng Nai. Ngọn đồi có tên hành chính là núi Cát Minh, tên gốc người trong vùng gọi là Núi Cúi. Đây là trung tâm hành hương Đức Mẹ của giáo phận Xuân Lộc, khác với nhà thờ chính tòa Xuân Lộc.
Đức Mẹ Núi Cúi xây năm nào và cung hiến khi nào
Dự án được Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh công bố tháng 11 năm 2013, khởi công ngày 17 tháng 4 năm 2015, đặt viên đá đầu tiên ngày 18 tháng 9 năm 2015, mở cửa đón khách hành hương dịp Tết năm 2022. Ngôi Đền thánh chính hình triều thiên được Đức cha Gioan Đỗ Văn Ngân chủ sự lễ cung hiến ngày 14 tháng 10 năm 2026.
Núi Cúi có phải nơi Đức Mẹ hiện ra không
Không. Tư liệu của giáo phận không gắn ngọn đồi này với chuyện hiện ra nào. Đây là nơi hành hương do giáo phận Xuân Lộc chọn và dựng theo dự án công bố năm 2013. Những chuyện được ơn mà khách hành hương kể với nhau là lời tín hữu kể, Giáo hội không phán quyết.
Đức Mẹ Núi Cúi kính dưới tước hiệu nào
Dưới ba tước hiệu gồm Đức Mẹ Vô Nhiễm, Nữ Vương các Thánh Tử Đạo Việt Nam và Mẹ Lòng Thương Xót. Mỗi tước hiệu có ngày lễ riêng trong năm phụng vụ, lần lượt là 8 tháng 12, 24 tháng 11 và Chúa nhật thứ hai mùa Phục Sinh.